SYNAPSES:
Insights Across the Disciplines
ISSN: 3060-4737 Volume 2, Issue 6 IF(Impact Factor) 10.92 / 2024
33
Synapses:
Insights Across the Disciplines
MIOKARD INFARKTINING KLINIK BELGILARI VA TASHXISLASH
USULLARI
Berdimurodov Javlonbek Xayrulla o’ g’li
Samarqand davlat tibbiyot universiteti
Dillayev Abdurahmon Shamsiddin o’g’li
Samarqand davlat tibbiyot universiteti
O’rinov Adhamjon Akramovich
Samarqand davlat tibbiyot universiteti
Annotatsiya:
Ushbu maqolada miokard infarktining klinik belgilari va uni
tashxislashda qo‘llaniladigan zamonaviy usullar tahlil qilinadi. Miokard infarkti yurak
mushaklarining qon bilan ta’minlanishi buzilishi natijasida kelib chiqadigan hayot
uchun xavfli holat bo‘lib, uning erta aniqlanishi va to‘g‘ri tashxis qo‘yilishi bemorning
hayotini saqlab qolishda muhim ahamiyatga ega. Maqolada kasallikning asosiy
simptomlari – ko‘krak sohasidagi og‘riq, nafas qisishi, holsizlik va boshqa alomatlar
yoritilgan. Shuningdek, elektrokardiografiya (EKG), qon zardobida troponin darajasini
aniqlash, ekokardiyografiya kabi tashxis usullarining afzalliklari va diagnostik
samaradorligi muhokama qilingan. Maqolaning asosiy maqsadi – miokard infarktining
o‘z vaqtida aniqlanishiga xizmat qiluvchi klinik va laborator belgilarning ahamiyatini
yoritishdan iborat.
Kalit so‘zlar:
miokard infarkti, klinik belgilari, tashxis usullari, EKG, troponin darajasi.
Kirish.
Miokard infarkti yurak mushaklarining kislorod bilan ta’minlanishi keskin
buzilishi natijasida yuzaga keladigan og‘ir patologik holat bo‘lib, u global sog‘liqni
saqlash muammolaridan biridir. Kasallikning erta belgilari va ularni to‘g‘ri aniqlash
bemorning hayoti va sog‘lig‘ini saqlab qolishda muhim rol o‘ynaydi. Shu bois, miokard
infarktining klinik belgilari va zamonaviy tashxislash usullarini o‘rganish zamonaviy
kardiologiyada ustuvor yo‘nalishlardan biri hisoblanadi.
Asosiy qism.
SYNAPSES:
Insights Across the Disciplines
ISSN: 3060-4737 Volume 2, Issue 6 IF(Impact Factor) 10.92 / 2024
34
Synapses:
Insights Across the Disciplines
Miokard infarkti yurakni oziqlantiruvchi koronar tomirlarning to‘silib qolishi
natijasida yurak mushaklarining (miokardning) ma’lum bir qismi nekrozga uchrashi
bilan kechadigan holatdir. Bu holat odatda koronar arteriyalarda tromboz yoki
aterosklerotik blyashkalar yorilishi tufayli yuzaga keladi. Miokard infarkti o‘tkir yurak
yetishmovchiligiga, aritmiyalarga va hatto o‘limga olib kelishi mumkin. Shu sababli,
uning klinik belgilari va tashxis usullarini o‘z vaqtida aniqlash nihoyatda muhimdir.
Miokard infarktining asosiy klinik belgilari:
1. Ko‘krak sohasida og‘riq – kasallikning eng asosiy belgisi bo‘lib, ko‘pincha chap
ko‘krak sohasida bosuvchi, siquvchi xarakterga ega bo‘ladi. Og‘riq bo‘yinga, chap yelka
yoki qo‘lga tarqalishi mumkin.
2. Nafas qisishi (dispnoe) – yurakning nasos vazifasining buzilishi natijasida yuzaga
keladi, ayniqsa jismoniy harakatdan so‘ng kuchayadi.
3. Terining oqarishi va sovuqlik bosishi – yurak faoliyatining pasayishi natijasida qon
aylanishi yetarli darajada ta’minlanmaydi.
4. Ko‘ngil aynishi, qusish, haddan tashqari zaiflik – ayniqsa orqa devor infarktida
kuzatiladi.
