ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
139
TEXNOLOGIK TA’LIMDA ZAMONAVIY USLUBLAR VA INNOVATSION
IMKONIYATLAR
Yaqubova Marxabo Mamasoliyevna
Chirchiq davlat pedagogika universiteti
Jismoniy madaniyat fakulteti tyutori
https://doi.org/10.5281/zenodo.15201053
Annotatsiya:
Ushbu maqolada texnologik ta’limda qo‘llanilayotgan zamonaviy
pedagogik yondashuvlar, innovatsion usullar, axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining
(AKT) o‘rni va ulardan samarali foydalanish mexanizmlari tahlil qilinadi. Xususan, STEM
ta’limi, masofaviy o‘qitish platformalari, interaktiv dasturlar va virtual laboratoriyalar orqali
texnologik ta’lim samaradorligini oshirish imkoniyatlari ko‘rib chiqiladi.
Kalit so‘zlar:
Texnologik ta’lim, innovatsion uslublar, AKT, raqamli ta’lim, STEM,
masofaviy o‘qitish, interaktiv texnologiyalar, virtual laboratoriyalar, zamonaviy pedagogika,
o‘quv motivatsiyasi
Abstract:
This article analyzes modern pedagogical approaches, innovative methods,
the role of information and communication technologies (ICT) used in technological education
and the mechanisms for their effective use. In particular, the possibilities of increasing the
effectiveness of technological education through STEM education, distance learning platforms,
interactive programs and virtual laboratories are considered.
Keywords:
Technological education, innovative methods, ICT, digital education, STEM,
distance learning, interactive technologies, virtual laboratories, modern pedagogy, learning
motivation
Аннотация:
В статье анализируются современные педагогические подходы,
инновационные методы, роль информационно-коммуникационных технологий (ИКТ)
в технологическом образовании и механизмы их эффективного использования. В
частности,
будут
рассмотрены
возможности
повышения
эффективности
технологического
образования
посредством
STEM-образования,
платформ
дистанционного обучения, интерактивных программ и виртуальных лабораторий.
Ключевые слова:
Технологическое образование, инновационные методы, ИКТ,
цифровое образование, STEM, дистанционное обучение, интерактивные технологии,
виртуальные лаборатории, современная педагогика, мотивация обучения.
KIRISH
XXI asrda ta’lim tizimida yuz berayotgan globallashuv, raqamlashtirish va sun’iy
intellekt asosidagi texnologik taraqqiyot natijasida o‘qitish jarayonining shakli, mazmuni va
metodlari tubdan o‘zgarib bormoqda. Ayniqsa, texnologik ta’lim sohasi bu jarayonning eng
dinamik va transformatsion jihatga ega bo‘lgan tarkibiy qismi sifatida ajralib turmoqda.
Texnologik ta’lim — bu nafaqat an’anaviy texnika va mexanika bilimlarini o‘rganish, balki
zamonaviy
axborot-kommunikatsiya
texnologiyalaridan
foydalanishga
asoslangan,
integrallashgan ko‘nikmalar tizimini shakllantirish jarayonidir. Ushbu yo‘nalish ta’lim
oluvchilarda muhandislik tafakkurini rivojlantirish, amaliyotga yo‘naltirilgan bilimlar, kreativ
yondashuv va innovatsion qarorlar qabul qilish salohiyatini oshirishda beqiyos o‘rin tutadi.
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
140
Hozirgi kunda dunyo bo‘yicha texnologik ta’limda STEM (Science, Technology
,
Engineering,
Mathematics) modeli, PBL (Project-Based Learning) yondashuvi, blended learning,
robototexnika, 3D modelleme, AR/VR texnologiyalari singari ilg‘or o‘qitish metodlari keng
tatbiq qilinmoqda.
Masalan, 2023 yilda AQShda o‘tkazilgan EdTech Review hisobotiga ko‘ra, STEM
yondashuvi asosida ta’lim olgan o‘quvchilarning 74% i an’anaviy metodlarda o‘qigan
tengdoshlariga nisbatan amaliy muammolarni hal qilish ko‘nikmasida yuqori natijalarni
ko‘rsatgan. Shuningdek, Yaponiya va Janubiy Koreyada texnologik yo‘nalishda o‘quvchilarning
80 foizi raqamli laboratoriyalardan foydalangan holda mustaqil loyihalar ishlab chiqqan. Bu
esa nafaqat nazariy bilimlar, balki funksional savodxonlikni ham shakllantiradi.
