Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Journal home page:
https://inscience.uz/index.php/socinov/index
Gender research and linguistic directions in literary translation
Toshtemir ALIMOV
1
Karshi State University
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Article history:
Received January 2021
Received in revised form
15 January 2021
Accepted 20 February 2021
Available online
7 March 2021
In the article is described gender research and linguistic
directions in literary translation. It is seen that the behavior of
men and women in society, their perception of the world is
explained by social reasons and is defined by the term gender.
Sex is a biological factor, a hormonal state, and gender is created
by society as a social model of women and men, which
determines their social position and role in society, family,
political structure, economy, culture, education, etc. Sex and
gender in our view are located at opposite poles in a human life.
This is a specific result of a person's socialization in society on
the basis of gender. Men and women are cultural products of
society. Distinguishing the concepts of sex and gender in the
translation of works is art and the correct interpretation of
gender terms in the literary translation bringing the translator to
a new theoretical level of understanding of social processes.
2181-
1415/© 2021 in Science LLC.
This is an open access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru)
Keywords:
Sex
Gender
Male language
Female language
Social sex
Gender stereotype
Gender as cultural symbol
Gender harmony
Gender system
Бадиий таржимада гендер тадқиқотлар ва лингвистик
йўналишлар
АННОТАЦИЯ
Калит сўзлар:
Жинс
Гендер
Эркак тили
Аёл тили
Ижтимоий жинс
Гендер стереотиплари
Гендер маданий рамз
сифатида
Гендер уйғунлиги
Гендер тизими
Бадиий таржимада гендер тадқиқотлар ва лингвистик
йўналишлар мақоласида, жамиятда эркак ва аёлнинг хулқ
-
атвори, уларни дунёни идрок этиши ижтимоий сабаблар
билан изоҳланади ва гендер атамаси билан белгиланиши
кўриб чиқилади. Жинс биологик омиллар, гормонал
ҳолатдир, гендер эса жамият томонидан аёллар ва эркаклар
ижтимоий модели сифатида яратилади, бу уларнинг
жамиятдаги оила, сиёсий тузилма, иқтисодиёт, маданият,
таълим ва бошқаларда ижтимоий мавқеи ва ролини
1
Lecturer at Karshi State University, Karshi, Uzbekistan
Email:
Жамият ва инновациялар –
Общество и инновации –
Society and innovations
Special Issue
–
2 (2021) / ISSN 2181-1415
567
белгилайди. Жинс ва гендер бизнинг назаримизда инсон
ҳаётида қарама
-
қарши қутбларда жойлашган. Бу одамнинг
жинсига мос равишда жамиятдаги ижтимоийлашувининг
ўзига хос натижасидир. Эркаклар ва аёллар жамиятнинг
маданий маҳсулотидир. Бадиий таржимада жинс ва гендер
тушунчаларини фарқлаш ва
асарда гендер терминларини
тўғри талқин қилиш бу таржимоннинг ижтимоий
жараёнларни тушунишни янги назарий даражасига
чиқишни англатади. Ишнинг мақсади: бадиий таржимада
гендер тадқиқотларининг бошқа ижтимоий йўналишлар
доирасидаги ўрнини аниқлашдан иборатдир.
Гендерные исследования и лингвистические направления
в художественном переводе
АННОТАЦИЯ
Ключевые слова:
Пол
Гендер
Мужской язык
Женский язык
Социальный пол
Гендерный стереотип
Гендер как культурный
символ
Гендерная гармония
Гендерная система.
В статье описывается гендерные исследования и
лингвистические направления в художественном переводе.
Видно, что поведение мужчин и женщин в обществе, их
восприятие мира объясняется социальными причинами и
определяется термином гендер. Пол
-
это биологический
фактор, гормональное состояние, а гендер создается
обществом как социальная модель женщин и мужчин,
которая определяет их социальное положение и роль в
обществе, семье, политической структуре, экономике,
культуре, образовании и т.д.
Пол и гендер, на наш взгляд,
находятся на противоположных полюсах в жизни человека.
Это специфический результат.
