Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Journal home page:
https://inscience.uz/index.php/socinov/index
Methodology for developing technical and tactical skills in
volleyball
Yunus JURAKULOV
1
Institute of Scientific Research in Physical Education and Sports
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Article history:
Received July 2025
Received in revised form
15 July 2025
Accepted 25 July 2025
Available online
15 August 2025
This article elucidates the content, significance, and effective
development methodology of technical-tactical training in
volleyball. The main elements of technical training analyzed
include ball reception, passing, spiking, blocking, and serving
techniques, as well as methods for their application during
gameplay. The role of tactical training in decision-making
appropriate to game situations, identifying opponents'
strengths and weaknesses, and establishing team cooperation is
explored. The article outlines the stages of developing technical
and tactical skills, describing effective training methods such as
repetition, game-based exercises, analytical training, and
variable drills. Additionally, scientific and methodological
recommendations are provided on integrating technical-tactical
training with physical fitness development and criteria for
assessing players' skills. The research findings have practical
significance for coaches, athletes, and volleyball students.
2181-
1415/©
2025 in Science LLC.
https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol6-iss7/S-pp203-209
This is an open access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru)
Keywords:
volleyball,
technical-tactical
preparation,
receiving the ball,
passing,
attack hit,
blocking,
serve,
game drills,
tactical thinking,
repetition method,
variable exercises,
physical conditioning,
game analysis,
team cooperation.
Voleybol sport turida texnik-taktik usullarni rivojlantirish
metodikasi
ANNOTATSIYA
Kalit so‘zlar
:
voleybol,
texnik-taktik tayyorgarlik,
to‘pni qabul qilish,
uzatish,
hujum zarbasi,
blok qo‘yish,
Ushbu maqolada voleybolda texnik-taktik tayyorgarlikning
mazmuni, ahamiyati va uni samarali rivojlantirish metodikasi
yoritilgan. Texnik tayyorgarlikning asosiy elementlari to‘pni
qabul qilish, uzatish, zarba berish, blok qo‘yish va serve bajarish
turlari
hamda ularni o‘yin jarayonida qo‘llash usullari tahlil
1
Independent Researcher, Institute of Scientific Research in Physical Education and Sports.
E-mail: juraqulov_yunus@gmail.com
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
07 (2025) / ISSN 2181-1415
204
serve,
o‘yinli mashqlar,
taktik fikrlash,
takrorlash metodi,
variativ mashqlar,
jismoniy tayyorgarlik,
o‘yin tahlili,
jamoaviy hamkorlik.
qilinadi. Taktik tayyorgarlikning o‘yin sharoitiga mos qaror
qabul qilish, raqibning kuchli va zaif tomonlarini aniqlash,
jamoaviy hamkorlikni yo‘lga qo‘yishdagi o‘rni ochib beriladi.
Maqolada texnik-taktik usullarni rivojlantirishning bosqichlari,
mashg‘ulot jarayonida qo‘llaniladigan samarali metodlar
takrorlash, o‘yinli mashqlar, tahliliy o‘qitish va variativ
mashqlar usullari bayon qilingan. Shuningdek, texnik-taktik
tayyorgarlikni
jismoniy
sifatlarni
rivojlantirish
bilan
integratsiyalash hamda o‘yinchilar mahoratini nazorat qilish
mezonlari haqida ilmiy-uslubiy tavsiyalar berilgan. Tadqiqot
natijalari murabbiylar, sportchilar va voleybol bo‘yicha ta’lim
oluvchilar uchun amaliy ahamiyatga ega.
Методика развития технико
-
тактических приёмов
в волейболе
АННОТАЦИЯ
Ключевые слова:
волейбол,
технико
-
тактическая
подготовка,
приём мяча,
передача,
нападающий удар,
блок,
подача,
игровые упражнения,
тактическое мышление,
метод повторения,
вариативные упражнения,
физическая подготовка,
анализ игры,
командное
взаимодействие.
В статье раскрыты содержание, значение и эффективная
методика развития технико
-
тактической подготовки в
волейболе. Рассмотрены основные элементы технической
подготовки: приём мяча, передача, нападающий удар,
постановка блока и виды подач, а также способы их
применения в игровом процессе. Показана роль
тактической подготовки в принятии решений в игровых
ситуациях, выявлении сильных и слабых сторон соперника
и организации командного взаимодействия. Описаны
этапы
развития
технико
-
тактических
навыков
и
эффективные методы тренировочного процесса, в том
числе:
метод
повторения,
игровые
упражнения,
аналитическое обучение и вариативные упражнения.
