ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
71
HUDUDLAR INVESTITSION JOZIBADORLIGINI OSHIRISH YO'LLARI (Jizzax
viloyati misolida)
O'razaliyeva Nilufar Tangriberdi qizi
Bank-moliya akademiyasi magistranti
https://doi.org/10.5281/zenodo.15245459
Annotatsiya:
Ushbu maqola hududlar investitsion jozibadorligini oshirish masalalari
xususan, Jizzax viloyatining investitsion salohiyati, mavjud muammolar va ularni hal qilish
yo‘llari tahlil qilinadi. Investitsion jozibadorlikni oshirish uchun takliflar ishlab chiqilgan.
Kalit so'zlar:
Investitsion jozibadorlik, investitsion salohiyat, investitsiya muhiti,
hududiy rivojlanish, Jizzax viloyati, davlat-xususiy sheriklik, infratuzilma.
WAYS TO INCREASE INVESTMENT ATTRACTIVENESS OF REGIONS (on the
example of the Jizzakh region)
Urazaliyeva Nilufar Tangriberdi kizi,
Master student of Academy of Banking and finance
Annotation:
This article analyzes the issues of increasing the investment attractiveness
of the territories, in particular, the investment potential of the Jizzakh region, the existing
problems and ways to solve them. Proposals have been developed to increase investment
attractiveness.
Keywords:
investment attractiveness, investment potential, investment environment,
territorial development, Jizzakh region, public-private partnership, infrastructure.
ПУТИ ПОВЫШЕНИЯ ИНВЕСТИЦИОННОЙ ПРИВЛЕКАТЕЛЬНОСТИ
РЕГИОНОВ (на примере Джизакской области)
Уразалиева Нилуфар Тангриберди кызы,
Магистрант Банковско-финансовой академии
Аннотация:
В данной статье рассматриваются вопросы повышения
инвестиционной
привлекательности
регионов
в
частности,
анализируется
инвестиционный потенциал Джизакской области, существующие проблемы и пути их
решения.
Разработаны
предложения
по
повышению
инвестиционной
привлекательности.
Ключевые слова:
инвестиционная привлекательность, инвестиционный
потенциал, инвестиционный климат, территориальное развитие, Джизакская область,
государственно-частное партнерство, инфраструктура.
O‘zbekiston iqtisodiyotining rivojlanishida hududlarning investitsion jozibadorligini
oshirish muhim ahamiyatga ega. Investitsiyalar hududlarning iqtisodiy o‘sishini ta'minlash,
yangi ish o‘rinlari yaratish va aholining turmush darajasini yaxshilashga yordam beradi.
O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-2026 yillarga mo'ljallangan Yangi
O'zbekistonning taraqqiyot strategiyasida hududlarning investitsion jozibadorligini oshirish,
xorijiy investitsiyalarni jalb qilishni rag'batlantirish va sarmoyadorlar uchun qulay sharoit
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
72
yaratish ustuvor vazifalar sifatida belgilangan[1]. Bu borada milliy iqtisodiyotni
modernizatsiyalash va diversifikatsiyalash, ishlab chiqarishni mahalliylashtirish, eksport
salohiyatini oshirish, hududlarda zamonaviy ishlab chiqarish va infratuzilma obyektlarini
barpo etish bo'yicha izchil chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda. Shu bilan birga, hududlarning
investitsion jozibadorligini kompleks baholash, investitsion salohiyatdan samarali foydalanish,
investitsion qarorlar qabul qilish jarayonlarini optimallashtirish va investitsion faoliyatni
tashkil etishning zamonaviy mexanizmlarini joriy etish masalalari chuqur ilmiy tadqiqotlarni
talab etadi.
Jizzax viloyati O‘zbekistonning istiqbolli hududlaridan biri bo‘lib, katta investitsion
salohiyatga ega. Biroq, viloyatning investitsion jozibadorligini oshirish uchun bir qator
muammolarni hal qilish zarur.
Hududlar investitsion jozibadorligini oshirish masalalari ko‘plab tadqiqotchilar
tomonidan o‘rganilgan. Jahon tajribasi shuni ko‘rsatadiki, investitsion jozibadorlikni oshirish
uchun qulay investitsiya muhitini yaratish, infratuzilmani rivojlantirish, soliq imtiyozlari berish
va davlat-xususiy sheriklikni rivojlantirish zarur. O‘zbekistonlik olimlar ham hududlarning
investitsion salohiyatini baholash, investitsiya muhitini yaxshilash va investitsiyalarni jalb
qilish masalalari bo‘yicha tadqiqotlar olib borishgan. Biroq, Jizzax viloyatining investitsion
jozibadorligini oshirishning o‘ziga xos xususiyatlari va muammolari yetarli darajada
o‘rganilmagan.
