ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
78
MFY XODIMLARI O‘ZARO HAMKORLIKDAGI FAOLIYATINI
TAKOMILLASHTIRISHNING IJTIMOIY-PSIXOLOGIK AHAMIYATI
Charos Umarova Nuridinovna
Osiyo xalqaro universiteti magistranti
https://doi.org/10.5281/zenodo.15516138
O‘zbekiston Respublikasida fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organi sifatida mahalla
fuqarolar yig’inlari hududiy barqarorlik, ma’naviy muhit va fuqarolarning turmush sifati
ta’minotida muhim rol o‘ynaydi. 2023-yilgi “Mahalla” to‘g‘risidagi Qonunda mahalla fuqarolar
yig’inlari faoliyatining yangi tashkiliy va ijtimoiy jihatlari belgilab berildi. Bu esa ushbu tizimda
ishlovchi xodimlar — mahalla fuqarolar yig’ini raisi, yoshlar yetakchisi, xotin-qizlar faoli,
profilaktika inspektori va boshqa mutasaddilar o‘rtasida yuqori darajadagi hamkorlikni talab
qiladi.
Mahalla tizimi turli yo‘nalishlarda faoliyat yurituvchi mutaxassislarning yagona maqsad
sari harakatini talab qiladi. Har bir xodimning o‘z funksiyasi bo‘lsa-da, umumiy maqsad —
aholining muammolarini o‘rganish va hal qilish, ijtimoiy muhitni barqaror saqlashdir. Shu
sababli ular bir-birini to‘ldiruvchi, muvofiqlashtirilgan ishlashi zarur.
Mahalla fuqarolar yig’ini doirasidagi jamoaviy ishga quyidagilarni keltirish mumkin:
aholining muammolarini monitoring qilish, xavf guruhiga kiruvchi shaxslarni aniqlash va ularni
ijtimoiy moslashtirish, yoshlar va xotin-qizlar bilan ishlash, huquqbuzarliklarning oldini olish,
profilaktik va tarbiyaviy ishlarni olib borishni o‘z ichiga oladi.
Hamkorlikdagi faoliyatning ijtimoiy-psixologik omillari deganda odamlar guruhida yoki
jamoada birgalikda ishlash jarayoniga ta'sir qiluvchi ijtimoiy va psixologik holatlar,
munosabatlar, va omillar tushuniladi. Bu omillar insonlar o'rtasidagi muloqot, o'zaro tushunish,
ishonch, motivatsiya, rahbarlik uslubi, guruhdagi iqlim va boshqalar bilan bog‘liq bo‘ladi.
Jamoaviy ish samaradorligi quyidagi psixologik omillarga bog‘liq:
O‘zaro ishonch - Jamoa a’zolari bir-biriga ishonmasa, tashabbus va mas’uliyat susayadi.
Ishonch bo‘lmagan jamoada shaxsiy manfaat ustun bo‘lib, umumiy maqsadga erishish
qiyinlashadi.
Kommunikatsiya - Ochiq va samarali muloqot — jamoaning yuragi hisoblanadi. Mahalla
fuqarolar yig’ini xodimlari muntazam axborot almashinuvini yo‘lga qo‘yganida, qarorlar tez va
aniq qabul qilinadi.
Rol va vazifalarning aniq taqsimlanishi - Har bir xodim o‘z vazifasini aniq bilsa, ortiqcha
mojaro va mas’uliyatsizlikning oldi olinadi.
Ijtimoiy motivatsiya - Rag‘batlantirish va tan olish tizimi mavjud bo‘lsa, xodimlarda
tashabbus va mas’uliyat hissi oshadi.
Jamoaviy qaror qabul qilish - Qarorlarni birgalikda muhokama qilish jamoaning fikr
birligiga olib keladi.
Mahalla fuqarolar yig’ini faoliyatini ijtimoiy-psixologik jihatdan takomillashtirish uchun
quyidagi choralarni tavsiya etish mumkin. Doimiy ravishda psixologik trening va seminarlar
tashkil etish; Jamoa ichida “fikr almashuv sessiyalari” joriy etish; Jamoa a’zolarini baholovchi
tizim (360° baholash)ni tatbiq qilish; Mahalla fuqarolar yig’ini ichki reglamentini ishlab chiqish
va rollarni hujjatlashtirish; Har oyning yakunida faoliyat tahlili va muammolar bo‘yicha ochiq
muloqot o‘tkazish.
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
79
Mahalla fuqaroalr yig’ini xodimlari o‘rtasidagi o‘zaro hamkorlik — bu faqatgina tashkiliy
muvofiqlik emas, balki chuqur ijtimoiy-psixologik jarayon hisoblanadi. Ushbu hamkorlikni
takomillashtirish orqali jamoa ichidagi ishonch, mas’uliyat, samimiyat va tashabbus kuchayadi.
Natijada esa mahalla darajasida ijtimoiy muammolarni tezkor aniqlash va ularni hal etish
imkoniyati oshadi. Bu esa mahalla tizimining yanada samarali faoliyat yuritishiga asos bo‘ladi.
References:
Используемая литература:
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Karimov I.A. “Yuksak ma’naviyat – yengilmas kuch.” – T.: Ma’naviyat, 2008.
2.
“Mahalla” to‘g‘risidagi Qonun. Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 2023-yil.
3.
Xayitov N., Xolmatov D. “Ijtimoiy psixologiya asoslari.” – T.: TDPU, 2020.
4.
G‘aniyeva M.M. “Jamoa psixologiyasi.” – T.: O‘zbekiston, 2019.
5.
www.mahalla.uz – O‘zbekiston Respublikasi Mahalla va nuroniylarni qo‘llab-quvvatlash
vazirligining rasmiy sayti.
6.
Rahimov A., Jalilova D. “Ijtimoiy muhit va inson psixologiyasi.” – T.: Fan va texnologiya,
2017.
7.
www.lex.uz – O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari bazasi.
