Стратегия использования обучающих видеоматериалов на основе мультимодального подхода в преподавании английского языка

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Journal home page:

https://inscience.uz/index.php/socinov/index

Strategy for using educational videos in teaching English
based on a multimodal approach

Mokhlaroyim SOLIJONOVA

1

Andijan State University

ARTICLE INFO

ABSTRACT

Article history:

Received July 2025

Received in revised form

15 July 2025
Accepted 25 July 2025

Available online

15 August 2025

This article examines strategies for using educational videos

based on a multimodal approach in teaching English to 10th

–

11th grade students in general secondary education.

Multimodal instruction, which presents information through

multiple sensory channels at once, can be highly effective in

enhancing students’ listening comprehension skills. The article

offers a theoretical analysis of the linguistic and psycho-

pedagogical foundations of multimodal instruction, with a

particular focus on the role of audiovisual materials in
developing listening comprehension. Additionally, it presents

methodological approaches for integrating educational videos

into classroom practice, supported by international examples

and practical recommendations. Research indicates that using

video materials in education boosts students’ motivation and

engagement, leading to significant improvements in their

listening comprehension skills.

2181-

1415/©

2025 in Science LLC.

DOI:

https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol6-iss7/S-pp87-93

This is an open access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru)

Keywords:

multimodal approach;

listening comprehension;
educational video,
audiovisual technology,

linguistic foundation,
psycho-pedagogical
foundation,

methodological

recommendations.

Ingliz tilini o‘rgatishda multimodal yondashuv asosida

ta’limiy videolardan foydalanish strategiyasi

ANNOTATSIYA

Kalit so‘zlar

:

multimodal yondashuv,
tinglab tushunish,

ta’limiy video

,

audiovizual texnologiya,
lingvistik asos,
psixopedagogik asos,

metodik tavsiyalar.

Ushbu maqolada 10

–

11-

sinf umumiy o‘rta ta’lim o‘quvchilari

uchun ingliz tilini o‘qitishda multimodal yondashuvga

asoslangan holda ta’limiy videolardan foydalanish strategiy

asi

yoritiladi. Multimodal ta’lim bir vaqtda bir nechta sezgi

kanallari orqali axborotni uzatib, o‘quvchilarning tinglab

tushunish ko‘nikmasini rivojlantirishda yuqori samaradorlik

berishi mumkin. Maqolada multimodal ta’limning lingvistik va

1

PhD student, Andijan State University. E-mail: mohlaroyslijonov@gmail.com

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Special Issue

–

07 (2025) / ISSN 2181-1415

88

psixopedagogik asoslari, xususan, tinglab tushunishni

shakllantirishda audiovizual materiallarning roli nazariy

jihatdan tahlil qilinadi. Shuningdek, ta’limiy videolarni dars

jarayoniga integratsiya qilish metodikasi, xorijiy tajriba

misollari va amaliy tavsiyalar bayon etiladi. Tadqiqotlar

natijalariga ko‘ra, o‘quv jarayonida video materiallardan
foydalanish o‘quvchilarning motivatsiyasi va darsga jalb

etilishini oshirishi, tinglab tushunish ko‘nikmalarini sezilarli

darajada yaxshilashi ta’kidlanadi.

Стратегия использования обучающих видеоматериалов
на основе мультимодального подхода в преподавании
английского языка

АННОТАЦИЯ

Ключевые слова:

мультимодальный подход

,

восприятие на слух

,

образовательное видео

,

аудиовизуальные
технологии

,

лингвистическая основа

,

психолого

-

педагогическая

основа

,

методические
рекомендации.

В

данной

статье

рассматриваются

стратегии

использования образовательных видеоматериалов на основе

мультимодального подхода при обучении английскому

языку учащихся 10–

11-

х классов общеобразовательных

школ.

