ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
130
TA’LIMDA INNOVATSIYALAR: YANGI O‘ZBEKISTON TAJRIBASI
Sardorbek Jaloldinov Maxamatibrohimovich
e-mail: sardoribragimov84@mail.ru
Muhammad Yusuf nomidagi ijod maktabi o`qituvchisi
https://doi.org/10.5281/zenodo.15043190
Annotatsiya:
Ushbu maqolada Yangi O‘zbekistonning ta’lim strategiyasi rivojlanish
yo‘nalishlari, asosiy tamoyillari va amalga oshirilayotgan islohotlar tahlil qilinadi. Mamlakatni
global miqyosda raqobatbardosh qilishga qaratilgan yangi ta’lim siyosati, ta’lim tizimining
samaradorligini oshirishga oid chora-tadbirlar yoritiladi.
Аннотация:
В статье анализируются направления развития, основные принципы
и проводимые реформы стратегии образования Нового Узбекистана. Будет
рассмотрена новая образовательная политика, направленная на повышение
конкурентоспособности страны на мировом рынке, а также меры по повышению
эффективности системы образования.
Abstract
: The article analyzes the development directions, basic principles and ongoing
reforms of the education strategy of New Uzbekistan. The new educational policy aimed at
increasing the country's competitiveness in the world market, as well as measures to improve
the efficiency of the education system will be considered.
Kalit so‘zlar:
Yangi O‘zbekiston, ta’lim strategiyasi, islohotlar, raqobatbardoshlik, ta’lim
tizimi, zamonaviylashtirish, STEAM ta’lim tizimi, raqamli texnologiyalar.
Ключевые слова:
Новый Узбекистан, стратегия образования, реформы,
конкурентоспособность, система образования, модернизация, система STEAM-
образования, цифровые технологии.
Key words:
New Uzbekistan, education strategy, reforms, competitiveness, education
system, modernization, STEAM education system, digital technologies.
KIRISH
Ta’lim har qanday jamiyatning rivojlanishi va jahon bozoriga kirib borishida muhim
o‘rin tutadi. Mustaqillikning dastlabki yillarida O‘zbekiston ta’lim tizimini qayta qurish va
takomillashtirish yo‘lida qator islohotlarni amalga oshirdi. Bugungi kunda Yangi
O‘zbekistonning ta’lim tizimi yanada katta qamrovdagi o‘zgarishlar hamda islohotlarni talab
etmoqda. Bu strategiya mamlakatning iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy taraqqiyotiga asos bo‘lib
xizmat qiladi.
ASOSIY QISM
1.
Yangi ta’lim strategiyasining maqsadlari va vazifalari
Yangi O‘zbekiston ta’lim strategiyasining asosiy maqsadi – xalqaro miqyosda raqobatbardosh,
keng qamrovli bilim, ko‘nikmalarga, tanqidiy fikrlash qobiliyatiga ega bo‘lgan shaxslarni
tarbiyalashdir. Bu maqsadga erishish uchun quyidagi asosiy vazifalar belgilangan:
Ta’lim sifatini oshirish va uni xalqaro standartlarga moslashtirish;
Innovatsion va raqamli texnologiyalarni ta’lim jarayoniga joriy etish;
Ta’lim muassasalarining moddiy-texnik bazasini mustahkamlash hamda yangilash;
O‘qituvchi kadrlarni tayyorlash va qayta tayyorlash tizimini yanada rivojlantirish;
Yoshlarning ijodiy fikrlashi va muammolarni hal qilish qobiliyatlarini rivojlantirish.
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
131
2.
Ta’lim tizimini isloh qilishning asosiy yo‘nalishlari
Yangi O‘zbekistonning ta’lim tizimida amalga oshirilayotgan islohotlar bir necha yo‘nalishlarni
o‘z ichiga oladi:
Maktabgacha ta’lim tizimini takomillashtirish
: Maktabgacha ta’limning qamrovini
kengaytirish va sifatini oshirish bo‘yicha chora-tadbirlar ko‘rilmoqda;
Umumiy o‘rta ta’limni modernizatsiya qilish
: O‘quv dasturlarini yangilash,
o‘quvchilarning mantiqiy fikrlash va ijodkorlik qobiliyatlarini rivojlantirishga qaratilgan yangi
metodlar joriy etilmoqda;
Oliy ta’lim sohasidagi islohotlar
: Yangi universitetlar tashkil etilmoqda, xorijiy oliy
ta’lim muassasalari bilan hamkorlik kuchaytirilmoqda, xalqaro akkreditatsiyadan o‘tish va
ta’lim dasturlarining tan olinishi ko‘zda tutilgan rejalar tuzilmoqda;
Professional ta’limni rivojlantirish
: Kasb-hunar ta’lim tizimini takomillashtirish orqali
amaliy ko‘nikmalarni oshirishga qaratilgan dasturlar amalga oshirilmoqda;
3.