Социализации человека в обществе определяется по
гендерному признаку. Мужчины и женщины
-
культурные
продукты общества. Различение понятий пола и гендера в
переводе произведений
-
искусство, а правильное
толкование и интерпретация гендерных терминов в
художественном переводе выводит переводчика на новый
теоретический уровень понимания социальных процессов
этого перевода.
Таржимашуносларнинг турли мамлакатларнинг турли тиллар материаллари
бўйича олиб борган тадқиқотлари шуни кўрсатдики, тилларнинг эркак ва аёл
вариантлари мавжуд, улар талаффузнинг ўзига хос хусусиятлари, сўз ҳосил қилиш
манбалари, грамматик шакллари, айрим лисоний воситалардан фойдаланиш
частотаси билан тавсифланади. Гендерни белгилайдиган сўз ва терминлар
хусусиятлари бир биридан фарқ қилади, масалан, турли хил нутқ турларида эркак
ва аёл метафоралари (НД Aрутюнова) [1], фразеология ва паремиологияда қайд
етилган эркаклар ва аёлларнинг баҳолаш хусусиятлари бир
-
бирига тўғри келмайди
(ВН Телиа), Д.Ч.Малишевская, A.М. Емирова) [14; 22; 25], Бадиий таржимада эркак
ва аёл мулоқот услубларининг хусусиятлари очиб берилади.
Жамият ва инновациялар –
Общество и инновации –
Society and innovations
Special Issue
–
2 (2021) / ISSN 2181-1415
568
Замонавий ижтимоий фан жинс ва гендерни ажратиб туради. Aнъанага кўра,
улардан биринчиси одамларнинг анатомик ва физиологик хусусиятларини
белгилаш учун ишлатилган бўлиб, уларнинг асосида инсонлар эркаклар ёки аёллар
деб белгиланади Биологик фарқлардан ташқари, одамлар ўртасида уларнинг
ижтимоий роллари, фаолият шакллари, хулқ
-
атвори ва ҳиссий хусусиятларининг
фарқлари мавжуд. Aнтропологлар, этнографлар ва тарихчилар азалдан "одатда
эркак" ёки "одатда аёл" тушунчасининг нисбийлигини ўрнатдилар. Дунёда қайд
етилган аёллар ва эркаклар ижтимоий хусусиятларининг хилма
-
хиллиги ва
одамларнинг
биологик
хусусиятларининг
ўзига
хослиги
бизни
хулоса
қилишимизга имкон беради. Шундай қилиб, гендер тушунчаси пайдо бўлди, бу
уларнинг биологик жинсига қараб жамиятни одамларга белгилайдиган ижтимоий
ва маданий меъёрлар мажмуини англатади Бугунги кунда таржимашуносликда
янги ёндашувлар ишлаб чиқилмоқда, янги йўналишлар, курслар шаклланмоқда,
уларнинг йўналиши бадиий таржимада гендернинг накадар мухим эканлигига
қаратилган: Бу энг муҳим ва долзарб вазифадир. Тил ҳодисаларини ўрганишда
бундай "шахсга йуналтирилган" ёндошиш таржимашуносликни кўплаб бошқа
билим соҳаларига фикран яқинлаштиради. Йигирманчи аср тилшунослигида
билимларнинг
турдош
ва
ёрдамчи
йуналишлари:
социолингвистика,
психолингвистика, антропологик лингвистика, этнолингвистика, маданий
тилшунослик, прагматик, когнитология ва бошқалар пайдо бўлади. Келинг,
уларнинг баъзиларига таърифлар берайлик: Социолингвистика
-
тилшунослик,
социология, ижтимоий психология ва этнография чорраҳасида ривожланиб,
тилнинг ижтимоий моҳияти, унинг ижтимоий функциялари, таъсир механизми
билан боғлиқ кўплаб муаммоларни ўрганадиган фандир. У тилга оид ижтимоий
омиллар ва тилнинг жамият ҳаётидаги ўрнини белгилайди. [13, 481
-
бет].