Особое
внимание
уделено
интеграции
технико
-
тактической подготовки с развитием физических качеств, а
также критериям оценки мастерства игроков. Результаты
исследования имеют практическое значение для тренеров,
спортсменов и обучающихся волейболу.
KIRISH
Zamonaviy voleybolda o‘yinning natijasi ko‘p jihatdan sportchilarning texnik
-
taktik tayyorgarlik darajasi bilan belgilanadi. O‘yin sur’atining tezlashuvi, milliy va
xalqaro maydonda raqobatning ortishi, shuningdek, texnik usullar xilma-xilligining
ko‘payishi murabbiylardan sportchilar texnik malakalarini ham, taktik fikrlash
qobiliyatlarini ham rivojlantirishga qaratilgan ilmiy asoslangan metodikalardan
foydalanishni talab etmoqda. Bugungi kunda muvaffaqiyatga erishayotgan jamoalar
nafaqat texnik elementlarni mukammal bajarish, balki o‘yin vaziyatlariga tez moslashish,
raqib harakatlarini tahlil qilish va qisqa vaqt ichida optimal qaror qabul qila olish
qobiliyatlari bilan ajralib turadi.
Voleybol zamonaviy sport turlaridan
biri bo‘lib, unda jismoniy tayyorgarlik,
koordinatsiya, tezkor fikrlash va strategik qaror qabul qilish kabi ko‘plab sifatlar
uyg‘unlashgan holda namoyon bo‘ladi. Bugungi kunda voleybol faqatgina jismoniy
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
07 (2025) / ISSN 2181-1415
205
sifatlarni rivojlantirish vositasi emas, balki jamoada ishlash madaniyatini shakllantirish,
irodaviy fazilatlarni mustahkamlash va sog‘lom turmush tarzini targ‘ib qilishning
samarali yo‘llaridan biri sifatida ham ahamiyat kasb etadi.
Yuqori sport natijalariga erishish uchun o‘yinchilar texnik
elementlarni puxta egallash
bilan birga, ularni o‘yin jarayonida maqsadga muvofiq qo‘llashni ham mukammal
o‘zlashtirishlari lozim. Texnik
-taktik tayyorgarlik darajasi jamoaning musobaqalardagi
muvaffaqiyatini bevosita belgilovchi asosiy omillardan biri hisoblanadi. Shu bois, sportchilar
mahoratini oshirish va jamoaviy o‘yinni yuqori darajaga olib chiqishda texnik
-taktik
usullarni rivojlantirish bo‘yicha ilmiy asoslangan metodikalarni ishlab chiqish va amaliyotga
tatbiq etish murabbiylik jarayonining ajralmas qismiga aylangan.
DOLZARBLIGI
Zamonaviy voleybolda o‘yinning natijasi ko‘p jihatdan sportchilarning texnik
-
taktik tayyorgarlik darajasi bilan belgilanadi. O‘yin sur’atining tezlashuvi, milliy va
xalqaro maydonda raqobatning ortishi, shuningdek, texnik usullar xilma-xilligining
ko‘payishi murabbiylardan sportchilar texnik malakalarini ham, taktik fikrlash
qobiliyatlarini ham rivojlantirishga qaratilgan ilmiy asoslangan metodikalardan
foydalanishni talab etmoqda. Bugungi kunda muvaffaqiyatga erishayotgan jamoalar
nafaqat texnik elementlarni mukammal bajarish, balki o‘yin vaziyatlariga tez moslashish,
raqib harakatlarini tahlil qilish va qisqa vaqt ichida optimal qaror qabul qila olish
qobiliyatlari bilan ajralib turadi.
Shu nuqtai nazardan, texnik-taktik usullarni takomillashtirishga qaratilgan
kompleks metodikalarni ishlab chiqish va amaliyotga joriy etish murabbiylik va o‘quv
-
mashg‘ulot jarayonining ustuvor yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi. Ayniqsa, yosh
sportchilarni tayyorlash bosqichida texnik asoslarni puxta shakllantirish, jamoaviy
hamkorlik va strategik fikrlash ko‘nikmalarini rivojlantirish muhim ahamiyat kasb etadi.
