ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
81
HARBIY-VATANPARVARLIK TARBIYASI: TARIXIY TAJRIBA VA ZAMONAVIY
YONDASHUVLAR
Ikromov Xayrullo Orifjonovich
Andijon davlat pedagogika katta o'qituvchisi
https://doi.org/10.5281/zenodo.15478090
Annotatsiya:
Tarixiy tajriba asosida yosh avlod qalbida Vatanga sadoqat, jasorat,
fidoyilik tuyg‘ularini shakllantirishning samarali usullari ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, bugungi
kunda ta’lim muassasalari, oilalar va jamoatchilik tomonidan amalga oshirilayotgan
zamonaviy tarbiyaviy yondashuvlar haqida fikr yuritiladi.
Annotation:
This article analyzes the historical foundations and modern approaches
to military-patriotic education. It explores effective methods of instilling patriotism, courage,
and dedication in young people based on historical experience. The article also discusses
current educational strategies used by schools, families, and society to promote patriotic
values among the youth.
Аннотация:
В данной статье рассматриваются исторические корни и
современные подходы к военно-патриотическому воспитанию. Анализируются
эффективные методы формирования у молодёжи чувств патриотизма, мужества и
преданности Родине на основе исторического опыта. Также обсуждаются современные
воспитательные стратегии, применяемые в образовательных учреждениях, семьях и
обществе.
Kalit so’zlar:
harbiy-vatanparvarlik, tarbiya, tarixiy tajriba, zamonaviy yondashuvlar,
vatanga sadoqat, yosh avlod ma’naviy tarbiya jasorat fidoyilik
Keywords:
military-patriotism, education, historical experience, modern approaches,
loyalty to the homeland, spiritual education of the younger generation, courage, selflessness
Ключевые слова:
военно-патриотизм, воспитание, исторический опыт,
современные подходы, верность Родине, духовное воспитание подрастающего
поколения, мужество, самоотверженность.
Bugungi globallashuv va murakkab geosiyosiy sharoitda milliy xavfsizlik, davlat
mustaqilligi va ijtimoiy barqarorlikni ta’minlashda fuqarolarning, ayniqsa yosh avlodning
harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalanishi alohida ahamiyat kasb etmoqda. Harbiy-
vatanparvarlik tarbiyasi nafaqat yoshlarni armiyaga tayyorlash, balki ularning ongida Vatanga
sadoqat, fidoyilik, mas’uliyat va milliy g‘urur tuyg‘ularini shakllantirishga qaratilgan muhim
ma’naviy-ma’rifiy jarayondir.
O‘zbekiston xalqining boy tarixiy merosi, ajdodlarimizning jasorat namunasi, mustaqillik
yillarida shakllangan milliy armiyamiz tajribasi bu tarbiyaning poydevoridir. Maqolada ana
shu tarixiy tajriba hamda zamonaviy yondashuvlar tahlil qilinadi.
Harbiy-vatanparvarlik tarbiyasining tarixiy ildizlari
O‘zbek xalqining tarixida Vatanga sadoqat, jasorat va mardlik fazilatlari doimiy bo‘lgan.
Amir Temur, Jaloliddin Manguberdi, Zahiriddin Muhammad Bobur kabi buyuk shaxslar hayoti
harbiylik va vatanparvarlik timsolidir. Ularning harbiy strategiyasi, yurt himoyasiga bo‘lgan
mas’uliyatli yondashuvi yoshlar uchun namuna bo‘lib xizmat qiladi.
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
82
Shuningdek, xalq og‘zaki ijodidagi dostonlar, qahramonlik afsonalari, maqollar, she’riy
asarlar orqali vatanparvarlik g‘oyalari avloddan-avlodga o‘tib kelgan. Bu qadriyatlar o‘z
davrida harbiy tayyorgarlik, yurtdoshlar birligini mustahkamlovchi kuch bo‘lgan.
Mustaqillik yillarida harbiy-vatanparvarlik tarbiyasining rivojlanishi
1991-yilda O‘zbekiston Respublikasi mustaqillikka erishgach, milliy armiyani
shakllantirish bilan bir qatorda harbiy-vatanparvarlik tarbiyasiga ham alohida e’tibor berila
boshlandi. Qurolli Kuchlar tashkil etildi, harbiy ta’lim tizimi yo‘lga qo‘yildi, yoshlarni
vatanparvarlik ruhida tarbiyalash davlat siyosatining muhim yo‘nalishiga aylandi.