Психолингвистика
-
бу нутқни шакллантириш жараёнларини, шунингдек, нутқни
идрок этиш ва шакллантиришни уларнинг тил тизими билан ўзаро боғлиқлигини
ўрганадиган фан. Психолингвистика нутқ фаолияти ва одамнинг психофизиологик
нутқни ташкил этиш моделларини ишлаб чиқади ва уларни психологик
экспериментлар ёрдамида синаб кўради. Шундай қилиб, тадқиқот мавзуси бўйича
тилшуносликда психолингвистика методикалари психологияга яқинроқ [13, п.404].
Маданий тилшунослик
-
бу тилшунослик ва маданиятшунослик туташган жойда
вужудга келган ва халқ маданиятининг тилда акс этган ва мустаҳкамланиб қолган
кўринишини ўрганадиган фан [15, с.8]. Когнитология
-
бу инсон томонидан
ахборотни ассимиляция қилиш, тўплаш ва ундан фойдаланиш жараёнлари
ўрганиладиган фан соҳасидир [6, с.6]. Прагматика
-
нутқда лингвистик
белгиларнинг ишлашини ўрганадиган семиотик ва лингвистик тадқиқотлар
соҳасидир. Тилшунослик прагматикасида аниқ тасаввурлар мавжуд эмас, у нутқ
мавзуси, манзил олувчиси, уларнинг мулоқотдаги ўзаро таъсири, алоқа ҳолати
билан боғлиқ масалалар тўпламини ўз ичига олади [26, с.38
9-
390]. Гапириш,
фикрлаш, ҳис қилиш инсоннинг асосий белгисидир. Аммо дунёда инсон икки
шаклда
-
эркак ва аёлда намоён бўлади. Шундай қилиб, савол қонунийдир: "Тилда
одам"
-
У ким? Ёки У? Эркакми ёки аёлми? Эркаклар ва аёллар дунёқарашлари бир
хилми ёки фарқ қиладими? Агар улар мос келадиган бўлса, бунинг сабаби нима?
Агар улар фарқ қилсалар, унда нима учун?
Жамият ва инновациялар –
Общество и инновации –
Society and innovations
Special Issue
–
2 (2021) / ISSN 2181-1415
569
Сўнгги йилларда лингвистик ҳодисаларни ўрганишда антропоцентрик
ёндошишга асосланган янги тадқиқот йуналишлари тилшуносликда жадал
ривожланмоқда. Бизнинг мамлакатимизда бундай лингвистик соҳаларга қизиқиш
тобора ортиб бораётган бир пайтда бадиий асарлар таржимасида хам гендер
тадқиқотлари алоҳида ўрин тутади.
\8-10\
Гендер тадқиқотларининг асосий
концепцияси
-
бу гендер яьни аёллар ва эркаклар ижтимоий хулқ
-
атворини,
уларнинг
бир
-
бирига
булган
муносабатларини
белгилайдиган
маданий
хусусиятларнинг ўзига хос тўплами сифатида тушунилади.
Бадиий таржимада гендер тадқиқотларининг асосий йуналиши
-
бу
жамиятнинг эркаклар ва аёлларга бўлган муносабатини белгилайдиган маданий ва
ижтимоий омиллар, шахсларнинг у ёки бу жинсга мансублиги билан боғлиқ хатти
-
ҳаракатлари, эркак ва аёл фазилатлари ҳақидаги стереотипик ғоялардир.
Маданият ва тил гендер муносабатларига сингиб кетган ва гендер биологик
воқелик устидаги ижтимоий
-
маданий ва ижтимоий
-
жинсий муносабатлар тизими
сифатида эркак ва аёл субстратларининг ички қарама
-
қарши ва шу билан бирга
динамик нисбатини акс эттирадиУшбу нуқтаи назардан бадиий таржимада гендер
масалаларини ўрганиш бошқа фанларнинг маълумотларини унинг тадқиқотларига
жалб қилишни назарда тутади.
Психолингвистика,
прагмалингвистика,
этнолингвистика,
когнитивлингвистика, маданиятлараро алоқа, сотсиолингвистика ва бошқа фанлар
бадиий таржимада гендерни лингвистик таҳлил қилиш учун материал беради.
