Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Journal home page:
https://inscience.uz/index.php/socinov/index
Poverty and the fight against poverty: methods, techniques and
content of prevention
Khoshim KHIDIROV
1
, Mahmatkobil OBILKOSIMOV
2
Jizzakh Polytechnic Institute
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Article history:
Received October 2021
Received in revised form
15 October 2021
Accepted 20 November 2021
Available online
15 December 2021
The article discusses the fight against poverty, ways and
means of its prevention. Practical ways and methods to eradicate
poverty in the world, in particular in the Republic of Uzbekistan,
are analyzed, the author suggests some measures to prevent
such an economically negative situation.
2181-
1415/© 202
1 in Science LLC.
https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol2-iss11/S-pp
This is an open access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru)
Keywords:
UN,
population,
poor,
impoverished,
Europe,
CIS,
Millennium Declaration,
Addis Ababa Action Plan,
public,
Uzbekistan,
Pandemic,
various sectors,
etc.
Kambag‘allik
va qashshoqlikka qarshi kurashish: oldini olish
yo‘llari,
usullari va mazmun-mohiyati
ANNOTATSIYA
Калит
сўзлар:
BMT,
aholi,
kambag‘al,
qashshoq,
Yevropa,
MDH,
Maqolada kambag‘allik va qashshoqlikka qarshi kurashish,
uning oldini olish yo‘llari va usullari, kambag‘allikni tugatish
masalasida dunyo davlatlari va mamlakatimizda olib borila-
yotgan amaliy ishlar, ushbu salbiy holatning oldini olish borasida
qanday ishlar amalga oshirilayotganligi xususida so‘z boradi.
1
Lecturer at the Department of Social Sciences, Jizzakh Polytechnic Institute. Jizzakh, Uzbekistan.
2
Lecturer at the Department of Social Sciences, Jizzakh Polytechnic Institute. Jizzakh, Uzbekistan.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
11 (2021) / ISSN 2181-1415
98
Mingyillik deklaratsiyasi,
Addis-Abeba Harakatlar
dasturi,
jamoatchilik,
O‘zbekiston,
pandemiya,
turli tarmoqlar va h.z.
Борьба
против
бедности
и
нищеты:
его
значение
и
пути
его
предотвращения
АННОТАЦИЯ
Ключевые
слова:
ООН,
население,
бедные,
обнищавшие,
Европа,
СНГ,
Декларация тысячелетия,
Аддис
-
Абебский план
действий,
общественность,
Узбекистан,
пандемия,
различные секторы и т.д.
В статье рассматривается борьба с бедностью, пути и
средства ее предотвращения. Анализируется практические
способы и методы по искоренению бедности в мире, в
частности в Республике Узбекистан, автором предложены
некоторые меры для предотвращения такой экономически
негативной ситуации.
Har bir insonga kunlik zarur bo‘ladigan eng kam miqdordagi ta’minotning yetish
-
masligi
zamonaviy dunyo davlatlari taraqqiyoti uchun boshqa xavflardan kam bo‘lmagan
–
kambag‘allik xavfini keltirib chiqarmoqda. Zero, buning zamirida shaxs, jamiyat va
davlatning bugungi va ertangi kuni, barqaror taraqqiyotning asoslari mujassam. Shu bilan
birga
, kambag‘allikni bartaraf etish, buning uchun zarur shart
-sharoit va imkoniyatlarni
yaratish amalda mamlakat taraqqiyotining yangi bosqichga o‘tishini ta’minlaydi. Ayni
vaqtda, kambag‘allikka qarshi kurashish uzoq va murakkab jarayon bo‘lib,u institutsiona
l
va tizimli yondashuvni taqozo etadi.
Bu omil bolaning o‘zgalardan ajralib qolishidagi eng
katta sabablardandir. Ko‘zini ochib, ota
-
onasini og‘ir ahvolda va oilasini tanglik, siqilgan
holda ko‘raverish uning odamoviligini, ko‘pchilikdan begona
-lashuvini kuchaytiradi. U
yaqinlari yoki qo‘shni bolalar, maktabdagi do‘stlari oldida o‘zining yetishmovchiligidan,
doimiy g‘amgin holatidan ich
-
ichdan eziladi. O‘zini yashirgani joy topolmay yuradi yoki
,aksincha, “omadi” chopganlarga nisbatan g‘arazini ochiq namoyish qilish payida bo‘ladi.
Agar oiladagi vaziyat shunday davom etaversa, bu holdagi bolaning ruhan yetuk bo‘lib
ulg‘ayishini kutish, albatta, qiyin. Shubhasiz, u jamiyatga nafrat va g‘azab ko‘zi bilan
qaraydi. Shu tariqa shakllangan fe’l
-atvor oqibatida ezgu orzu-niyatlaridan umid uzib,
yaxshi o‘y
-
xayollarini yomon g‘arazlarga almashtiradi.
