Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Journal home page:
https://inscience.uz/index.php/socinov/index
Problems of using information and communication technologies
to increase the effectiveness of preschool education
Umida YOZIYEVA
1
, Fazilat ABDIYEVA
2
Karshi State University
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Article history:
Received October 2021
Received in revised form
15 October 2021
Accepted 20 November 2021
Available online
15 December 2021
This article discusses and analyzes the relevance, as well as
possible problems in the use of modern information and
communication technologies in preschool education.
2181-
1415/© 202
1 in Science LLC.
https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol2-iss11/S-pp
This is an open access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru)
Keywords:
computer,
computerization,
information,
communication,
technology,
electronic media,
preschool education,
education,
system.
Maktabgacha ta
’
lim tashkiloti samaradorligini oshirishda axborot-
kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanish muammolari
ANNOTATSIYA
Kalit s
o‘
zlar:
kompyuter,
kompyuterlashtirish,
axborot,
kommunikatsiya,
texnologiya,
elektron vosita,
maktabgacha ta
’
lim,
tizim.
Ushbu maqolada maktabgacha ta
’
lim jarayonida axborot-
kommunikatsion texnologiyalaridan foydalanishning ahamiyati,
dolzarbligi va muammolari t
o‘g‘
risida fikr yuritilgan.
1
Associate professor, Karshi State University. Karshi, Uzbekistan. E-mail: u.lutfullayevna@mail.ru.
2
Master, Karshi State University. Karshi, Uzbekistan. E-mail: f.abdiyeva@mail.ru.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
11 (2021) / ISSN 2181-1415
112
Проблемы использования информационно
-
коммуникационных
технологий для повышения эффективности дошкольного
образования
АННОТАЦИЯ
Ключевые слова:
компьютер,
компьютеризация,
информация,
связь,
технологии,
электронные средства
массовой информации,
дошкольное образование,
образование,
система.
В данной статье рассмотрена и проанализирована
актуальность,
а
также
возможные
проблемы
при
использования
современных
информационно
-
коммуникационных технологий в дошкольном образовании.
Jamiyatni kompyuterlashtirish, axborot texnologiyalarini rivojlantirish bo
‘
yicha
vazifalarni hal etish uchun O
‘
zbekiston Respublikasi Birinchi Prezidentining
“
Kompyuter-
lashtirishni yanada rivojlantirish va axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish
to
‘
g
‘
risida
”
gi [1] Farmoni, axborotlashtirishning milliy tizimini yaratish, zamonaviy
axborot texnologiyalari va telekommunikatsiya vositalarining jamiyat hayotidagi o
‘
rnini
kuchaytirish, jahon axborot resurslaridan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirish
bo
‘
yicha O
‘
zbekiston Respublikasi Prezidentining
“
Zamonaviy axborot-kommunikatsiya
texnologiyalarini yanada joriy etish va rivojlantirish chora-tadbirlari to
‘
g
‘
risida
”[3]
gi
Qarorining qabul qilinishi ushbu sohaga bo
‘
lgan yuqori e
’
tibordan dalolat beradi.
Bu islohotlarning davomi sifatida yosh avlodga zamonaviy pedagogik va axborot-
kommunikatsion texnologiyalardan foydalangan holda o
‘
qitishning ilg
‘
or metodlarini joriy
qilish, o
‘
quv jarayonida jahon sivilizatsiyasi yutuqlari va axborot resurslaridan keng
foydalanish imkoniyatlarini kengaytirish maqsadida
“2017–
2021-yillarda O
‘
zbekiston
Respublikasini yanada rivojlantirish bo
‘
yicha Harakatlar strategiyasi
”[2]
da davlat tomoni-
dan yoshlar bilan ishlash siyosatini takomillashtirish, intellektual rivojlangan yosh avlodni
barkamol inson qilib tarbiyalash, umumiy o
‘
rta ta
’
lim muassasalari, xususan, boshlang
‘
ich
ta
’
lim sifati va uni baholash mezonlarini xalqaro standartlarga muvofiqlashtirish,
kompyuter texnologiyalarini chuqur o
‘
rganish bo
‘
yicha ustuvor vazifalar belgilab berildi.
Ta
’
lim sifatini yaxshilash, uni zamonaviy pedagogik texnologiyalardan unumli foydalangan
holatda tashkil etishga hozirgi kunda astoydil e
’
tibor qaratilmoqda. O
‘
quv mashg
‘
ulotlari
jarayoniga elektron vositalarni tatbiq etish, kompyuter imkoniyat-laridan foydalanish
ishlari respublikamizning maktabgacha ta
’
lim muassasalarida sezilarli darajada omma-
lashib bormoqda. Chunki mashg
‘
ulot jarayonida zamonaviy texnologiyalarning tatbiq
etilishi bolalarning faol bilim olishini ta
’
minlaydi, ularning individual va intellektual
salohiyatini rivojlantirishga imkon yaratadi. Buning uchun maktabgacha ta
’
lim tarbiya-
chilari kompyuter bilan ishlashni uddalay olishi va o
‘
quv predmetlarini kompyuter
yordamida bolaga yetkazib berish ko
‘
nikmasiga ega bo
‘
lishi talab etiladi.
