SYNAPSES:
Insights Across the Disciplines
ISSN: 3060-4737 Volume 2, Issue 6 IF(Impact Factor) 10.92 / 2024
4
Synapses:
Insights Across the Disciplines
VO’K: 633/635
КВК: 42.14
M-89
GAZANDA OʻSIMLIGINING URUGʻCHILIGI VA KOʻCHATCHILIGI
Musinova Muxlisa
Termez davlat muhandislik va agrotexnolar unversiteti
Kalit so‘zlar
: Gazanda, urugʻchiligi, koʻchatchilik, koʻpaytirish usullari, ildiz
boʻlaklari, agrotexnika tadbirlari, hosildorlik, parvarishlash.
Keywords:
Gazanda, seed propagation, seedling production, propagation methods, root
cuttings, agrotechnical measures, productivity, plant care.
Annotatsiya:
Ushbu maqolada gazanda o‘simligining urug‘chiligi va ko‘chatchiligi
jarayonlari haqida ma’lumot berilgan. O‘simlikning agrotexnikasi, urug‘ yig‘ish va
saqlash, koʻchat tayyorlash hamda parvarishlash qoidalari yoritilgan. Gazanda
o‘simligini urug‘ va ildiz boʻlaklari yordamida koʻpaytirish usullari va ularning
afzalliklari ko‘rib chiqilgan. Mazkur maqola gazanda yetishtirishni ilmiy asosda tashkil
qilish va hosildorlikni oshirish uchun foydali tavsiyalar beradi.
Abstract:
This article provides information about the seed propagation and seedling
production processes of the gazanda plant. The plant's agrotechnics, seed collection and
storage, seedling preparation, and care methods are explained. Methods of propagating
the gazanda plant by seeds and root cuttings and their advantages are discussed. This
article offers useful recommendations for scientifically based cultivation and increasing
productivity.
Kirish.
Gazanda o‘simligi — yovvoyi va madaniy holda o‘sadigan, dori-darmon va
boshqa foydali xususiyatlarga ega bo‘lgan o‘simlik hisoblanadi. Ko‘pgina hududlarda
bu o‘simlik tabiiy sharoitda uchrab, xalq tabobatida va dekorativ maqsadlarda keng
foydalaniladi. Uning ko‘paytirish usullari va parvarishi haqida ilmiy asoslangan
ma’lumotlar kam bo‘lgani bois, mazkur maqolada gazanda o‘simligining urug‘chiligi
SYNAPSES:
Insights Across the Disciplines
ISSN: 3060-4737 Volume 2, Issue 6 IF(Impact Factor) 10.92 / 2024
5
Synapses:
Insights Across the Disciplines
va ko‘chatchiligi jarayonlari o‘rganildi. Maqsad — gazanda o‘simligini
yetishtirishda samarali usullarni ishlab chiqish va amaliyotga joriy qilish.
Gazanda o‘simligining urug‘chiligi: Gazanda o‘simligi tabiiy sharoitda urug‘ hosil
qiladigan o‘simliklardan hisoblanadi. Urug‘lar avgust–sentyabr oylarida pishib yetiladi.
Urug‘ yig‘ishda asosiy e’tibor ularning to‘liq pishgan va quruq bo‘lishiga qaratiladi.
Yig‘ib olingan urug‘lar tozalanganidan so‘ng, salqin va quruq sharoitda, maxsus qog‘oz
qoplarga yoki mato xaltalarga solib saqlanadi. Urug‘larning unib chiqish qobiliyatini
saqlab qolishi uchun ularni harorat va namlik rejimiga rioya qilgan holda saqlash muhim
hisoblanadi.
Gazanda ko‘chatchiligi.
Gazanda o‘simligini ko‘paytirishda ikki usul keng qo‘llaniladi: urug‘dan va ildiz
boʻlaklari orqali. Urug‘dan koʻpaytirishda urug‘lar tayyorlangan yerga mart–aprel
oylarida ekiladi. Ekinlar muntazam sug‘orilib, begona o‘tlar tozalanadi va yer
yumshatiladi. Ko‘chatlar 4-5 barg chiqarishi bilan, alohida joyga ko‘chirib o‘tkaziladi.
Ildiz boʻlaklari yordamida koʻpaytirishda esa, sog‘lom ildiz qismi 5–7 sm uzunlikda
kesib olinib, tayyorlangan tuproqqa ekiladi. Ushbu usul orqali o‘simlik tez ildiz otadi va
mustahkam rivojlanadi. Har ikkala usulda ham parvarish ishlariga sug‘orish, yumshatish
va oziqlantirish kiradi.
Xulosa:
Gazanda o‘simligining urug‘chiligi va ko‘chatchiligi — o‘simlikning
ko‘payishini ta’minlovchi asosiy agrotexnik usullar hisoblanadi. Urug‘ va ildiz
boʻlaklari orqali koʻpaytirish usullari o‘ziga xos afzalliklarga ega bo‘lib, ular
hosildorlikni oshirish va o‘simlik sifatini yaxshilash imkonini beradi. Maqolada
keltirilgan tavsiyalar qishloq xo‘jaligi amaliyotida gazanda yetishtirishni ilmiy asosda
tashkil qilish va barqaror hosil olishga xizmat qiladi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. O‘zbekiston Respublikasi qishloq xo‘jaligi vazirligi nashrlari.
2. Tabiiy dorivor o‘simliklar ensiklopediyasi. – T.: “Fan”, 2020.
3. Axmedov A.A., O‘simliklar fiziologiyasi. – T.: O‘quv nashriyoti, 2019.
4. Zamonaviy agrotexnologiya asoslari. – T.: Agroilm, 202
