Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Journal home page:
https://inscience.uz/index.php/socinov/index
The position of UN human rights treaty bodies in
international law
Nikhola MIRZAEVA
1
Tashkent State University of Law
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Article history:
Received April 2025
Received in revised form
15 May 2025
Accepted 25 May 2025
Available online
15 June 2025
This article analyzes the legal status and structure of the UN
human rights treaty bodies and discusses their role in the
international human rights protection system. Furthermore,
this article examines the mandates and competencies of the UN
human rights treaty bodies.
2181-
1415/©
2025 in Science LLC.
https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol6-iss5/S-pp21-26
This is an open access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru)
Keywords:
human rights,
treaty bodies,
international human rights
conventions.
BMTning inson huquqlari b
o‘
yicha shartnomaviy
organlarining xalqaro huquqda tutgan
o‘
rni
ANNOTATSIYA
Kalit so‘zlar
:
inson huquqlari,
shartnomaviy organlar,
xalqaro inson huquqlari
b
o‘
yicha konvensiyalar.
Mazkur maqolada BMTning inson huquqlari b
o‘
yicha
shartnomaviy organlarining huquqiy maqomi va tuzilishi tahlil
qilinadi va ularning xalqaro inson huquqlarini himoya qilish
tizimidagi tutgan
o‘
rni muhokama qilinadi. Bundan tashqari
ushbu maqolada BMT inson huquqlari b
o‘
yicha shartnomaviy
organlarining vakolatlari ham k
o‘
rib chiqiladi.
Роль договорных органов ООН по правам человека
в международном праве
АННОТАЦИЯ
Ключевые слова:
права человека,
договорные органы,
международные
конвенции по правам
человека.
В статье анализируется правовой статус и структура
договорных органов ООН по правам человека, а также
обсуждается их роль в международной системе защиты
прав человека. Кроме того, в статье также рассматриваются
полномочия договорных органов ООН по правам человека.
1
Doctoral student, Tashkent State University of Law. E-mail: mirzayevanihola2@gmail.com
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
05 (2025) / ISSN 2181-1415
22
KIRISH
BMTda inson huquqlarini himoya qilish tizimi 1948-yilda Inson Huquqlari bo
‘
yicha
Umumjahon Deklaratsiyasining qabul qilinishiga borib taqaladi. Ushbu deklaratsiyada
birinchi marotaba BMT Nizomidan olingan
“
lnson huquqlari
”
tushunchasi ustida ishlab chiqildi va tizimlashtirildi. Inson Huquqlari bo
‘
yicha
Umumjahon Deklaratsiyasida shaxslarning fuqarolik, siyosiy, iqtisodiy, madaniy va
ijtimoiy huquqlari sanab o
‘
tilgan. Ushbu huquqlar keyinchalik ajratildi va ikkita majburiy
shartnomaga kiritildi (Fuqarolik va Siyosiy huquqlar to
‘
g
‘
risidagi Xalqaro Konvensiya va
Iqtisodiy.Ijtimoiy va Madaniy huquqlar to
‘
g
‘
risidagi Xalqaro Konvensiya)
Inson huquqlari bo
‘
yicha konvensiyalarning ko
‘
pchiligi ma
’
lum bir maxsus
yo
‘
nalishlarga (misol uchun diskriminatsiya) yoki zaif qatlamning himoyasiga (misol
uchun ayollar, bolalar, migrant mehnatkashlar yoki imkoniyati cheklanganlar) [1].
Shartnoma yoki konvensiya xalqaro huquqiy instrument hisoblanadi Shartnoma
a
’
zo davlatlarga majburiy yuridik majburiyat yuklaydi. Davlatlar ushbu shartnomani
ratifikatsiya qilish orqali unga a’zo bo‘
ladilar. Bu davlatning
o‘
z xohishi bilan shartnoma
qoidalaridagi majburiyatni qabul qilganligini anglatadi. Davlat shartnomani ratifikatsiya
qilganidan s
o‘
ng, undagi qoidalarni ichki qonunchiligiga implementatsiya qilishi kerak
b
o‘
ladi. Davlatning ichki qonunchiligidagi qoidalar xalqaro shartnoma bilan muvofiq
b
o‘
lishi lozim va unga zid kelmasligi kerak.
