ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
77
OQIW PROCESSIN SHÓLKEMLESTIRIWDE KOLLABORATIV TÁLIM
TEXNOLOGIYASI
Joldasbayeva Gúlbadan Baltabayevna
Ájinyaz atındaǵı NMPI 1-kurs magistrantı
https://doi.org/10.5281/zenodo.15015895
Annotatsiya:
Bul maqala zamanagóy tálimde kollobarativ texnologiyalardı qollawda
sheriklikte oqıtıwdıń mazmunı, kollaborativ texnologiyalardı tálim processinde qollawdıń
áhmiyeti hám kollaborativ metodlardı qollaw máselelerine arnalǵan.
Gilt sózler:
proektlestiriw, sheriklik, texnologiya, dástúr, tálim, professional, tálim
sapası, metod, kollaborativ tálim.
Sońǵı waqıtlarda zamanagóy tálimde oqıtıw hám tárbiyalawda jańa jantasıwlardı izlew
boyınsha ilimpazlar túrli pedagogikalıq strategiyalardı úyreniwge háreket etpekte. Bul
izertlew obiektin keńeytiredi hám nátiyjede, bir tárepten, málim strategiya kontekstinde tálim
túrleri hám texnologiyaların kórip shıǵıw, ekinshi tárepten, oqıtıw hám tárbiyalawdıń jańa
strategiyaların islep shıǵıw imkaniyatın beredi. Álbette, bunda shınıǵıw formaların tańlawda
temanıń mánisine bólek itibar beriledi. Barlıq formadaǵı shınıǵıw processlerinde tálim
alıwshılar minez-qulıqı, mádeniyatın qáliplestiriw natiyjeliligin asırıw ushın soraw -juwap
qılıw, tartıslı jaǵday payda etiw, ózbetinshe islew, túrli oyınlardan paydalanıw sıyaqlı
usıllardan paydalanıw zárúrli bolıp tabıladı.
Oqıw processiniń shólkemlestiriwde orayında tálim alıwshı bolǵan kollaborativ tálim
texnologiyasın qollaw jaqsı nátiyje beredi. Sheriklik tiykarında úyreniw strategiyaları :
kollaborativ tálim, kollaborativ úyreniw, bilimlerdi basqarıw, ǵárezsiz úyreniw, tarmaqlar
arqalı úyreniw.
Bul jantasıw sheńberinde kollaborativ úyreniw sherikliktegi úyreniw strategiyasın
ańlatadı. Ingliz tilinen awdarma etilgende sheriklik "ulıwma", "birlesken", "qospa" degen
mánisti ańlatadı.
Pedagogika páninde “sheriklik” termini “sheriklik”, “birge islesiw” degen mánisti
ańlatadı. Bul ulıwma maqsetlerge erisiw ushın adamlardıń birgeliktegi iskerligi procesin
ańlatadı,
bunda
bilim
almasıw,
úyreniw
hám
shártlesiwge
erisiw.
"Kollaborativ úyreniw" (sheriklikte úyreniw) bul mashqalanı sheshiw, tapsırmanı orınlaw
yamasa ónim jaratıw ushın oqıwshılardıń toparlıq jumısın shólkemlestiriw imkaniyatın
beretuǵın úyreniw strategiyası retinde túsiniledi.
N.v.Pavelyevaniń pikrine qaraǵanda, “kollaborativ tálim oqıwshılar arasındaǵı yamasa
oqıwshılar hám oqıtıwshı arasındaǵı jaqın sheriklik tiykarında qurılǵan jantasıw bolıp
tabıladı. Process qatnasıwshıları maǵlıwmattı aktiv birgelikte qıdırıw, talqılaw hám
mánislerdi túsiniw arqalı bilimge iye boladı.
Sherikliktegi tálimdi shólkemlestiriw tálim alıwshılardıń ulıwma tálim maqsetine
erisiwge qaratılǵan birgeliktegi iskerligi ámelge asırılatuǵın klastaǵı topar jumısların óz ishine
aladı.
