ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
4
BOSHLANG‘ICH SINFLARDA ONA TILI DARSLARIDA XALQARO TAJRIBA VA
INNOVATSION YONDASHUVLARDAN FOYDALANISH
Muxiddinova Yulduz Rustam qizi
Ajiniyoz nomidagi Nukus davlat pedagogika instituti
Ellikqala pedagogika fakulteti Boshlang’ich ta’lim
yo’nalishi 3- bosqich talabasi
https://doi.org/10.5281/zenodo.15165294
Annotation:
This article analyzes the issues of international experience and the use of
innovative approaches in teaching native language lessons in primary classes. Methods,
interactive methods, technological tools and integrative approaches used in the world's
advanced educational systems are studied. Also, the effectiveness of innovative pedagogical
technologies, including STEAM, CLIL, communicative and linguodidactic techniques, in native
language lessons is highlighted. The article is based on the quality of education and the
importance of modern approaches aimed at improving student literacy.
Keywords:
international, experimental innovative approaches, interactive methods,
innovative pedagogical, STEAM, CLIL, communicative and linguodidactic methods, modern
approaches.
Annotatsiya:
Ushbu maqolada boshlang‘ich sinflarda ona tili darslarini o‘qitishda
xalqaro tajriba va innovatsion yondashuvlardan foydalanish masalalari tahlil qilinadi.
Dunyodagi ilg‘or ta’lim tizimlarida qo‘llanilayotgan usullar, interfaol metodlar, texnologik
vositalar va integrativ yondashuvlar o‘rganiladi. Shuningdek, innovatsion pedagogik
texnologiyalar, jumladan, STEAM, CLIL, kommunikativ va lingvodidaktik metodlarning ona tili
darslarida samaradorligi yoritiladi. Maqolada ta’lim sifati va o‘quvchilarning savodxonligini
oshirishga qaratilgan zamonaviy yondashuvlarning ahamiyati asoslab beriladi.
Kalit so`zlar:
xalqaro, tajriba innovatsion yondashuvlar, interfaol metodlar, innovatsion
pedagogik, STEAM, CLIL, kommunikativ va lingvodidaktik metodlar, zamonaviy yondashuvlar.
Аннотация:
В данной статье будут проанализированы вопросы использования
международного опыта и инновационных подходов к преподаванию уроков родного
языка в начальных классах. Будут изучены методы, интерактивные методы,
технологические инструменты и интегративные подходы, используемые в передовых
системах образования по всему миру. Также будет освещена эффективность
инновационных педагогических технологий, в том числе
STEAM, CLIL,
коммуникативных и лингводидактических методов на уроках родного языка. В статье
обосновывается важность современных подходов к повышению качества образования
и грамотности учащихся.
Ключевые слова:
международные, экспериментальные инновационные подходы,
интерактивные
методы,
инновационные
педагогические,
STEAM,
CLIL,
коммуникативные и лингводидактические методы, современные подходы.
Hozirgi zamon ta’lim tizimi o‘quvchilarning bilim, ko‘nikma va malakalarini
rivojlantirishga yo‘naltirilgan holda yangilanishda davom etmoqda. Xalqaro tajribani
o‘rganish va innovatsion yondashuvlarni qo‘llash boshlang‘ich sinflarda ona tili darslarini
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
5
samarali tashkil etish uchun muhim omillardan biri hisoblanadi. Ushbu maqolada ona tili
darslarida ilg‘or ta’lim usullari va zamonaviy texnologiyalarni joriy etishning ahamiyati tahlil
qilinadi.
Xalqaro tajriba va uning ahamiyati.
Dunyodagi rivojlangan ta’lim tizimlarida
boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining til ko‘nikmalarini shakllantirish uchun turli innovatsion
metodlar keng qo‘llaniladi. Masalan:
-
Finlandiya ta’lim modeli
– individual yondashuv va o‘quvchilar faolligini oshirishga
asoslangan.
-
Singapur tajribasi
– vizual va texnologik vositalar yordamida interfaol ta’lim berish
tamoyiliga tayangan.
-
Yaponiya metodikasi
– amaliy mashg‘ulotlar va hayotiy tajribaga asoslangan ta’lim
tizimi bilan ajralib turadi.
-
Germaniya ta’lim tizimi
– o‘quvchilarning mustaqil o‘rganish qobiliyatini
rivojlantirishga qaratilgan strategiyalarni o‘z ichiga oladi.
Ushbu yondashuvlar ona tili ta’limida o‘quvchilarning faolligini oshirish va ularning
savodxonligini rivojlantirish uchun muhimdir.
Innovatsion yondashuvlar va ularning samaradorligi
Zamonaviy pedagogik yondashuvlar orasida quyidagilar ona tili darslarida
samaradorlikni oshirishga yordam beradi:
-
STEAM ta’lim
– tabiiy fanlar, texnologiya, muhandislik, san’at va matematikani
integratsiyalash orqali o‘quvchilarning mantiqiy tafakkurini rivojlantirish.