Ta’limda raqamli texnologiyalar va innovatsiyalar
Bugungi kunda raqamli texnologiyalar ta’limning ajralmas qismiga aylanmoqda.
O‘zbekistonda onlayn ta’lim platformalari, elektron darsliklar va interaktiv o‘quv
dasturlarining rivojlanishi ta’lim sifatini oshirishda muhim ahamiyat kasb etmoqda.
Shuningdek, o‘quv jarayoniga virtual laboratoriyalar, masofaviy ta’lim va sun‘iy intellekt
texnologiyalarini joriy qilish bo‘yicha chora-tadbirlar amalga oshirib kelinyapti. Bu
innovatsiyalar o‘quvchilar va o‘qituvchilar uchun yangi imkoniyatlar yaratmoqda;
4.
Milliy strategik qarorlar va hujjatlar
Yangi O‘zbekistonda ta’lim strategiyasiga doir bir qator yangi qarorlar va metodlar ishlab
chiqildi. Quyidagi asosiy hujjatlar ushbu strategik yo‘nalishlarni belgilaydi:
2022-yil 28-yanvardagi "Ta’lim sohasini 2030-yilgacha rivojlantirish milliy
strategiyasi"
. Bu hujjat ta’limni xalqaro talablar darajasiga ko‘tarishni, innovatsiyalarni keng
qo‘llashni va barcha ta’lim bosqichlarida kompetentsiyalarni rivojlanishini nazarda tutadi.
2023-yil 15-maydagi "Oliy ta’lim tizimini tubdan isloh qilish va yangi
universitetlarni tashkil etish to‘g‘risidagi qaror"
: Xalqaro universitetlar bilan hamkorlikni
kengaytirish va ta’lim dasturlarini yangilashga asoslangan qaror.
5.
Ta’limda zamonaviy metodlarni joriy etish
Yangi O‘zbekistonda ta’lim sifati va samaradorligini oshirish uchun bir qator yangi metodlar
joriy qilinmoqda:
STEAM ta’lim tizimi
: Bu tizim o‘quvchilarning tabiiy fanlar, texnologiyalar,
muhandislik, san’at va matematika bo‘yicha bilimlarini kengaytirishga qaratilgan. STEAM
ta’limi yordamida o‘quvchilarning ijodiy fikrlashi va muammolarni hal qilish ko‘nikmalari
rivojlanadi.
Interaktiv ta’lim metodlari
: Masalan, o‘yin metodlari, guruh bilan ishlash va loyiha
usullari keng qo‘llanmoqda. Ushbu ta’lim turi yosh avlodni jamoaviy tarzda ishlashga hamda
birgalikda qaror qabul qilishga o‘rgatadi.
Masofaviy ta’lim platformalari
: Milliy onlayn ta’lim platformalarining funksionalligi
kengaytirildi, ular pandemiya davridagi ta’lim muammolariga samarali yechim bo‘ldi. Bugungi
kunda esa imkoniyati cheklangan yoshlar uchun masofadan turib o‘qish qulayligini berdi.
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
132
6.
O‘qituvchilarni qayta tayyorlash hamda ularning malakalarini oshirish O‘qituvchilar
malakasini oshirishga katta e’tibor qaratilmoqda:
Modul asosidagi qayta tayyorlash kurslari
: Yangi modul tizimi o‘qituvchilar bilim va
ko‘nikmalarini zamonaviy talablar darajasida yangilash imkonini beradi.
Milliy va xalqaro seminarlar va konferensiyalar
: Bu tadbirlar orqali pedagoglar eng
so‘nggi ta’lim metodologiyalarini o‘rganmoqda va amalga tatbiq qilmoqda.
