ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
57
O‘ZBEKISTONDA SUG‘URTA BOZORI SUBYEKTLARINING IQTISODIY
FAOLIYATI
Abdug‘aniyev Abdug‘affor
Elektron pochta manzili: abduganievabdugaffor0@gmail.com
Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot
texnologiyalari universiteti magistranti
https://doi.org/10.5281/zenodo.15340207
ANNOTATSIYA
Mazkur maqolada O‘zbekistonda sug‘urta bozori subyektlarining iqtisodiy faoliyati,
ularning raqamli texnologiyalar asosidagi rivojlanish tendensiyalari hamda iqtisodiyotdagi
o‘rni tahlil qilinadi. Statistik ma’lumotlarga asoslanib, sug‘urta mukofotlari va to‘lovlar
hajmidagi o‘sish dinamikasi, bozor ishtirokchilarining ulushi va innovatsion faoliyati
yoritilgan. Tadqiqot natijalari sug‘urta sektori YAIMdagi ulushining ortib borayotganini va
soha ishtirokchilarining iqtisodiy barqarorlikni ta’minlashdagi muhim rolini ko‘rsatadi.
KALIT SO‘ZLAR:
Sug‘urta bozori, iqtisodiy faoliyat, raqamli sug‘urta, mukofotlar,
to‘lovlar, bozor ulushi, O‘zbekiston iqtisodiyoti, moliyaviy barqarorlik.
KIRISH
Bozor iqtisodiyotida sug‘urta tizimi moliyaviy xizmatlar sektorining ajralmas qismi
bo‘lib, iqtisodiy subyektlarning faoliyatida yuzaga keladigan turli tavakkalchiliklarni
kamaytirish, ularning moliyaviy barqarorligini ta’minlash, investitsion muhitda ishonch
uyg‘otish kabi strategik funksiyalarni bajaradi. Xususan, sug‘urta kompaniyalari o‘z iqtisodiy
faoliyati orqali fuqarolar, tadbirkorlik subyektlari va davlat byudjeti uchun moliyaviy
xavfsizlik kafolatini yaratadi.
O‘zbekiston Respublikasi iqtisodiyoti jadal modernizatsiyalanib borayotgan bugungi
sharoitda sug‘urta bozori subyektlari faoliyati ham bosqichma-bosqich kengayib, raqamli
xizmatlar, mahsulotlar va mijozga yo‘naltirilgan yondashuvlar orqali yangi bosqichga
ko‘tarilmoqda. Davlat statistika qo‘mitasi va Markaziy bank ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yil
yakuniga qadar mamlakatda 43 ta sug‘urta kompaniyasi faoliyat ko‘rsatgan bo‘lib, ularning 33
tasi ixtiyoriy sug‘urta, 10 tasi majburiy sug‘urta xizmatlarini amalga oshirgan.Shuningdek,
2023-yilda sug‘urta mukofotlari hajmi
3,4 trillion so‘mga yetgan bo‘lib, bu
ko‘rsatkich 2020-yilga nisbatan 1,8
baravarga
oshganligini
ko‘rsatadi.
Sug‘urta to‘lovlari esa 1,1 trillion
so‘mni
tashkil
etgan.
Sug‘urta
xizmatlarining YAIMdagi ulushi 2022-
yilda 0,4% bo‘lgan bo‘lsa, 2023-yilga
kelib 0,6% ga yetgan, bu esa sektorda
barqaror
o‘sish
tendensiyasini
ko‘rsatadi.
1-rasm: 2022–2024 yillarda O‘zbekistonda sug‘urta bozorining asosiy
ko‘rsatkichlari
1
1
Muallif tomonidan O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki va Davlat statistika qo‘mitasi ma’lumotlari asosida tuzilgan (2024)
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
58
Ayni paytda, bozorning yirik ishtirokchilari — “Kafolat” AJ, “Universal Sug‘urta” AJ,
“Gross Insurance”, “MY Insurance SK”, “Kapital Sug‘urta” kabi kompaniyalar mamlakatda
raqamli sug‘urta mahsulotlarini joriy
qilish, onlayn platformalar orqali
xizmat ko‘rsatish, elektron polislar
bilan
ishlash
kabi
innovatsion
faoliyatlarni kengaytirmoqda.
2-rasm: O‘zbekistondagi sug‘urta
kompaniyalarining 2023-yildagi
bozordagi ulushi
2
O‘zbekiston sug‘urta bozorining
shakllanish bosqichlari va
rivojlanish dinamikasi
Sug‘urta bozori har qanday
milliy
iqtisodiyotning
tarkibiy
elementi
bo‘lib,
u
iqtisodiy
subyektlarning moliyaviy xavfsizligini
ta’minlash, kapital oqimini boshqarish va sarmoyalarni himoya qilishda muhim vosita
hisoblanadi. O‘zbekistonda sug‘urta bozori mustaqillik yillaridan boshlab bosqichma-bosqich
shakllanib, zamonaviy moliyaviy xizmatlar tizimiga integratsiyalashmoqda.
XULOSA
O‘zbekistonda sug‘urta bozori subyektlarining iqtisodiy faoliyati so‘nggi yillarda sezilarli
darajada faollashgan bo‘lib, bu sektorning mamlakat makroiqtisodiy barqarorlikdagi o‘rni
ortib bormoqda. Sug‘urta mukofotlari va to‘lovlar hajmining izchil o‘sib borayotgani,
shuningdek, innovatsion texnologiyalar asosida xizmat ko‘rsatish mexanizmlarining
kengayishi soha ishtirokchilarining moslashuvchanligini ko‘rsatmoqda. Raqamli sug‘urta
mahsulotlarining joriy etilishi orqali mijozlarga qulayliklar yaratilmoqda, bozor
raqobatbardoshligi oshmoqda. Ushbu omillar sug‘urta sektorining YAIMdagi ulushi ortib
borayotganini tasdiqlaydi. Kelgusi yillarda ushbu tendensiyalarni qo‘llab-quvvatlash uchun
normativ-huquqiy baza mustahkamlab borilishi, xususiy investorlar uchun qulay muhit
yaratilishi va raqamli infratuzilmani kengaytirish zarur.
References:
Используемая литература:
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. (2024).
Moliyaviy barqarorlik sharhi
.
2.
O‘zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo‘mitasi. (2024).
Sug‘urta xizmatlari statistik
to‘plami
3.
Bozorov, B. (2022).
Moliyaviy xizmatlar bozori: nazariya va amaliyot
. Toshkent:
Iqtisodiyot nashriyoti.
2
Muallif tomonidan O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki va Davlat statistika qo‘mitasi ma’lumotlari asosida tuzilgan
(O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki, 2024).
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
59
4.
Fayzullayev, A. (2023). Raqamli sug‘urta tizimlarining rivojlanish istiqbollari.
Iqtisodiyot
va innovatsiyalar
, №1, 34–39-betlar.
5.
Shodmonov, Sh. (2020).
Sug‘urta iqtisodiyoti
. Toshkent: Ilm ziyo.
6.
OECD (2023).
Insurance Market Trends: Central Asia Focus
. Paris: OECD Publishing.
7.
World Bank. (2022).
Enhancing Financial Inclusion through Digital Insurance
.
Washington, DC.
8.
Tadjibayeva, D. (2021). Sug‘urta xizmatlarining elektronlashtirilishi va uning
samaradorlikka ta’siri.
Moliya bozori sharhlari
, №2, 18–24-betlar.
