Жамият ва инновациялар –
Общество и инновации –
Society and innovations
Journal home page:
https://inscience.uz/index.php/socinov/index
The artistic features of
人口庭園
“A fake garden” of Abe Tomoji
Javokhir ABUBAKIROV
1
Dilafruz MUKHIDDINOVA
2
Tashkent State University of Oriental Studies
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Article history:
Received March 2021
Received in revised form
20 March 2021
Accepted 15 April 2021
Available online
20 May 2021
人口庭園
(A fake garden) is also one of Abe Tomoji’s
masterpieces. The book was published in 1954. The theme of this
work is humanism, which focuses on social moral issues and old
values and new worldviews. It served to shed light on the fate of
young people in society, the system and problems that afflict
them. In general, all the events and emotions that affect human
life are the main theme of literature.
By studying Abe Tomoji’s contribution to the development of
Japanese literature and the impact of the socio-political period in
his work, this study aims to expand our knowledge by analyzing
the artistic features of “A fake garden” and illuminating portraits
and feelings of the protagonists.
2181-1415/© 2021 in Science LLC.
This is an open access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru)
Keywords:
Japanese literature,
Abe Tomoji,
humanism,
history of Japanese
literature,
tradition,
value,
Japanese culture.
Abe Tomojining
人口庭園
“Yolg‘ondakam bog‘” asarining badiiy
til xususiyatlari
ANNOTATSIYA
Kalit so‘zlar:
Япон адабиёти,
Абе Томожи,
гуманизм,
япон адабиёти тарихи,
анъана,
қиймат,
Япон маданияти.
人口庭園
(Yolg‘ondakam bog‘) asari ham Abe Tomoji
ijodining yuksak namunalaridan biri hisoblanadi. Mazkur asar
1954-yil dunyo yuzini ko‘rgan. Mazkur asarning mavzusi
gumanizm bo‘lib, u asosiy e’tiborini sotsial axloqiy muammolar
hamda eski qadriyatlar va yangicha dunyo qarashlarga qaratadi.
Bu narsa jamiyatdagi yoshlar taqdirini, ularni qiynayotgan
tuzum va muommolarni yoritishga xizmat qilgan. Umuman
olganda inson hayotiga ta’luqli bo‘lgan barcha voqea hodisalar,
1
master’s student, Tashkent State University of Oriental Studies. Tashkent, Uzbekistan
E-mail: abubakirovjavokhir@gmail.com.
2
Doctor of Philology, Associate Professor, Department of Literature of the Eastern Countries and Comparative
Literary Studies, Faculty of Oriental Philology and Translation Studies, Tashkent State University of Oriental Studies.
Tashkent, Uzbekistan
Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations
Special Issue – 4 (2021) / ISSN 2181-1415
469
his-tuyg‘ularning barcha-barchasi adabiyotning bosh mavzusi
sanaladi.
Abe Tomodjining yapon adabiyoti rivojiga qo‘shgan hissasi va
ijodidagi ijtimoiy-siyosiy davr ta’sirini o‘rganish orqali ushbu
tadqiqot Yolg‘ondakam bog‘ asarining badiiy til xususiyatlari
tahlil qilish hamda qahramonlar portretlari va hissiyotlarini
yoritib berish orqali bilimlarimiz doirasini kengaytirishga
qaratilgan.
Художественные языковые особенности
人口
庭園
в
произведении «Фальшивый сад» Абе Томодзи
АННОТАЦИЯ
Ключевые слова:
японская литература,
Абэ Томодзи,
гумманизм,
история японской
литературы,
традиция,
ценность,
японская культура.
人口
庭園
(Фальшивый сад) также является одним
из шедевров Абэ Томодзи. Книга была опубликована
в 1954 году. Тема этой работы – гуманизм, в котором
основное внимание уделяется вопросам социальной
морали, старым ценностям и новым мировоззрениям. Он
помог пролить свет на судьбу молодых людей в обществе,
систему и проблемы, с которыми они сталкиваются. В
общем, все события и эмоции, влияющие на жизнь человека,
– основная тема литературы.
Изучая вклад Абэ Томодзи в развитие японской
литературы и влияние социально-политического периода в
его
творчестве,
это
исследование
направлено
на
расширение наших знаний, анализируя художественные
особенности «Фальшивого сада» и освещая портреты и
чувства главных героев.
