ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
105
XIZMAT KO‘RSATISH SOHASIDA RAQOBATBARDOSHLIKNI OSHIRISH:
MAHALLABAY TIZIMDA RAQOBATNI RAG‘BATLANTIRISH
STRATEGIYALARI
ABDUALIMOV XABIBULLO NE’MATULLOYEVICH
O‘zbekiston Respublikasi Samarqand viloyati G’aznachilik xizmati boshqarmasi
Payariq tumani G’aznachilik xizmati bo‘limi davlat xaridlarini rivojlantirish va
monitoringi bo‘yicha bosh mutaxassisi
abualimov.1995@icloud.com
https://doi.org/10.5281/zenodo.15378614
Annotatsiya:
Ushbu tezisda xizmat ko‘rsatish sohasidagi raqobatbardoshlikni oshirish
va mahallabay tizimda raqobatni rag‘batlantirish strategiyalari tahlil qilinadi. Maqsad,
mahallabay tizimda xizmatlar sifatini yaxshilash va raqobatni kuchaytirish orqali iqtisodiy
o‘sishni ta’minlashdir. Tadqiqotda xizmat ko‘rsatish sohasidagi raqobatning turlari, ularni
rag‘batlantirishning samarali usullari, mahallabay tizimda xizmat sifatini oshirish va
raqobatni rag‘batlantirishda davlat va xususiy sektor o‘rtasidagi hamkorlikning o‘rni ko‘rib
chiqiladi. Tezisda iqtisodiy va ijtimoiy nuqtai nazardan raqobatning ahamiyati, hamda uning
mahallabay tizimda xizmat ko‘rsatish sektorini rivojlantirishdagi roliga e’tibor qaratiladi..
Kalit so‘zlar:
Xizmat ko‘rsatish sektori, raqobatbardoshlik, mahallabay tizim, raqobatni
rag‘batlantirish, xizmat sifatini oshirish, davlat-xususiy hamkorlik, iqtisodiy o‘sish, xizmatlar
marketingi, mahallabay rivojlanish, raqamli texnologiyalar.
Аннотация:
Данная диссертация посвящена повышению конкурентоспособности
в сфере услуг и стимулированию конкуренции в рамках местных систем. Целью
является обеспечение экономического роста путем улучшения качества услуг и
усиления конкуренции. В исследовании рассматриваются различные виды
конкуренции в сфере услуг, эффективные методы стимулирования конкуренции,
повышение качества услуг в местных системах и роль государственного и частного
секторов в поддержке конкуренции. В работе акцентируется внимание на важности
конкуренции с экономической и социальной точки зрения и ее роли в развитии
сектора услуг в местных системах.
Ключевые слова:
Сектор услуг, конкурентоспособность, местная система,
стимулирование конкуренции, повышение качества услуг, государственно-частное
партнерство, экономический рост, маркетинг услуг, местное развитие, цифровые
технологии.
Annotation:
This thesis focuses on enhancing competitiveness in the service sector and
stimulating competition within local systems. The aim is to ensure economic growth by
improving service quality and strengthening competition. The research examines different
types of competition in the service sector, effective methods of stimulating competition,
improving service quality in local systems, and the role of collaboration between the public
and private sectors in promoting competition. The thesis emphasizes the importance of
competition from both an economic and social perspective, as well as its role in the
development of the service sector within local systems.
Keywords:
Service sector, competitiveness, local system, competition stimulation,
service quality improvement, public-private partnership, economic growth, service
marketing, local development, digital technologies.
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
106
Kirish.
Xizmat ko‘rsatish sohasining iqtisodiyotdagi ahamiyati kun sayin ortib
bormoqda. Xizmat ko‘rsatish sektori nafaqat iqtisodiy o‘sishni ta'minlash, balki ijtimoiy
rivojlanish, aholi farovonligi va raqobatbardoshlikni oshirishda ham muhim rol o‘ynaydi.
