ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
16
O‘ZBEKISTONDA FUTBOL SOHASINING RIVOJLANISHI
Ilyosboyev Sirojiddin Baxtiyor oʻgʻli
Chirchiq Davlat Pedagogika Universiteti
Maktabgacha boshlangʻich taʼlim fakulteti
Maktabgacha boshlangʻich ta’limda jismoniy tarbiya yo‘nalishi 2-kurs talabasi
ilyosboyevsirojiddin600@gmail.com
https://doi.org/10.5281/zenodo.15321448
Annotasiya:
Ushbu maqola O‘zbekiston futbol sohasining rivojlanishi, uning tarixi,
hozirgi holati va kelajakdagi istiqbollari haqida batafsil ma'lumot beradi. O‘zbekiston futboli
ko‘plab yutuqlarga erishgan bo‘lib, uning xalqaro arenadagi o‘rni va ahamiyati kun sayin ortib
bormoqda. Maqola mamlakatda futbol infratuzilmasining rivojlanishi, yoshlar futbolining
qo‘llab-quvvatlanishi, milliy jamoaning muvaffaqiyatlari, hamda futbolni rivojlantirishga
qaratilgan dasturlar va tashabbuslar haqida so‘z yuritadi. O‘zbekiston futbolining kelajagi
yuqori bo‘lishi uchun kerakli chora-tadbirlar va strategiyalar ham ko‘rib chiqiladi.
Kalit so‘zlar:
O‘zbekiston futboli, Futbol rivojlanishi, Milliy jamoaFutbol infratuzilmasi,
Yoshlar futboli, Futbol strategiyalari, Xalqaro futbol, Futbol dasturlari.
O‘zbekistonda futbolning shakllanishi 1920-yillarga to‘g‘ri keladi. 1920 yilda Toshkent
va Moskva futbolchilari o‘rtasida ilk uchrashuv o‘tkazilgan. 1927 yilda esa I Umumo‘zbek
Spartakiadasi tashkil etilib, Toshkent va Farg‘ona jamoalari finalda to‘qnash kelgan. 1930-
yillarda bolalar va o‘smirlar futboliga e’tibor kuchayib, 1935 yilda Toshkentda o‘smirlar
o‘rtasida O‘zbekiston birinchiligi o‘tkazilgan. Mustaqillikdan so‘ng, 1994 yilda O‘zbekiston
Futbol Federatsiyasi FIFA va Osiyo Futbol Konfederatsiyasiga a’zo bo‘ldi. Shu yili O‘zbekiston
terma jamoasi Yaponiyada o‘tkazilgan XII Osiyo o‘yinlarida ishtirok etib, oltin medalni qo‘lga
kiritdi. 1996 yilda esa futbolni rivojlantirishga doir yangi chora-tadbirlar belgilandi. 2019
yilda Prezident Shavkat Mirziyoyev tomonidan "O‘zbekistonda futbolni rivojlantirishni
mutlaqo yangi bosqichga olib chiqish chora-tadbirlari" farmoni imzolandi. Ushbu farmon
asosida bolalar futboli, ommaviy futbol, seleksiya, iqtidorlarni aniqlash va ularni qo‘llab-
quvvatlash masalalariga jiddiy e’tibor qaratildi. Maktablararo liga tashkil etilib, musobaqalar
muntazam o‘tkazila boshlandi. Futbol maktablari o‘rtasidagi Respublika miqyosidagi
musobaqalar qamrovi oshdi. Infratuzilmani yaxshilash, akademiyalar faoliyatini samarali
yo‘lga qo‘yish bo‘yicha aniq va keng qamrovli ishlar qilindi. OFK va FIFA bilan hamkorlikda
hududlarda yangi futbol maydonlari qurildi va mavjudlari xalqaro standartlarga mos ravishda
ta’mirdan chiqarildi. Futbol tarixida ilk bor terma jamoalar uchun zamonaviy markaz barpo
etish rejasi tasdiqlandi va qurilish ishlari boshlab yuborildi. 2023 yilda esa "Ommaviy va
professional futbolni har tomonlama rivojlantirishning qo‘shimcha chora-tadbirlari" qarori
qabul qilindi. Bu qaror asosida futbol ommaviyligi yanada kuchaydi, yosh va iqtidorli
futbolchilarni tanlash hamda ularni professional darajada tarbiyalashning yangi tizimi yo‘lga
qo‘yildi. Trener va hakamlarni xalqaro talablar asosida tayyorlash va mahoratini yuksaltirish,
futbol infratuzilmasini yaxshilash hamda o‘rnatilgan standartlarga moslashtirish kabi
maqsadlarning amaliy ifodasi o‘z natijasini ko‘rsatmoqda.