Adabiyotshunos Mahkam Mahmudov ta’kidlaganlaridek, san’atda badiiylik
mezonlari hikoya, qissa, roman, ballada, poema, lirik she’riyat, rassomlik, me’morchilik,
musiqa, haykaltaroshlik asarlari uchun turlicha ekanligi tabiiy hol. Ammo, bu san’atlarning
barchasi uchun umumiy, zaruriy, yurak va qon tomiriga o‘xshash muhim qonuniyatlar
borki, bularavvalo adabiyot nazariyasi, keng ma’noda estetika fanida maxsus o‘rganiladi.
Shu mezonlarning asosiylari: she’r uchun his-tuyg‘ular go‘zalligi, nafisligi, nozik
kechinmalar, hikoya uchun – yaxlit bir voqeada inson xarakteri va muhim bir g‘oyani
tasvirlash, qissada shu narsalarning kengroq ifodalanishi, romanda davr va jamiyat
hayotida yuz berayotgan global jarayonlarni bir yoki bir necha odamlarning taqdiri,
xarakterlari orqali ochish, tragediyada zamon oqimiga qarshi yakka o‘zi qarshi tura olgan
shaxsning va atrofdagilarining kuchli xarakterlarini ko‘rsatish, komediyada jamiyatdagi
illatlarni kulgi, hajv vositasida fosh qilish, rassomlik vahaykaltaroshlikda – muhim ijtimoiy
va estetik ahamiyatli manzara,holatlarni birgina nozik lahzada aks ettirish muhim
hisoblanadi.
Badiiy matndagi har bir so‘z nafaqat tilshunoslik qoidalariga bo‘ysunadi, balki
og‘zaki san’at qonunlari asosida, badiiy obrazlarni yaratish qoidalari va uslublari asosida
yashaydi.
Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations
Special Issue – 4 (2021) / ISSN 2181-1415
470
Tabiat tasviri syujetning tarkibiy qismlaridan biri bo‘lib, asarning g‘oyaviy-yestetik
quvvatini oshirish, syujet rivojini tezlatish yoki sekinlatish, qahramonning ichki dunyosini
ochish kabi vazifalarni bajaradi. Quyida yozuvchi Abe Tomoji peyzaj tasviri orqali
qahramonlarining ichki portretini chizadi:
3
人
が
歩
道
を
歩
いていた。そのうちの
1
人
は
男性
で、
2
人
は
女
の
子
でした。
高
く
て
中空
の
竹
が
中
にある
周
囲
の
裸
の
山
は、
風
の
中
で
枝
から
醜
い
音
を
立
てます。
黒
くなっ
た
樫
の
木
は
気
のめいるようです。
葉
の
黄変
と
乾燥
もイライラします。
Uch kishi so‘qmoq bo‘ylab yurib ketishardi. Ualrdan biri erkak ikkisi esa qizlar
edi.Atrof yalong‘och tog‘, qurub qolgan baland ichi g‘ovak bambuk shamolda shoxlaridan
xunuk ovoz chiqarmoqda. Qorayib ketgan eman daraxtlari odamning ko‘nglini cho‘ktiradi.
Sarg‘ayib qurub qolgan barglar ham ko‘ngilni xira qiladi.
Yozuvchi mana shu kirish qismidagi tabiat tasviri orqali uchchala obrazning ichki
kechinmalari, ichki dunyosining xuvullab qolganini ko‘ngillarida qandaydir og‘riqni xis
etayotganligini kitobxonga yetkazadi.
Bunda bambuk – yapon madaniyatida chuqur ramziy ma’noga ega bo‘lgan juda
rangli, o‘ziga xos o‘simlik. Yosh, kuchli va tez o‘sayotgan bambuk kurtaklar yoshlarning
shijoati, uning sog‘lom va egilmas kuchini anglatadi. Aksincha yuqoridagi parchaga e’tibor
qaratadigan bo‘lsak, yozuvchi “qurub qolgan, balanda bambuk shoxlaridan xunuk ovoz
chiqarmoqda” deb aytib o‘tadi. Shu o‘rinda shuni anglashimiz mumkinki yozuvchi butun
bir jamiyatning sur’atini qurub qolgan bambukka siymosida tasvirlangan.