Samarali tayyorgarlik tizimi sportchilarning individual mahoratini oshirish, jamoaviy
o‘yin uyg‘unligini mustahkamlash hamda turli dara
jadagi musobaqalarda barqaror
natijalarga erishishni ta’minlaydi. Bu esa istiqbolda O‘zbekiston voleybolining xalqaro
maydondagi raqobatbardoshligini oshiradi.
Tadqiqot maqsadi
voleybol sport turida texnik-taktik usullarni samarali
rivojlantirishga qaratilgan ilmiy asoslangan metodikani ishlab chiqish va uni amaliyotga
joriy etish orqali sportchilarning o‘yin samaradorligini oshirishdan iborat.
Tadqiqot obyekti
sifatida voleybol sport turi bilan shug‘ullanuvchi o‘yinchilarning
texnik-taktik tayyorgarlik jar
ayoni va uni rivojlantirishda qo‘llaniladigan metodik
vositalar hamda mashg‘ulot tizimi olindi.
Tadqiqot vazifalari
1.
Voleybol sport turida texnik-
taktik tayyorgarlikning nazariy asoslarini o‘rganish
va mavjud metodikalarni tahlil qilish.
2.
Texnik-
taktik usullarni rivojlantirishga qaratilgan samarali mashg‘ulotlar
tizimini ishlab chiqish va ularning sportchilar o‘yin samaradorligiga ta’sirini aniqlash.
Voleybolda texnik-
taktik tayyorgarlik sportchilarni yuqori darajada o‘yin
ko‘rsatkichlariga
erishishida muhim omil hisoblanadi. Texnik tayyorgarlik
–
bu o‘yinchi
tomonidan zarba berish, to‘pni qabul qilish, pas berish, blok qo‘yish va boshqa
harakatlarning aniq, tezkor va samarali bajarilishini ta’minlaydigan o‘quv
-trening
jarayoni. Taktik tayyo
rgarlik esa jamoaviy va individual o‘yin strategiyalarini ishlab
chiqish, raqib o‘yinini tahlil qilish hamda o‘yin vaziyatida to‘g‘ri qaror qabul qilish
ko‘nikmalarini shakllantirishni o‘z ichiga oladi.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
07 (2025) / ISSN 2181-1415
206
Nazariy jihatdan, texnik-taktik tayyorgarlik quyidagi
asosiy yo‘nalishlarda amalga
oshiriladi:
1.
Individual texnik usullarni mukammallashtirish
(pas, zarba, qabul, blok)
2.
O‘yin kombinatsiyalarini ishlab chiqish va sinovdan o‘tkazish
3.
Mashg‘ulotlarda real o‘yin sharoitlarini modellashtirish
4.
Videoanaliz va statistik tahlildan foydalanish
5.
Sportchilar psixologiyasini tayyorlash
(tezkor qaror qabul qilish, stressga
bardoshlilik)
Shuningdek, ilg‘or xorijiy metodikalarda (Braziliya, Rossiya, AQSh, Yaponiya
tajribalari) texnik va taktik mashg‘ulotlar o‘zaro integratsiyal
ashgan holda olib boriladi.
Bu esa o‘yinchilarning maydondagi koordinatsiyasi va o‘zaro hamkorligini oshirishga
xizmat qiladi.
1. Individual texnik usullarni mukammallashtirish (pas, zarba, qabul, blok)
Bu voleybolchining shaxsiy texnik mahoratini yuksalti
rish jarayoni bo‘lib, o‘yinda
har bir elementning (pas berish, zarba berish, to‘pni qabul qilish, blok qo‘yish) aniqligi,
tezligi va samaradorligini oshirishga qaratilgan mashg‘ulot tizimidir. Mazkur bosqichda
texnik elementlar takroriy mashqlar, maxsus trenajyorlar va individual yondashuv
yordamida rivojlantiriladi.
2.