O‘zbekiston futbolining xalqaro maydondagi muvaffaqiyatlari ham e’tiborga loyiq.
Yaqinda 21 yoshli himoyachi Abdukodir Xusanov Fransiyaning "Lens" klubidan Angliyaning
"Manchester City" klubiga o‘tdi. Bu transfer O‘zbekiston futboli tarixida muhim voqea bo‘ldi.
Xusanovning tezligi va universal himoyaviy qobiliyatlari uni "Manchester City"ning asosiy
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
17
tarkibiga olib keldi. Uning muvaffaqiyati O‘zbekiston futbolchilari uchun xalqaro eshiklarni
ochmoqda. O‘zbekiston milliy terma jamoasi 2026 yilda AQSh, Kanada va Meksikada bo‘lib
o‘tadigan FIFA Jahon chempionatiga yo‘llanma olish uchun kurashmoqda. Hozirda O‘zbekiston
Osiyo saralash bosqichida ikkinchi o‘rinda bormoqda. Yaqinda terma jamoa bosh murabbiyi
sifatida Timur Kapadze tayinlandi. U ilgari U-23 jamoasini boshqargan va jamoani Olimpiya
o‘yinlariga olib chiqqan. Kapadzening tayinlanishi jamoaning Jahon chempionatiga chiqish
umidlarini oshirmoqda. O‘zbekiston futboli rivojlanishida muammolar ham mavjud. Davron
Fayziyevning fikriga ko‘ra, futbolni rivojlantirishda huquqiy asoslar, infratuzilma,
murabbiylar tayyorlash va yoshlar futboliga e’tibor yetarli darajada emas. Ushbu
muammolarni bartaraf etish uchun davlat tomonidan qabul qilingan strategiyalar muhim
ahamiyatga ega.
O‘zbekistonda futbolning zamonaviy shakli 20-asr boshlarida shakllana boshlagan.
1912-yilda Qo‘qonda birinchi futbol jamoasi tashkil etilgan bo‘lib, keyinchalik Farg‘ona,
Toshkent, Samarqand, Andijon va Namangan shaharlarida ham futbol jamoalari paydo
bo‘lgan. 1937-yildan boshlab O‘zbekiston SSR chempionati muntazam o‘tkazila boshlandi.
1946-yilda O‘zbekiston futbol federatsiyasi tashkil etildi. Mustaqillikdan so‘ng, 1994-yilda
federatsiya FIFA va Osiyo Futbol Konfederatsiyasi (AFC) a'zoligiga qabul qilindi. 1992-yilda
O‘zbekiston Respublikasining ilk milliy chempionati o‘tkazildi. O‘sha davrda Toshkentning
"Paxtakor" va "Mehnat zahiralari" klublari asosiy jamoalar sifatida faoliyat yuritgan .
Milliy terma jamoa Osiyo Kubogi musobaqalarida doimiy ishtirok etib kelmoqda. 2011-
yilda O‘zbekiston Osiyo Kubogida yarim finalga chiqdi, bu esa mamlakat futboli uchun muhim
yutuq bo‘ldi. Yoshlar futbolining rivojlanishi so‘nggi yillarda sezilarli darajada kuchaygan.
