SYNAPSES:
Insights Across the Disciplines
ISSN: 3060-4737 Volume 2, Issue 5 IF(Impact Factor) 10.92 / 2024
384
Synapses:
Insights Across the Disciplines
FAOL MINERAL QO‘SHIMCHA - MAYDALANGAN DOMNA
SHLAKINI KIRITISH ORQALI BETONLARNING XUSUSIYATLARINI
OSHIRISH VA YAQSHILASH
Bazarbaev Quralbay Oralbay ulı
Berdaq nomidagi Qoraqalpoq davlat universiteti o‘qituvchi-stajyor
Zamonaviy qurilish betonga tobora yuqori talablar qo‘ymoqda, bu esa klinker
asosidagi sementdan juda ko‘p miqdorda foydalanish zaruratini keltirib chiqarmoqda.
Uning ishlab chiqarilishi dunyodagi ekologik vaziyatga salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda.
Shuning uchun bog‘lovchilarning muqobil turlaridan foydalanish zaruriyati tug‘iladi.
Shulardan biri maydalangan domna donador shlakidir. O‘tgan asrning o‘rtalarida ham
bu turdagi chiqindilarni bog‘lovchi sifatida qo‘llash bo‘yicha ko‘p ishlar amalga
oshirilgan. O‘tgan yilning boshida Rossiya qurilish bozorida “PSK ”Mechel materiallar”
MCHJ tomonidan ishlab chiqarilgan maydalangan domna granulalangan shlaki paydo
bo‘ldi. Maqolada faol mineral qo‘shimchalar tahlili o‘tkazilgan va maydalangan domna
shlakini qo‘llash orqali betonning mustahkamlikka sinash natijalari keltirilgan.
Tayanch iboralar:
shlak-ishqorli beton, bog‘lovchi, maydalangan shlak,
chiqindilar.
Bugungi kunda jahonda portlandsement texnik-iqtisodiy omillar yig‘indisi
bo‘yicha amalda cheklanmagan xomashyo bazasi, o‘zlashtirilgan texnologik jarayon va
uskunalarning mavjudligi, xossalari va chidamliligining zaruriy darajasiga muvofiqligi
bo‘yicha asosiy umumqurilish bog‘lovchi moddasi hisoblanadi. Biroq, kuydirish
texnologiyasi bo‘yicha portlandsement ishlab chiqarish yetarlicha energiya talab qiladi
va katta miqdorda CO
2
chiqindilari bilan birga keladi (yonadigan yoqilg‘i massasining
6-8%), bu esa dunyodagi ekologik vaziyatga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Shuning uchun
energiya sig‘imli portlandsement o‘rnini bosuvchi kuydirilmaydigan bog‘lovchilar va
ular asosidagi qurilish materiallarini yaratish zamonaviy qurilish materialshunosligi
uchun dolzarb masala bo‘lib qolmoqda [1,2,3].
Shuningdek, zamonaviy qurilishning eng muhim vazifalaridan biri sun’iy toshning
yuqori chidamlilik ko‘rsatkichlari va fizik-mexanik xususiyatlarini ta’minlagan holda
iqtisodiy samaradorlikni oshirishdir [4,5]
Ko‘plab nashrlar, ayniqsa xorijiy nashrlar, klinkersiz materiallar asosida muqobil
bog‘lovchilarni topishga bag‘ishlangan. Bunday materiallar chet el texnik
SYNAPSES:
Insights Across the Disciplines
ISSN: 3060-4737 Volume 2, Issue 5 IF(Impact Factor) 10.92 / 2024
385
Synapses:
Insights Across the Disciplines
adabiyotlarida geopolimerlar nomi bilan ko‘proq tanilgan ishqoriy
faollashtiruvchi moddalar bo‘lishi mumkin [6,7].
Portlandsement bilan erkin raqobatlasha oladigan samarali va arzon bog‘lovchilar
va ular asosidagi kompozitsion materiallarni joriy etish dolzarb vazifa bo‘lib, uning
yechimi qurilish tannarxini pasaytirish imkonini beradi [8]. Ayniqsa, Rossiyada xom
ashyo bazasining mavjudligi nuqtayi nazaridan yetarlicha istiqbolli qurilish
materiallarini ishlab chiqarish imkoniyatlari mavjud bo‘lib, ular qatoriga shlak-ishqorli
bog‘lovchilar kiradi. [9].