Мультимодальное

обучение,

предполагающее

одновременную передачу информации через несколько

сенсорных каналов, может быть высокоэффективным

в развитии навыков аудирования у школьников. В статье

теоретически анализируются лингвистические и психолого

-

педагогические основы мультимодального обучения, в
частности,

роль

аудиовизуальных

материалов

в

формировании восприятия на слух. Также представлены

методика интеграции образовательных видеоматериалов в

учебный процесс, примеры зарубежного опыта и
практические

рекомендации.

Согласно

результатам

исследований, использование видеоматериалов в учебном

процессе способствует повышению мотивации учащихся, их

вовлеченности в урок и значительно улучшает навыки
аудирования.

KIRISH

Xalqaro kommunikatsiya va globallashuv sharoitida umumta’lim maktablarida

ingliz tili o‘qitish samaradorligini oshirish dolzarb masalalardan biridir. Ta’lim sifati
zamonaviy pedagogik texnologiyalarni joriy etish bilan uzviy bog‘liq. So‘nggi yillarda

informatsion-kommunikatsion texnologiyalar (IKT) va multimediadan foydalangan holda

dars o‘tish xorijiy tillarni o‘rgatishda keng qo‘llanilmoqda. Tadqiqotchilarning
ta’kidlashicha, axborot texnologiyalari o‘quvchilarning darsga qiziqishini oshirish va

vizual-

ma’no idrokini rivojlantirishda ajralmas vositaga aylangan bo‘lib, o‘quvchilarning

kognitiv, intellektual va mustaqil faoliyatini faollashtirish imkonini beradi. Darhaqiqat,
bugungi kunda zamonaviy ingliz tili darslarini kompyuter, Internet va multimedia

vositalarisiz tasavvur qilish qiyin. Ulardan foydalanish o‘quv jarayonining ko‘lamini

kengaytiri

b, uning amaliy yo‘nalishini oshiradi. Ingliz tili darsida IKT va internet

-

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Special Issue

–

07 (2025) / ISSN 2181-1415

89

resurslardan (xususan, video materiallardan) foydalanish orqali ta’limning uslubiy,
pedagogik va psixologik tamoyillarini to‘liqroq amalga oshirish, o‘quvchilarning nutqiy

faoliyati

ni har tomonlama rivojlantirish hamda darsga barqaror o‘quv motivatsiyasini

shakllantirish mumkinligi e’tirof etiladi.

Mazkur maqolada ingliz tilini o‘rgatishda multimodal yondashuv asosida ta’limiy

videolarni qo‘llash metodikasini ishlab chiqish

maqsad qilingan. Multimodal yondashuv

deganda, axborotni bir vaqtning o‘zida turli modal vositalar –

matn, nutq (audio), tasvir,

harakat va boshqalar orqali yetkazish tushuniladi. Bunday integratsiyalashgan ta’lim

o‘quvchilarning turli hissiy kanallariga ta’sir ko‘rsatib, bilimlarni puxta o‘zlashtirishiga

xizmat qiladi. Xususan, o‘quv videolari orqali bir vaqtda eshitish va ko‘rish organlari

orqali axborot uzatilgani tufayli o‘quvchida kuchliroq kognitiv iz qoldiradi. Natijada,

o‘quvchining diqqatini jalb e

tish, tinglab tushunishni osonlashtirish va esda saqlash

samaradorligi oshadi.

Multimodal ta’lim

nafaqat bilim berish, balki ko‘nikma va

malakalarni shakllantirishda ham effektiv bo‘lib, ayniqsa xorijiy til kabi og‘zaki nutqni

tushunish talab etiladigan fanlarda muhim ahamiyatga ega.

Quyida multimodal yondashuvning nazariy asoslari hamda ta’limiy videolardan

samarali foydalanish strategiyasi, uning 10

–

11-

sinf o‘quvchilariga tatbiq etish

metodikasi, shuningdek, ilg‘or xorijiy tajribalar tahlil qilinadi. Maqo

laning dolzarbligi

shundaki, u an’anaviy faqat matn yoki audio asosidagi darslik materiallarini boyitish,

o‘quvchilarning lingvistik kompetensiyasini oshirish va ularni ingliz tilini o‘rganishga

qiziqtirishning yangi usulini taklif etadi.