Ba’zi holatlarda davlatlar shartnomaning ma’lum bir moddalariga n
isbatan
ogovorkadan e’lon qilishlari mumkin. Agar aloqador moddaga nisbatan ogovorka ma’qul
deb topilsa, davlat ushbu modda b
o‘
yicha majburiyatga ega deb hisoblanmaydi. Agarda
ogovorka tegishli shartnomaning mazmuniga zid deb topilsa, u qabul qilingan deb
hisoblanmaydi. Davlat esa, ushbu modda b
o‘
yicha majburiyatlarni bajarishi lozim b
o‘
ladi.
Inson huquqlari b
o‘yicha xalqaro shartnomalarning ba’zilari qo‘
shimcha
protokollar bilan kengaytirilgan. Ushbu protokollar ma’lum bir sohada himoyani
oshirishi yoki nazorat qiluvchi q
o‘
shimcha qoidalarni
o‘
zida jamlagan b
o‘
lishi mumkin.
Davlat q
o‘
shimcha protokol b
o‘
yicha majburiyatni olishi uchun uni ham alohida
ratifikatsiya qilishiga t
o‘g‘
ri keladi [2].
METODOLOGIYA
Tadqiqot davomida BMTning inson huquqlari b
o‘
yicha shartnomaviy organlarining
xalqaro huquqda tutgan
o‘
rni xalqaro konvensiyalar, mintaqaviy shartnomalar hamda
xorijiy davlatlar qonunchiligi asosida
o‘
rganiladi. BMTning inson huquqlari b
o‘
yicha
shartnomaviy organlarining xalqaro huquqda tutgan
o‘
rnini t
o‘
liq tadqiq qilish uchun
olimlarning fikirlari qiyosiy tahlil qilindi. Maqolada qiyoslash, taqqoslash, tizimlilik va
umumlashtirish metodlaridan foydalanildi.
TADQIQOT NATIJALARI
Asosiy inson huquqlari b
o‘
yicha xalqaro konventsiyalar Inson huquqlari boyicha
Umumjahon Konventsiyasidagi qoidalardan ulxom olingan holda vujudga kelgan. Hozirgi
paytda asosiy inson huquqlari b
o‘
yicha shartnomalarga quyidagilar kiradi:
Barcha Turdagi Diskriminatsiyani Y
o‘
q qilish t
o‘g‘
risidagi xalqaro Konventsiya.
Iqtisodiy, Ijtimoiy va Madaniy Huquqlar T
o‘g‘
risidagi Xalqaro Konventsiya.
Fuqarolik va Siyosiy Huquqlar T
o‘g‘
risidagi Xalqaro Konventsiya.
Ayollarga Qarshi Barcha Turdagi Diskriminatsiyani Y
o‘
q qilish T
o‘g‘
risidagi
Konventsiya.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
05 (2025) / ISSN 2181-1415
23
Qiynoqlar va Boshqa Vaxshiy,
G‘
ayriinsoniy yoki Qadr-qimmatni Kamsituvchi
Munosabat va Jazoga Qarshi Konventsiya.
Bolalar Huquqlari t
o‘g‘
risidagi Konventsiya.
Barcha Migrant Mehnatkashlar va Ularning Oila A’zolarini Huquqlarini Himoya
qilish t
o‘g‘
risidagi Konventsiya.
Imkoniyati Cheklanganlar Huquqlari t
o‘g‘
risidagi Konventsiya
Majburan Y
o‘
q Qilishdan Barcha Shaxslarning Himoyalanishi uchun Konventsiya.
Shartnomaviy
organlar
yuqorida
sanab
o‘
tilgan
shartnomalardagi
majburiyatlarning davlatlar tomonidan amal qilinishini va implementatsiya qilinishini
ra
g‘
batlantirish va nazorat qilish uchun tuzilgan.
Shartnomaviy organlar nustaqil ekspertlarning xalqaro q
o‘
mitalari b
o‘lib, a’zo
davlatlar tomonidan t
o‘
qizta asosiy inson huquqlari b
o‘
yicha shartnomalarning va
ularning q
o‘
shimcha protokolllarining implementatsiya qilinishini nazorat qiladi.