XULOSA
Yangi O‘zbekistonda ta’lim strategiyasi mamlakat taraqqiyotining muhim omillaridan
biri hisoblanadi. Ushbu strategiya ta’lim tizimini sifat jihatidan yangi bosqichga olib chiqishni,
milliy iqtisodiyotga xizmat qiluvchi raqobatbardosh kadrlarni tayyorlashni nazarda tutadi.
Ta’lim tizimidagi islohotlar va innovatsiyalar orqali O‘zbekiston kelajakda xalqaro maydonda
munosib o‘rin egallashiga umid qilinmoqda. Yangi O‘zbekistonning ta’lim siyosati, avvalo,
ta’lim sifatini oshirishga, zamonaviy texnologiyalarni joriy qilishga, ta’lim mazmunini
yangilashga va pedagogik kadrlar malakasini oshirishga qaratilgan. Ta’limda innovatsion
yondashuvlar, raqamli texnologiyalar va yangi metodlarning joriy etilishi o‘quv jarayonini
sifat jihatidan yangi bosqichga ko‘taradi. Bundan tashqari, maktabgacha ta’lim tizimidan
boshlab, oliy ta’limga qadar barcha bosqichlarda keng qamrovli islohotlar amalga
oshirilmoqda. Bu islohotlar ta’lim tizimini xalqaro standartlarga moslashtirish va yosh
avlodning raqobatbardoshligini oshirishga xizmat qiladi. Shu bilan birga, xalqaro hamkorlikni
kengaytirish, xorijiy universitetlar va ta’lim dasturlari bilan integratsiyalashuv tizimning
yanada sifatli va keng qamrovli bo‘lishiga zamin yaratadi.
Yangi O‘zbekistonda ta’lim strategiyasining muhim jihati shundaki, u nafaqat bilim
berishga, balki yuksak axloqiy qadriyatlarga ega, ijodkor va tashabbuskor yoshlarni
tarbiyalashga ham qaratilgan. Ta’lim tizimidagi islohotlar jamiyatning barcha qatlamlari
uchun ta’lim olish imkoniyatlarini kengaytirish, ijtimoiy tenglik va adolatni ta’minlashga
qaratilgan.
Xulosa qilib aytganda, Yangi O‘zbekiston ta’lim strategiyasi davlatning ijtimoiy-iqtisodiy
rivojlanishining asosiy ustunlaridan biriga aylanib ulgurdi. Bu strategiya mamlakatning
kelajakdagi yuksalishini ta’minlash, yosh avlodni tanqidiy fiklash qobiliyatiga ega va bilimli
etib tarbiyalash hamda O‘zbekistonni global maydonda munosib o‘rin egallashiga xizmat
qilish maqsadlarini amalga oshiradi. Ushbu strategiya asosida amalga oshirilayotgan
islohotlar va chora-tadbirlar mamlakatning ta’lim tizimini yangi bosqichga olib chiqishiga
shubha yo‘q.
Foydalanilgan adabiyotlar/Используемая литература/References:
1.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari va qarorlari.
2.
“Yangi O‘zbekiston” gazetasi materiallari.
3.
O‘zbekiston Respublikasi Ta’lim vazirligi statistik ma’lumotlari.
4.
Xalqaro ta’lim dasturlari va strategiyalari bo‘yicha tadqiqotlar.
5.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning ta’lim sohasiga oid qaror
va farmonlari. – T.: O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Matbuot xizmati, 2022-2023
yillar.
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
133
6.
“Yangi O‘zbekiston” gazetasi. Ta’lim sohasidagi yangiliklar va tahlillar. – T.: Yangi
O‘zbekiston nashriyoti, 2022-2023 yillar.
7.
O‘zbekiston Respublikasi Ta’lim vazirligi. “2030-yilgacha O‘zbekiston ta’lim strategiyasi”
hujjati. – T.: Ta’lim vazirligi, 2022.
8.
Xalqaro ta’lim dasturlari va strategiyalari bo‘yicha tadqiqotlar: STEAM ta’limi va raqamli
texnologiyalar. – T.: Ta’lim va innovatsiya instituti, 2023.
9.
“Ta’lim va fan” ilmiy jurnali maqolalari. Ta’limda innovatsiyalar va raqamli
texnologiyalar mavzusi. – T.: Ilmiy nashrlar markazi, 2023.