O‘zbekiston iqtisodiyotida xizmat ko‘rsatish sohasining ulushi ortib borayotgani, ayniqsa,
mahallabay tizimlar orqali xizmat ko‘rsatish samaradorligini oshirishni talab etadi. Shuning
uchun xizmat ko‘rsatish sektorining sifatini oshirish, raqobatni kuchaytirish va mahallabay
tizimda yangi strategiyalarni joriy etish o‘ta dolzarb masalalardan biridir.
Xizmat ko‘rsatish sohasida raqobatbardoshlikning oshishi faqatgina narx va sifat
bo‘yicha kurashni emas, balki xizmat ko‘rsatish jarayonlarining takomillashishini, innovatsion
yondashuvlarning joriy etilishini va raqamli texnologiyalarni qo‘llashni ham nazarda tutadi.
Mahallabay tizimda raqobatni rag‘batlantirish, xizmat ko‘rsatuvchilarni yangi yondashuvlarga
va innovatsion g‘oyalarga jalb qilish orqali butun tizimning samaradorligini oshiradi.
Mahallabay tizimda raqobatni rag‘batlantirishning bir qancha asosiy yo‘nalishlari mavjud
bo‘lib, ular o‘zaro uyg‘unlashgan holda sektorning rivojlanishiga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi.
Bundan tashqari, mahallabay tizimni samarali boshqarish uchun davlat va xususiy
sektor o‘rtasidagi hamkorlik zarur. Raqobatni rag‘batlantirishning samarali strategiyalarini
ishlab chiqish va amalga oshirishda davlatning roli katta bo‘lib, bu tizimning barqaror
rivojlanishiga yordam beradi. Xizmat ko‘rsatish sektori uchun mavjud bo‘lgan resurslar va
imkoniyatlarni to‘liq ochish, shuningdek, yangi bozor segmentlariga kirish imkoniyatlarini
yaratish muhimdir.
Ushbu tezisda, mahallabay tizimda raqobatbardoshlikni oshirish va xizmat ko‘rsatish
sifatini yaxshilash bo‘yicha amalga oshiriladigan strategiyalarni tahlil qilish orqali, mahallabay
tizimda xizmat ko‘rsatishni yanada samarali qilish yo‘llari aniqlanadi. Tadqiqotda, xizmat
ko‘rsatish sohasida raqobatni kuchaytirish uchun mavjud bo‘lgan imkoniyatlar va yangi
strategiyalar, shuningdek, davlat-xususiy hamkorlikning roli ko‘rib chiqiladi. Tezisdagi
maqsad, xizmat ko‘rsatish sohasida raqobatbardoshlikni oshirish uchun kerakli
yondashuvlarni va chora-tadbirlarni taklif qilish, shu bilan birga, mahallabay tizimni
rivojlantirishga yordam beradigan samarali strategiyalarni ishlab chiqishdan iboratdir.
Tezisda, xizmat ko‘rsatish sektoridagi turli o‘zgarishlar, innovatsiyalar va raqobatni
rag‘batlantirishdagi yangi yo‘nalishlar haqida tahlillar olib boriladi. Shuningdek, mahallabay
tizimda raqobatni rag‘batlantirishning ijtimoiy va iqtisodiy ahamiyati, bu tizimning aholi va
biznesga ta’siri haqida ham so‘z yuritiladi.
Asosiy qism.
Xizmat ko‘rsatish sektori iqtisodiyotning asosiy tarmoqlaridan biri bo‘lib,
uning rivojlanishi milliy va mahalliy iqtisodiyotning barqaror o‘sishini ta’minlashda muhim
rol o‘ynaydi. Xizmat ko‘rsatish sohasida raqobatbardoshlikni oshirish, nafaqat xizmatlar
sifatini yaxshilash, balki bozorni diversifikatsiyalash, yangi xizmatlar va mahsulotlar yaratish,
shuningdek, ijtimoiy va iqtisodiy barqarorlikni ta’minlashni anglatadi.