O‘zbekiston Respublikasida ham texnologik ta’limni modernizatsiya qilish borasida
qator tizimli islohotlar amalga oshirilmoqda. Jumladan, Prezident Sh.M. Mirziyoyevning 2022-
yil 28-yanvardagi PF-60-sonli farmonida raqamli iqtisodiyot uchun raqobatbardosh kadrlar
tayyorlash, zamonaviy texnika va texnologiyalarni ta’lim jarayoniga joriy etish ustuvor
vazifalar sifatida belgilab o‘tilgan. Shu asosda maktab va oliy ta’lim muassasalarida
robototexnika, axborot texnologiyalari, dasturlash, 3D dizayn va texnik loyihalash kabi kurslar
bosqichma-bosqich joriy etilmoqda. O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligining 2023-
yilgi statistik ma’lumotlariga ko‘ra, 210 dan ortiq maktabda "STEAM laboratoriyalari" tashkil
etilgan bo‘lib, bu o‘quvchilarda texnik tafakkur, algoritmik fikrlash va ijodiy yondashuvni
shakllantirishga xizmat qilmoqda. Ammo shuni ta’kidlash lozimki, texnologik ta’limda
innovatsion metodlarning tatbiqi faqatgina texnik vositalarning mavjudligi bilan
cheklanmasligi kerak. Bu jarayon pedagogik kompetensiyalar, metodologik yondashuvlar,
o‘quvchilar psixologiyasi, digital savodxonlik, ta’lim mazmunining zamonaviyligi kabi omillar
bilan ham bevosita bog‘liq. Shuningdek, ta’lim muassasalarida moslashuvchan o‘quv rejalar,
individual yondashuvlar va o‘quvchining faol ishtirokiga
asoslangan uslublar orqali texnologik
ta’lim samaradorligini oshirish muhim ahamiyatga ega.
Texnologik ta’lim — bu insonning texnikaviy tafakkurini, muammoli vaziyatlarni hal
qilish kompetensiyalarini va zamonaviy texnologiyalardan foydalanish malakasini
rivojlantiruvchi o‘quv yo‘nalishidir. So‘nggi yillarda ushbu soha bo‘yicha olib borilgan ilmiy
tadqiqotlar texnologik ta’limda innovatsion metodlar va raqamli vositalarning ahamiyatini
chuqur o‘rganishga yo‘naltirilgan. STEM va STEAM (san’at elementi qo‘shilgan) yondashuvlari
so‘nggi o‘n yillikda ilmiy adabiyotlarda ko‘p muhokama qilingan. Dörner (2020) va Honey et
al. (2014) tomonidan olib borilgan tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, STEM yondashuvi asosida
o‘quvchilarning mustaqil fikrlashi, amaliyotga yo‘naltirilgan yondashuvi va ijodiy
kompetensiyalari keskin oshadi. Ular ayniqsa loyihaviy o‘qitish (Project-Based Learning) va
muammoga yo‘naltirilgan yondashuvlar (Problem-Based Learning) orqali samaradorlikka
erishish mumkinligini isbotlaganlar. O‘zbekistonda esa texnologik ta’limga oid ilmiy
adabiyotlar soni so‘nggi yillarda sezilarli ravishda oshgan. Xususan, Gʻulomov (2022) o‘z
izlanishlarida texnologik o‘qitish metodikasining asosiy muammolari sifatida o‘quv
materiallarining zamonaviylikdan chetda qolganligi, pedagoglarning raqamli savodxonligi
pastligi va interaktiv vositalarning yetishmasligini ko‘rsatgan. Qodirov va Karimova
(2021)
o‘z maqolalarida O‘zbekistonda STEAM yondashuvi asosida joriy etilgan 200 dan ortiq
maktabda olib borilgan monitoring tahliliga tayangan holda, ushbu modelning ijobiy
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
141
natijalarini yoritgan: o‘quvchilarning 83 foizi o‘quvga nisbatan ilgari passiv bo‘lgan bo‘lsa,
innovatsion dars usullaridan so‘ng ularning ishtiroki 2 barobar oshgan.
Xalqaro amaliyotda texnologik ta’limda an’anaviy va raqamli o‘qitishni birlashtirish eng
samarali usullardan biri deb topilgan. Bu metod ayniqsa yuqori texnologik fanlarda
(kompyuter injiniringi, raqamli dizayn, robototexnika) qo‘llanganda kuchli natijalar beradi.