Fikrimizcha yozuvchi bambuk va qarag‘ay so‘zlari orqali jamiyatning aynan o‘sha
davrdagi asliyatini ifodalash uchun qo‘llagan. U jamiyatdagi eski tuzumning qanchalar
viqorli kuchli ko‘rinmasin uning asl tubida ishonish mumkin bo‘lgan, insonlar hayotini
yaxshilashga yordam beruvchi hech qanday xususiyat va imkoniyat yo‘qligiga ishora
qiladi.
Shu o‘rinda asar nomiga ham nazar tashlab o‘tadigan bo‘lsak, unda ham bir ma’no
yashirin go‘yo. “Yolg‘ondakam bog‘”. Albatta odam bog‘ so‘zini eshitganda hayoliga
ochilgan gullar, barg yozib yashnab turgan daraxtlar kelishi tabiiy. Ammo yozuvchining
bog‘i bundan mustasno. Uning bog‘i faqatgina tashqi ko‘rinishidangina bog‘ xolos. Uning
ichi esa qabristondek sovuq. Bunga misol qilib asardan quyidagi parchani keltirib o‘tamiz:
すべてが
人生
への
希望
をあきらめたようで、
色
あせた
壁
は
曲
がった
角
です。
窓
の
外
に
咲
く
桜
も、
鉄
格子
の
窓
の
前
で
悲
しそうに
内
向
きに
見
えます。
Hamma narsa go‘yo hayotdan umidini uzgandek ko‘rinadi, ranngi o‘chgan devorlar
egilgan shoxlar. Hatto deraza tashqarida gullagan sakura daraxti panjara tortilgan deraza
oldida g‘amgin nigoh bilan ichkariga nigoh tashlaydi go‘yo.
Yozuvchi so‘zni ustamonlik bilan ishlatib, aslida baxt quvonch, va yoshlik belgisi
bo‘lgan sakura daraxti ham maktabga achinib qaramoqda ekanligini aytib o‘tadi.
Abe Tomojining mazkur asarida peyzaj asar syujetining negizi, asar
qahramonlarining hayoti, borlig‘i va qolaversa yozuvchining shaxsiyati, shaxsiy
munosabati, o‘y – qarashlari bayon etiladi.
Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations
Special Issue – 4 (2021) / ISSN 2181-1415
471
Asardagi voqealar silsilasi qahramon tilidan bayon etiladi. Quyida qahramonning
nutqini keltirib o‘tamiz.
そのような
学
校
の
卒業生
の
中
には、
牧師
、
僧侶
、
法人
、
剣
士
がいました。それ
がトミコのように
私
をこの
学
校
に
来
させた
理由
です。
Bu kabi maktabni bitirganlar orasida vazirlar, rohiblar, yuridik shaxslar,
qilichbozlar bor edi. Aynan mana shu narsa Tomiko singari meni shu maktabga kelishmga
sabab bo‘ldi.
Aslida voqealar bir inson atrofida sodir bo‘lishi, kichikroq mavzu sifatida qaralishi
mumkin lekin, oddiygina bir inson sifatida ularga nisbatan fikr bildirishi, jamiyatdagi eng
kichik deb sanaluvchi muammolarni aslida inson hayotiga juda katta ta’sir o‘tkazib hatto
o‘limgacha olib kelishi mumkinligin ko‘rsatib berish ularni tahlil qila olishi bu muhim omil
xisoblanadi.
Shuningdek, Abe Tomoji ayollar mavzusiga qo‘l urar ekan, ularning ichki
kechinmalari, xis-tuyg‘ulariga ham o‘z e’tiborini qaratadi. Buni quyidagi asrdan parchada
ko‘rishimiz mumkin.
私
の
考
えでは、もし
良子
のような
人
は
誰
かと
恋
をすると、
酔
っ
払
って
別世界
に
落
ちると
思
います。そこでは、
生
と
死
は
切
り
離
せません。
Mening fikrimcha, agar ayol kishi Yoshikodek kimnidir sevib qolsalar, ular xuddi
mast odamdek bo‘lib qolishadi va o‘zga bir olamga tushub qolishadi go‘yo. U yerda esa
o‘lim bilan xayotni bir biridan ajratib bo‘lmaydi.
Bundan ko‘rinib turubdiki ayol kishining muhabbati kuchi chek-chegarasi yo‘q va u
o‘z hatti-xarakatni mast kishidek boshqara olmaydi.