Mahallabay tizimda raqobatni rag‘batlantirish, xizmat ko‘rsatish sohasida yangi
yondashuvlarni joriy etish, iste’molchilarni yanada ko‘proq jalb etish va xizmatlar sifatini
yaxshilashga xizmat qiladi. Raqobat, xizmat ko‘rsatuvchilarning xizmat sifatini yaxshilashga,
innovatsion yechimlarni taklif qilishga va bozorni rivojlantirishga turtki bo‘ladi. Mahallabay
tizimda raqobatni rag‘batlantirish uchun bir qancha samarali strategiyalar mavjud. Ular
quyidagilarni o‘z ichiga oladi:
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
107
Xizmat ko‘rsatish sohasida raqobatni oshirishning eng muhim elementlaridan biri
xizmatlar sifatini yaxshilash va innovatsion texnologiyalarni joriy etishdir. Mahallabay tizimda
xizmat ko‘rsatish jarayonlarini avtomatlashtirish, raqamli platformalar yaratish va
xizmatlarni onlayn shaklda taqdim etish soha uchun yangi imkoniyatlarni ochadi;
Xizmatlar narxini raqobatbardosh qilish, shuningdek, xizmat ko‘rsatish turlarini
diversifikatsiya qilish mahallabay tizimda raqobatni kuchaytirishga yordam beradi. Yangi
xizmatlar va mahsulotlar yaratish, iste’molchilarga turli xizmatlarni bir joyda taqdim etish,
bozorda o‘ziga xos raqobatni yaratadi;
Xizmat ko‘rsatuvchi xodimlarning malakasini oshirish, mijozlarga yuqori sifatli xizmat
ko‘rsatish madaniyatini rivojlantirish orqali ham raqobatni rag‘batlantirish mumkin.
Xodimlarning malakasini doimiy ravishda oshirish va xizmat ko‘rsatishdagi etik me'yorlarni
joriy etish, xizmat ko‘rsatish sifatini yanada yaxshilashga olib keladi;
Xizmat ko‘rsatuvchi tashkilotlar o‘z xizmatlarini ilgari surish uchun samarali marketing
strategiyalarini ishlab chiqishlari kerak. Mahallabay tizimda xizmat ko‘rsatuvchi
kompaniyalar o‘z brendlarini yaratib, mijozlar bilan uzviy aloqalar o‘rnatish orqali raqobatda
ustunlikka ega bo‘lishlari mumkin;
Raqobatni rag‘batlantirishda davlat va xususiy sektor o‘rtasida samarali hamkorlikning
o‘rni juda katta. Davlat tomonidan taqdim etilgan rag‘batlar, qonun hujjatlari va soliq
imtiyozlari xususiy sektorning samarali ishlashini ta'minlaydi, bu esa xizmat ko‘rsatish
sektoridagi raqobatni kuchaytirishga yordam beradi.
Mahallabay tizimda raqobatni rag‘batlantirishning iqtisodiy va ijtimoiy ta’siri juda katta.
Iqtisodiy nuqtai nazardan, raqobatning oshishi xizmatlar sifatining yaxshilanishiga olib keladi,
bu esa iste’molchilarning qoniqishini oshiradi. Shuningdek, bozorni diversifikatsiyalash orqali
yangi ish o‘rinlari yaratiladi va iqtisodiy o‘sish ta’minlanadi.
Quyida xizmat ko‘rsatish sohasida raqobatbardoshlikni oshirish: mahallabay tizimda
raqobatni rag‘batlantirish strategiyalariga PESTEL tahlilini jadvalda keltiraman. PESTEL
tahlili — bu siyosat, iqtisodiyot, ijtimoiy, texnologik, ekologik va huquqiy omillarni tahlil qilish
uchun ishlatiladi. (1-jadval)
1-jadval
Xizmat ko‘rsatish sohasida raqobatbardoshlikni oshirish: mahallabay tizimda
raqobatni rag‘batlantirish strategiyalarining PESTEL tahlili
1
Omillar
Ta’siri
Misollar
Siyosiy
Davlat siyosati va hukumatning
xizmat ko‘rsatish sohasiga ta’siri,
raqobatni rag‘batlantirish uchun
sharoit yaratish.
Davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlash
choralari: imtiyozlar, soliq siyosati;
Davlat-xususiy hamkorlikni
rivojlantirish.