Гендер тилшуносликда лингвистик қарашларда ҳам, коммуникаторларнинг нутқ
хатти
-
ҳаракатларининг хусусиятларида намоён бўладиган когнитив ҳодиса
сифатида қаралади ва бадиий асарлар таржимасида зукколикни талаб килади.
Ушбу ишнинг долзарблиги гуманитар билимларининг янги йуналиши
сифатида бадиий таржимада гендер тадқиқотларини ривожлантиришни батафсил
кўриб чиқиш зарурлигидан келиб чиқади. Ушбу мақоланинг мақсади
-
мамлакатимиздаги ва чет эл лингвистик гендер тадқиқотлари бўйича
адабиётларни кўриб чиқиш ва уз илмий муносабатларимизни билдиришдан
иборатдир. Қуйидаги жиҳатларни кўриб чиқадиган илмий ишларга алоҳида
эътибор қаратилди: гендер лингвистикасининг пайдо бўлиши ва шаклланиши
тарихи, "жинс" ва " гендер " тушунчаларининг фарқланиши, бадиий таржимада
гендерни аниқлашнинг вариантлари, гендердан фойдаланиш имкониятларини
аниқлаш матнни шакллантириш параметри сифатида куриб чикамиз. Таникли
лингвист тадқиқотчилар А.В.Кирилина, Э.И.Горошко, О.А.Воронина, Г.Брандт,
И.И.Халеева ва бошқалар ўз тадқиқотларида самарали иш олиб боришди ва ижобий
натижаларга эришдилар.
"Тилшуносликда
гендер
муаммолари"
мақоласида
Э.И.
Горошко
таъкидлайдики, "гендер" тушунчаси замонавий лингвистик парадигмага бошқа
гуманитар фанларга қараганда анча кечроқ, яъни ўтган асрнинг иккинчи ярмида
кириб келган. Дастлаб бу соҳада ишлар Ғарбда пайдо бўлган эркак ва аёл нутқининг
хусусиятларини тизимли тавсифлари герман ва роман тиллари гуруҳлари асосида
пайдо булган. [Горошко: электрон. манба].
Маҳаллий тилшуносликка келсак, ушбу мавзу бўйича биринчи мунтазам
тадқиқотлар фақат 20
-
асрнинг 80
-
йилларнинг охири 90
-
йиллари бошларида олиб
борила бошланди ва мамлакатимиз мустакилликка эришгандан сунг улар тез
Жамият ва инновациялар –
Общество и инновации –
Society and innovations
Special Issue
–
2 (2021) / ISSN 2181-1415
570
суръатлар билан ривожлана бошладилар. Э.И. Горошкога кура рус тилшунослигида,
‘’хозирги пайтда бу жараён шу қадар жадал рўй бераяптики, энди биз рус
тилшунослигининг яна бир янги тармоғи
-
лингвистик гендерология ёки гендер
лингвистикасининг пайдо бўлиши ҳақида ишончли гаплаша оламиз’’ [Горошко:
электрон. манба].
Бадиий таржимада гендер параметрларини ўрганишга бағишланган
тадқиқотлар сони айниқса тез суръатлар билан ўсиб бормоқда. Олимлар гендер
масалаларига қизиқиш жамиятининг очиқлиги ёки феминистик ғоялар таъсири
билан боғлиқ деб ҳисоблайди [Кирилина, Томская 2005: 22].
Гендер муаммолари йуналишларини таҳлил қилиш жараёнида тилшунослар
гендер тадқиқотларига оид учта асосий ёндашув тилшунослик ривожига жиддий
таъсир кўрсатганлигини аниқладилар. Ушбу йуналишлар орасида тадқиқотчилар
қуйидагиларни ажратиб кўрсатадилар:
1.
Биринчи ёндашув аёллар ва эркаклар тилининг фақат ижтимоий
моҳиятини талқин қилишга қаратилган бўлиб, жамиятдаги ижтимоий холатни
қайта тақсимлашнинг ўзига хос хусусиятлари билан изоҳланадиган тил
фарқларини аниқлашга қаратилган. Шу билан бирга, "эркак" ёки "аёл" тили
нутқдаги шериклар ижтимоий иерархиянинг турли даражаларида бўлган ҳолларда
ишлатиладиган асосий тилдан бир хил функционал сифатида тавсифланади.
