SYNAPSES:
Insights Across the
Disciplines
Volume 2, Issue 4
108
Synapses:
Insights Across the Disciplines
SPATIFILLUM (SPATHIPHYLLUM WALLISII): UY SHAROITIDA
YETISHTIRISH TEXNOLOGIYASI.
Mengatova Xurshida Toshmuhamatovna
TDMAU “Avtomatlashtirish va boshqarish” kafedrasi o`qituvchisi:
Umbarova Muxlisa Muxiddin qizi
TDMAU talabasi:
Kalit so`zi:
spatifillum, botanika, tropic, Araceae oilasi, kompleks o‘g‘it,
spath, tinchlik zambaklar, …
Annotatsiya
:
Ushbu maqolada
spatifillum gulining o`sish joyi, xonakilashgan
spatifillum gulining o`stirish texnologiyasi,
Ekologik foydasi va amaliy imkoniyatlari
Spathiphyllum
Janubi-
mintaqalarida
47
turi
hisoblanadi. Spathiphyllumning maʼlum
turlari
odatda
spath
yoki
tinchlik
zambaklar
deb
ham
nomlanadi.
Tropik hududlardan kelib chiqqan spatifillum o‘simligi nafaqat o‘zining chiroyli
ko‘rinishi, balki havo sifatini yaxshilash xususiyati bilan ham mashhur. So‘nggi
yillarda ekologik toza yashash muhitiga ehtiyoj oshib borayotgani sababli, uy
sharoitida parvarish qilinadigan foydali o‘simliklarga bo‘lgan qiziqish ortmoqda. Shu
sababli spatifillumni ilmiy jihatdan o‘rganish dolzarbdir. Ushbu maqolada
spatifillumning biologiyasi, parvarish texnologiyasi, ekologik va amaliy jihatlari,
kimyoviy tarkibi hamda biznes g‘oyalari tahlil qilinadi.
SYNAPSES:
Insights Across the
Disciplines
Volume 2, Issue 4
109
Synapses:
Insights Across the Disciplines
1. Botanika tavsifi va tarqalishi Spatifillum
– Araceae oilasiga mansub ko‘p yillik o‘simlik bo‘lib,
tabiiy holatda asosan Janubiy va Markaziy
Amerikaning tropik o‘rmonlarida uchraydi. U 30-120
sm gacha o‘sishi mumkin. Gullari oq rangli, barglar
keng, uzunchoq va quyuq yashil rangda.
2. Parvarish texnologiyasi Yorug‘lik - Tarqoq
yorug‘likni xush ko‘radi, bevosita quyosh nurlaridan
saqlanish kerak.Harorat optimal harorat 18–25 °C da,
Yuqori namlikni yaxshi ko‘radi, barglarini tez-tez
purkash tavsiya etiladi. Gumusga boy, yaxshi
drenajlangan tuproq mos keladi. Haftada 2-3 marta,
lekin ortiqcha suvdan saqlanish kerak. O‘sish davrida har 2 haftada bir marta kompleks
o‘g‘it bilan oziqlantirish kerak.
3. Ko‘paytirish usullari Spatifillum odatda ildiz bo‘linmasi orqali ko‘paytiriladi. Bahor
yoki erta yozda ona o‘simlik ildizidan ajratilgan kichik bo‘limlar alohida idishlarga
ekiladi. Bu usul oddiy va tez natija beradi.
4. Kimyoviy tarkibi va dorivor xususiyatlari: Hozircha ilmiy adabiyotlarda
spatifillumning dorivor tarkibi to‘liq o‘rganilmagan, ammo ayrim xalq tabobatida u
yengil tinchlantiruvchi, havoni tozalovchi vosita sifatida qo‘llaniladi. Tarkibida
flavonoidlar, efir moylari mavjud bo‘lishi mumkinligi taxmin qilinadi. Ularning
havodagi toksik gazlarni yutishdagi roli ilmiy tadqiqotlarda ko‘rsatib o‘tilgan.
5. Ekologik foydasi
NASA tomonidan o‘tkazilgan “Clean Air Study” (1989) tadqiqotlariga ko‘ra,
spatifillum havodagi formaldegid, benzol, trixloretilen, ksilen va ammoniy gazlarini
yutish qobiliyatiga ega. Shuningdek, kislorod ishlab chiqarish faoliyati ham yuqori. Bu
xususiyatlar uy va ofis sharoitida uning foydasini oshiradi.
Spatifillum – nafaqat go‘zallik, balki salomatlik manbai hamdir. Uning havo
tozalovchi xususiyatlari, parvarishdagi soddaligi, ekologik foydasi va iqtisodiy
jihatdan samarali qo‘llanilishi uni tadqiq qilish va amalda keng joriy etishni taqozo
qiladi. Ushbu maqola orqali spatifillumning imkoniyatlarini chuqurroq anglash va
undan ilmiy hamda amaliy maqsadlarda foydalanish yo‘llari tahlil qilindi.
SYNAPSES:
Insights Across the
Disciplines
Volume 2, Issue 4
110
Synapses:
Insights Across the Disciplines
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Wolverton, B.C. (1989). Interior Landscape Plants for Indoor Air Pollution
Abatement. NASA.
2. Qosimov B. – O‘simlikshunoslik asoslari, Toshkent, 2020.
3. Золотницкий Н.Ф. – Мир комнатных растений.
4.
„Is a peace lily an indoor or outdoor plant? - Gardening Host“
23-dekabr). 2022-yil 23-dekabrda asl nusxadan
. Qaraldi: 2022-yil 23-
dekabr.
5. Heinrich Wilhelm Schott and Stephan Endlicher
. C. Gerold,
made available online by The Biodiversity Heritage Library, 1832.
6. Stearn, W. T.
. Botanical Latin: History, grammar, syntax, terminology and
vocabulary, Fourth edition
. David and Charles, 1992.
„Search results — The Plant List“
www.theplantlist.org
.
8.
Edward F. Gilman.
x 'Clevelandii', Fact Sheet FPS-555“
. University
of Florida Cooperative Extension Service (1999).
Internet saytlar.
1.
https://uz.wikipedia.org/wiki/Spathiphyllum
2.
https://plants.ces.ncsu.edu/plants/spathiphyllum/
3.
https://nasa.gov/clean-air-study