MAVZUGA OID ADABIYOTLAR SHARHI

“Multimodal” atamasi pedagogikada axborotni bir nechta usulda –

masalan, vizual,

audial, tekstual va hattoki kinestetik kanallar orqali birgalikda taqdim etilishini anglatadi.

Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, har bir o‘quvchi axborotni qabul qilish va o‘zlashtirishda

o‘ziga xos uslubga ega bo‘ladi; kimidir ko‘proq eshitib o‘rganishga moyil bo‘lsa, boshqa

birov vizual ko‘rgazmalar orqali yaxshiroq tushunadi. Multimodal yondashuv esa ta’lim

materialini bir necha usulda birgalikda berib, turli o‘q

uvchilarning ehtiyojini qondiradi va

har birining o‘ziga mos tarzda muvaffaqiyatga erishishini ta’minlaydi. Masalan, ta’limiy

videoda bir vaqtning o‘zida gapirilayotgan nutq (audio), tasvirlar, matnlar va musiqa kabi

elementlar bo‘lishi mumkin –

bularning

barchasi birgalikda o‘quvchining yangi

materialni tushunishi va eslab qolishini yaxshilaydi.

Psixolog va pedagog olimlarning tadqiqotlariga ko‘ra, inson miyasi axborotni qayta

ishlashda bir vaqtda bir nechta kanalni ishga solishi mumkin, bu holatda axborot turli

shakllarda berilganda uni tushunish chuqurligi oshadi. R.

Mayerning multimedia ta’lim

nazariyasiga binoan, o‘quv materialini vizual va audial formatda uyg‘unlashtirib taqdim

etish o‘quvchining ongida ikki xil kod ya’ni tasviriy va verbal ma’lumot sh

akllanishiga

olib keladi, natijada bilimlarning idrok qilinishi va xotirada mustahkamlanishi

yaxshilanadi [

5]. Boshqacha aytganda, audio va video uyg‘unligi o‘quvchiga bir vaqtning

o‘zida ikki xil manba orqali ma’lumot olish va ularni o‘zaro bog‘lab mantiq

iy mazmunni

tushunib yetishga yordam beradi. Shuningdek, bir modal kanalda yetishmay qolishi

mumkin bo‘lgan axborot boshqa modal kanal orqali to‘ldiriladi –

masalan, videoda

kontekst yoki obraz orqali shu ma’no ochiladi. Bu esa xorijiy tilni o‘rganishda ko

ntekstual

tushunishni sezilarli darajada osonlashtiradi.

Ta’limiy videolardan foydalanish multimodal yondashuvni ro‘yobga chiqaruvchi

amaliy vositalardan biridir. Videomateriallar orqali o‘quvchilar nafaqat tinglab, balki

ko‘rib ham o‘rganadilar –

ya’ni, og‘zaki nutqni tabiiy yuzma

-yuz muloqotga yaqin shaklda

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Special Issue

–

07 (2025) / ISSN 2181-1415

90

idrok etadilar. Videodagi personajlarning mimika va imo-ishoralari, muhit, vizual

kontekst kabi omillar tinglanayotgan nutq mazmunini anglashga ko‘maklashadi. Bu

lingvistik nuqtai nazardan muhimdir, ch

unki real kommunikativ vaziyatlarda ma’no faqat

so‘zlardan emas, balki noverbal ishoralar va kontekst orqali ham tushuniladi. Demak,

video orqali ta’lim olish o‘quvchilarga tilni “jonli” holatda, muloqotning barcha jihatlari

bilan birga o‘zlashtirishga imk

on yaratadi.