Har bir shartnomaning implementatsiya qilinishi unga tegishli bo1lgan q
o‘
mita
tomonidan nazorat qilinadi. Q
o‘mitalar a’zo davlatlardan axbarotlar va nodavlat notijorat
tashkilotlaridan ma’lu
motlar va boshqa aloqador manbalarga asoslangan holda
o‘
z ishini
yurutadi. Hozirgi kunda t
o‘
qizta asosiy inson huquqlari b
o‘
yicha shartnomalar va bitta
q
o‘
shimcha pratakolning implementatsiyasini nazorat qiluvchi
o‘
nta shartnomaviy organ
mavjud. Shartnomaviy organlar o1zlariga aloqador shartnoma b
o‘
yicha belgilangan
huquqlarning buzulganligini ham tekshirish huquqiga ega. Ular shu bilan birgalikda
tavsiyalar berishi, individual murojatlarni k
o‘
rib chiqishi va vaqt mobaynida vaziyatni
nazorat qilishlari mumkin. Shartnomaviy organlarni ajratib turuvchi jihat ularning
nazorat qila olish darajasi va ularning vakolatlari. Barcha BMT inson huquqlarini himoya
qilish mexanizmlari shartnomalarda belgilangan majburiyatlarga amal qilinishidagi
jarayonda yuz keladigan muammolarni hal qila olish vakolatiga ega.
Belgilangan shartnomalar va q
o‘
shimcha pratakolning bajarilishini nazorat
qilishda quyidagi q
o‘
mitalar biriktirilgan [3].
Irqiy Diskriminatsiyani Y
o‘
q qilish b
o‘
yicha Q
o‘
mita
–
Barcha Turdagi Irqiy
Kamsitishlarni Y
o‘
q qilish b
o‘
yicha Konventsiya.
Inson Huquqlari Q
o‘
mitasi
–
Fuqarolik va Siyosiy Huquqlar to1g1risidagi
Konventsiya.
Iqtisodiy, Ijtimoiy va Madaniy Huquqlar b
o‘
yicha Q
o‘
mita
–
Iqtisodiy, Ijtimoiy va
Madaniy Huquqlar t
o‘g‘
risidagi Konventsiya.
Ayollarga Qarshi Barcha Turdagi Diskriminatsiyani Y
o‘
q qilish t
o‘g‘
risidagi Q
o‘
mita
–
Ayollarga Qarshi Barcha Turdagi Diskriminatsiyani Y
o‘
q Qilish t
o‘g‘
risidagi
Konventsiya.
Azoblarga Qarshi Q
o‘
mita
–
Qiynoqlar va Boshqa Vaxshiy,
G‘
ayriinsoniy va Qadr-
qimmatni tushuradigan Munosabat va Jazolarga Qarshi Konventsiya.
Bolalar Huquqlari t
o‘g‘
risidagi Q
o‘
mita-Bolalar Huquqlari t
o‘g‘
risidagi Konventsiya.
Migrant Mexnatkashlar t
o‘g‘
risidagi Q
o‘
mita-Barcha Migrant Mexnatkashlar va
ularning oila a’zolarinin
g Huquqlarini ximoya qilish t
o‘g‘
risidagi xalqaro Konventsiya.
Imkoniyati cheklangan shaxslar Huquqlari t
o‘g‘
risidagi q
o‘
mita-Imkoniyati
cheklangan shaxslarning Huquqlari t
o‘g‘
risidagi Konventsiya.
Azoblarning oldini olish t
o‘g‘
risidagi Quyi-Q
o‘
mita-Vaxshiy
g‘
ayriinsoniy va qadir-
qimmatni yerga uruvchi Munosabat va Jazoga Qarshi Konventsiyaga Q
o‘
shimcha
Protokol.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
05 (2025) / ISSN 2181-1415
24
Majburiy Y
o‘
q qilish t
o‘g‘
risidagi Q
o‘
mita-Majburiy Y
o‘
qotilgan Barcha
Shaxslarning Himoyasi uchun Xalqaro Konventsiya [4].
Inson Huquqlari uchun Oliy Komissar Idorasi Shartnomaviy Orginlarning har biri
uchun sekretariat sifatida xizmat qilib barcha Q
o‘
mitalar faoliyating samarali olib
borilishiga yordam beradi.