1. Mineral faol qo‘shimchalar
1.1 Mineral qo‘shimchalarning xususiyatlarini taqqoslash
Mineral qo‘shimchalar to‘ldirgichdan donalarining o‘lchami 0,16 mm dan kichik
bo‘lishi bilan, kimyoviy qo‘shimchalardan esa suvda erimasligi bilan farq qiladi.
Mineral qo‘shimchalar faol va inert qo‘shimchalarga bo‘linadi:
Faol, suv ishtirokida oddiy haroratda kalsiy dioksidlari bilan bog‘lovchi
xususiyatlarga ega bo‘lgan birikmalar hosil qilish qobiliyatiga ega;
- Inert, odatdagi haroratda sement komponentlari bilan reaksiyaga kirishmaydi,
ammo ma’lum sharoitlarda reaksiyaga kirishish qobiliyatini namoyon qilishi mumkin.
Texnogen xomashyodan olingan mineral qo‘shimchalar turli xil mineral tarkibga
va disperslikka ega, shuning uchun ular beton aralashmasiga turli xil ta’sir ko‘rsatadi,
bu ularning qo‘llanilish sohasini belgilaydi. Texnogen xomashyodan olingan mineral
qo‘shimchalarning xususiyatlarini ko‘rib chiqamiz (1-jadval).
1-jadval. Mineral qo‘shimchalarning xususiyatlari
Mustahkamlik
omili
Zarrachalar
o‘lchami, mkm
Maxsus sirt
maydoni
Putssolan
faolligi
Portlandsement
1.0
1-100
2800-3500
Mikrokremnezyom
1.8-2.0
< 1.0
>15000
85-98%
Domna toshqoli
0.9
< 50
4900-5200
>55%
Uchuvchan
kremniyli kul
0.8-1.0
1-100
1500-3000
>70%
Asosiy uchuvchi
kul
0.5-0.7
1-100
1500-3000
>50%
Mikrokremnezem tarkibida kremniy bo‘lgan qotishmalar: ferrosilitsiy, kristall
kremniy va boshqalarni ishlab chiqarish chiqindilaridir. Boshqa faol mineral
qo‘shimchalardan 1-jadvaldan ko‘rinib turganidek, zarrachalarning nihoyatda kichik
o‘lchami va yuqori solishtirma yuzasi bilan ajralib turadi. U sement toshining
g‘ovaklarida joylashib, zichlikni oshirishga yordam beradi, binobarin, betonning
SYNAPSES:
Insights Across the Disciplines
ISSN: 3060-4737 Volume 2, Issue 5 IF(Impact Factor) 10.92 / 2024
386
Synapses:
Insights Across the Disciplines
mustahkamligini, suv o‘tkazmasligini va eng muhimi, chidamliligini oshirish
kabi bir qator ijobiy xususiyatlarga ega.
Donador domna shlaki - cho‘yan eritishda ikkilamchi mahsulotlarni maydalab
olinadigan material. Shlakning kimyoviy tarkibi 30-45% CaO, 35-45% SiO
2
, 8-16%
AlO
3
, 6-15% MgO miqdori bilan tavsiflanadi.
Kul-uchuvchi issiqlik elektr stansiyalarida qozon agregatlari o‘txonalarida
ko‘mirni yoqish natijasida hosil bo‘ladigan va kul ushlovchi qurilmalar yordamida
yig‘iladigan mayda dispersli material.
1.2 Mineral qo‘shimchalarning afzalliklari va kamchiliklarini taqqoslash
Mineral qo‘shimchalarning asosiy afzalliklari va kamchiliklarini jadvalga
kiritamiz.
Keltirilgan jadvallardan ko‘rinib turibdiki, ko‘rsatkichlar yig‘indisi bo‘yicha,
materialning narxini hisobga olgan holda, maydalangan domna shlaki boshqa faol
mineral qo‘shimchalarga nisbatan yaxshiroq xususiyatlarga ega. Shunga asoslanib, biz
maydalangan domna shlakini yanada chuqurroq o‘rganishga qaror qildik.
2. Domna maydalangan shlaki
Hozirda shlakoportlandsementga bo‘lgan talabning faol pasayishi kuzatilmoqda,
bu esa Rossiya metallurgiya zavodlari atrofida shlak chiqindilarining ko‘payishiga
sabab bo‘lmoqda.