O‘zbekistonda bu yo‘nalishda “Online-maktab”, “Elektron darsliklar platformasi”, hamda
“My.edu.uz” kabi loyihalar raqamli transformatsiyaning birinchi bosqichlarini tashkil
qilmoqda.
XULOSA
Texnologik ta’lim sohasining jadal rivojlanishi XXI asr ta’lim paradigmasining tubdan
o‘zgarishiga olib kelmoqda. Raqamli transformatsiya, sun’iy intellekt va interaktiv axborot
texnologiyalarining keng tatbiqi nafaqat dars jarayonining shaklini, balki uning mazmun-
mohiyatini, didaktik yondashuvlarini va pedagogik kommunikatsiya madaniyatini ham
tubdan o‘zgartirmoqda. Xalqaro miqyosdagi tajribalar texnologik ta’limda o‘quvchining
passiv qabul qiluvchidan faol bilim egasiga aylanish jarayonini qo‘llab-quvvatlash zarurligini
urg‘ulaydi. Aynan shu nuqtai nazardan, interaktiv metodlar va raqamli vositalar zamonaviy
ta’lim tizimining ajralmas qismiga aylanmoqda. Biroq texnologik vositalarning mavjudligi
ta’lim sifati kafolati emasligi, balki ular qanday metodik yondashuv bilan qo‘llanilishi hal
qiluvchi ahamiyat kasb etishini ilmiy adabiyotlar chuqur isbotlab bermoqda.
Shu boisdan, texnologik ta’limni rivojlantirishda quyidagi strategik yo‘nalishlar muhim
deb hisoblanadi: Pedagogik innovatsiyalarni metodik asoslash: faqat texnik vositalarni emas,
balki metodologik asosli o‘qitish modellarini joriy etish; Raqamli pedagoglarni tayyorlash:
zamonaviy texnologiyalardan foydalana oladigan, ularni psixologik-pedagogik jihatdan to‘g‘ri
yo‘naltira oladigan o‘qituvchilarni yetishtirish; Moslashuvchan va kompetensiyaga
yo‘naltirilgan o‘quv dasturlarini ishlab chiqish; Ota-onalar va jamiyat bilan hamkorlikni
kuchaytirish: texnologik ta’lim muhitini faqat maktab emas, balki jamiyat miqyosida
rivojlantirish; Ilmiy-tadqiqotlar asosidagi siyosat yuritish: xalqaro amaliyotga tayangan holda
mahalliy yechimlar ishlab chiqish. Xulosa qilib aytganda, texnologik ta’lim bu faqatgina fan va
texnika bilan bog‘liq soha emas, balki innovatsion fikrlash, moslashuvchanlik, ijtimoiy va
kognitiv kompetensiyalar, hamda umrbod o‘qish (lifelong learning) g‘oyalarining negizidir.
Shuning uchun texnologik ta’limni rivojlantirish — bu zamonaviy jamiyatga raqobatbardosh
avlodni shakllantirish demakdir.
Foydalanilgan adabiyotlar/Используемая литература/References:
1.
Gulomov, A. S. (2022). Texnologik ta’limda innovatsion metodlarni joriy etishning
nazariy asoslari.
O‘zbekiston pedagogika fanlari jurnali
, 4(2), 45–51.
2.
Karimova, M. T. (2021). Texnologik ta’limda STEM yondashuvining pedagogik
imkoniyatlari.
Innovatsion ta’lim tadqiqotlari jurnali
, 3(1), 32–39.
3.
Qodirov, B. & Mamadaliyev, N. (2020). STEAM-ta’lim modeli asosida o‘quvchilarning
texnik tafakkurini rivojlantirish.
Ta’limda innovatsiyalar
, 2(4), 28–34.
4.
Xolboyev, R. (2021). Raqamli texnologiyalardan foydalangan holda texnologik ta’limni
modernizatsiyalash.
Toshkent davlat pedagogika universiteti ilmiy axborotnomasi
, 5(3), 40–46.
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
142
5.
Ivanova, T. A. (2019). Технологическое образование в условиях цифровизации:
вызовы и перспективы.
Педагогика и психология образования
, 8(1), 67–73.
https://doi.org/10.25688/2312-1866.2019.8.1.67
6.
Sharipova, N. (2023). PHONETICS: UNLOCKING THE SOUNDS OF LANGUAGE. В ZDIT (Т.