Shu bilan birgalikda yozuvchi ayol kishining o‘z manfaati yo‘lida har narsaga tayyor
ekanligiga asarida quyidagicha ta’rif berib ketadi:
私
は
女性
の
涙
がそんなに
恩
恵
を
受
けるのを
見
たことがありません
Men hech qachon ayol kishining ko‘z yoshi bu darajada foyda berganini
ko‘rmaganman.
Shu bilan birgalikda yozuvchi qahramonlar portretini chizishda tabiat
manzaralariga ham murojat qiladi va qahramonlar portretini shunday oddiylik ila
chizadiki kitobxonning ko‘z o‘ngida darxol tasvir topadi.
歩
くのをやめ、
下田
の
長方形
の
顔
と
林
の
黒
い
体
が
汗
をかき、
太陽
の
下
で
赤
くな
った。
Men yurishdan to‘xtadim, Shimodaning to‘rt burchak yuzi hamda Xayashining qora
badani terlab, quyoshda qizg‘ish tus olgandi.
Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations
Special Issue – 4 (2021) / ISSN 2181-1415
472
Yozuvchi ushbu asarda o‘xshatishlardan unumli foydalangan. O‘xshatishlarning
fazilati shundan iboratki, ular ko‘zda tutilgan har qanday fikrning aniqlashishida, shu
obrazni to‘liq tasavvur etishda hal qiluvchi ro‘l o‘ynaydi. Bunga misol qilib asardan
quyidagi parchani keltirib o‘tamiz.
ある
日
、オ
ー
ルドバッグ
夫人
が
突然倒
れたのを
覚
えています。
彼女
はその
日
、
床
に
横
たわっている
古
い
人形
を
彷彿
とさせる
白
い
花
のドレスを
着
ていました。
Old Bag honimning bir kuni qo‘qqisdan yiqilib tushgani esimga tushub ketdi. O‘sha
kuni u oppoq gulli ko‘ylakda edi, yerda bukilib yotishidan xuddi eski qo‘g‘irchoqni
eslatardi.
Yana bir misol.
それは、
台風
が
走
っている
女
の
子
のグル
ー
プの
邪魔
をしてすべてを
台風
のよう
でした。
Yugurib kelayotgan qizlar guruxi yo‘lida barcha narsani vayron qiluvchi tayfunga
o‘xshab ketardi.
Bu bilan yozuvchi o‘sha yoshlarning g‘azabini tayfunning kuchiga tenglashtiradi.
Aslida yozuvchi endilikda yoshlarning kuchi yo‘lida hamma narsani vayron qiluvchi
kuchga yetganiga, ularni hech narsa to‘xtata olmasligini kitobxonga yetkazishga urinadi.
Quyida yana bir misolda yozuvchining o‘xshatishni ustamonlik bilan ishlatganiga
guvox bo‘lamiz.
良子
は
山
の
岩
にぶら
下
がっていて、まるで
死
んだ
雪
だるまのようでした。
Yoshiko to‘g‘dagi qoya ustida muallaq turardi, ko‘rinishidan o‘lik qorni eslatardi.
Aslida qorning tirik yoki o‘ligi bo‘lmaydi. Biz ham o‘lik qor jumlasini eshitmaganmiz
va biror bir asarda uchratmaganmiz. Bizning fikrimiz bo‘yicha yozuvchi o‘lik qorni
o‘xshatish sifatida Yoshikoning tugab borayotgan hayotiga ishora sifatida ishlatgan bo‘lishi
haqiqatga yaqinroq.
良子
の
髪
は
雨
と
風
の
中
で
曲
がっていて、
地面
の
湿
った
花
のようでした。
Yoshikoning sochlari yomg‘ir va shamolda egilib boshi еrga tekkan namiqqan gulga
o‘xshar edi.
Bu yerda tanasi sovib bo‘lgan bu dunyoni tark etgan yoshining tanasini tasvirini
misoli gul sifatida talqin qiladi. Tana o‘lgan bo‘lsada uni hali go‘zallik tark etmaganiga
ishora qiladi.
Shu bilan birgalikda yozuvchi o‘z asarida yapon mintalitetiga xos xususiyatlarga
e’tibor berib milliy kaloritni ko‘rsatishga xarakat qiladi. Buni quyidagi misolda ko‘rishimiz
mumkin.
Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations
Special Issue – 4 (2021) / ISSN 2181-1415
473
私
は
自分
に
質問
していた。
落
ち
着
いて
勤勉
なヨシコが、なぜ
愛
に
専
念
すること
を
決心
したのか
?