Shuni ta’kidlash kerakki, maydalangan domna shlakini betonlarda qo‘llash bir
qator ijobiy xususiyatlarga ega. Portlandsement betoni tarkibidagi domna maydalangan
toshqoli faol to‘ldiruvchi vazifasini bajaradi, ya’ni kalsiy gidroksid bilan reaksiyaga
kirishadi. Bunda qo‘shimcha miqdorda kalsiy gidrosilikatlar hosil bo‘ladi, sement
toshining cho‘kishi natijasida u bilan to‘ldiruvchi yuzasi o‘rtasida hosil bo‘ladigan
kapillyar kanallar butunlay yo‘qoladi. Bu aksariyat agressiv muhitlarda, shu jumladan
kislotaga qarshi ham, faol to‘ldiruvchili betonning korroziyaga chidamliligini an’anaviy
tarkiblarga nisbatan sezilarli darajada oshirishga olib keladi.
Bundan tashqari, o‘ziga xos tuzilish va bog‘lovchi va to‘ldiruvchi chegarasida
mikrozazorlarning yo‘qligi tufayli bunday betonlar o‘ziga xos fizik-mexanik
xususiyatlarga ega, shuning uchun shlakli to‘ldiruvchili betonlarni qo‘llash Xitoy,
Buyuk Britaniya, Yaponiya, AQSH va boshqa mamlakatlarda keng tarqalgan.
Donador maydalangan shlakni qo‘llashda ko‘plab tadqiqotchilar uning
betonlarning xususiyatlariga ijobiy ta’sir ko‘rsatishini qayd etishgan, xususan:
- yuqori reaksion qobiliyat, korroziyaga chidamlilik;
- agressiv muhitlar ta’siri sharoitida yuqori chidamlilik;
- qotishdagi kichik kirishish deformatsiyalari;
SYNAPSES:
Insights Across the Disciplines
ISSN: 3060-4737 Volume 2, Issue 5 IF(Impact Factor) 10.92 / 2024
387
Synapses:
Insights Across the Disciplines
- zich va yuqori mustahkam sun’iy tuzilma
- yuqori suv o‘tkazmaslik;
- sulfatga chidamlilik;
- sovuqqa chidamliligi;
- beton qorishmasining saqlanuvchanligi;
- yoriqlar hosil bo‘lishiga yuqori chidamlilik;
- past deformativlik.
Agar mavjud inert materiallar va qo‘shimchalar asosida talab qilinadigan beton
sinfiga mos tarkib to‘g‘ri tanlangan bo‘lsa, maydalangan shlakdan foydalanilganda
betonlarning zarur mustahkamligi, sovuqqa chidamliligi va suv o‘tkazmasligi bo‘yicha
savollar yuzaga kelmasligi kerak.
Sementning maydalangan shlak bilan aralashmasining ijobiy farqlari birinchi -
bug‘lashda samaradorlik guruhi, ishqoriy oksidlarning minimal mavjudligi, nol suv
ajratish, mustahkamlik xususiyatlarining barqarorligi, minimal yoriqlar hosil bo‘lishi.
2.1 Portlandsementni maydalangan shlak bilan almashtirish (qisman almashtirish)
bo‘yicha sinovlar.
Quyidagi sinovlar o‘tkazildi:
1) Portlandsementni maydalangan domna toshqoli bilan almashtirish (1-jadval).
3-jadval. Portlandsementni maydalangan domna shlaki bilan almashtirish
Beton sinfi
В22.5 В22.5 В22.5 В22.5
В22.5
Maydalangan shlakni kiritish%
0
30
50
70
50% +kim.
Qo‘shimcha 2,35%
Tarkibi, kg
M500 portladsement
420
295
210
125
200
Maydalangan shlak
0
125
210
295
200
Qum
690
635
700
560
87
Chaqiq tosh 5-20mm
1100 1140 1050
1100
950
Suv
170
170
170
170
185
28 sutkalik mustahkamlik,
MPa
37
31,4
29,8
17,7
38,5
Xulosa: Portlandsementning 30 va 50% maydalangan shlak bilan almashtirilganda
qo‘shimchalar qo‘llanilmaganda betonning 28 kunlik mustahkamligi me’yorlangan
mustahkamlikka mos keladi. Qo‘shimchalar qo‘shmasdan sementni ko‘proq shlak bilan
almashtirish ratsional emasligi tajriba yo‘li bilan aniqlandi.
2) Sovuqqa chidamlilik sinovlari
SYNAPSES:
Insights Across the Disciplines
ISSN: 3060-4737 Volume 2, Issue 5 IF(Impact Factor) 10.92 / 2024
388
Synapses:
Insights Across the Disciplines
Harakatchanligi P3 bo‘lgan V25 sinfli betonning sovuqqa chidamliligi 50%
portlandsementni PMD (SP-15-2) sovuqqa qarshi qo‘shimchasidan foydalangan holda
maydalangan shlak bilan almashtirish orqali sinovdan o‘tkazildi.