2, Выпуск 27, сс. 22–24). Zenodo.
https://doi.org/10.5281/zenodo.10321056
7.
Турсунов
А.
2022
ЧАҚИРУВГА
ҚАДАР
БОШЛАНҒИЧ
ТАЙЁРГАРЛИК
МАШҒУЛОТЛАРИДА ПЕДАГОГИК ВА ИННОВАЦИОН ТЕХНОЛОГИЯЛАРНИ ҚЎЛЛАШ ВА
УЛАРНИНГ ЎЗИГА ХОС ТОМОНЛАРИ Science and innovation, 1(B3), 432- 434
8.
Sharipova Nodira Shavkat Qizi, . (2024). TEACHING ENGLISH TO YOUNG LEARNERS
USING CLIL METHOD IN CLASS. International Journal of Pedagogics, 4(06), 161–164.
https://doi.org/10.37547/ijp/Volume04Issue06-29
9.
Abdurasulov, J. (2024). PEDAGOGICAL PSYCHOLOGICAL ASPECTS OF MILITARY
PATRIOTIC EDUCATION IN GENERAL SECONDARY EDUCATIONAL INSTITUTIONS. В
INTERNATIONAL BULLETIN OF APPLIED SCIENCE AND TECHNOLOGY (Т. 4, Выпуск 7, сс.
38–40). Zenodo.
https://doi.org/10.5281/zenodo.12721051
10.
Аbdurasulov J. (2024). HARBIY PEDAGOGIKANING BOSHQA FANLAR BILAN ALOQASI.
Молодые
ученые,
2(6),
48–52.
извлечено
от
https://inacademy.uz/index.php/yo/article/view/28164
11.
Jo‘rayev , S. ., & Abdurasulov, J. (2024). SUBJECT, TASKS AND CONTENT OF STUDYING
THE BASICS OF MILITARY-PATRIOTIC EDUCATION. Академические исследования в
современной науке, 3(7), 149–153.извлечено.
12.
Абдурасулов, Ж. (2022). ИСПОЛЬЗОВАНИЕ ИНФОРМАЦИОННЫХТЕХНОЛОГИЙ В
УСВОЕНИИ УРОКОВ ИСТОРИИ.
13.
Abduqodirova, D., & Abdurasulov, J. (2025). YOSHLARDA HARBIY-VATANPARVARLIK
TUYG‘USINI TAKOMILLASHTIRISHNING PSIXOLOGIK HUSUSIYATLARI. Педагогика и
психология в современном мире: теоретические и практические исследования, 4(1),
50– 53. извлечено от
https://in-academy.uz/index.php/zdpp/article/view/42882 13
14.
Жўраев , Ш. ., & Абдурасулов , Ж. (2024). ҲАРБИЙ ЖАМОАДАГИ ИЖТИМОИЙ ФИКР.
Журнал академических исследований нового Узбекистана, 1(2), 97–103. извлечено от
https://in-academy.uz/index.php/yoitj/article/view/28151
15.
Abdurasulov , J. (2022). HARBIY KOMPETENTSIYA KURSANTNING KASBIY
MAHORATINI 54 SHAKLLANTIRISHNING KALITI SIFATIDA. Евразийский журнал
социальных наук, философии и культуры, 2(11), 231–234. извлечено от
https://inacademy.uz/index.php/ejsspc/article/view/5326 17.
16.
Abdurasulov , J. (2022). CHAQIRUVGA QADAR BOSHLANGʼICH TAYYORGARLIK FANI
OʼQITUVCHISIGA QOʼYILADIGAN TALABLAR. Евразийский журнал академических
исследований,
2(11),
983–988.
извлечено
от
https://inacademy.uz/index.php/ejar/article/view/5305
17.
Абдурасулов , Ж. (2024). ҲАРБИЙ ЖАМОАНИНГ ПСИХОЛОГИК АСПЕКТЛАРИ.
Бюллетень педагогов нового Узбекистана, 2(2), 59–65
18.
Аbdurasulov J., & Pardabayeva , M. (2024). MUSOBAQADAN OLDIN SPORTCHILARNI
PSIXOLOGIK TAYYORLASH. Евразийский журнал социальных наук, философии и
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
143
культуры,
4(6
Part
2),
73–76.
извлечено
от
https://inacademy.uz/index.php/ejsspc/article/view/34717
19.