O‘yin kombinatsiyalarini ishlab chiqish va sinovdan o‘tkazish
Jamoaviy o‘yin strategiyasini shakllantirish va uni amalda qo‘llashga tayyorlash
jarayonidir. Unda turli vaziyatlarda samarali b
o‘ladigan hujum va himoya kombinatsiyalari
ishlab chiqiladi, sinov o‘yinlarida tekshiriladi va eng optimal variantlari tanlab olinadi. Bu
jarayon murabbiy va sportchilar o‘rtasidagi o‘zaro hamkorlikni talab qiladi.
3.
Mashg‘ulotlarda real o‘yin sharoitlari
ni modellashtirish
Trening jarayonida haqiqiy musobaqa sharoitlariga maksimal darajada yaqin
muhit yaratish metodidir. Unda o‘yin maydonining o‘lchami, vaqt limiti, hakamlik
talablari va raqibning real taktikasi modellashtiriladi. ushbu usul sportchilarning
musobaqaga psixologik va jismoniy tayyorgarligini oshiradi.
4. Videoanaliz va statistik tahlildan foydalanish
O‘yin jarayonlarini video orqali qayd etish va ularni keyinchalik tahlil qilish orqali
sportchilarning kuchli va zaif tomonlarini aniqlash metodidir. Statistik tahlil yordamida
o‘yinda qaysi texnik
-taktik elementlar samarali ishlatilgani, qaysilari esa
takomillashtirishga muhtoj ekanligi aniqlanadi. Bu murabbiylarga individual va jamoaviy
strategiyalarni optimallashtirish imkonini beradi.
5. Sportchilar psixologiyasini tayyorlash (tezkor qaror qabul qilish, stressga
bardoshlilik)
Sportchilarda musobaqa vaqtida tezkor fikrlash, to‘g‘ri qaror qabul qilish va
stressli vaziyatlarda o‘zini boshqarish ko‘nikmalarini rivojlantirish jarayonid
ir. Bu
jarayon psixologik treninglar, mental mashqlar, stressga qarshi texnikalar va motivatsion
suhbatlar orqali amalga oshiriladi. Maqsad
–
sportchilarning har qanday vaziyatda
o‘zining optimal natijasini ko‘rsatishini ta’minlash.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
07 (2025) / ISSN 2181-1415
207
1-jadval
Voleybolda texnik-taktik tayyorgarlikning asosiy komponentlari
№
Komponent nomi
Ta’rifi
Asosiy mashq yoki uslubiy
yo‘nalishlar
1
Texnik tayyorgarlik
O‘yin elementlarini to‘g‘ri va samarali
bajarish malakasini shakllantirish
To‘p uzatish, qabul
qilish, zarba
berish, to‘siq qo‘yish mashqlari
2
Taktik tayyorgarlik
O‘yin davomida tezkor qaror qabul
qilish va vaziyatga moslashish
qobiliyati
Kombinatsion o‘yin sxemalari,
raqibni chalg‘ituvchi harakatlar
3
O‘yin vaziyatlarini
modellashtirish
Raqib harakatlarini oldindan hisobga
olib o‘yin holatini mashq qilish
Simulyatsiya mashg‘ulotlari, 6x6
yoki 4x4 kichik o‘yinlar
4
Raqib tahlili
Raqibning kuchli va zaif tomonlarini
aniqlab, mos strategiya tanlash
Video tahlil, statistika asosida
tayyorgarlik
5
Individual o‘yin
uslubini
rivojlantirish
Har bir sportchining shaxsiy texnik-
taktik xususiyatlarini kuchaytirish
Maxsus individual mashqlar,
rolda ixtisoslashish
Voleybolda texnik-
taktik usullarni rivojlantirishda o‘yin kombinatsiyalarini ishlab
chiqish
va sinovdan o‘tkazish jarayoni sportchilarning jamoaviy hamkorlik darajasini
oshirishda muhim ahamiyatga ega. Har bir kombinatsiya nafaqat texnik jihatdan
mukammal bo‘lishi, balki raqibning turli taktik qarorlariga moslashish imkoniyatini ham
ta’minlashi kerak. Shu boisdan, mashg‘ulot jarayonida yangi kombinatsiyalarni ishlab
chiqish, ularni kichik guruh yoki to‘liq jamoa tarkibida sinab ko‘rish, keyin esa natijalarni
tahlil qilish orqali samaradorligini baholash zarur. Bu jarayonda murabbiylar
sportchilarn
ing individual o‘ziga xosliklarini, ularning jismoniy tayyorgarlik darajasi va
psixologik holatini hisobga olishi lozim.