Ushbu sinov uchun quyidagi tarkiblar tanlandi:
Bularga ׃ portlandsement - 235 kg; maydalangan shlak - 235 kg; qum - 765 kg;
chaqiq tosh 5-20mm – 1015 kg; PMD qo‘shimchasi - 7,05 kg; suv - 176 kg;
Sovuqqa chidamlilik bo‘yicha quyidagi qiymatlar olindi (1-jadval). 4).
4-jadval PMD (polimer-modifikatsiyalangan dispersiya)
qo‘llanilganda
sovuqqa chidamliligi quyidagicha ko‘rinishga keldi
№
Namuna
o‘lchami,
mm
Namun
a
hajmi,
sm
3
Og‘irligi, g
Ko‘rsatkichlar
sovuqqa chidamlilik
Beton-
ning
sovuqqa
chidam-
lilik
bo‘yicha
markasi
Dastlab
-
ki
holatda
Sinov
-dan
keyin
∆V,
sm
3
Θ
i
‧1
0
Θ
ort
‧10
B2
5
P3
1
100х100х10
1
1010
2428
2486 0.13 0.13
0.3
300
2
100х100х10
1
1010
2430
2481 0.36 0.36
3
100х100х10
1
1010
2434
2487 0.36 0.36
Portlandsement - 235 kg; maydalangan shlak - 235 kg; qum - 765 kg; chaqiq tosh
5-20 mm - 1015 kg; PMD (Krioplast ekstra) qo‘shimchasi - 7,05 kg; suv - 176 kg;
Sovuqqa chidamlilik bo‘yicha quyidagi qiymatlar olindi (1-jadval).
5-jadval
Krioplast ekstra
qo‘llanilganda sovuqqa chidamliligi
№
Namuna
o‘lchami,
mm
Namuna
hajmi,
sm
3
Og‘irligi, g
Sovuqqa
chidamlilik
ko‘rsatkichlari
Beton-
ning
sovuqqa
chidam-
lilik
bo‘yicha
markasi
Dast-
labki
holatd
a
Sino
v-
dan
so‘ng
∆V,
sm
3
Θ
i
‧10 Θ
ort
‧10
1 101х101х101
1010
2411 2429 0.12 0.13
0.1
600
SYNAPSES:
Insights Across the Disciplines
ISSN: 3060-4737 Volume 2, Issue 5 IF(Impact Factor) 10.92 / 2024
389
Synapses:
Insights Across the Disciplines
B25
P3
2 100х100х102
1030
2442 2441
-
0.19
-0.19
3 100х101х101
1020
2411 2429 0.10 0.36
Xulosa: GOST 26633-91 talablariga muvofiq sinov natijalariga ko‘ra, beton
namunalari portlandsementning 50% maydalangan shlak bilan almashtirilganda
tayyorlangan bo‘lib, sovuqqa chidamliligi bo‘yicha 300 dan 600 gacha sikllarga to‘g‘ri
keladi, shunga ko‘ra, maydalangan donador shlak betonlarning tuzilishi va qurilish-
texnik xususiyatlarini yaxshilashga yordam beradigan mikro to‘ldiruvchi bo‘lib,
sovuqqa chidamliligini yaxshilaydi degan xulosaga kelish mumkin.
3) Saqlanuvchanlik va qulay joylanuvchanlik sinovlari.
Beton qorishmasi qulay joylashuvchanligining saqlanishi - bu qorishma
aralashtirish tugagandan so‘ng saqlanish jarayonida GOST 7473 da ko‘rsatilgan qulay
joylashuvchanlik bo‘yicha markalar oralig‘ida qulay joylashuvchanligini yo‘qotadigan
vaqtdir. Beton va temirbeton buyumlar ishlab chiqarish jarayonida va ayniqsa monolit
qurilishda beton va qorishma aralashmalarining qotishini sekinlashtirish talab etiladi.
Struktura hosil bo‘lish jarayonlarini sekinlashtirish va beton qorishmalarining dastlabki
xususiyatlarini uzoq vaqt saqlash uchun bozorda mashhur bo‘lgan turli xil
qo‘shimchalar bilan aralashmalar o‘rganildi. Sinovlar maydalangan shlakning 50%
portlandsement o‘rnini bosuvchi tarkiblar uchun atrof-muhit harorati 22 °C da
o‘tkazildi.