ASOSIY QISM
Maktabgacha ta
’
lim jarayonida ko
‘
rgazmali vositalarga asosiy e
’
tibor qaratiladi.
Chunki o
‘
quv materiallarining tabiiy, jonli va ,eng muhimi, qiziqarli namoyish etilishi
bolaning bilim olishini yengillashtiradi, o
‘
rganilgan bilimni uzoq muddat xotirada saqlab
qolish va amaliyotda foydalanishga imkon yaratadi.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
11 (2021) / ISSN 2181-1415
113
Elektron vositalardan unumli foydalanish mash
g‘
ulot samaradorligini oshirishga
xizmat qiladi. Ya
’
ni mash
g‘
ulotlardagi barcha mavzularni t
o‘
liqroq yoritish uchun bir
qancha qoidalar, rasmlar, allomalarimiz siymolari, slaydlarga ega b
o‘
lish talab etiladi.
Lekin maktabgacha ta
’
lim tarbiyachilarining bu borada imkoniyatlari cheklangan. Bundan
tashqari, har bir mash
g‘
ulot uchun
o‘
quv materiallari tayyorlash va ulardan foydalanish
k
o‘
p mehnat va vaqtni talab etadi. Mash
g‘
ulotlarning zamonaviy axborot vositalari
yordamida tashkil etilishi bolalarning qiziqishini oshiradi. Bunday intilish
o‘
qib-
o‘
rganayotgan bolalarni yetuk, intellektual salohiyatli b
o‘
lib yetishishini ta
’
minlaydi.
Respublikamizning k
o‘
pgina maktabgacha ta
’
lim muassasalarida tajribali tarbiya-
chilar tomonidan texnik vositalarni tatbiq etishi orqali mash
g‘
ulotning samaradorligini
oshirishga erishayotganligini ta
’
kidlab
o‘
tish lozim. Lekin zamonaviy axborot texnologiya-
larining shiddat bilan rivojlanishi, texnik vositalarga talab va ehtiyojning ortib borishi
bilan mazkur texnologik vositalarni ishlab chiqish va ulardan foydalanish sifat jihatidan
ancha orqada qolmoqda.
“Bugungi kunda yoshlarimiz nafaqat o‘
quv dargohlarida, radio-televideniye,
matbuot, internet kabi vositalar orqali ham rang-barang axborot va ma
’
lumotlarni
ol
moqda”, –
deb ta
’
kidlaydi Birinchi Prezidentimiz [4].
Darhaqiqat, s
o‘
nggi yillarda fan-texnikaning yanada rivojlanishi ta
’
sirida ta
’
lim
tizimiga kompyuterlashgan texnologik vositalarni tatbiq etish,
o‘
quv fanlarini bevosita
axborot-kommunikatsion texnologiyalari bilan bo
g‘
lashga intilish tobora kuchayib
bormoqda.
Axborot-kommunikatsion texnologiyalaridan foydalanish b
o‘
yicha olib borilayot-
gan ilmiy tadqiqot ishlarining tahlili ta
’
lim jarayonida bunday dasturiy vositalardan foyda-
lanish masalasiga , asosan, jahon miqyosida yangi pedagogik texnologiyalarga
o‘
tish bilan
bo
g‘
liq muammo sifatida e
’
tibor berilayotganligi va bu borada sezilarli natijalarga
erishilganligini k
o‘
rsatdi [5-11].
Axborot texnologiyalari ta
’
lim berishning zamonaviy usullaridan eng muhimi b
o‘
lib,
ularni q
o‘
llash bolalarning shaxsiy sifatlarini rivojlantirish va takomillashtirish imkonini
beradi. Mazkur usul
o‘ziga xos didaktik va uslubiy asoslarga egadir. “Ilk qadam” dasturi
asosida uning
o‘
ziga xos xususiyatlarini hisobga olgan holda axborot texnologiyalarini
q
o‘
llash pedagogikaning dolzarb masalalaridan biridir. Shu bois mamlakatimizda uzluksiz
ta
’
lim tizimini takomillashtirish va zamonaviy axborot texnologiyalariga asoslangan jahon
andozalari darajasiga k
o‘
tarish muammosi davlat siyosati darajasiga k
o‘
tarilgan. Bu
vazifalarni hal qilish uchun esa, birinchi navbatda, ta
’
lim jarayonini tubdan isloh qilish,
unga jahonning rivojlangan davlatlarida keng q
o‘
llanilayotgan zamonaviy axborot va
pedagogik texnologiyalarni izchillik bilan tatbiq etish zarur [7-12].
Jamiyatni kompyuterlashtirish, axborot texnologiyalarini rivojlantirish b
o‘
yicha
vazifalarni hal etish uchun 2002-yil 30-maydagi
O‘
zbekiston Respublikasi Birinchi
Prezidentining “Kompyuterlashtirishni yanada rivojlan
tirish va axborot-kommunikatsiya
texnologiyalarini joriy etish t
o‘g‘risida”gi Farmoni qabul qilindi. Farmon kelgusi yillarda
axborotlashtirish sohasidagi davlat siyosatining strategik ustuvorligini belgilab beradi.