Iqtisodiy
Xizmat ko‘rsatish sohasidagi
iqtisodiy omillar, narxlar, bozor
holati va iqtisodiy o‘sish.
Mahallabay tizimda raqobatning
kuchayishi orqali iqtisodiy o‘sish;
Bozorning kengayishi va yangi xizmatlar
yaratish imkoniyati.
Ijtimoiy
Aholi ehtiyojlari, ijtimoiy
Xizmat sifatiga yuqori talab va
1
Muallif ishlanmasi
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
108
Omillar
Ta’siri
Misollar
o‘zgarishlar, demografik holat va
iste’molchilarni jalb etish.
iste’molchilarning talablarining o‘zgarishi;
Aholi daromadlarining oshishi orqali
xizmat ko‘rsatishga talab ortadi.
Texnologik
Texnologiyalarning xizmat
ko‘rsatish sohasidagi roli,
raqamli transformatsiya va
innovatsiyalar.
Raqamli platformalar va onlayn
xizmatlarni joriy etish;
Yangi texnologiyalar yordamida xizmat
ko‘rsatish jarayonlarini tezlashtirish.
Ekologik
Ekologik omillar, atrof-muhitni
himoya qilish, barqarorlik va
ekologik mas’uliyat.
Xizmat ko‘rsatish jarayonlarida ekologik
normativlarga rioya qilish;
Atrof-muhitga ta’sirni kamaytirish,
barqaror biznes amaliyotlarini joriy etish.
Huquqiy
Xizmat ko‘rsatish sohasidagi
huquqiy tartibga solish, qonunlar
va me’yorlar.
Xizmat ko‘rsatish sektoridagi raqobatni
tartibga soluvchi qonunlar;
Me’yoriy hujjatlar va qonunlar orqali
raqobatni rag‘batlantirish va xizmatlar sifatini
oshirish.
PESTEL tahlilining qisqacha sharhi:
A.
Siyosiy omillar davlat siyosatining xizmat ko‘rsatish sektoriga ta’siri, ayniqsa, davlat-
xususiy hamkorlik va soliq siyosatining ahamiyatini anglatadi. Raqobatni rag‘batlantirish
uchun hukumatning qo‘llab-quvvatlash choralari zarur;
B.
Iqtisodiy omillar iqtisodiy o‘sish, bozor sharoitlari va yangi xizmatlar yaratish
imkoniyatlarini yaratadi. Raqobatni kuchaytirish, iqtisodiy o‘sishga va yangi ish o‘rinlarining
yaratilishiga olib keladi;
C.
Ijtimoiy omillar aholi ehtiyojlari va ularning xizmatlarga bo‘lgan talabining o‘zgarishini
ko‘rsatadi. Yuksalgan daromadlar va mijozlar qoniqishini oshirish ijtimoiy ahamiyatga ega;
D.
Texnologik omillar yangi texnologiyalar va raqamli transformatsiyaning xizmat
ko‘rsatish jarayonlaridagi samaradorlikni oshirishi ta’sirini ko‘rsatadi;
E.
Ekologik omillar ekologik barqarorlikni ta’minlash va atrof-muhitga zarar keltirmasdan
xizmat ko‘rsatish faoliyatlarini olib borish zarurligini anglatadi;
F.
Huquqiy omillar esa xizmat ko‘rsatish sohasidagi normativ huquqiy bazaning
mustahkamligini ta’minlash, raqobatni rag‘batlantirish va xizmatlar sifatini oshirishga
yordam beradi.
Ijtimoiy jihatdan, raqobatni rag‘batlantirish orqali mahallabay tizimda xizmat
ko‘rsatuvchilarning mas'uliyati oshadi, bu esa jamiyatning barcha qatlamlariga xizmat
ko‘rsatish sifatini yaxshilashga yordam beradi. Mahallabay tizimda raqobatni rag‘batlantirish
ijtimoiy barqarorlikni saqlashga, shuningdek, aholi farovonligini oshirishga yordam beradi.
Raqamli texnologiyalar xizmat ko‘rsatish sohasini tubdan o‘zgartirish imkoniyatiga ega.