2023-yilda O‘zbekiston U-20 terma jamoasi Osiyo Kubogida g‘olib chiqdi va U-23 terma
jamoasi esa finalga yetib bordi. FIFA Forward dasturi doirasida Toshkentdagi "Do‘stlik"
stadionida yangi yoritish tizimi o‘rnatildi, bu esa milliy terma jamoalarning tayyorgarlik
darajasini oshirishga xizmat qilmoqda. O‘zbekiston futbolchilari xalqaro klublarda ham o‘z
o‘rnini topmoqda. Masalan, himoyachi Abdukodir Xusanov 2025-yilda "Manchester City"
klubiga o‘tdi va Premer-ligada to‘p surayotgan birinchi o‘zbek futbolchisiga aylandi. Milliy
terma jamoa 2026-yilgi Jahon chempionati saralash bosqichida muvaffaqiyatli ishtirok
etmoqda. Hozirda O‘zbekiston guruhda 2-o‘rinda bormoqda va mundialga chiqish
imkoniyatiga ega. O‘zbekiston futbolining rivojlanishiga qaramay, ayrim muammolar mavjud.
Jumladan, murabbiylar tayyorlash tizimi, futbol infratuzilmasining yetarli darajada
rivojlanmaganligi va yosh futbolchilarning xalqaro tajriba orttirish imkoniyatlarining
cheklanganligi kabi masalalar dolzarb bo‘lib qolmoqda.
XULOSA
O‘zbekistonda futbol sohasining rivojlanishi mustaqillik yillaridan boshlab sezilarli
bosqichlarni bosib o‘tdi. 1992-yilda O‘zbekiston Futbol Federatsiyasining tashkil topishi va
xalqaro maydonga chiqishi bilan mamlakat futboli o‘z mustaqil yo‘lini boshladi. Ilk yillarda
infrastrukturaviy muammolar, tajribali murabbiylar va moliyaviy resurslarning yetishmasligi
asosiy to‘siq bo‘lib turgan bo‘lsa-da, bu sohada asta-sekin ijobiy o‘zgarishlar yuz berdi.
O‘zbekiston milliy terma jamoasi Osiyo kubogi turnirlarida muntazam ishtirok etib kelmoqda
va 2011-yilgi musobaqada yarim finalgacha yetib borishi – futbol salohiyatining yaqqol
namunasidir. Shuningdek, yoshlar o‘rtasidagi jahon chempionatlarida U-20 va U-17 terma
jamoalarining muvaffaqiyatli ishtiroklari, futbol akademiyalarining faoliyati natijasi ekanligini
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
18
ko‘rsatadi. So‘nggi yillarda Prezident qaroriga binoan sport maktablarining modernizatsiya
qilinishi, “Futbolni 2030-yilgacha rivojlantirish strategiyasi” kabi hujjatlar orqali tizimli
yondashuv kuchaytirildi. Klub futbolida ham ijobiy o‘sish kuzatilmoqda: “Paxtakor”, “Nasaf”,
“Navbahor” va boshqa klublar Osiyo Chempionlar Ligasi va boshqa xalqaro musobaqalarda
ishtirok etib, o‘zbek futbolining nufuzini oshirmoqda. Shu bilan birga, mavjud muammolar
ham inkor etilmaydi: murabbiylar malakasini oshirish, yosh futbolchilarga xalqaro tajriba
yaratish, infratuzilmani yanada zamonaviylashtirish, futbol marketingi va menejmenti
sohasida tajriba almashish zarur. Shuningdek, xotin-qizlar futbolining rivoji, nogironlar uchun
mos futbol imkoniyatlari ham dolzarb yo‘nalishlar sirasiga kiradi. Umuman olganda,
O‘zbekistonda futbol sohasining rivojlanish tendensiyasi ijobiy bo‘lib, bu boradagi strategik
yondashuvlar, davlat va xususiy sektor hamkorligi, yosh avlodga berilayotgan e’tibor
kelajakda xalqaro miqyosda yuqori natijalarni ta’minlashi mumkin. Agar mavjud salohiyat
to‘liq safarbar etilsa, O‘zbekiston futbolining dunyo sahnasida munosib o‘rin egallashi
ehtimoldan yiroq emas.