-
CLIL (Content and Language Integrated Learning)
– mazmun orqali til o‘rganish,
ya’ni tilni boshqa fanlar bilan uyg‘un holda o‘qitish.
-
Kommunikativ metod
– o‘quvchilarning og‘zaki va yozma nutqini rivojlantirishga
qaratilgan yondashuv.
-
Lingvodidaktik usullar
– fonetika, morfologiya va sintaksis elementlarini o‘rgatishda
innovatsion texnologiyalardan foydalanish.
-
Differensial yondashuv
– har bir o‘quvchining individual xususiyatlariga mos ta’lim
berish.
Interfaol ta’lim metodlarining roli. Interfaol metodlar o‘quvchilarning darsdagi
ishtirokini oshiradi va ularning mustaqil fikrlashini rivojlantiradi. Ona tili darslarida quyidagi
usullar muvaffaqiyatli qo‘llaniladi:
- Jamoaviy o‘yinlar va muhokamalar – o‘quvchilarning bir-biri bilan fikr almashishiga
ko‘maklashadi.
- Rolli o‘yinlar va sahnalashtirilgan mashg‘ulotlar – nutqiy ko‘nikmalarni
mustahkamlashga yordam beradi.
- Raqamli ta’lim resurslari – animatsiyalar, elektron darsliklar va interfaol testlar orqali
dars samaradorligini oshirish.
- Blended Learning (Aralash o‘qitish) – an’anaviy va raqamli texnologiyalarni
uyg‘unlashtirib ta’lim berish.
Innovatsion texnologiyalarning o‘quv jarayoniga ta’siri. Raqamli ta’lim vositalari va
zamonaviy texnologiyalar ona tili o‘qitishda quyidagi ustunliklarni ta’minlaydi:
- O‘quvchilar individual qobiliyatlariga mos ravishda o‘qitiladi.
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
6
- Vizual va audio materiallar orqali tilni yanada oson o‘zlashtirishga yordam beradi.
- Elektron platformalar orqali o‘quv jarayoni yanada qiziqarli va samarali bo‘ladi.
- Masofaviy va gibrid ta’lim imkoniyatlaridan foydalanish imkoniyati oshadi.
Turli mamlakatlarda o‘tkazilgan tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, interfaol va innovatsion
metodlar yordamida o‘qitilgan o‘quvchilarning savodxonlik darajasi an’anaviy
yondashuvlarga qaraganda ancha yuqori bo‘ladi. Xususan:
-Amerika Qo‘shma Shtatlarida CLIL metodidan foydalanilgan maktablarda
o‘quvchilarning til bilish darajasi 25% ga yuqori bo‘lgani kuzatilgan.
-Finlandiyada individual yondashuv asosida o‘qitilgan o‘quvchilarning yozma va og‘zaki
nutq ko‘nikmalari ancha rivojlangan.
-Janubiy Koreyada raqamli ta’lim resurslari bilan boyitilgan darslar natijasida
o‘quvchilarning lingvistik qobiliyatlari ancha yaxshilangan.
XULOSA
Boshlang‘ich sinflarda ona tili darslarini samarali tashkil etish uchun xalqaro tajribadan
o‘rganish va innovatsion yondashuvlarni tatbiq etish muhim ahamiyatga ega. Zamonaviy
metodlar va texnologik vositalardan foydalanish orqali o‘quvchilarning savodxonligi, nutqiy
faolligi va mustaqil fikrlashi rivojlantiriladi. Bu esa ta’lim sifatining oshishiga hamda yosh
avlodning zamonaviy jamiyatda muvaffaqiyatli bo‘lishiga zamin yaratadi. Kelajakda
innovatsion texnologiyalar va xalqaro tajribalarni yanada chuqurroq o‘rganish va amaliyotga
joriy etish ta’lim samaradorligini oshirishda muhim ahamiyat kasb etadi.
Foydalanilgan adabiyotlar/Используемая литература/References:
1.
K. Qosimova Ona tili o’qitish metodikasi Toshkent - 2009
2.
R. Safarova Ona tili o’qituvchilar uchun metodik qo’llanma “Sharq” nashriyoti matbaa
aksiyadorlik kompaniyasi bosh tahririyati Toshkent – 2016
3.
M.Umarova “Bayonlar to’plami” Toshkent – 1992
4.
Kadrlar tayyorlash Milliy dasturi. “Barkamol avlod” O’zbekiston taraqqiyotining
poydevori. T.: SHarq, 1997.
5.
Umumiy o’rta ta’limning davlat ta’lim standartlari va o’quv dasturi “O’zbekiston
Respublikasi Xalq ta’limi vazirligining axborotnomasi”, 7-maxsus son. T.: SHarq, 1999.
6.
Boshlang’ich ta’lim bo’yicha yangi tahrirdagi davlat ta’lim standarti “Boshl. ta’l. jurnali”.
Toshkent, 2005. №5.
7.
Boshlang’ich ta’lim bo’yicha yangi tahrirdagi o’quv dasturi “Boshl. ta’l. jurnali.” Toshkent,
2005. №5.
