ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
141
INGLIZ TILINI O‘QITISHDA INTERAKTIV METODLARDAN
FOYDALANISHNING SAMARADORLIGI
Raxmidinova Shaxrizoda Olmosoxun qizi
Fargʻona davlat Universiteti chet tillar fakulteti
filalogiya va tillarni oʻqitish ingiliz tili
https://doi.org/10.5281/zenodo.15486678
Annotatsiya.
Mazkur maqolada ingliz tilini o‘qitish jarayonida interaktiv metodlardan
foydalanishning samaradorligi yoritilgan. Ta’lim jarayonini faollashtirish, o‘quvchilarning til
ko‘nikmalarini rivojlantirish, darslarda ishtirokini oshirishda interaktiv yondashuvlarning
imkoniyatlari tahlil etiladi. Muallif bu metodlar o‘quvchining fikrlash faoliyatini faollashtirish,
mustaqil ishlashga o‘rgatish, kommunikativ kompetensiyani shakllantirishda qanday
ahamiyat kasb etishini ko‘rsatadi. Tajribalar, kuzatuvlar va metodik adabiyotlarga tayanilgan
holda taklif va tavsiyalar ishlab chiqiladi.
Kalit so‘zlar:
ingliz tili, o‘qitish metodikasi, interaktiv metod, samaradorlik, ta’lim
texnologiyalari, muloqot, kompetensiya, dars sifati, til o‘rganish, o‘quvchi faolligi.
Kirish.
Zamonaviy ta’lim jarayonida xorijiy tillarni, xususan ingliz tilini o‘rgatishda
metodik yondashuvlar tubdan o‘zgarib bormoqda. An’anaviy usullar o‘rnini asta-sekin
interaktiv, kommunikativ va integrativ metodlar egallamoqda. Bu o‘zgarishlarning sababi,
birinchi navbatda, o‘quvchilar tilni faqat bilim sifatida emas, balki amaliy vosita sifatida
o‘zlashtirish zarurati bilan bog‘liq. Til faqat grammatik qoidalar va lug‘at zaxirasini yod olish
emas, balki muloqot vositasi sifatida faol qo‘llanilishi kerak. Shunday sharoitda interaktiv
metodlarning o‘rni tobora muhimlashib bormoqda. Ayniqsa, boshlang‘ich, o‘rta va kasb-hunar
ta’limi bosqichlarida bu yondashuvlar o‘quvchilarning tilga bo‘lgan qiziqishini oshiradi,
faolligini kuchaytiradi va real kommunikativ vaziyatlarda o‘z fikrini erkin ifoda etish imkonini
beradi.
Interaktiv metodlar — bu o‘quvchini faol muloqotga jalb qilish, juftlikda yoki guruhda
ishlash, topshiriqlarni hamkorlikda bajarish, rolli o‘yinlar, bahs-munozaralar, simulyatsiyalar,
real hayotiy holatlarni modellashtirishga asoslangan metodlardir. Bu metodlar orqali
o‘qituvchi darsda muhit yaratadi, o‘quvchi esa mustaqil fikr yuritadi, tilni amaliy qo‘llaydi,
savol beradi va javob topadi. Bu esa tilni “tashqi” emas, “ichki” vosita sifatida o‘zlashtirishga
xizmat qiladi.
Asosiy qism.
Ingliz tilini o‘rgatish jarayonida interaktiv usullardan foydalanish ta’lim samaradorligini
oshirishda muhim vosita sifatida e’tirof etiladi. Avvalo, bu metodlar o‘quvchilarni darsning
markaziy subyekti sifatida faol ishtirok etishga undaydi, natijada ularning tilga bo‘lgan
munosabati ijobiy tomonga o‘zgaradi va darslar jonli, harakatchan, qiziqarli muhitda kechadi.
Shuningdek, interaktiv faoliyatlar o‘quvchilar o‘rtasidagi kommunikativ aloqalarni
faollashtirib, ularning og‘zaki nutq ko‘nikmalarini shakllantirishda asosiy omillardan biri
bo‘lib xizmat qiladi.
Yana bir muhim jihati shundaki, bunday metodlar topshiriqlarni bajarish jarayonida
o‘quvchilarni o‘zaro tajriba almashishga, bir-biridan o‘rganishga undaydi, bu esa shaxslararo
muloqot va ijtimoiy kompetensiyalarni rivojlantirishga xizmat qiladi. Ayniqsa, rolli o‘yinlar,
munozaralar, fikrlar almashinuvi va bahs-munozaralar orqali talabalarda fikrni asoslash,
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
142
mantiqiy dalillar keltirish, tanqidiy fikrlash singari yuqori darajadagi tafakkur faoliyatlari
shakllanadi.