2.
Социопсихолингвистик ёндашув "аёл" ва "эркак" тилларини жинсларнинг
хулқ
-
атворининг ўзига хос хусусиятларини лингвистик илмий жиҳатдан урганади.
Ушбу йуналишда олимлар учун статистик кўрсаткичлар у ёки бу параметрларни
аниқлаш учун муҳим аҳамиятга эга. Бу эса эркак ва аёл нутқ хатти
-
ҳаракатларининг
психолингвистик назарияларини яратиш учун асос бўлиб хизмат қилади.
3.
Учинчи
йуналиш вакиллари одатда жинсларнинг тил хатти
-
ҳаракатларидаги фарқларнинг когнитив томонларини таъкидлайдилар. Улар учун
нафақат фарқлар частотасини аниқлаш ва унинг кўрсаткичлари билан ишлаш,
балки лингвистик категорияларнинг когнитив асосларининг моделларини яратиш
муҳимроқ бўлиб қолади [Колосова 1996: 27]. Замонавий илмий парадигмада ушбу
учта ёндашув бир
-
бирини тўлдирувчи деб ҳисобланиши ва фақатгина уларнинг
умумийлиги билан тушунтириш муҳимдир.
Гендер лингвистлари ишини умумлаштиришга уриниш қилиб, Э.А.
Картушина замонавий гендер лингвистикасининг учта йуналишини номлайди.
Унинг таснифи тилшунос сифатида моделлаштириш мавзусини танлашга
асосланган. Ушбу йуналишлар бир бири билан чамбарчас боғлиқдир. Биринчидан,
социолингвистик гендер жанрнинг ўзига хослигини, эркак ва аёлнинг
коммуникатив хатти
-
ҳаракатлари мавзуларини аниқлашга қаратилган. Ушбу
йуналишнинг
мақсади
эркаклар
ва
аёлларнинг
коммуникатив
хатти
-
ҳаракатларини моделлаштиришдир. Иккинчидан, психолингвистик гендер
коллектив онгда "эркаклик" ёки
"аёллик" билан боғлиқ бўлган ассоциалар
мажмуини белгилайди ва гендер концепсияси соҳасини моделлаштириш
истиқболлари билан белгиланади. Учинчидан, лингвокултурологик гендерлар
тилда яратилган эркаклар ва аёллар билан боғлиқ бўлган воқеликнини ўрганишга
қаратилган [Картушина 2003: 23].
Шуни ҳам таъкидлаш керакки, бадиий таржимада тадқиқотчиларнинг диққат
марказида маърузачининг шахсияти ва унинг нутқ хатти
-
ҳаракатлари бўлган.
Жамият ва инновациялар –
Общество и инновации –
Society and innovations
Special Issue
–
2 (2021) / ISSN 2181-1415
571
Психолингвистик эксперимент натижасида маърузачи аёл ва эркак аудитория
матни учун "маърузачининг макрофактори" ва "матн макрофактори" деб
таърифланган бир қатор талаблар тавсифланди [Горошко 2005: 165]. Замонавий
маҳаллий
фанларда
биологик
ва
ижтимоий
-
детерминистик
ёндашувлар
тарафдорларининг муҳокамаларида уларнинг моҳиятни талқин қилиш билан бирга,
бадиий таржимада хам жинсни ўрганишда турли хил услубий муносабатлар
мавжудлигини эьтироф этадилар. А.В. Кирилинанинг фикрига асосланиб хулоса
қилишимиз мумкинки, бугунги кунда тилшунослар Ғарб тенденцияларидан бироз
фарқ қиладиган тил ва
мулоқотнинг гендер жиҳатларини ўрганиш учун илмий
йуналишни ишлаб чиқди. Нафақат Ғарб, балки рус ва бошқа тилларнинг
материалларида гендер масалаларига бағишланган кўплаб нашрларнинг пайдо
бўлиши шундан далолат берадики, улар илгари гендер нуқтаи назаридан таҳлил
қилинмаган. Хозирда, мунтазам равишда конференциялар, семинарлар ва бошқа
илмий форумлар ўтказилмоқда, яқин келажакда даврий нашрлар пайдо бўлади ва
таржимашуносликда хам жинсларни ўрганиш учун илмий бўлимлар ташкил этилади.