Kombinatsiyalarni sinovdan o‘tkazishda real o‘yin sharoitlariga maksimal
yaqinlashtirilgan mashqlar qo‘llaniladi. Bunda raqibning o‘zgaruvchan taktikasi, o‘yin
tezligi va maydondagi turli vaziyatlar inobatga olinadi. Sinov natijalari videoanaliz va
statistik tahlil asosida qayta ko‘rib chiqiladi, aniqlangan kamchiliklar esa keyingi
mashg‘ulotlarda bartaraf etiladi. Ushbu yo
ndashuv sportchilarning nafaqat texnik-taktik
mahoratini, balki o‘yin davomida tezkor va to‘g‘ri qaror qabul qilish qobiliyatini ham
rivojlantiradi. Natijada, jamoaning umumiy o‘yin darajasi sezilarli darajada yuksaladi va
musobaqalarda muvaffaqiyat qozonish imkoniyati ortadi.
Jamoaviy texnik-
taktik tayyorgarlik voleybol o‘yinida yuksak natijalarga
erishishning asosiy omillaridan biridir. Bu jarayon jamoa a’zolarining o‘zaro uyg‘un
harakat qilishi, o‘yinda o‘z o‘rnini aniq bilishi va bir
-
birini to‘ldirish q
obiliyatiga
asoslanadi.
Asosiy yo‘nalishlar:
1.
O‘yinchilarning maydondagi o‘zaro muvofiqligini oshirish
Pozitsion joylashuvni aniqlash va o‘yin davomida moslashuvchan harakatlarni
shakllantirish.
Har bir o‘yinchining vazifasini aniq belgilash (masalan, pas b
eruvchi, zarba
beruvchi, himoyachi).
2.
Hujum kombinatsiyalarini rivojlantirish
Ikki va uch kishilik hujum variantlarini mashq qilish.
Turli pas tezliklaridan foydalangan holda tezkor hujumni yo‘lga qo‘yish.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
07 (2025) / ISSN 2181-1415
208
2-jadval
Jamoaviy texnik-taktik
tayyorgarlik mashg‘ulot rejalari
Mashg‘ulot yo‘nalishi
Maqsad
Mashqlar namunasi
Maydon joylashuvi va
pozitsion o‘yin
O‘yinchilar o‘rnini aniq
bilish
6x6 pozitsion o‘yin; joy almashish
tezligi mashqlari
Hujum kombinatsiyalari
Tezkor va samarali hujum
tashkil etish
1-2 yoki 1-3 hujum variantlari, past va
baland paslardan hujum
Himoya kombinatsiyalari
Hujumni bloklash va
qaytarish
Blok-himoya sinxron mashqlari, orqa
chiziq himoyasi
Raqibga mos strategiya
O‘yin rejasi orqali raqibni
yengish
Raqib kuchli va zaif tomonlari
bo‘yicha mashg‘ulotlar
Jamoaviy muloqot va
boshqaruv
O‘yinda uyg‘unlik va tezkor
qaror qabul qilish
Belgilar orqali tezkor signal
mashqlari, lider boshchiligida o‘yin
3.
Himoya kombinatsiyalarini mustahkamlash
Blok va
orqa chiziqdagi himoya harakatlarini uyg‘unlashtirish.
Hujumdan himoyaga tez o‘tish reaksiyasini oshirish.
4.
O‘yin strategiyasini raqibga moslashtirish
Raqib jamoa kuchli va zaif tomonlarini o‘rganib, unga mos kombinatsiyalarni
tanlash.
Raqib hujumlarini neytrallashtirish uchun oldindan reja tuzish.
5.
Mashg‘ulotlarda jamoaviy aloqa va yetakchilikni rivojlantirish
O‘yin jarayonida tezkor signal va belgilar orqali muloqotni yo‘lga qo‘yish.
Yetakchi o‘yinchilarning boshqaruv qobiliyatini oshirish.