Hududlarning investitsion jozibadorligini tahlil qilish natijalari shuni ko'rsatdiki,
O'zbekiston Respublikasida mintaqalar o'rtasida investitsion faollik ko'rsatkichlari bo'yicha
sezilarli tafovutlar mavjud. Xususan, poytaxt Toshkent shahri va Toshkent viloyati eng yuqori
investitsion salohiyatga ega bo'lib, bu hududlarda transport-logistika infratuzilmasining
rivojlanganligi, malakali kadrlar mavjudligi va katta bozor sig'imi kabi omillar muhim rol
o'ynaydi. Shu bilan birga, Navoiy va Andijon viloyatlari ham yuqori investitsion jozibadorlik
ko'rsatkichlariga ega bo'lib, bu hududlarda erkin iqtisodiy zonalar va sanoat klasterlarining
samarali faoliyati, eksportga yo'naltirilgan ishlab chiqarishning rivojlanganligi kuzatilmoqda.
Ayni paytda Qoraqalpog'iston Respublikasi, Qashqadaryo va Jizzax viloyatlarida investitsion
faollik nisbatan past bo'lib, bu hududlarda investitsion infratuzilmani rivojlantirish, kadrlar
salohiyatini oshirish va biznes muhitini yaxshilash bo'yicha qo'shimcha chora-tadbirlar ko'rish
zarurligini ko'rsatmoqda[2].
Xususan, Jizzax viloyatida asosiy oqtisodiy ko’rsatkichlar 2024 yil yanvar –
dekabrdagi holati quyidagicha edi:
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
73
Jizzax viloyatining investitsion jozibadorligini oshirish bilan bog‘liq asosiy muammolar
quyidagilardan iborat:
• Infratuzilmaning yetarli emasligi: Viloyatda transport, energetika va kommunal
infratuzilma yetarli darajada rivojlanmagan.
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
74
• Birokratiya va korrupsiya: Tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirishda birokratiya va
korrupsiya muammolari mavjud.
• Malakali kadrlar yetishmasligi: Viloyatda malakali kadrlar yetishmaydi.
• Marketingning sustligi: Viloyatning investitsion salohiyati yetarli darajada targ‘ib
qilinmaydi.
Tadqiqot natijalariga asoslanib, hududlarning investitsion jozibadorligini yanada oshirish
uchun quyidagi strategik yo'nalishlar taklif etiladi:
• Infratuzilmani rivojlantirish: Transport, energetika va kommunal infratuzilmani
modernizatsiya qilish va yangi infratuzilma ob'ektlarini qurish.
• Byurokratiya va korrupsiyaga qarshi kurashish: Tadbirkorlik faoliyatini amalga
oshirishni soddalashtirish va korrupsiyaga qarshi kurashish.
• Malakali kadrlar tayyorlash: Kasb-hunar kollejlari va oliy o‘quv yurtlarida malakali
kadrlar tayyorlashni tashkil etish.
• Marketingni kuchaytirish: Viloyatning investitsion salohiyatini targ‘ib qilish bo‘yicha
marketing kampaniyalarini o‘tkazish.
• Davlat-xususiy sheriklikni rivojlantirish: Investitsiya loyihalarini amalga oshirishda
davlat-xususiy sheriklik mexanizmlaridan foydalanish.
• Soliq imtiyozlari berish: Investitsiya loyihalarini amalga oshirayotgan tadbirkorlarga
soliq imtiyozlari berish.
Xususan, Jizzax viloyatining investitsion jozibadorligini oshirish bo’yicha SWOT tahlil
asosida ko’rib chiqamiz:
SWOT-tahlil diagrammasi
Kuchli tomonlari
Zaif tomonlari
Imkoniyatlar
Tahdidlar
Geografik joylashuv
Infratuzilmaning
yetarli emasligi
Investitsiya
muhitini yaxshilash
Global iqtisodiy
inqirozlar
Tabiiy resurslar
Byurokratiya
Infratuzilmani
rivojlantirish
Raqobatning
kuchayishi
Ishchi kuchi
Korrupsiya
Siyosiy beqarorlik
Erkin iqtisodiy zona
Ekspert baholash natijalariga ko'ra, hududlarning investitsion jozibadorligiga eng kuchli
ta'sir ko'rsatuvchi omillar sifatida transport-logistika infratuzilmasi (0.92 ball), malakali ishchi
kuchi mavjudligi (0.88 ball) va mahalliy xom ashyo bazasi (0.85 ball) alohida ajralib turadi. Bu
esa hududlarda investitsion muhitni yaxshilash bo'yicha chora-tadbirlarni ishlab chiqishda
aynan shu yo'nalishlarga ustuvor ahamiyat berish zarurligini ko'rsatadi.
Jizzax viloyatining investitsion jozibadorligini oshirish viloyatning iqtisodiy rivojlanishini
ta'minlashning muhim sharti hisoblanadi. Yuqoridagi takliflarni amalga oshirish viloyatga
investitsiyalarni jalb qilishga va iqtisodiy o‘sishni ta'minlashga yordam beradi.
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
75
References:
Используемая литература:
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022 yil 28 yanvardagi "2022-2026 yillarga
mo'ljallangan Yangi O'zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to'g'risida"gi PF-60-son Farmoni.
2.
Rahmatullayev B.Ch. Hududlarning investitsion jozibadorligini oshirishning nazariy-
uslubiy asoslarini takomillashtirish // Экономика и социум. 2024. №12-2 (127).
3.
O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023 yil 14 fevraldagi "2023-2025 yillarda
hududlarning investitsion jozibadorligini oshirish dasturi to'g'risida"gi PQ-456-son qarori.