Raqamli platformalar, onlayn xizmatlar va mobil ilovalar yordamida xizmat ko‘rsatish
jarayonlari tezlashadi, sifat oshadi va mijozlarga yanada qulay xizmat ko‘rsatish imkoniyati
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
109
yaratiladi. Mahallabay tizimda raqamli texnologiyalarni qo‘llash raqobatni oshirishning
samarali usuliga aylanadi.
Xizmat ko‘rsatish sektoridagi raqobatni rag‘batlantirishda davlat siyosati va huquqiy
asoslar muhim rol o‘ynaydi. Davlatning to‘g‘ri va samarali siyosati xizmat ko‘rsatish
sektorining barqaror rivojlanishini ta’minlaydi. Shuningdek, raqobatni rag‘batlantirish uchun
zarur bo‘lgan huquqiy va normativ bazani yaratish, bozorning ochiqligini ta'minlash va xizmat
ko‘rsatuvchilarning huquqlarini himoya qilish davlatning asosiy vazifalaridan biridir.
Xizmat ko‘rsatish sohasida raqobatbardoshlikni oshirish va mahallabay tizimda
raqobatni rag‘batlantirish strategiyalari, nafaqat sektorni rivojlantirish, balki iqtisodiy va
ijtimoiy farovonlikni ta’minlashda ham muhim rol o‘ynaydi. Xizmat ko‘rsatish sektorining
sifatini oshirish, yangi xizmatlarni yaratish, raqamli texnologiyalarni joriy etish va davlat-
xususiy hamkorlikni kuchaytirish orqali mahallabay tizimda raqobatni kuchaytirish mumkin.
Tezisda keltirilgan strategiyalarni amalga oshirish orqali, xizmat ko‘rsatish sohasida barqaror
rivojlanish va raqobatning yuqori darajaga chiqishi ta’minlanadi.
Xulosa va takliflar.
Xizmat ko‘rsatish sohasining rivojlanishi va raqobatbardoshlikni
oshirish hozirgi kunda milliy va mahalliy iqtisodiyotning barqaror o‘sishini ta’minlashda
muhim omil hisoblanadi. Xizmatlar sifatini oshirish, raqamli texnologiyalarni joriy etish,
innovatsion yondashuvlarni qo‘llash va raqobatni rag‘batlantirish strategiyalari xizmat
ko‘rsatish sektorining samaradorligini oshirishda markaziy ahamiyatga ega. Mahallabay
tizimda raqobatni kuchaytirish, nafaqat xizmat ko‘rsatish turlarining diversifikatsiyasiga olib
keladi, balki iqtisodiy va ijtimoiy farovonlikni ham oshiradi.
Mahallabay tizimda raqobatbardoshlikni oshirish, yangi xizmatlar va mahsulotlar
yaratish, narx siyosatini samarali tashkil etish, xizmat ko‘rsatuvchi xodimlarning malakasini
oshirish va ijtimoiy mas’uliyatni kuchaytirishga yordam beradi. Davlat va xususiy sektor
o‘rtasidagi samarali hamkorlik, raqobatni rag‘batlantirishda katta rol o‘ynaydi, chunki
davlatning qo‘llab-quvvatlash choralari va huquqiy bazasi sektorning barqaror rivojlanishini
ta’minlaydi.
Tadqiqotda keltirilgan PESTEL tahlili mahallabay tizimda raqobatni rag‘batlantirishga
ta’sir qiluvchi asosiy siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy, texnologik, ekologik va huquqiy omillarni
aniqlashga yordam berdi. Ushbu tahlil, xizmat ko‘rsatish sohasining mahallabay tizimda
raqobatni kuchaytirishga qanday ta’sir qilishini, shuningdek, raqobatbardosh sektorni
yaratish uchun zarur bo‘lgan asosiy shart-sharoitlarni ko‘rsatdi. Shu asosda quyidagi
takliflarni ilgari surish maqsadga muvofiq:
Birinchidan,
mahallabay tizimda xizmat ko‘rsatuvchilarni o‘z xizmatlarini
diversifikatsiya qilishga undash va sifatni doimiy ravishda oshirib borish zarur. Xodimlarning
malakasini oshirish, mijozlarga yuqori sifatli xizmatlarni taqdim etish, xizmatlarni onlayn
platformalar orqali taqdim etishni kengaytirish muhim ahamiyatga ega.