Bundan tashqari, ta’limiy videolar o‘quvchilarning psixologik holatiga ham ijobiy

ta’sir ko‘rsatadi. Birinchidan, videodarslar odatda qiziqarliroq va interaktiv bo‘lib,
o‘quvchilarning diqqatini jalb etadi va o‘rganishga qiziqish uyg‘otadi. Xususan, sinfda
video tomosha qilish faoliyati o‘quvchilarga an’anaviy matn yoki audio tinglashga
nisbatan ko‘proq zavq bag‘ishlashi mumkin, bu esa ularning o‘quv motivatsiyasini

oshiradi. Tadqiqotchi X.

Mirvan o‘z tadqiqotida darsda videodan fo

ydalanish

o‘quvchilarning motivatsiyasi va darsdagi ishtirokini sezilarli darajada kuchaytirishini

aniqlagan

–

chunki video materiallar real hayotiy vaziyatlar orqali dars mazmunini

boyitib, o‘quvchilarga mazmunan jonli va qiziqarli kontekstni taqdim etadi

. Video orqali

yaratilgan tabiiy va mazmunli kontekst o‘quvchilarning til o‘rganishga bo‘lgan qiziqishini
oshiradi hamda mashg‘ulotni mazmundor qiladi

[1]. Shu bilan birga, K. Woottipong

tomonidan o‘tkazilgan tadqiqotda ham video materiallar yordamida dars

olgan

talabalarning ingliz tilini o‘rganishga nisbatan qiziqishi va ijobiy munosabati an’anaviy

usullarga qaraganda yuqoriroq ekani kuzatilgan [

2]. Demak, videodarslar o‘quvchilarning

darsda faol ishtirok etishiga, o‘z fikrini bildirishga undaydi va shu o

rqali ularning

kommunikativ kompetensiyasi ham rivojlanadi.

Yuqoridagi nazariy mulohazalar multimodal yondashuvdan foydalanish, xususan

ta’limiy videolarni qo‘llash, xorijiy til o‘rganishda lingvistik jihatdan boyroq muhit yaratishi

va psixopedagogik jihat

dan o‘quvchilarning o‘qishga bo‘lgan ijobiy munosabati hamda

motivatsiyasini oshirishini ko‘rsatadi. Shuningdek, multimodal materiallar bilan ishlash
o‘quvchilarning eschitish orqali tushunish (auditorlik) ko‘nikmasini yanada kompleks

tarzda shakllantirish uchun zamin yaratadi

–

zero, bunda tinglovchi nafaqat tovushni, balki

tasvirni ham idrok etib, miyaning turli qirralari orqali axborotni qayta ishlaydi.

TADQIQOT METODOLOGIYASI

Multimodal yondashuv asosida ta’limiy videolarni dars jarayoniga

integratsiya

qilish bosqichma-

bosqich va maqsadga yo‘naltirilgan tarzda amalga oshirilishi lozim.

Avvalo, o‘qituvchi mazkur strategiyaning didaktik maqsadlarini aniqlab oladi: videodan

foydalanishdan asosiy maqsad

–

o‘quvchilarning tinglab tushunish kompet

ensiyasini

rivojlantirish, lekin shu bilan birga dars mazmuniga oid yangi til materiali (lug‘at,
iboralar, talaffuz)ni o‘rgatish, madaniyatlararo bilim berish yoki muayyan mavzuni
mustahkamlash bo‘lishi mumkin. Maqsadga qarab, mos video materiali tanlanadi

.