Farmonda belgilangan tadbirlarning amalga oshirilishi, axborotlashtirishning milliy tizimi
barpo etilishi, jamiyatning barcha a
’
zolari hayotiga kompyuter texnikasi va axborot
texnologiyalarining kirib borishi uchun shart-sharoit yaratadi.
Mazkur Farmonni bajarish yuzasidan Vazirlar Mahkamasining Qarorida 2002
–
2010-yillarda kompyuterlashtirish va axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini rivojlan-
tirish dasturi tasdiqlandi. Qabul qilingan hujjatlarda ta
’
lim tizimini kompyuterlashtirish va
axborot texnologiyalarini yuqori saviyada tatbiq etish, uni rivojlantirish va takomil-
lashtirishning aniq vazifalari oldiga q
o‘
yilgan va maqsadli y
o‘
nalishlari ifodalab berilgan.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
11 (2021) / ISSN 2181-1415
114
K
o‘
rsatib
o‘
tilgan chora-tadbirlar natijasida mamlakatimiz maktabgacha ta
’
lim
tizimida telekommunikatsiyalar, kompyuter va axborot texnologiyalarining roli yanada
oshadi.
O‘
quv jarayonining texnik qurilmalar va xizmatlarning eng zamonaviy turlari bilan
ta
’
minlanishi respublikamizning jahonda yuz berayotgan ilmiy-texnika taraqqiyotiga
muvaffaqiyatli integratsiyalashuvi uchun imkon yaratadi.
XULOSA
Darhaqiqat, ta
’
limni axborotlashtirish jamiyatni axborotlashtirish jarayonining
muvaffaqiyatli amalga oshirilishining muhim shartidir. Bu jarayon rivojlantiruvchi ta
’
limni
amalga oshirish maqsadida yangi axborot texnologiyalarini q
o‘
llash, bu texnologiyalarning
metodlari va vositalaridan foydalanish, ta
’
lim-tarbiyaning barcha bosqichlarini jadal-
lashtirish orqali uning sifati va samaradorligini oshirish va, pirovardida, yoshlarni
axborotlashgan jamiyat sharoitida yashashga tayyor qilib tarbiyalash masalalarini
o‘
zida
qamrab oladi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR R
O‘
YXATI:
1.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Kompyuterlashtirishni yanada rivoj
-
lantirish va axborot-
kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish to‘g‘risida”gi Farmoni.
O‘zbekiston Respublikasi Qonun hujjatlari to‘plami. T., 2002. 30 may.
–
B. 52.
2.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Zamonaviy axborot
-kommunikatsiya
texnologiyalarini yanada joriy etish va rivojlantirish chora-
tadbirlari to‘g‘risida”gi Qarori.
O‘zbekiston Respublikasi Qonun hujjatlari to‘plami. 2012. –
№13.
3.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston Respublikasini yanada
rivojlantirish bo‘yicha Harakatlar strategiyasi to‘g‘risida”gi Farmoni. O‘zbekiston
Respublikasi Qonun hujjatlari to‘plami.
T., 2017. B.39.
4.
Karimov
I.A. (2009). “Yuksak ma’naviyat
-
yengilmas kuch”. Toshkent: “Ma’naviyat”, –
B. 110
–
114.
5.
Abduqodirov A.A. va boshqalar. (2002). Axborot texnologiyalari. T.: 148 bet.
6.
Adilova
S. (2001). Multimedia vositalari va ularni ta’lim jarayonida qo‘llash.
//
Pedagogik ta’lim. №2. –
B. 20
–
21.
7.
Yoziyeva U.L. (2021). The Role And Role Of The Media In The Formation Of The
Natural Scientific World Of Preschool Children. Turkish Journal of Computer and
Mathematics Education (TURCOMAT), 12(7), 963
–
967.
8.
Lutfullayevna Y.U. (2016). About the efficiency of student centered learning
information security based on interdisciplinary integration. European Journal of Research
and Reflection in Educational Sciences Vol, 4(2).
9.
Орипова
Н.Х., & Ёзиева
У.Л. (2016). Особенность педагогического процесса в
воспитании у молодёжи общенациональных ценностей.
Журнал научных
публикаций аспирантов и докторантов, (2), 30–
32.
10.
Орипова
Н.Х., & Келдиярова
В.Б. (2018). Формирование образного мышления
учеников начальных классов через интеграционное обучение.
Журнал научных
публикаций аспирантов и докторантов, (7), 43–
45.
11.
Khalilovna O.N., Axmatjanovna M.M., Kosimovich N.U., & Botirovna K.V. (2020). Main
core and meaning of shaping professional faith. Journal of Critical Reviews, 7(2), 242-245.
12.
Khalilovna O.N., Lutfullayevna B.L., Kosimovich N.U., & Yusupovna R.M. (2020).
Historical studies in the pedagogical training and ways to improve vocational training.
Journal of Critical Reviews, 7(3), 274
–
277.
