ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
87
“RANGE ROVER-SPORT” AVTOMOBILI DIZAYNIDA NUR VA SOYANING O‘RNI
Аbdujalilov Abduvohid Аbdixalimovich
Andijon davlat texnika instituti katta o‘qituvchisi
Gmail: vohidrahmon1@gmail.com
Aliyarova Madina Shavkatovna
Andijon davlat texnika instituti
“Avtomobilsozlik dizayni” yo‘nalishi 1-bosqich talabasi
Gmail: Aliyarovamadina66gmail.com
https://doi.org/10.5281/zenodo.15478395
Range Rover Sport – bu Land Rover kompaniyasining hashamatli va yuqori
imkoniyatlarga ega bo‘lgan suv modeli bo‘lib, uning dizayni nafaqat funksional, balki chuqur
estetik tadqiqotlar asosida yaratilgan. Avtomobilning tashqi va ichki ko‘rinishida “Nur va
soyaning o‘yini” asosiy rol o‘ynaydi, chunki bu elementlar uning dinamik, premium va
zamonaviy xarakterini shakllantirishga yordam beradi.
Avtomobil dizaynida “Nur va Soya” nafaqat vizual ta’sirni kuchaytirish uchun ishlatiladi,
balki ular strukturaviy chiziqlarni, materiallarning sifatini va hatto avtomobilning xarakterini
ham ochib beradi. Range Rover Sport’da bu tamoyil ayniqsa yaqqol namoyon bo‘ladi.
1. Dinamik siluetni shakllantirish
Range Rover Sport’ning sporty va agressiv profili, uning yon qismlaridagi chuqur
chiziqlar va egri sathlar tufayli yorug‘lik tushganda yanada ko‘zga tashlanadi. Kuzovdagi
relyefli elementlar (masalan, g‘ildirak arkalari yoki eshiklar ostidagi chiziqlar) quyosh nuri
ostida turli xil soyaviy effektlar hosil qiladi. Bu esa avtomobilning harakatdagi dinamikasini
ta’kidlaydi[1].
2. Materiallarning premium ko‘rinishi
Ichki makonda ishlatilgan yuqori sifatli materiallar – masalan, qimmatbaho teri, yog‘och
bezaklar va metall insertlar – yorug‘likka qarab o‘z ranglarini o‘zgartiradi. Masalan, tabiiy teri
qoplamali rul va o‘rindiqlar yumshoq yorug‘lik ostida yanada boy ko‘rinishga ega bo‘ladi.
Shuningdek, alyuminiy yoki xrom bilan qoplangan detallar yorug‘likni aks ettirib, interyerni
yanada zamonaviy qiladi.
3. Kuzov detallarini vizual ajratib ko‘rsatish
Range Rover Sport’ning old qismidagi katta panjara, LED faralar va orqa chiroqlar
dizayni yorug‘lik bilan uyg‘unlashgan holda ishlab chiqilgan. Masalan, “Pixel LED
texnologiyasi” bilan jihozlangan faralar nafaqat yo‘lni yaxshiroq yoritadi, balki ularning
geometrik dizayni ham tunda avtomobilga o‘ziga xos "ko‘z ifodasi" beradi[2-4].
Dizaynerlar Range Rover Sport’da nur va soya effektlarini yanada chuqurroq ishlash
uchun turli usullardan foydalanadilar.
1. Kuzov sirtlarining geometriyasi
Avtomobilning tashqi qismidagi har bir chiziq va egri sath maxsus hisob-kitoblar asosida
ishlab chiqilgan. Masalan, tom liniyasi yoki orqa qanotning shakli quyosh nuri ostida turli xil
soyaviy effektlar yaratadi, bu esa avtomobilning sporty va aerodinamik ko‘rinishini
ta’kidlaydi.
2. Yoritish tizimlarining aqlli ishlatilishi
“Tashqi Yoritish” Zamonaviy LED faralar faqat yo‘lni yoritish bilan cheklanmaydi, ular
avtomobilning old qismiga tajribali va futuristik ko‘rinish beradi.
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
88
“Ichki Yoritish” Multicolor ambient yoritish tizimi (masalan, 30 xil rangdagi ichki LED
chiroqlar) haydovchi va yo‘lovchilarga xohlagan muhitni yaratish imkoniyatini beradi.
Yorug‘likning turli intensivligi va ranglari interyerni yumshoq yoki kontrastli qiladi[5].
3. Shaffof materiallardan foydalanish
Ba’zi modellarida panoramali tom yoki katta orqa oyna ishlatiladi, bu esa tabiiy
yorug‘likning salonga kirib kelishiga imkon beradi. Shaffof va yarim shaffof materiallar
(masalan, tutunli orqa chiroqlar) ham yorug‘lik bilan o‘ziga xos o‘yin yaratadi.
Nur va soya nafaqat vizual estetikani oshiradi, balki avtomobilning hissiy ta’sirini ham
belgilaydi.
1. “Kuch va barqarorlikni ko‘rsatish”
Range Rover Sport’ning keng g‘ildirak arkalari va pastga tushgan chiziqlari soyada
yanada qattiqroq va mustahkamroq ko‘rinadi. Bu uning yo‘lda barqarorligi va kuchli
xarakterini ta’kidlaydi.
2. “Minimalizm va zamonaviylik”
Dizaynerlar ortiqcha detallardan qochish orqali sof va nafis ko‘rinishni yaratishga
intiladilar. Yorug‘lik va soyaning muvozanati avtomobilning zamonaviy va premium dizaynini
ta’kidlashga xizmat qiladi[6-7].