10

–

11-

sinf o‘quvchilari uchun mo‘ljallangan videolar ularning yoshiga va til

bilimlari darajasiga ya’ni B1 darajaga mos bo‘lishi zarur. Videoning janri turlicha bo‘lishi
mumkin: o‘quv multfilm va animatsiyalar, qisqa metrajli filmlar, real aktyorlar

ishtirokidagi dialoglar, hujjatli lavhalar, interaktiv darslik videolari va h.k. Eng muhimi,

video ta’limiy yo‘nalishga ega bo‘lib, unda o‘quvchilar o‘rganishi kerak bo‘lgan til
materiali mujassam bo‘lishi lozim. Masalan, ingliz tili grammatikasidagi ma’lum bi

r

mavzuni tushuntiruvchi animatsion video, yoki muayyan kommunikativ vaziyatni

(do‘konda xarid qilish, yo‘l

-

yo‘riq so‘rash va hokazo) aks ettiruvchi dramatik sahna

tanlanishi mumkin. Video matni sodda, ravon va o‘quvchilar uchun tinglab tushunishiga

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Special Issue

–

07 (2025) / ISSN 2181-1415

91

yaroql

i bo‘lishi kerak. Juda murakkab va notanish so‘zlarga boy bo‘lmagan, talaffuzi

tushunarli videolar tanlanadi. Agar video internetdan olinayotgan bo‘lsa, uning sifati
ya’ni tasvir va ovoz aniq

-

tiniq bo‘lishi va xavfsiz

-

korrekt mazmunli ekanligiga e’tibor

berilishi lozim.

Ta’limiy videodan foydalanish metodikasi odatda uch bosqichda tashkil etiladi:

oldindan tayyorgarlik (pre-

viewing), ko‘rish jarayoni (while

-

viewing) va ko‘rgandan

keyingi faoliyat (post-viewing).

Oldindan tayyorgarlik bosqichi

:

Bu bosqichda

o‘qituvchi o‘quvchilarni videoni

qabul qilishga hozirlaydi. Avvalo, videoda uchraydigan muhim yangi so‘z va iboralar

izohlanadi, doskada yoki slaydda ko‘rsatiladi (zarur bo‘lsa, tarjimasi bilan). Bu lingvistik

tayyorgarlik o‘quvchilarning video davomida es

hitiladigan matnni yaxshiroq

tushunishiga yordam beradi. Shuningdek, o‘qituvchi qisqacha video mavzusi haqida

kirish gapirib, o‘quvchilarda qiziqish uyg‘otadi.

Ko‘rish jarayoni: Bu bosqichda o‘quvchilar videoni diqqat bilan tomosha qilishadi.

Videoning dav

omiyligiga qarab, uni bo‘lib

-

bo‘lib ko‘rsatish mumkin –

masalan,

2-

3 daqiqalik segmentlarni ko‘rib, har bir qismdan so‘ng muhokama qilish. Agar video

uzun bo‘lsa, uni mazmuniy bo‘laklarga ajratib tomosha qilish, har qismi ortidan qisqa

savol-

javob o‘tkazish o‘quvchilarning e’tiborini bir joyga jamlashga yordam beradi.

Ko‘rish jarayonida faol tinglovni ta’minlash uchun o‘qituvchi videoni to‘xtatib,

qahramonlarning so‘zlarini takrorlatishi yoki muhim nuqtalarga diqqat qaratishi

mumkin. Zarur holatlarda video

ni subtitr bilan qo‘yish mumkin, lekin bu ikkilamchi

vosita bo‘lishi, faqat nihoyatda tushunarsiz joylarni aniqlashtirish uchun qo‘llanishi

maqsadga muvofiq. Asosiy urg‘u o‘quvchilarning eshitish orqali tushunishiga qaratiladi.

Ko‘rgandan keyingi faoliyat:

Video tomosha qilib bo‘lingach, o‘qituvchi o‘quvchilarning

tushunish darajasini tekshiradi va mavzuni mustahkamlashga o‘tadi. Avvalo, berilgan

topshiriqlar yuzasidan savol-

javob qilinadi: o‘quvchilar videodagi voqealar rivoji,

qahramonlarning aytgan gaplari haqida fikr bildiradilar. Agar vaqt imkon bersa,

o‘quvchilarga videodagi dialogga o‘xshash sahna yaratib, rolli o‘yin ko‘rinishida ijro etish

vazifasi ham topshirilishi mumkin

–

bu videodan o‘rganilgan til birikmalarini nutq

amaliyotida qo‘llashga o‘rgatadi. Yakunda o‘qituvchi videodagi muhim til birliklarini yana

bir bor eslatib, darsni xulosa qiladi.