Abduqodirova Dilobarbonu Erkinjon Qizi TALABALARDA PSIXOLOGIK STRESSNI
YENGISH // YOPA. 2025. №2. URL: https://cyberleninka.ru/article/n/talabalarda-psixologik-
stressni-yengish (дата обращения: 02.04.2025).
20.
Usarboyeva D. The importance of innovative educational methods in organizing the
educational process //Current Issues of Bio Economics and Digitalization in the Sustainable
Development of Regions (Germany). – 2023. – Т. 1. – №. 1. – С. 184-187.
21.
Usarboyeva, D. (2024). Talabalarning akademik mobilligini shakllantirish mexanizmlari.
Таълим тизимида ижтимоийгуманитар фанлар, 1(1), 74-77. 31.
22.
K.O. Arzibayev, V.Sh.Rahimov Effects On Performance By Electronic Training Equipment
For Young Karatists. «Psychologi and education» Journal (2021) 58(2): 11488-11490 ISSN:
00333077
23.
K.O. Arzibayev, V.Sh.Rahimov Influence of Basketball on the Mental and Physical
Development of the Personality. «International Journal of Future of Generation
Communication and Networking » Vol. 14. No. 1. (2021). pp. : 768-772 ISSN: 2233-7857
IJFGCN
24.
Arzibaev, K. O., & Rafiqov, A. U. (2021). THE ROLE OF MATHEMATICS IN SPORTS. In
АКТУАЛЬНЫЕ ПРОБЛЕМЫ ФИЗИЧЕСКОЙ КУЛЬТУРЫ И СПОРТА В СОВРЕМЕННЫХ
СОЦИАЛЬНО-ЭКОНОМИЧЕСКИХ УСЛОВИЯХ (pp. 5-8).
25.
Arzibaev, K. O., & Tanikulova, Z. R. (2021). MECHANISMS FOR IMPROVING THE LEGAL
KNOWLEDGE OF ATHLETES. In АКТУАЛЬНЫЕ ПРОБЛЕМЫ ФИЗИЧЕСКОЙ КУЛЬТУРЫ И
СПОРТА В СОВРЕМЕННЫХ СОЦИАЛЬНО-ЭКОНОМИЧЕСКИХ УСЛОВИЯХ (pp. 117-119).
26.
ARZIBAYEV, Q. (2024). O ‘SMIR SPORTCHILARDA MAQSADGA ERISHISH
MOTIVATSIYASI TADQIQI. News of the NUUz, 1(1.9), 54-57.
27.
Арзибаев, К. О. (2015). РОЛЬ МОТИВАЦИИ В ЕДИНОБОРСТВЕ. Наука и мир, (3-3),
103-105.
28.
Арзибаев, К. О., & Аралов, С. А. (2016). КОНСТИТУЦИОННЫЕ ОСНОВЫ
ОБРАЗОВАНИЯ В УЗБЕКИСТАНЕ. Наука и мир, 3(1), 53-54.
29.
Арзибаев, Қ. О., & Акбарова, Д. Р. (2016). Проблема здорового образа жизни в
исследованиях. Наука и мир, (3-3), 77-78.
30.
Арзибаев, К. О. (2013). МОТИВАЦИЯ ДОСТИЖЕНИЯ КАК ВАЖНЫЙ ФАКТОР
СПОРТИВНОЙ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ. SCIENCE AND WORLD, 93.
31.
Арзибаев, К., & Бердалиева, Ю. (2013). ВЛИЯНИЕ МЕЖЛИЧНОСТНЫХ ОТНОШЕНИЙ
НА МОТИВАЦИЮ ЮНЫХ СПОРТСМЕНОВ. SCIENCE AND WORLD, 14.
32.
Arzibayev, Q. (2023). THE PROBLEM OF MOTIVATION OF SPORT ACTIVITY IN THE
ANALYSIS. European journal of education and applied psychology, (2), 82-89.
33.
Arzibayev, Q. (2023). THE APPEARANCE OF MOTIVES FOR SPORTS ACTIVITY IN
ANALYSIS. Modern Science and Research, 2(10), 694-704.
34.
Arzibayev, K. O., & Aralov, S. A. (2016). Physical culture and social importance of sport in
educating the young by the principles National Concept. In Scientific achievements of the third
millennium (pp. 23-24).
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
144
35.
Arzibayev, Q. (2023). О ‘smir sportchilarda sport bilan shug ‘ullanish motivlarini
о‘rganish. Sport ilm-fanining dolzarb muammolari, 1(3), 18-25.