Amaliy kuzatuvlar shuni ko‘rsatmoqdaki, “Find Someone Who...”, “Role-play”,
“Information gap”, “Story building”, “Word association”, “Bingo”, “Guessing games”, “Jeopardy”
kabi interaktiv mashg‘ulotlar qo‘llanilganda o‘quvchilarning darsga jalb qilinishi va faolligi
sezilarli darajada ortadi. Shu kabi usullar grammatika qoidalarini bevosita muloqotli
kontekstda o‘zlashtirishga imkon beradi. Masalan, “Ordering in a restaurant” rolli o‘yini orqali
bir vaqtning o‘zida Present Simple zamoni va sanaladigan hamda sanalmaydigan otlar
mavzulari samarali yoritilishi mumkin. Yoki “Who am I?” o‘yinida esa savol-javob
konstruktsiyalari, deskriptiv ifodalar va passive voice kabi grammatik tuzilmalarni
uyg‘unlashtirish mumkin bo‘ladi.
Interaktiv metodik yondashuv nafaqat dars samaradorligini oshiradi, balki
o‘quvchilarda sog‘lom raqobat muhitini yaratadi, o‘z fikrini erkin ifodalash, tashabbus
ko‘rsatish kabi fazilatlarning shakllanishiga xizmat qiladi. Shu bilan birga, har xil darajadagi
o‘quvchilarga moslashtirilgan topshiriqlar orqali differensial yondashuvga ham zamin
yaratiladi. Bugungi kunda zamonaviy raqamli texnologiyalar bilan integratsiyalashgan
interaktiv usullar ta’limda yangi imkoniyatlar ochmoqda. Masalan, Quizizz, Wordwall, Kahoot,
Mentimeter, Liveworksheets kabi platformalar yordamida til o‘rganish jarayoni gamifikatsiya
asosida tashkil qilinmoqda, bu esa o‘quvchilarning darsga bo‘lgan motivatsiyasini
kuchaytirishga xizmat qiladi.
Ammo interaktiv metodlardan samarali foydalanish uchun o‘qituvchining metodik
salohiyati, darsga puxta tayyorgarligi, rejalashtirish ko‘nikmasi, tashkiliy qobiliyati yuqori
bo‘lishi zarur. Har bir o‘yin yoki metod topshiriqning maqsadiga mos bo‘lishi, dars mazmuni
bilan integratsiyalashgan holda tanlanishi kerak. Shuningdek, guruhdagi o‘quvchilar soni,
ularning til darajasi, psixologik holati ham e’tiborga olinishi lozim. Yuqori samaraga erishish
uchun interaktiv metodlar doimiy tatbiq qilinishi, o‘quvchilarda o‘zaro muloqot, tilga bo‘lgan
ishonch, faol pozitsiyani shakllantirishi kerak.
Xulosa va takliflar.
Xulosa qilib aytganda, ingliz tilini o‘qitishda interaktiv metodlardan foydalanish
darslarning sifat va samaradorligini oshirishda muhim omil bo‘lib xizmat qiladi. Ushbu
metodlar o‘quvchilarni faol muloqotga jalb etadi, tilni amaliy qo‘llash imkonini yaratadi,
darsni jonlantiradi va eng muhimi — o‘quvchining individual rivojlanishiga ta’sir etadi. Bu esa
nafaqat til o‘rganish, balki shaxsiy kamolot, kommunikativ kompetensiya, jamoada ishlash
ko‘nikmalarining rivojlanishiga ham xizmat qiladi. Maqola asosida quyidagi takliflar ilgari
suriladi:
– Ingliz tili o‘qituvchilari interaktiv metodlar bo‘yicha maxsus treninglarda ishtirok
etishi kerak;
– Darslik va metodik qo‘llanmalarga interaktiv topshiriqlar ulushi oshirilishi lozim;
– O‘quvchilarning qiziqishiga moslashtirilgan interaktiv mashqlar banki yaratilishi
zarur;
– Raqamli platformalar bilan integratsiyalashgan interaktiv yondashuvlar kengaytirilsin;
– Har bir dars rejasida hech bo‘lmaganda bitta interaktiv element (o‘yin, savol, juftlik
ishlari) bo‘lishi tavsiya etiladi.
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
143
References:
Используемая литература:
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Karimova, M.Z. Ingliz tili o‘qitish metodikasi. — Toshkent: O‘qituvchi, 2021. — 180 b.
2.
Richards, J.C., Rodgers, T.S. Approaches and Methods in Language Teaching. —
Cambridge: CUP, 2014. — 288 p.
3.
Brown, H.D. Principles of Language Learning and Teaching. — Pearson Education, 2015.
— 376 p.
4.
Umarova, N. R., & Kholmatova, O. U. (2021). Proverbs and their morphological
system.
ACADEMICIA: An International Multidisciplinary Research Journal
,
11
(4), 792-797.
5.
Harmer, J. The Practice of English Language Teaching. — Longman, 2007. — 448 p.
6.
Sirojidinova, D. B. (2022). BRIEF INFORMATION ABOUT THE HISTORY OF
LINGUOCULTURALOLOGY.
SO ‘NGI ILMIY TADQIQOTLAR NAZARIYASI
,
5
(4), 131-134.
7.
Qodirova, S.S. Xorijiy tillarni o‘qitishda innovatsion metodlar. // Til va Madaniyat, 2022,
№3. — B. 46–50.