TAHLIL VA NATIJALAR

Multimodal yondashuv asosida videodan foydalanish metodikasi dunyoning turli

ta’lim tizimlarida keng qo‘llanilib, ko‘plab tadqiqotlar

da uning ijobiy samara berishi

haqida dalillar keltirilgan. Jumladan, xorijiy ilmiy tadqiqotlar natijalari video materiallar

bilan ta’lim olgan o‘quvchilarning tinglab tushunish ko‘nikmalari va motivatsiyasi

an’anaviy usullarga qaraganda yaxshiroq rivojlan

ishini tasdiqlaydi.

Masalan, Ekvadordagi universitet talabalari orasida o‘tkazilgan bir eksperimentda

qisqa ingliz tili videolaridan foydalangan guruh tinglab tushunish bo‘yicha testlarda faqat

audio materiallar bilan ishlagan nazorat guruhiga nisbatan ancha yuqori natijalarga

erishgani aniqlangan. Xususan, videolar bilan ta’lim olgan talabalar yakuniy nazorat

sinovlarida sezilarli darajada yaxshi ball olishgan va ularning tinglab tushunish darajasi

oshgan. Shu bilan birga, mazkur tadqiqot video qo‘llangan darslar talabalarni ko‘proq

qiziqtirgani va o‘quv jarayoniga chuqurroq jalb etgani, ya’ni o‘quv motivatsiyasini

oshirganini ham ko‘rsatdi. Demak, multimodal yondashuv nafaqat bilim natijalarini

yaxshilaydi, balki ta’limiy jarayonni o‘quvchilar uchun ma’nav

iy jihatdan

rag‘batlantiruvchi omilga aylantiradi.

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Special Issue

–

07 (2025) / ISSN 2181-1415

92

Xuddi shunday, Osiyo mamlakatlarida o‘tkazilgan izlanishlarda ham video orqali chet

tilini o‘rganuvchilar audioga qaraganda tezroq va samaraliroq o‘zlashtirishga ega

bo‘lishayotgani kuzatilgan. Masalan, Ta

ylandlik olim K. Woottipong universitet talabalari

bilan o‘tkazgan tadqiqotida video materiallardan foydalanish tinglab tushunish ko‘nikmasini

rivojlantirishda sezilarli ijobiy ta’sir ko‘rsatganini va talabalarning darsga mehrini

oshirganini qayd etdi [2].

Shu bilan birga, xorijiy tillarni o‘qitish metodikasi bo‘yicha bir

qancha xalqaro ishlanmalarda multimediya vositalari, jumladan, videodarslar yordamida

o‘quvchilarning so‘z boyligini kengaytirish, talaffuzni yaxshilash va madaniy bilimlarni

singdirish borasida ham muvaffaqiyatli tajribalar mavjud. Misol uchun, Malayziyada

o‘tkazilgan tadqiqotda qisqa o‘quv filmlarini muntazam ko‘rish talabalarning nafaqat tinglab

tushunishini, balki nutqidagi ravonlikni ham oshirgani kuzatilgan

–

bu multimodal

yondashuvni

ng integrativ natija berishi mumkinligini ko‘rsatadi [3].

Psixopedagogik nuqtai nazardan, multimodal ta’lim o‘quvchilarning darsdagi

faolligini oshirib, ularda mustaqil o‘rganish ko‘nikmasini ham shakllantiradi.