Beton qorishmasi xossalarining saqlanuvchanligini baholash 5 soat davomida
xossalarning o‘zgarishi to‘g‘risidagi ma’lumotlarni olish va baholashdan iborat.
Birinchi sinov bevosita aralashmani aralashtirish tugagandan so‘ng, ikkinchisi va
keyingisi har soatda 5 soat davomida beton tashishning taxminiy vaqti davomida amalga
oshirildi.
Xulosa: PMF qo‘shilgan aralashma eng yuqori saqlanuvchanlikka ega bo‘lib, bir
soat davomida tarkib V25P4 diapazonida qoldi, 2 soatdan so‘ng aralashma V25P2
diapazoniga o‘tdi. Qolgan aralashmalar 30 daqiqa davomida P2 diapazoniga o‘tdi.
Ekoplast P-11 qo‘shimchasi bilan aralashma 2 soat davomida harakatchanlikning
pasayishini ko‘rsatadi, keyin jarayon sekinlashadi va aralashma harakatchanligicha
qoladi, P2 diapazoniga 5 soatdan keyin o‘tadi. Beton qorishmasining harakatchanligini
saqlab qolish uchun eng maqbul qo‘shimcha PFM - NLK qo‘shimchasidir.
4) Turli kimyoviy qo‘shimchalar kiritishdagi sinovlar.
SYNAPSES:
Insights Across the Disciplines
ISSN: 3060-4737 Volume 2, Issue 5 IF(Impact Factor) 10.92 / 2024
390
Synapses:
Insights Across the Disciplines
Kimyoviy qo‘shimchalarni qo‘llash maydalangan shlakni kiritishning salbiy
xususiyatlarini erta va markali mustahkamlikka erishish uchun bartaraf etish imkonini
beradi. Sinovlar turli xil kimyoviy qo‘shimchalar uchun o‘tkazildi, bu yerda monolit
qurilishda betonlar uchun o‘xshash natijalarga erishildi:
− Beton qorishmasining qulay joylashuvchanligi va uning vaqt o‘tishi bilan
saqlanishi ko‘p jihatdan kimyoviy qo‘shimcha, sement va shlakning mos kelishi bilan
belgilanadi.
Eng yaxshi natijalar MS Bauchemie (2,35%) va Sika (1%) qo‘shimchalaridan
foydalanilganda S/S=0,38 da olindi.
6-jadval Beton qorishmasining saqlanuvchanligi
№
Beton tarkibi, kg
Qo‘shimcha,
kg
Betonning ushlab
turish vaqti
Konusning
cho‘kishi, sm
1
B25 P4
Sement - 195
Shlak - 195
Qum - 720
Chaqiq tosh - 1055
Suv - 140
PFM-NLK
6.7.
1 soat
2 soat
3 soat
4 soat
5 soat
26
17
9
5
2
2
B25 P4
Sement - 210
Shlak - 210
Qum - 760
Shag‘al - 1100
Suv - 180
Ekoplast P-11
4.2.
1 soat
2 soat
3 soat
4 soat
5 soat
20
11
10
8
4
3
B25 P4
Sement - 210
Shlak - 210
Qum - 760
Chaqiq tosh - 1110
Suv - 135
RS dinamikasi
- 1.26
SP1-7.2
1 soat
2 soat
3 soat
4 soat
5 soat
21
6
5
5
4
SYNAPSES:
Insights Across the Disciplines
ISSN: 3060-4737 Volume 2, Issue 5 IF(Impact Factor) 10.92 / 2024
391
Synapses:
Insights Across the Disciplines
Beton qorishmasining saqlanuvchanligi
− Ba’zi qo‘shimchalar uchun shlak miqdori oshganda, maydalangan shlakning
yuqori dispersligi tufayli ularning sarfini oshirish zarurligi qayd etilgan, bu
qo‘shimchaning uning zarralari tomonidan yutilishiga va uning betondagi ta’sir
samaradorligini yo‘qotishiga olib keladi.