Prezident farmonlari, hukumat qarorlari asosida maktablarda “Vatanparvarlik
saboqlari”, “Dastlabki harbiy tayyorgarlik” kabi darslar joriy qilindi. Harbiy qismlar bilan
hamkorlikda o‘quv-tarbiya tadbirlari yo‘lga qo‘yildi
Zamonaviy yondashuvlar va innovatsion usullar
Zamonaviy davr yoshlarining tafakkuri, axborot maydonidagi ochiqlik va raqamli
texnologiyalar bilan uyg‘unlikda harbiy-vatanparvarlik tarbiyasi ham yangicha
yondashuvlarni talab qilmoqda. Bu borada quyidagi yondashuvlar dolzarb hisoblanadi:
Axborot texnologiyalaridan foydalanish:
Patriotizm g‘oyalarini targ‘ib qiluvchi
videoroliklar, onlayn vatanparvarlik kurslari, virtual muzeylar va mobil ilovalar orqali
yoshlarga ta’sirchan ta’lim berish.
Harbiy-vatanparvarlik klublari:
Maktab va kollejlar qoshida tashkil etilgan “Vatan
himoyachilari”, “Jasorat”, “Shijoat” klublari yoshlarni amaliy va nazariy jihatdan tayyorlashga
xizmat qilmoqda.
Yoshlar bilan ishlovchi tashkilotlar ishtiroki:
“Yoshlar ittifoqi”, “Vatanparvar”
tashkiloti, “Mahalla” tizimi bilan hamkorlikda uyushmagan yoshlar orasida targ‘ibot ishlari
olib borilmoqda.
Milliy armiyani ommalashtirish:
Harbiy orkestrlar chiqishlari, harbiy paradlar, ochiq
eshiklar kunlari, harbiylar bilan uchrashuvlar yoshlar ongida armiyaga nisbatan ijobiy
munosabatni shakllantiradi.
Oila va jamiyatning o‘rni
Harbiy-vatanparvarlik tarbiyasi faqat ta’lim tizimi zimmasiga yuklanmasligi kerak. Oila,
mahalla, ommaviy axborot vositalari, diniy tashkilotlar va madaniy markazlar ham bu
jarayonda faol ishtirok etishi lozim.
Ota-onalarning farzandiga bergan mehr-muhabbati, ajdodlar ruhiga hurmat, oiladagi
Vatanga sadoqat bilan bog‘liq suhbatlar bolalikdan boshlab harbiy-vatanparvarlik
tarbiyasining poydevorini mustahkamlaydi.
Xulosa qilib aytganda, harbiy-vatanparvarlik tarbiyasi — bu yosh avlodni ma’naviy,
axloqiy va jismoniy jihatdan yetuk qilib tarbiyalash, ularni Vatan himoyasiga tayyor holatda
yetishtirishning uzviy qismidir. Tarixiy tajriba asosida shakllangan bu qadriyatlar zamonaviy
axborot va ta’lim vositalari bilan boyitilmoqda.
Davlat va jamiyat oldida turgan eng muhim vazifalardan biri — bu har bir yosh fuqaroni
Vatanni sevuvchi, himoya qiluvchi, jasoratli shaxs sifatida shakllantirishdir. Harbiy-
vatanparvarlik tarbiyasining samarali yo‘lga qo‘yilishi esa O‘zbekistonning ertangi kuni, milliy
xavfsizligi va ijtimoiy barqarorligining kafolatidir.
Harbiy-vatanparvarlik tarbiyasi yosh avlodda Vatanga sadoqat, jasorat va fidoyilik
tuyg‘ularini shakllantirishda muhim omildir. Ajdodlarimizning tarixiy jasorati va qahramonlik
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
83
namunalari bugungi yoshlar uchun ibrat maktabi bo‘lib xizmat qiladi. Zamonaviy
texnologiyalar yordamida harbiy-vatanparvarlik g‘oyalarini targ‘ib etish ta’lim
samaradorligini oshirmoqda. Oila, maktab va jamiyat hamkorligida olib borilayotgan
tarbiyaviy ishlar yoshlarni Vatan himoyasiga tayyorlashga xizmat qiladi.
References:
Используемая литература:
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
O’zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi
2.
O’zbekiston Respublikasi Prezident qarori O’quvchi yoshlarni chaqiruvga qadar
boshlang’ich tayyorlash tizimini yangi bosqichga olib chiqish chora tadbirlari to’g’risida
19.11.2024
3.
O‘zbekistonda harbiy-vatanparvarlik harakatini tashkil etish borasida islohotlarning
yangi bosqichi x.o. ikromov
4.
Orifjonovich, I. X., & Nafisa, I. (2024). YANGI O’ZBEKISTONDA INSON HUQUQLARIGA
E’TIBOR. Yangi O ‘zbekiston ustozlari, 2(30), 492-494.
5.
Orifjonovich, I. X., & Nafisa, I. (2024). O ‘ZBEKISTONDA INSON HUQUQLARIGA E’TIBOR
HAMDA SHU SOHADAGI YUTUQLAR. Yangi O ‘zbekiston ustozlari, 2(30), 495-197.
6.
Ikromov, X. (2024). HARBIY-VATANPARVARLIK HARAKATI. Talqin va tadqiqotlar, 1(1).