Videodarslar odatda o‘quvchilarda qiziqish uyg‘otgani bois, ular darsdan so‘ng ham shu

mavzuda o‘zlari mustaqil ravishda internet orqali qo‘shimcha video yoki materiallar

izlashga moyillik bildiradilar. Bu esa ularda izlanish, mustaqil bilim olish ko‘nikmalarini

mustahkamlaydi. Ilg‘or xorijiy tajribalardan ma’lumki, AQSh, Buyuk Britaniya, Kanada

kabi mamlakatlarda chet tilini o‘qitishda onlayn videodars platformalari keng qo‘llaniladi

–

masalan, Khan Academy Kids, BBC Learning English, British Council’ning video

materiallari va boshqalar. B

u platformalarda turli darajadagi o‘quvchilar uchun

mo‘ljallangan qisqa va interaktiv videodarslar mavjud bo‘lib, ularning o‘zlashtirish

samarasi yuqori ekani ta’kidlab kelinmoqda. Xususan, Saudiya Arabistoni maktablarida

o‘tkazilgan bir tajribada dars jarayoniga YouTube’dagi maxsus o‘quv videolarini kiritish

orqali o‘quvchilarning ingliz tilidagi tinglab tushunish ko‘nikmasi va nutq faolligi sezilarli

oshgani ilmiy jihatdan qayd etilgan [6].

Yuqori sinf o‘quvchilari, ayniqsa 10–

11-sinf yoshlari, raqamli texnologiyalarga juda

o‘rgangan va vizual axborotni tez qabul qila oladigan avloddir. Shu bois, xorij tajribasida

ularga mo‘ljallangan darslarda interaktiv video materiallar, animatsion infografikalar,

qisqa metrajli filmlardan foydalanish odatiy holga aylan

gan. Bu o‘quvchilar diqqatini

darsga jalb qilish, ularga ko‘nikmalarni singdirishda yaxshi natija berayotgani

kuzatilmoqda. Qolaversa, videolar yordamida madaniyat va til o‘rtasidagi bog‘liqlikni

ko‘rsatish imkoniyati mavjud –

masalan, ingliz tilida so‘zla

shuvchi davlatlar hayotidan

lavhalar yoki madaniy hodisalar haqidagi videolar o‘quvchilarning dunyoqarashini

kengaytiradi, interkultural kommunikativ kompetensiyasini shakllantiradi.

Ahamiyatli jihati, multimodal yondashuvning samaradorligi o‘quvchining fa

qat

eshitish qobiliyatinigina emas, balki umumiy o‘quv motivatsiyasi va o‘ziga ishonchini

ham oshiradi. Video materiallar bilan ishlash natijasida o‘quvchilar eshitganini tushuna

olganidan qoniqish hosil qiladi, bu esa ularga keyingi mashg‘ulotlar uchun rag‘bat beradi.

Ba’zi tadqiqotchilar (masalan, W.H.

Hsu, 2019) qisqa video-darslar muntazam

qo‘llanganda o‘quvchilarning ingliz tilini o‘rganishga bo‘lgan qiziqishi barqarorlashishini

va hatto yuksakroq natijalarga intilishga undashini qayd etganlar [4]. Xulosa qilib

aytganda, xorijiy tajriba multimodal yondashuvning afzalliklarini yaqqol namoyish etadi

va bu yondashuvni milliy ta’lim tizimimizda qo‘llash o‘z samarasini berishi tabiiy.

XULOSA VA TAKLIFLAR

Xulosa o

‘

rnida ta

’

kidlash joizki, ingliz tilini o

‘

rgatishda multimodal yondashuv

asosida ta

’

limiy videolardan foydalanish

–

zamonaviy pedagogikaning talab va

takliflariga mos keluvchi samarali strategiyadir. Ushbu yondashuv 10

–

11-sinf kabi yuqori

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Special Issue

–

07 (2025) / ISSN 2181-1415

93

bosqich o

‘

quvchilari uchun ayniqsa foydalidir, chunki ularda mustaqil fikrlash shakllanib

ulgurgan va interaktiv ta

’

limga tayyorgarlik darajasi yuqori bo

‘

ladi. Multimodal ta

’

lim

o

‘

quvchilarning diqqatini bir nuqtaga jamlay oladi, bir vaqtning o

‘

zida turli hissiyotlar

orqali bilim bera oladi hamda darsni jonli muloqot va tajribaga aylantiradi.