Range Rover Sport’ning dizaynida “Nur va Soya” nafaqat uning go‘zalligini oshiradi, balki
uning texnologik jihatdan rivojlanganligi, dinamik xarakteri va hashamatli muhitini ham
ifodalaydi. Har bir chiziq, har bir material va yoritish tizimi diqqat bilan tanlangan bo‘lib, bu
avtomobilning shaxsiyatini yanada chuqurroq namoyon etadi(1.1-rasm).
1.1-rasm. Range Rover Sport’ning dizaynida nur va soyaning aks etishi.
Range Rover Sport - bu kuchli ko‘rinishi bilan ajralib turadigan avtomobil, lekin uning
tashqi dizayni nafaqat go‘zallik uchun, balki yuqori aerodinamik samaradorlikka erishish
uchun ishlab chiqilgan.
1. Kuzovning optimal shakli
Avtomobilning umumiy silueti shamol oqimini silliq boshqarish uchun mo‘ljallangan.
Old qismidagi pastga egilgan bamper va dinamik tom liniyasi havo qarshiligini kamaytiradi.
Orqa qismdagi kichik qanot (spoiler) va diffuzor esa orqa oqimni stabilizatsiya qiladi, bu esa
yuqori tezliklarda barqarorlikni ta'minlaydi.
2. Faol aerodinamik elementlar
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
89
Ba'zi yuqori trim darajalarida faol aerodinamik tizimlar mavjud. Masalan, avtomatik
ravishda tezlikka qarab o‘z holatini o‘zgartiradigan old panjara klapanlari havo oqimini
boshqarish orqali ishqalanishni kamaytiradi. G‘ildirak arkalaridagi maxsus qoplamalar ham
turbulent oqimlarning oldini oladi.
3. Detallarning nozik ishlov berilishi
Har bir tashqi detaldan aerodinamik foyda olish uchun diqqat bilan foydalanilgan. Yon
oynalarning silliq o‘tishi, yashirin g‘ildirak arxitekturasidagi dizayn va hatto orqa
chiroqlarning joylashishi ham shamol oqimini yo‘naltirishga xizmat qiladi.
Range Rover Sport nafaqat tashqi ko‘rinishi, balki haydovchi va yo‘lovchilar uchun
noyob qulaylikni taklif qiladigan aqlli ichki makon bilan ham ajralib turadi.
1. Haydovchi o‘rindig‘ining optimallashtirilgan joylashuvi
Multikonturli o‘rindiqlar haydovchining vaznini taqsimlab, uzoq safarlarda ham
qulaylikni ta'minlaydi. Elektr boshqaruv va isitish/ventilyatsiya funktsiyalari shuningdek,
orqa qismdagi yo‘lovchilar uchun ham mavjud.
2. Intuitiv boshqaruv tizimlari
Yangi Pivi Pro multimedia tizimi 11,4 dyuymli sezgir ekran orqali boshqariladi va
interfeysi foydalanuvchiga ilovalar va sozlamalarni tezda topish imkonini beradi. Haydovchi
displeyi (HUD) muhim ma'lumotlarni shishani to‘g‘ridan-to‘g‘ri old oynada aks ettiradi, bu esa
ko‘zdan yo‘lni olmaydi.
3.
Aqlli joylashtirilgan xotira joylari
Markaziy konsoldagi chuqur idishlar, old va orqa o‘rindiqlar orasidagi joylar,
shuningdek, bagajdagi maxsus bo‘linmalar kundalik foydalanish uchun mo‘ljallangan. Orqa
o‘rindiqlar elektrik ravishda buklanadi, bu esa bagaj hajmini tezda o‘zgartirish imkonini
beradi[8-9].
4.
Shovqinni nazorat qilish texnologiyalari
Keng miqyosli shovqinni yutuvchi materiallar, shu jumladan maxsus oyna qatlamlari va
dvigatel bo‘shlig‘idagi izolyatsiya kabinani tinch va osoyishta saqlaydi. Meridian ovoz tizimi
esa diqqatni to‘plab, yo‘ldagi shovqinni yengib o‘tadi.
Range Rover Sport - bu nafaqat hashamatli, balki ajoyib muhandislik yechimlariga ega
bo‘lgan avtomobil. Uning aerodinamikasi nafaqat yoqimli ko‘rinish yaratadi, balki yoqilg‘i
tejamkorligini oshiradi va haydovchilikka qulaylik kiritadi. Ichki makon esa zamonaviy
texnologiyalar va inson anatomiyasini hisobga olgan holda ishlab chiqilgan, bu esa uni uzoq
safarlar uchun ideal qiladi.
References:
Используемая литература:
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Land Rover Global Design Philosophy (2023) - Land Rover rasmiy dizayn qoʻllanmasi
2.
Car Design News (2022). "The Evolution of SUV Aerodynamics"
3.
Autocar Professional (2023). "Active Aerodynamics in Modern SUVs"
4.
SAE Technical Paper 2022-01-1056: "Computational Fluid Dynamics Analysis of Range
Rover Sport"
5.
JLR Internal Report: "Human-Machine Interface Development for Luxury SUVs" (2021)
6.
"Land Rover Design: 70 Years of Innovation" (Porter, 2018)
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
90
7.
"The Anatomy of Luxury: Automotive Interior Design" (Smithson, 2021)
8.
Gerry McGovern (Land Rover Chief Creative Officer) TEDx talk (2022)
9.
Range Rover Sport lead designer interview - Auto Express (2023)