References:
Используемая литература:
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Турсунов
А.
2022
ЧАҚИРУВГА
ҚАДАР
БОШЛАНҒИЧ
ТАЙЁРГАРЛИК
МАШҒУЛОТЛАРИДА ПЕДАГОГИК ВА ИННОВАЦИОН ТЕХНОЛОГИЯЛАРНИ ҚЎЛЛАШ ВА
УЛАРНИНГ ЎЗИГА ХОС ТОМОНЛАРИ Science and innovation, 1(B3), 432- 434
2.
Аbdurasulov J. (2024). HARBIY PEDAGOGIKANING BOSHQA FANLAR BILAN ALOQASI.
Молодые
ученые,
2(6),
48–52.
извлечено
от
academy.uz/index.php/yo/article/view/28164
3.
Аbdurasulov J., & Pardabayeva , M. (2024). MUSOBAQADAN OLDIN SPORTCHILARNI
PSIXOLOGIK TAYYORLASH. Евразийский журнал социальных наук, философии и
культуры,
4(6
Part
2),
73–76.
извлечено
от
academy.uz/index.php/ejsspc/article/view/34717
4.
Axrorova , M. . (2025). THE ROLE OF SCAFFOLDING IN TEACHING WRITING TO EFL
LEARNERS. Журнал академических исследований нового Узбекистана, 2(4), 164–169.
извлечено от
https://in-academy.uz/index.php/yoitj/article/view/49751
5.
Axrorova , M. . (2025). THE EFFECTIVENESS OF PODCASTS IN DEVELOPING EFL
LISTENING SKILLS. Наука и технология в современном мире, 4(7), 13–20. извлечено от
https://in-academy.uz/index.php/zdift/article/view/48708
6.
Axrorova , M. (2025). THE ROLE OF ROLE-PLAY IN ENHANCING EFL WRITING
DEVELOPMENT. Общественные науки в современном мире: теоретические и
практические
исследования,
4(7),
39–46.
извлечено
от
academy.uz/index.php/zdif/article/view/48706
7.
Axrorova , M. . (2025). THE USE OF GRAPHIC ORGANIZERS IN TEACHING EFL READING
SKILLS.
Наука
и
инновация,
3(10),
48–55.
извлечено
от
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
19
8.
Yo‘ldashova , M. . (2025). STRESS VA UNI BOSHQARISH USULLARI. Журнал
академических исследований нового Узбекистана, 2(4), 170–174. извлечено от
https://in-academy.uz/index.php/yoitj/article/view/49753
9.
Yo‘ldashova
,
M.
2025.
MOTIVATSIYA
VA
MOTIVLARNI
O‘RGANISH
METODLARI.
Педагогика и психология в современном мире: теоретические и
практические исследования
. 4, 7 (апр. 2025), 30–36.
10.
Yo‘ldashova , M. . (2025). OILA PSIXOLOGIYASI.
Молодые ученые
,
3
(10), 50–55.
извлечено от
https://in-academy.uz/index.php/yo/article/view/48692
11.
Yo‘ldashova , M. (2025). QOBILIYATLARNI O‘RGANISH METODLARI.
Наука и
инновация
,
3
(10),
56–61.
извлечено
от
academy.uz/index.php/si/article/view/48703
12.
Iskandarova , R. . (2025). XOTIRA HAQIDA UMUMIY TUSHUNCHA. Педагогика и
психология в современном мире: теоретические и практические исследования, 4(7),
37–44. извлечено от
https://in-academy.uz/index.php/zdpp/article/view/48684
13.