Maqolada keltirilgan nazariy tahlillar va amaliy misollar shuni ko

‘

rsatadiki, ta

’

limiy

videolar yordamida tinglab tushunish ko

‘

nikmasini shakllantirish lingvistik jihatdan

o

‘

quvchilarga tilni real kontekstda idrok etish imkonini bersa, psixopedagogik jihatdan

ularning o

‘

quv motivatsiyasini oshirib, darsga jalb etilishini kuchaytiradi. Video darslar

orqali o

‘

quvchilarda xorijiy tilga nisbatan qiziqish, ishtiyoq ortadi, ular o

‘

z bilimlarini

ko

‘

proq namoyish etishga intiladi. Bu esa, o

‘

z navbatida, ularning umumiy akademik

natijalariga ham ijobiy ta

’

sir ko

‘

rsatadi.

Ta

’

lim amaliyotiga ushbu strategiyani keng joriy etish uchun, albatta,

o

‘

qituvchilarning malakasini oshirish, ularni multimediadan foydalanish bo

‘

yicha

treninglardan o

‘

tkazish zarur.

Darslik va metodik qo‘llanmalarga mos ravishda ishlab

chiqilgan o‘quv videolar bankini shakllantirish ham foydali bo‘lur edi. Shuningdek,

maktablarni zarur texnik vositalar (proyektor, kompyuter, ovoz kuchaytirgich kabilar)

bilan ta’minlash lozim

. Bu shart-sharoitlar muhayyo etilganda, multimodal yondashuvni

qo‘llash nafaqat ingliz tili, balki boshqa fanlarni o‘qitishda ham samarali bo‘lishi mumkin.

Xulosa qilib aytganda, multimodal yondashuv asosida ta’limiy videolardan

foydalanish strategiyasi

–

bugungi axborot asri o‘quvchilari uchun mos va samarali

metod bo‘lib, u o‘quv jarayonini boyitadi, tinglab tushunish kabi muhim ko‘nikmalarni
shakllantiradi va ingliz tilini o‘rgatish sifatini yangi bosqichga olib chiqadi. Mazkur

yondashuvni amaliyotga ta

tbiq etish orqali biz o‘quvchilarga nafaqat til o‘rgatamiz, balki

ularga XXI asr ko‘nikmalarini –

multimediya bilan ishlash, vizual savodxonlik va mustaqil

o‘qib

-

o‘rganish layoqatlarini ham shakllantiramiz.

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI:

1.

Mirvan

X. The advantages of using films to enhance student’s reading skills in

the EFL classroom // Journal of Education and Practice, 2013, 4(13), 62

–

66files.eric.ed.gov

2.

Woottipong K. Effect of using video materials in the teaching of listening skills

for university students // International Journal of Linguistics, 2014, 6(4), 200

–

212files.eric.ed.gov

3.

Rojas F., Guamán Luna M.M. The Impact of Short Videos in the Listening Skills of

Young Adults with A1 Level from UCACUE // Runas. Journal of Education and Culture,
2023, 5(9), e240150runas.religacion.com

4.

Hsu W.H. The effects of short videos on English listening comprehension and

learning motivation // International Journal of Instruction, 2019, 12(2), 585

–

600.

5.

Mayer R.E. Multimedia Learning (2nd ed.). Cambridge: Cambridge University

Press, 2009.

6.

Yassin B. Enhancing English as a Foreign Language (EFL) learning in Saudi

Arabia: the academic contribution of YouTube in EFL learning and cultural awareness //
Frontiers in Education.

–

Frontiers Media SA, 2024.

–

Т

. 9.

–

С

. 1451504.

7.

Hegwood V. 35 Multimodal Learning Strategies and Examples // Prodigy

Education Blog, 10.07.2023prodigygame.com