O
‘yin jarayonida kombinatsion harakatlarni samarali qo‘llash sportchilarning
texnik-
taktik tayyorgarligini yuqori darajada ta’minlaydi. Maxsus vaziyatli mashqlar,
soddadan murakkabga tamoyili asosida o‘zlashtirilgan kombinatsiyalar va videoanaliz
texnologiyalaridan foydalanish sportchilarning maydondagi qaror qabul qilish tezligi
hamda harakatlarni uyg‘unlashtirish darajasini sezilarli ravishda oshiradi. Shuningdek,
kichik guruhlar bilan olib borilgan tajribaviy mashg‘ulotlar kombinatsiyalarni jamoaviy
o‘yin
tizimiga samarali integratsiya qilish imkonini berdi. Bu jarayonda sportchilarning
o‘zaro muloqot, koordinatsiya va o‘yin tezligini oshirishga qaratilgan mashg‘ulotlar hal
qiluvchi ahamiyat kasb etdi. Natijada, kombinatsion harakatlarni metodik asosda
bosqichma-
bosqich o‘rgatish, ularni real o‘yin sharoitiga moslashtirish va amaliyotda
muntazam qo‘llash sportchilarning musobaqa natijalarini barqaror oshirishda muhim
omil sifatida namoyon bo‘ldi. Ushbu yondashuv sportchilarni strategik fikrlashga, raqib
harakatlarini oldindan taxmin qilishga va tezkor qaror qabul qilishga tayyorlaydi, bu esa
zamonaviy sport talablariga to‘la mos keladi. Mazkur maqolada sportchilarning texnik
-
taktik tayyorgarligini oshirishda individual texnik usullarni mukammallashtirish, o‘
yin
kombinatsiyalarini ishlab chiqish va sinovdan o‘tkazish, mashg‘ulotlarda real o‘yin
sharoitlarini modellashtirish, videoanaliz hamda statistik tahlil vositalaridan
foydalanishning ilmiy-
uslubiy asoslari yoritildi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki
,
mazkur omillarni kompleks tarzda qo‘llash sportchilarning musobaqa faoliyatidagi
samaradorligini oshiradi, ularda strategik fikrlash, tezkor qaror qabul qilish va stressli
vaziyatlarda barqaror o‘yin ko‘rsatish ko‘nikmalarini shakllantiradi. O‘yin jarayo
nida
kombinatsion harakatlarni puxta o‘zlashtirish va ularni raqibning o‘zgaruvchan
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
07 (2025) / ISSN 2181-1415
209
taktikasiga moslashtirish imkoniyatlari sportchilarni yuqori darajadagi texnik-taktik
tayyorgarlikka olib keladi. Bunda muntazam mashg‘ulotlar, zamonaviy texnologiyalardan
foydalanish va psixologik tayyorgarlik jarayonining uzviy bog‘liqligi muhim ahamiyat
kasb etadi. Umuman olganda, maqolada ilgari surilgan yondashuvlar amaliy sport
mashg‘ulotlarini yanada samarali tashkil etish, sportchilarni musobaqa sharoitlariga
moslashtirish hamda ularning individual va jamoaviy natijalarini barqaror oshirish
uchun ilmiy asoslangan metodik yo‘nalish sifatida tavsiya etilishi mumkin.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI:
1.
Qodirov,
S.
(2018).
Voleybol
o‘yinida
texnik
-taktik
tayyorgarlikni
takomillashtirish metodlari
. Toshkent: O‘zbekiston Davlat jismoniy tarbiya va sport
universiteti nashriyoti.
2.
Tursunov, M. (2019).
Yosh voleybolchilarda tezkorlik va sakrash qobiliyatini
rivojlantirish usullari
. Toshkent: “Fan va texnologiya”
nashriyoti.
3.
Karimov, B. (2020).
Voleybol o‘yinida kombinatsion hujumlarni tashkil etish va
samaradorligini oshirish
. Toshkent: TDJTSU ilmiy ishlari to‘plami.
4.
Yusupov, A. (2017).
Sport o‘yinlarida psixologik tayyorgarlikning ahamiyati
(Voleybol misolida)
.
Toshkent: “Ilm Ziyo” nashriyoti.
5.
Xolmatov, D. (2021).
Voleybolchilarda koordinatsion qobiliyatlarni rivojlantirish
bo‘yicha amaliy tavsiyalar
.
Toshkent: “Sport” nashriyoti.