Tálim alıwshılar menen alıp barılatuǵın tárbiyalıq iskerlikte, belgili maqsetke jetiw
ushın oqıtıwshı tálim alıwshılardı sheriklik procesine tartıwı zárúr. Oqıtıwshı qanday etip
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
78
tálim alıwshılardı ózi menen sheriklik etiwge qosa alıwı jóninde qısqasha maǵlıwmat berip
ótemiz:
• sheriklik payda bolıwı ushın toparda dúziliwi kerek bolǵan iskerlik tálim alıwshılarǵa
qızıqlı bolıwı, olardıń jas qásiyetleri hám tálim alıwshılardı qandayda bir jumısqa tartar eken,
oqıtıwshı olarǵa pedagogikalıq hám psixologiyalıq tárepten tuwrı wazıypa qoyıwı, jol-joba
kórsetiwi shárt;
• tálim alıwshılar tapsırmanı ámelge asırıwǵa kirisgeninde oqıtıwshı bir waqtıniń
ózinde de qatnasıwshı, da máslahátshi wazıypasın atqaradı.
Házirgi kúnde qollanılıp atırǵan oqıtıw texnologiyalarınıń eń nátiyjeli usıllarınan biri -
bul sheriklikte oqıtıw texnologiyası bolıp tabıladı.
Sheriklikte oqıtıw texnologiyasınıń dıqqat orayı tiykarında: oqıtıwshı - tálim alıwshı
hám tálim alıwshı - tálim alıwshı menen sheriklikte mámleket tálim standartları (DTS), oqıw
programması, oqıw rejesinde ózlestiriliwi kerek bolǵan temalardı bir-birine kómek bergen
halda orınlaydı. Ásirese, berilgen oqıw materialı tálim alıwshılar tárepinen qayta islenip,
ózlestiriledi. Hár bir tálim alıwshısında ózbetinshe islew, ǵárezsiz oylaw, temanı
proektlestiriw menen biliw aktivligi asıp baradı. Tálim alıwshılar bir-birleri menen tema
tuwralı tartısta bolıp, oqıw jóninde tartıslı pikir júrgizedi. Eń áhmiyetlisi tálim alıwshı temanı
analiz etiwi dawamında bıykarshılıqtı toqtatıw hám oqıw procesiniń tıńlawshısı emes, bálki
qatnasıwshısına aylanadı. Temanıń sheshimi sheriklikte sheshiledi.
Sheriklikte oqıtıw texnologiyasınıń bas ideyası - oqıw tapsırmaların birgelikte orınlaw,
bálki oqıtıwshı - tálim alıwshı, tálim alıwshı – tálim alıwshı menen sheriklikte jumıs atqarıp,
tálim alıwshınıń intellektuallıq potencialı qáliplesip barıp, jaratıwshańlıq, jańa ashılıwshılıq
qábiletleri rawajlanıwına múmkinshilik beredi.
Juwmaqlap aytqanda shınıǵıw processinde sheriklikte oqıtıw texnologiyası
qollanılǵanda hár bir tálim alıwshınıń intellektual miynet tiykarında pikir júrgiziwinde shaxs
retinde bir-biri menen sanalı qatnastı tárbiyalaydı. Olardıń kúshi hám qábiletine isenimi
artadı. Hár bir tálim alıwshınıń tabısı topar tabısına alıp keliwin túsinedi. Bul bolsa tálim
alıwshılardıń oqıw materialın jáne de jetik úyreniwlerine, bólek puqta ilimiy izertlewlerine
sebep boladı. Tálim alıwshılar bir-birlerine sherik bolıp, óz-ara járdem uyımlastırıp, ǵárezsiz
pikirleydi hám óz pikirlerin erkin túrde ańlata aladı.
Foydalanilgan adabiyotlar/Используемая литература/References:
1.
Строкова Т.А. Индивидуальная стратегия обучения: сущность и технология
разработки // Образование и наука. 2005. № 4. С. 17-26.
2.
Тарханова И.Ю. Интерактивные стратегии организaции образовательного
процесса в вузе: учебное пособие. Ярославль: Изд-во ЯГПУ, 2012. 67 с.
3.
Образовательные стратегии и технологии обучения при реализaции
компетентностного подхода в педагогическом образовании с учётом гуманитарных
технологий: Методические рекомендaции. СПб.: Изд-во РГПУ им. А.И. Герцена, 2008.
108 с.
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
79
4.
Павельева Н.В. Коллаборативное обучение как модель эффективной реализaции
образовательного процесса // Образование. Карьера. Общество. Кемерово, 2010. № 3
(29). С. 30–37.
5.
Фрайсин Ж. Обучение в цифровых сетях: кооперативное обучение,
коллаборативное обучение и педагогические инновaции // Непрерывное образование
XXI век. Петрозаводск: ПетрГУ, 2016. № 4 (16). С. 1–18.