Ikkinchidan,
xizmat ko‘rsatish sohasida raqamli texnologiyalar va innovatsion
yondashuvlar orqali raqobatni kuchaytirish kerak. Raqamli platformalar, mobil ilovalar, va
onlayn xizmatlar yaratish orqali bozorni diversifikatsiya qilish va xizmatlarning mavjudligini
oshirish zarur.
Uchinchidan,
raqobatni rag‘batlantirish uchun davlat tomonidan rag‘batlantiruvchi
siyosatlar va xususiy sektorning samarali hamkorligini ta’minlash muhim. Davlat o‘zining
qonun hujjatlari va soliq imtiyozlari bilan xususiy sektorni qo‘llab-quvvatlashi kerak.
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
110
To‘rtinchidan,
mahallabay tizimda yangi bozor segmentlariga kirish, yangi xizmatlar va
mahsulotlarni yaratish orqali raqobatni oshirish mumkin. Bu esa iste’molchilarga kengroq
imkoniyatlar yaratadi va bozorni diversifikatsiyalashga olib keladi.
Beshinchidan,
xizmat ko‘rsatish sektorida ekologik mas’uliyatni oshirish, atrof-muhitga
zarar keltirmasdan xizmat ko‘rsatishni amalga oshirish, barqaror rivojlanish uchun zarurdir.
Ekologik normativlarga rioya qilish va atrof-muhitga ta’sirni kamaytirish sektorning yanada
rivojlanishiga yordam beradi.
Oltinchidan,
raqobatni rag‘batlantirish uchun davlat tomonidan mustahkam huquqiy
asoslar va raqobatni tartibga soluvchi qonunlar ishlab chiqilishi kerak. Bu xizmat
ko‘rsatuvchilarning o‘z huquqlarini himoya qilishga va bozorni shaffof qilishga yordam beradi.
Mamlakatimizda xizmat ko‘rsatish sohasida raqobatbardoshlikni oshirish uchun mavjud
resurslardan samarali foydalanish, yangi strategiyalarni ishlab chiqish va innovatsion
yechimlarni joriy etish zarur. Mahallabay tizimda raqobatni rag‘batlantirish orqali xizmat
ko‘rsatish sohasini yanada rivojlantirish va iqtisodiy barqarorlikni ta’minlash mumkin.
References:
Используемая литература:
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Xizmatlar sohasini jadal rivojlantirishga oid
qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PQ–5112-sonli qarori. 2021 yil 30 mart.
2.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi “2022–2026-yillarga
mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning Taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida”gi PF–60-sonli
Farmoni. -T. : “O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami”, 2022-yil, 28-yanvar –
https://lex.uz/uz/docs/–5841063
3.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 27-yanvardagi PQ–104-sonli
“Xizmatlar sohasini rivojlantirishga oid qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida” Qarori.
4.
Jabborov, M., Nazarov, A. (2020). Xizmat ko‘rsatish sohasini raqamlashtirish:
O‘zbekistonning tajribasi va istiqbollari. Samarqand iqtisodiyot va servis instituti nashriyoti.
5.
Kamilov, A., Abdullaeva, D. (2021). Xizmat ko‘rsatish sektori va iqtisodiy o‘sish:
Samarqand va boshqa hududlar misolida. Samarqand iqtisodiyot va servis instituti.
6.
Yuldashev, A., Rakhimov, T. (2020). Mahallabay xizmat ko‘rsatish tizimi: Samarqand
viloyati misolida tahlil va takliflar. Samarqand iqtisodiyot va servis instituti.
7.
G‘ofurov, X. (2020). Mahallabay xizmat ko‘rsatish tizimi va aholi ehtiyojlarini hisobga
olish. Toshkent: Iqtisodiyot va servis nashriyoti.