Har bir Shartnomaviy Organ
o‘
z faoliyatida Jenevadagi Inson Huquqlari uchun
Oliy Komissar Idorasining maxsus xodimlar jamoasi tomonidan beriladigan k
o‘
makni
qabul qiladi. Inson Huquqlari uchun Oliy Komissar Idorasida Inson Huquqlari
Shartnomaviy Orginlari B
o‘
limiham mavjud.
Yuqorida keltirilgan ushbu b
o‘
lim Shartnomaviy Orginlarni k
o‘
mak bilan
ta’minlaydi. Misol uchun huquqiy bilim tatqiqot va tahliliy yordam. Ular shuningdek
individual muloqotlarni yozib olishda, jarayon va xabarlar uchun tatqiqotlarni
boshqarishda shu bilan birgalikda ommaviy axborot bilan bo
g‘
liq muammolarni hal
qilishda yordam beradi.
Inson Huquqlari uchun Oliy Komissar Idorasi jamoasining manbalari cheklangan.
Misol uchun, yuqoridagi idoraning Murojatlar va Shoshilinch Harakatlar B
o‘
limi
individual murojatlar va shoshilinch harakatlar uchun s
o‘
rovlar bilan shu
g‘
ullanadi va
ular tarkibida sakkista Shartnomaviy Orgin uchun yigirmatadan kamroq xodimlar
mavjud. Bu esa
o‘
z-
o‘
zidan 1500 dan ortiq individual murojaatlarning k
o‘
rilmasdan qolib
ketishiga olib keladi. Ular tomonidan yiliga faqatgina 250 ta individual murojaatlar k
o‘
rib
chiqilishi imkoniyati mavjud.
Shartnomaviy Orginlarning a’zolari inson huquqlari soxasida tan olingan yuqori
malakaga ega mustaqil expertlar b
o‘
lib, ular yuqori axloqiy mezonlarga javob beruvchi
shaxslar dir. Shartnomaviy Orginlar a’zolari davlatla
r tomonidan saylansa ham, ular
o‘
z
vazifalarini xolislik va betaraflik prinsiplariga asoslangan xolda bajaradilar.
Shartnomaviy Orginlar mustaqil expertlar orginlari sifatida faoliyat yuritadi. Ular
BMTning Inson Huquqlari Kengashi yuki BMT xafsizlik kengashiga
o‘
xshab siyosiy yoki
davlatlar aro orginlar xisoblanmaydi.
Inson Huquqlari b
o‘
yicha shartnomaviy orginlar azolarining betarafligi va
mustaqilligi t
o‘g‘
risidagi Addis Ababa Y
o‘
riqnomalarida q
o‘
mita azolarining neytralligini
taminlash uchun bir qancha amaliy protseduralar va prinsiplar belgilangan.
Y
o‘
riqnomaga amal qilish harbir shartnomaviy orginning
o‘
ziga bo
g‘
liqdir. Ularning
k
o‘
pchiligi y
o‘
riqnomani
o‘
zining protsesual qoidalariga q
o‘
shgan yoki ulardan
foydalanadi [5].
Har bir shartnomaviy orgin q
o‘
mitalaridagi azolarning soni 10 tadan 25 tagacha
farq qiladi. Azolar har 4 yilda shartnomaga aloqador azo davlatlar tomonidan fuqorolari
orasidan nomzodi k
o‘
rsatiladi va saylanadi.
Q
o‘
mita a
’
zoligining yarmi uchun saylov har ikki yilda b
o‘
lib
o‘
tadi. Shartnomaviy
organlarning uchtasi a
’
zolik k
o‘
pi bilan ikki muddat bilan cheklaydi. Boshqa
shartnomaviy organlarda hozirgi vaqtda q
o‘
mita a
’
zolarining qayta saylanishi uchun hech
qanday t
o‘
siq mavjud emas.
Turli huquqiy tizimlar va madaniyatlardan tashqari adolatli gegrafik taqsimot
barcha shartnomaviy organlar a
’zolarining tanlanishida ta’minlanishi kerak ammo
Ijtimoiy, Iqtisodiy va Madaniy Huquqlar t
o‘g‘
risidagi Q
’
mita gegrafik kvotani
rasmiylashtirib q
o‘
ygan yagona shartnomaviy organ hisoblanadi.