Men o‘zimga o‘zim savol berdim. Nima uchun vazmin va mehnatsevar bo‘lgan
Yoshiko o‘zini muhabbatga baxshida qilishga qaror qildi ekan?
Bundan ko‘rinib turubdiki yapon mintalitetida xissiyotga erk berish unchalik ham
yaxshi amal sifatida qaralmas ekan.
Quyida yana bir misol keltirib o‘tamiz.
洗濯
は
時間
どりにしなければなりません。いつものように
午前
10
時
に
寝
ました
。
10
時
にすべてのライトを
消
さなければならなかったからです。
Yuvinish o‘z vaqtida bo‘lishi kerak. Men har doimgidek soat 10 da uxlashga yotdim.
Chunki soat 10 da hamma chiroqlar o‘chirilgan bo‘lishi kerak edi.
Umuman olganda yapon mintalitetining eng diqqatga sazovor joylaridan biri bu
vaqtga amal qilishdir. Yapon millati haqiqatdan ham vaqtni qadrlab hamma narsani o‘z
vaqtida qilishga harakat qilishadi.
Asarni tahlil qilar ekanmiz yozuvchining so‘z o‘yiniga guvox bo‘lamiz. Xususan.
彼
らはお
互
いを
見
つめていました。とにかく
一言
も
言
わず、
枯
れた
竹林
の
中
を
歩
き
始
めました。
Ular bir biriga qarab turishardi. Men baribir biror so‘z aytmadim va o‘lik bambukzor
bo‘ylab yura boshladim.
良子
は
山
の
岩
にぶら
下
がっていて、まるで
死
んだ
雪
だるまのようでした。
Yoshiko to‘g‘dagi qoya ustida muallaq turardi, ko‘rinishidan o‘lik qorni eslatardi.
そういうものだ。
私
は
死
んだ
道
を
戻
った。
Yana o‘sha yo‘l. O‘lik yo‘l bo‘ylab ortimga qaytdim.
Agar e’tibor beradigan bo‘lsak yuqorida keltirib o‘tgan uchchala misolda ham o‘lik
so‘zi ishlatilgan. Aslida o‘lik so‘zini qor, yo‘lga nisbatan ishlatish kabi usullarni deyarli
ko‘rmaymiz. Ammo yozuvchi shu so‘zlarni o‘z o‘rnida qo‘llay olib, o‘zining o‘ziga xos
uslubini ko‘rsata olgan.
Yuqoridagilardan ma’lum bo‘ladiki yozuvchi oddiy bir jamiyatning eng kichik
qismlaridan biri bo‘lmish oddiygina maktabni o‘ziga mavzu qilib olarkan, unda o‘sha davr
uchun oddiy bo‘lgan dunyoqarashlarning to‘qnashuvuni, inson har bir narsaga aql idrok
bilan qarab mulohoza qilishga undaydi.
Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations
Special Issue – 4 (2021) / ISSN 2181-1415
474
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI:
1.
Kuroda Taiga, “'Fuyu no yado' ni okeru 'watashi': Yokomitsu Riichi 'Monsho, kara
no Shosha”, Abe Tomoii Kenkyu: Shiro kara no tegami. Vol.2, (Apr. 1995), 6.
2.
Tomoji, “Bungaku to jidai”, ATZ. vol.10, 208.
3.
Tomoji, “Abe Tomoji”, Gendai no sakka. Nakano Yoshio ed; (Tokyo: Iwanami
shoten), 67.
4.
ATK, 105. Abe Tomoii kenkvu (Tokyo: Sobunsha, 1995) by Mizukami Isao,
5.
Maurice Beebe, “The Artist as Hero”, JPAY. 345.
6.
Abe Yoshio, Showa bungaku kenkyu. vol.21, 66-8.
7.
Jerry W. Carlson, “Aldous Huxley” in Dictionary of Literary Biography, vol. 36.
British Novelists. 1890-1929: Modernists. Thomas F. Staley, ed., (Michigan: Gale Research
Company, 1985), 57
8.
Tomoji, “'James Joyce ni tsuite',: Joyce wakaki hi no geijutsuka no shozo, jo.” ATZ.
vol.13, 198.
9.
Abe Yoshio, Showa bungaku kenkvu. vol. 21, 67.
10.
人口庭園
(Jinko teien) “Yolg‘ondakam Bog‘” Abe Tomoji. Hosokawa Shoten
1953
.