Iskandarova , R. . (2025). PSIXOLOGIYADA BILISH JARAYONLARI. Молодые ученые,
3(10), 56–62. извлечено от
https://in-academy.uz/index.php/yo/article/view/48693
14.
Iskandarova , R. . (2025). ONG VA ONGSIZLIK HAQIDA TUSHUNCHA. Наука и
инновация,
3(10),
62–67.
извлечено
от
academy.uz/index.php/si/article/view/48704
15.
Jahongirmirzo, A., O’G’Li, O. O. B., & Ro’Ziboyevich, C. I. (2022). BO ‘LAJAK HARBIY
XIZMATCHILARDA PSIXOLOGIK TAYYORGARLIKNING O ‘ZIGA XOS JIHATLARI. Science and
innovation, 1(B3), 817-820
16.
Eshnaev N. J. Specific aspects of scientific research of spiritual and moral problems //
Academic research in educational sciences. - 2021. - Т. 2. - №. Special Issue 1.
17.
Эшнаев Н.Ж. Суицид ва унинг ижтимоий-психологик омиллари. Муғаллим ҳәм
үзликсиз билимлендириў ISSN: 2181-7138 №2/1 2021 й
18.
Нортожи Жумаевич Эшнаев. (2021). Маънавий-ахлоқий муаммоларни илмий
тадқиқ этишнинг ўзига хос жиҳатлари. ACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL
SCIENCES. Vol.2, no. 2. b. 364-369.
19.
Eshnaev N . Zh ., Maratov T . Ғ ., Mirzarakhimova G . Uzbek milli movie sanati wa
madaniyatida psychoprophylaxis hizmat tisimini zhory etish masalalari //Oriental Art and
Culture. – 2020. – no. III. - S. _ 156-165.
20.
Eshnayev N. J. (2024). THE INFLUENCE OF THE DISCRIMINATORY APPROACH ON THE
MOBILE AND FLEXIBLE CHARACTERISTICS OF LEARNERS AND THE FACT THAT IT IS A
FACTOR OF LOW LEARNING.
Web of Teachers: Inderscience Research
,
2
(6), 216–220.
http://webofjournals.com/index.php/1/article/view/1555
21.
Eshnaev N.J. Problemi kachestva i effektivnosti I perspektivi professionalnogo
obrazovaniya prakticheskogo psixologa G’G’ Nauchniy obozrevatel.Nauchno-analiticheskiy
jurnal, 2021.№ 11(131),-S. 22-25.
22.
Nоrtоji Jumаеvich Eshnаеv. (2021). Mа’nаviy-ахlоqiy muаmmоlаrni ilmiy tаdqiq
etishning oʻzigа хоs jihаtlаri. ACADEMIC research in educational sciences. vol.2, no. 2. p. 364-
369.
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
20
23.
Rakhmanova, D. (2023). PSYCHOLOGICAL MECHANISMS OF OPTIMIZING
STUDENTS'INTELLECTUAL AND COMMUNICATIVE SKILLS IN PROFESSIONALTRAINING.
Science and innovation, 2(B5), 254-257.
24.
Rakhmanova, D. U. (2024). INTRODUCTION OF ARTIFICIAL INTELLIGENCE
INTOPSYCHOLOGY. Web of Teachers: Inderscience Research, 2(9), 116-121.
25.
Rakhmanova,D.(2023).PSYCHOLOGICAL
DETERMINANTS
OF
STUDENTS'
INTELLECTUAL ACTIVITY OPTIMIZATION. Scienceandinnovation, 2(B11), 478-483
26.
Raxmanova, D. U. (2021). BOSHLANG’ICH SINFLARDA MATEMATIKA DARSLARIDA
O’QUVCHILARNING BARCHA TOIFALARI BILAN ISHLASH METODIKASI. Academic research in
educational sciences, 2(CSPI conference 2), 574-579.
27.
Rakhmanova, D. (2023). The role of neurography in art therapy. Science andinnovation,
2(B3), 73-76.