Shartnomaviy organlar a’zolariga maosh to‘
lanmaydi lekin ular q
o‘
mitalarning
uchrashuvlari uchun BMTdan kunlik t
o‘
lovlar va nafaqalar oladilar.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
05 (2025) / ISSN 2181-1415
25
TADQIQOT NATIJALARI TAHLILI
Ushbu qismda har bir shartnomaviy organning qisqacha tarifi va uning faoliyati
tahlil qilinadi.
Irqiy Kamsitishlarni Y
o‘
q qilish t
o‘g‘
risidagi Q
o‘
mita 1970-yilda tashkil qilingan
dastlabki shartnomaviy organ hisoblanib, u Irqiy Kamsitishlarning Barcha K
o‘
rinishini
Y
o‘
q qilish t
o‘g‘
risidagi Xalqaro Konventsiyaning imlememtatsiyasini nazorat qiladi. BMT
Bosh Assambleyasining Uchinchi Q
o‘
mitasida davlatlarning shartnomalarga amal
qilishining samaradorligini ta’minlash maqsadida qo‘
mitalarning shartnomalarning
bajarilishini nazorat qilish qoidasi Barcha Turdagi Irqiy Kamsitishlarni Y
o‘
q qilish
t
o‘g‘
risidagi Xalqaro Konventsiyasiga asoslangan holda yaratilgan. Bu
o‘
z-
o‘
zidan qolgan
boshqa barcha shartnomaviy organlarning shakllanishi uchun presedent b
o‘
lib xizmat
qiladi.
Iqtisodiy, Ijtimoiy va Madaniy Huquqlar t
o‘g‘
risidagi Q
o‘
mita Iqtisodiy, Ijtimoiy va
Madaniy Huquqlar t
o‘g‘
risidagi Xalqaro Konventsiyaning implementatsiya qilinishini
nazorat qiladi. Ushbu q
o‘
mita tarkibiga 18 ta ekspert kiradi va ular yilda ikki marta uch
hafta davomida q
o‘
mita uchrashuvlarida ishtirok etadil.
Ushbu q
o‘
mita boshqa q
o‘
miatalar kabi implemwntatsiya qilishni nazorat qilish
uchun tuzilmagan BMTning Iqtisodiy va Ijtimoiy Kengashi a’zo davlatlarning davriy
axborotlari orqali Konvenventsiyani implementatsiya qilinishini nazorat qiluvchi va
iqtisodiy va ijtimoiy masalalar bilan bo
g‘
liq muammolar bilan shu
g‘
ullanuvchi asosiy
organ hisoblanadi. ECOSOC 1985-yilda davlatlarning axbproylarini tekshirishda yordam
berish uchun tashkil qilingan va ushbu organ keyinchalik 1987-yilda Iqtisodiy, Madaniy
va Ijtimoiy Huquqlar t
o‘g‘
risidagi Q
o‘
mitaga aylantirilgan Yuqorida keltirib
o‘
tilgan ushbu
farq va q
o‘mita a’zolarining ECOSOC orqali saylanishini hisobga olmaganda boshqa
shartnomaviy organlar va Iqtisodiy, Ijtimoiy va Madaniy Huquqlar t
o‘g‘
risidagi Q
o‘
mita
funksiyalari
o‘
rtasida hech qanday asosiy farq mavjud emas. Shunga qaramasdan,
Iqtisodiy, Ijtimoiy va Mdaniy Huquqlar t
o‘g‘
risidagi Q
o‘
mitaning ham huquqiy statusini
boshqa shartnomavi organlar bilan bir xillashtirish maqsadida bir qancha choralar olib
borilgan. Bosh Assambleya 2014-yilda ECOSOCga q
o‘mita a’zolarini saylash tartibini
boshqa shartnomaviy organlardagi kavbi a
’
zo davlatlarning uchrashuvlarida
o‘
tkazilishini tavsiya qildi.