Бундан ташқари, лингвистик гендерологиянинг мустақил илмий йуналиш
сифатида мавқеини мустаҳкамлаш белгиларидан бири методологик характердаги
бир қатор асарларнинг пайдо бўлишидир. Унда маданиятлараро мулоқотни
ўқитишда гендер ёндашувни қўллаш масаласи, тилшуносликда гендерни
ўрганишга оид умумий илмий ёндашувларни ишлаб чиқиш муаммолари кўриб
чиқилди, аниқ илмий тадқиқот мақсадлари тил ва алоқанинг гендер жиҳатлари ва
кейинги илмий тадқиқотлар истиқболлари шакллантирилди [Халеева 2001: 8].
Таҳлил натижасида қуйидаги хусусият аниқланди: бадиий таржимада гендер
ёндашуви асосан эркаклар ва аёллар ўртасидаги биологик фарқлар эмас, балки
жамиятнинг ушбу фарқларга берадиган маданий ва ижтимоий бахоси катта
аҳамиятга эга деган фикрга асосланади. Уларнинг ижтимоий
-
маданий баҳолаши ва
талқини, шунингдек, ушбу тафовутлар асосида узаро муносабатлар тизимини барпо
этиш муҳимдир.
Бадиий таржимада "Гендер" тоифасини таҳлил қилиш унинг шаклланиш
босқичларини махсус мақом ва тузилишга эга бўлган атама сифатида тақдим
этишга имкон берди. Бадиий таржимада гендер жамият томонидан эркаклар ва
аёллар ролларини шакллантириш(қуриш) нинг мураккаб ижтимоий
-
маданий
жараёнини акс эттиради, турли жинсдаги одамнинг хулқ
-
атвори, ақлий ва ҳиссий
хусусиятларининг фарқларини таъкидлайди. Ушбу жараённинг натижаси, назарий
тушунча булиб, "гендер" ижтимоий конструкция эканлигини эътироф этишдир.
Жинсий фарқларни яратишнинг муҳим элементлари
-
бу "эркакка" ва "аёлга" қарши
муносабатларнинг юзага келиб чиқиши билан богликдир.
Бизнинг тадқиқотимиз учун бадиий таржимада "гендер" тушунчасини
аниқлашда ёндашувларнинг плюрализми алоҳида аҳамиятга эга. Кўриб чиқилган
назарий материалларга асосланиб, биз замонавий таржимашуносликда ушбу
атамани
таърифлашга
ягона
ёндашув
йуқлигини
аниқладик.
Кўпгина
тадқиқотчилар томонидан ушбу атама тан олинганига ва унинг кенг
қўлланилишига қарамай, махсус адабиётларни ўқишда пайдо бўладиган ва жинсни
тушунишда баъзи фарқлар билан боғлиқ бўлган қатор қийинчиликлар мавжуд,
шунингдек ушбу тушунчанинг қиёсий янгилиги муносабати билан ҳозирги кунда
лингвистик гендерологиянинг терминологик муаммолари таъкидланмоқда:
Жамият ва инновациялар –
Общество и инновации –
Society and innovations
Special Issue
–
2 (2021) / ISSN 2181-1415
572
биринчи "Гендер атамалари луғати" нашр этилди, гендернинг лексикографик
муаммоларига қизиқиш ортди, бу бадиий таржимада янги илмий тадқиқотнинг
назарий ривожланиш даражасининг ошганлигидан далолат беради. Шунга
қарамай, олимлар бадиий таржимада методологик база, терминологик тизим ва
гендер
тадқиқотларининг
махсус
усуллари
етарли
даражада
ишлаб
чиқилмаганлигини таъкидлайдилар.
Бундан ташқари, шуни эътироф этиш керакки, муаллифнинг концептуал
позицияси бадиий таржимада гендер тушунчасини аниқлашда асосий рол ўйнайди.