Shlakli betonlar tarkibiga kimyoviy qo‘shimchalarni kiritish orqali bir yoki bir
nechta samaradorlik ko‘rsatkichlariga erishiladi:
− sement sarfini 10% gacha qo‘shimcha kamaytirish va betonning loyihaviy
yoshidagi mustahkamligini 25% gacha oshirish;
7-jadval.Sement o‘rnini bosishda turli xil kimyoviy qo‘shimchalardan foydalanish
Beton
namunasi
B25
Shlak
kiritish
Qo‘shimcha
Mustahkamlik
MPa, 3 sutka
Mustahkamlik
MPa, 7 sutka
Mustahkamlik
MPa, 28 sutka
1
30%
PFM ISO 1,2%
19,8
25,9
38,4
2
50%
MasterGlenium115
2,8%
21,6
37,3
44,1
3
50%
MasterGlenium116W
1%
25,9
30,8
35,5
4
50%
SP-1
22,1
27,6
32,1
− beton qorishmasining texnologik xususiyatlarini yaxshilash (qulay
joylashuvchanlik, bir xillik, qatlamlanmaslik);
SYNAPSES:
Insights Across the Disciplines
ISSN: 3060-4737 Volume 2, Issue 5 IF(Impact Factor) 10.92 / 2024
392
Synapses:
Insights Across the Disciplines
− beton qorishmasi harakatchanligining vaqt bo‘yicha yo‘qotilishi, qotish,
qotish, issiqlik ajralish jarayonlari tezligining rostlanuvchanligi;
− buyumlarga issiqlik-namlik bilan ishlov berish davomiyligini qisqartirish,
monolit konstruksiyalarni qolipdan chiqarish va yuklash muddatlarini tezlashtirish;
− zichlangan betonga qishda isitishsiz qotish qobiliyatini berish;
− betonning sovuqqa chidamliligini 2-3 marta va undan ortiq oshirish, betonning
zichligi va suv o‘tkazmasligini bir-ikki markaga oshirish, beton va temirbetonning
agressiv muhitlarda chidamliligini oshirish.
Xulosa
O‘tkazilgan sinovlar va adabiyot manbalarini tahlil qilish natijasida quyidagi
xulosalarni chiqarish mumkin:
− Maydalangan shlak va turli xil maxsus kimyoviy qo‘shimchalarni kiritish
natijasida yuqori mustahkam betonlar (V60, V80) olish imkoniyati mavjud;
− Beton qorishmasi tarkibiga maydalangan shlakni kiritish, betonlarning qotish
usullariga qarab, buyumlarning sirt tuzilishini yaxshilaydi, bu esa keyingi pardozlash
operatsiyalarida shpaklyovka va kolerdan foydalanish hajmini kamaytiradi;
− Maydalangan domna shlakini kiritish betonning bir qator xususiyatlarini
yaxshilaydi, jumladan: sovuqqa chidamlilik, saqlanuvchanlik, korroziyaga
chidamlilikni oshirish, chidamlilik.
− Shuningdek, maydalangan shlakni o‘z-o‘zidan zichlanadigan betonlar ishlab
chiqarishda, ayniqsa, tunnel qurilishida import qilinadigan mikrotsement o‘rnini
bosuvchi sifatida ishlatish mumkin.
− Boshqa faol mineral qo‘shimchalar bilan taqqoslaganda, domna maydalangan
shlakining narxi past bo‘lib, bu keyinchalik umuman qurilish tannarxiga katta ta’sir
ko‘rsatadi;
− Domna maydalangan toshqolini ishlab chiqarish atrof-muhit uchun 10 baravar
foydaliroq, shuningdek, metallurgiya chiqindilarini ko‘mish hajmini kamaytiradi;
Adabiyotlar:
1. Глуховский, В. Д., Пахомов В. Л. Шлакощелочные цементы и бетоны.
Киев: Будивельник, 1978. 184 с.
2. Ватин, Н. И., Петросов Д. В., Калачев А. И., Лахтинен П., «Применение
зол и золошлаковых отходов в строи-тельстве» // Инженерно-строительный
журнал. 2011. № 4. с. 16–21.
3. Шахов, С. А., Ключникова Н. С. «Геополимерные вяжущие.
Отличительные особенности и перспективы». // Известия высших учебных
заведений. Строительство. 2014. № 1 (661). с. 18–25.
SYNAPSES:
Insights Across the Disciplines
ISSN: 3060-4737 Volume 2, Issue 5 IF(Impact Factor) 10.92 / 2024
393
Synapses:
Insights Across the Disciplines
4. Шишкин, А. А., Щелочные реакционные порошковые бетоны //
Строительство уникальных зданий и соору-жений. 2014. № 2 (17). с. 56–65.
5. Shishkin, A., Shishkina, A., Vatin, N., Low-shrinkage alcohol cement concrete
// (2014) Applied Mechanics and Materials, 633–634, pp. 917–921. Cited 1 time.