5. Tashvish va vahima hissi – bemorlar ko‘pincha o‘zlarining o‘layotgandek his
qilishlarini bildiradilar. Miokard infarktini tashxislash usullari:
1. Elektrokardiografiya (EKG). EKG miokard infarktining dastlabki va eng muhim
tashxislash usuli hisoblanadi. ST segmentining ko‘tarilishi yoki pasayishi, Q
to‘lqinining chuqurlashishi orqali infarkt o‘chog‘i aniqlanadi. ST segmentining
ko‘tarilishi ST Elevation Myocardial Infarction (STEMI) deb nomlanadi.
2. Qon zardobida yurakka xos biomarkerlar (troponin I va T). Troponin darajasining
oshishi yurak mushagi hujayralarining zararlanganidan dalolat beradi. Troponin testlari
infarkt boshlangandan keyin bir necha soat ichida aniq natija beradi va yuqori
sezuvchanlikka ega.
3. Ekokardiyografiya (Ultratovush tekshiruvi). Yurakning mexanik faoliyatini va
mushak qismlarining harakatini baholash imkonini beradi. Shu orqali infarkt o‘chog‘i
joylashgan hududda gipokineziya yoki akineziya aniqlanadi.
4. Koronar angiografiya. Yurak tomirlarini vizualizatsiya qilish orqali tutilgan arteriyalar
aniqlanadi. Bu usul ayniqsa invaziv davolash (masalan, stent qo‘yish)
rejalashtirilayotgan bemorlarda qo‘llaniladi.
SYNAPSES:
Insights Across the Disciplines
ISSN: 3060-4737 Volume 2, Issue 6 IF(Impact Factor) 10.92 / 2024
35
Synapses:
Insights Across the Disciplines
5. Magnet-rezonans tomografiya (MRT). Yurak to‘qimalaridagi o‘zgarishlarni
aniqlash uchun qo‘shimcha usul bo‘lib, infarkt chuqurligi va hajmini aniqlashda yordam
beradi. Tashxisda vaqtning ahamiyati. Miokard infarkti holatlarida "oltin soat" deb
ataluvchi dastlabki 1–2 soat ichida tashxis qo‘yish va davolashni boshlash bemorning
hayotini saqlab qolishda hal qiluvchi omil hisoblanadi. Shu bois bemorning
shikoyatlarini diqqat bilan tahlil qilish va tezkor tashxis qo‘yish zarur.
Xulosa:
Miokard infarkti – yurak mushaklarining qon bilan ta’minlanishi keskin
buzilishi natijasida yuzaga keladigan va hayot uchun xavf tug‘diruvchi holatdir.
Kasallikning asosiy klinik belgilari, xususan ko‘krak sohasidagi og‘riq, nafas qisishi,
zaiflik, terining oqarishi va yurak ritmidagi buzilishlar infarktni erta aniqlashda muhim
rol o‘ynaydi. Miokard infarktining tashxisini to‘g‘ri va tez qo‘yish uchun zamonaviy
diagnostik usullar – elektrokardiografiya, yurak biomarkerlari (troponinlar),
ekokardiyografiya va angiografiya keng qo‘llaniladi. Ayniqsa dastlabki soatlarda tashxis
qo‘yish va davolashni boshlash bemorning hayoti va yurak salomatligi uchun hal
qiluvchi omil hisoblanadi. Shu sababli, kasallik belgilari va tashxis usullari bo‘yicha
doimiy bilim va malaka oshirib borish tibbiyot xodimlarining ustuvor vazifasidir.
Aholining infarkt belgilari haqida xabardorligini oshirish, profilaktik choralarni
kuchaytirish orqali ushbu kasallikdan o‘lim ko‘rsatkichlarini kamaytirish mumkin.
Miokard infarktiga qarshi samarali kurash – bu faqat shifokor emas, balki jamiyatning
umumiy sog‘lom turmush tarzi va tibbiy madaniyatiga ham bog‘liqdir.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi. "Ichki kasalliklar
propedevtikasi" – T.: Tibbiyot, 2020.
2. Harrison’s Principles of Internal Medicine. 20th Edition, McGraw-Hill Education,
2018.
3. Braunwald E. "Heart Disease: A Textbook of Cardiovascular Medicine" – 11th
Edition, Elsevier, 2019.
4. Almazov V.A. "Kardiologiya" – Sankt-Peterburg: Meditsina, 2017.
5. European Society of Cardiology (ESC). "Guidelines for the management of acute
myocardial infarction in patients presenting with ST-segment elevation", 2020.
6. World Health Organization (WHO). Cardiovascular Diseases (CVDs) – Fact Sheet,
2023.