А.В.Кирилина томонидан таклиф қилинган "гендер" тушунчасининг таърифларини
таҳлил қилгандан сўнг, Н. Пушкарева, Н. Воробева, Г. Брандт, О.А. Воронина, А.В.
томонидан берилган таърифдан фойдаланишга қарор қилинди. Биз ушбу
ёндашувда "гендер" тушунчасининг ўзига хос хусусиятларини куриб чиқдик.
Шунингдек, тилда қайд этилган эркаклик ва аёллик тушунчаларини ўрганишга
харакат қилдик. Бу бизнинг илмий изланишимиз учун жуда муҳимдир.
Иш давомида бадиий таржимада гендерни матн яратиш параметри сифатида
ишлатиш имконияти тасдиқланди. Илмий тадқиқотчиларнинг фикрига кўра
(А.В.Кирилина, О.А. Пермякова, М.В. Гаранович) аёл ёки эркак жинси услубини
англаш эьтироф этилди.
Ушбу мақолани тайёрлаш учун ўрганилган назарий материал кўплаб
замонавий лингвистик тадқиқотлар марказида бўлган гендер фарқларини
батафсил кўриб чиқиш учун асос бўлди Муаллифнинг провард максади бадиий
таржимада гендернинг намоён бўлиш усуллари ва хусусиятларини ўрганишдан
иборатдир.
ФОЙДАЛАНИЛГАН АДАБИЁТЛАР РЎЙХАТИ
1. Брандт Г.А. Природа женщины. –
Екатеринбург: Изд
-
во Урал НАУКА, 1999.
2. Воронина О.А. Основы гендерной теории и методологии // Материалы
Международной конференции «Гендерное образование», 4
-
5 ноября 2003. –
Бухара.
–
С.72
-80.
3. Горошко Е.И. Языковое сознание: Гендерная парадигма. –
М.Харьков:
Издательский Дом «ИНЖЭК», 2003.
4. Иващенко О.В. Гендерна наукова перспектива: Від світогляду до політики //
Соціологія: Теорія, методи, маркетинг. –
1998.
–
№6. –
С.78
-92.
5. Кирилина А.В., Горошко Е.И. Гендерные исследования в лингвистике
сегодня // Гендерные исследования. –
1999.
–
№ 2. –
С.234
-241.
6. Agarwal, Bina (2001), The Hidden Side of Group Behaviour: A Gender Analysis Of
Community Forestry Groups, QEH Working Paper Series, No.76.
7. Braunstein, Elissa and Folbre, Nancy (2001), To Honor and Obey: Efficiency,
Inequality, and Patriarchal Property Rights, Feminist Economics, Vol. 7, No.1, p. 25-44.
8. Ашурова Д.У. Коммуникативно
-
когнитивная теория текста // Linguistics. –
Тошкент, 2010. –
С. 17
-24;
9. Расулова М.И. Основы лексической категоризации в лингвистике. –
Ташкент: Фан, 2005. –
268 с.;
10. Сафаров Ш. Когнитив тилшунослик. –
Жиззах: Сангзор, 2006. –
89 б.;
Жамият ва инновациялар –
Общество и инновации –
Society and innovations
Special Issue
–
2 (2021) / ISSN 2181-1415
573
11. Тухтасинов И.М. Лингвокультурологические и гендерные особенности
сложных слов в художественном тексте (на материале английского и узбекского
языков). Автореф. дисс. … канд. филол.
наук. –
Ташкент: УзГУМЯ, 2011. –
30 с.
12. Халикова М.К. Фразеология как форма отражения национального
менталитета: Автореф. дисс. … канд. филол. наук. –
Ташкент, 1999. –24 с.
13. Эргашева Г.И. Applied linguistics: Terminology and Translation through gender
discourse lens.
–
Tashkent: Navruz, 2018.
–
154 p.
14. Nasrullayeva N.Z. Investigation of gender metaphors on the material of English
phraseological units. // «Замонавий лингвистик тадқиқотлар ва чет тилларни
ўқитиш дидактикаси» Республика илмий
-
амалий анжумани материаллари. –
Самарқанд: СамДЧТИ, 2017 йил 28 апрель. –
Б. 20–
22.