Iqtisodiy, Ijtimoiy va Madaniy Huquqlar y
o‘g‘
risidagi Xalqaro Konventsyaga
Q
o‘
shimcha Protokol BMTning Bosh Assambleyasi tomonidan 2008-yil 10-dekabrda
qabul qilingan. Ushbu Q
o‘
shimcha Protokol Iqtisodiy, Ijtimoiy va Madaniy Huquqlar
t
o‘g‘
risidagi Q
o‘mitaga a’zo davlat yurisdiksiyasiga asoslanib fuqarolar va fuqarolar
guruhining murojaatlarini qabul qilish va k
o‘
rib chiqish imkonini berdi. Yuqoridagi
vaziyatda a’zo davlat tomonidan Konventsiyada belgilab qo‘
yilgan fuqarolarning
huquqlari buzilgan b
o‘
lishi lozim. Bu shuningdek s
o‘
rov protsedurasining yaratilishi
uchun asos b
o‘
lib xizmat qildi.
Iqtisodiy. Ijtimoiy va Madaniy Huquqlar t
o‘g‘
risidagi Q
o‘
mitasiga shikoyat qilish
protsedurasi mavjud b
o‘
lmagan. Q
o‘
shimcha Protokolning qabul qilinishi yillar
davomidagi inson huquqlari guruhlari va olimlar harakatlarining natijasi b
o‘
ldi.
Q
o‘
shimcha Protokolni imzolash va ratifikatsiya qilishga 2009-yil mart oyidan boshlab
imkon berildi va 2013-yil 5-mayda
o‘
nta davlat tomonidan ratifikatsiya qilingandan s
o‘
ng
kuchga kirdi.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
05 (2025) / ISSN 2181-1415
26
Inson Huquqlari Q
o‘
mitasi Fuqarolik va Siyosiy Huquqlar y
o‘g‘
risidagi Xalqaro
Konvensiyaning implementatsiya qilinishini nazorat qiladi va ushbu Konvensiyaga
birinchi q
o‘
shimcha protokolga muvofiq shikoyatlarni qabul qilish vakolatiga ega.Q
o‘
mita
1976-yilda tashkil etilgan va bir yilda t
o‘
rt haftadan uch marotaba uchrashuvlar
o‘tkazuvchi 18 ta a’zodan iborat. Qo‘
mita hozirgi paytda sessiyalarini Jenwvadada
o‘
tkazadi [6].
Ayollarga Qarshi Diskriminatsiyani Y
o‘
q qilish t
o‘g‘
risidagi Q
o‘
mita 1982-yilda
tashkil qilingan.Ushbu Q
o‘
mita Ayollarga Qarshi Diskriminatsiyani Yo
‘
q qilish t
o‘g‘
risidagi
Xalqaro Konvensiyaning implementatsiya qilinishini nazorat qiladi va yuqoridagi
konvensiyaga Q
o‘
shimcha Protokolga k
o‘
ra murojaatlarni qabul qiladi.
XULOSA
BMTning inson huquqlari b
o‘
yicha har bir shartnomaviy organi yuqorida k
o‘
rib
chiqilganidek belgilab q
o‘
yilgan xalqaro inson huquqlari b
o‘
yicha shartnomalarning
davlatlar tomonidan implementatsiya qilinishini va ushbu shartnomalar b
o‘
yicha
murojaatlarni qabul qilish va k
o‘
rib chiqish vakolatiga ega hisoblanadi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR R
O‘
YXATI:
1.
General Assembly Resolution 68/268. For information on previous discussions
to rectify the legal status of CESCR refer to ISHR’s Daily Update of 10 December 007,
published during the 6th session of the Human Rights’ Council www.escr
-
net.org/sites/default/files/11_december_2007_0.pdf
2.
The acronym HR CTTE ought to be avoided as it’s become primarily used to
refer to the wholly distinct UN Human Rights Council, which is not a Treaty Body.
3.
Conclusions of the 34th meeting of the Chairs of the treaty bodies (30 May to 3
June 2022). Available at: https://tbinternet.ohchr.org/_layouts/15/treatydivexternal/
Download.aspx? symbolno=INT%2fCHAIRPERSONS%2fMCO%2f34%2f34020&Lang=en
4.
The concluding observations must respect a limit of 10,700 words (General
Assembly Resolution 68/268)
5.
The concluding observations of all the treaty bodies can be accessed at:
https://uhri.ohchr.org/en/
6.
See more about the OHCHR capacity building programme at:
https://www.ohchr.org/en/treaty-bodies/treaty-div-capacity-building-programme