BMTning ma’lumotlariga ko‘ra, Yer yuzida 700 mln. dan ortiq odam qashshoqlikda
kun kechiradi. Kambag‘allikning yuqori darajasi, asosan, turli nizolar mavjud bo‘lgan
maml
akatlarga to‘g‘ri keladi.
Kambag‘allik va qashshoqlikka qarshi kurashish BMT kun tartibidagi asosiy
masalalardan hisoblanadi. Bu borada tashkilot tomonidan bir qator muhim ishlar amalga
oshirilgan. Xususan, 1992-
yilda BMT Bosh assambleyasining 47G‘196 rezo
lyutsiyasi
asosida 17-oktyabr
–
Xalqaro qashshoqlikka barham berish kuni sifatida belgilangan.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
11 (2021) / ISSN 2181-1415
99
Tegishli rezolyutsiyalar asosida 1997
–
2006-y., 2008
–
2017-y. va 2018
–
2027-y.
BMTning qashshoqlikka qarshi kurashish o‘n yilliklari sifatida belgilandi.
Kambag‘all
ik va qashshoqlikka qarshi kurashish tashkilotning Mingyillik deklarat-
siyasi (2000-y.), Addis-Abeba Harakatlar dasturi (2015-y.) va 2030-
yilgacha bo‘lgan
barqaror rivojlanish (2015-
y.) kabi hujjatlarda o‘z aksini topgan. Shu bilan birga,
Mingyillik rivojlanish maqsadlarining 1-
bandida o‘ta qashshoqlikka qarshi kurash vazifasi
belgilangan. Ushbu hujjatlarda, jumladan, har bir davlat milliy va global miqyosda
kambag‘allikka qarshi kurashish sohasida zarur shart
-sharoitlarni yaratish, gender
tengligini ta’minlash, ijtimoiy himoya choralarini ko‘rish va boshqa qator masalalar
bo‘yicha zarur choralarni amalga oshirishi belgilab qo‘yilgan.
Shu o‘rinda, kambag‘allikni aniqlash darajasi, uning o‘lchovlari xususida to‘xtalish
joiz. Bu borada xalqaro tashkilotlar tomonidan tegishli yondashuv va mezonlar ishlab
chiqilgan. Xususan, Jahon banki
tomonidan kambag‘allikni aniqlashda mezon sifatida
kunlik daromadi 1,9 AQSh dollarini tashkil qiladigan aholi toifalari kiritiladi. Bu
kambag‘allik chizig‘i sifatida belgilangan.
Kambag‘allikka qarshi kurashish bo‘yicha Yevropa tashkiloti (EAPN) insonlarni
kambag‘allikka olib keluvchi bir nechta muhim omillarni ko‘rsatadi. Jumladan, ishsizlik,
ta’limning past darajasi, nogironlik, tibbiy xizmatdan foydalanish imkoniyati va h.z.
Mut
axassislar fikricha, ushbu barcha holatlar kambag‘allikka qarshi kurashishda e’tiborga
olinishi lozim.
Jahon bankining Markaziy Osiyo bo‘yicha mintaqaviy direktori Liliya Burunchuk
-
ning fikricha, Markaziy Osiyoda qashshoqlikning qisqarishi sohasida muayyan
o‘sish
kuzatilmoqda. Shu bilan birgalikda, xalqaro mutaxassis, ushbu jarayonda barqaror va
inklyuziv o‘sishni ta’minlash bo‘yicha qo‘shimcha chora
-tadbirlar mintaqa davlatlarining
ustuvor vazifalardan biri bo‘lishi lozim, deb hisoblaydi.
Jahon iqtisodiyo
tiga o‘tish davrida bo‘lgan mamlakatlarda qashshoqlik darajasini
qiyoslash uchun kambag‘allik chegarasi AQShda bir kishi uchun kuniga 2,15 AQSh dollarini
tashkil etadi. Ya’ni chegarasi, oilaviy daromad oyiga har bir oila a’zosi uchun kamida
65 AQSh dollarini tashkil etadi.
Qashshoqlik darajasi
–
aholi (uy xo‘jaliklari) umumiy kambag‘allik chegarasidan
past bo‘lgan xarajatlar (daromad) darajasi, umumiy aholi (uy xo‘jaliklari)ga nisbatidir.
Jamoatchilik fikrini o‘rganish so‘rovnomalari natijalariga ko‘ra, xalqning hukumat
-
dan noroziligi
–
uni qashshoqlikning eng asosiy muammosi sababchisi, doimiy tashvish va
xavotir keltiruvchi, deb hisoblaydi. Turli so‘rovnomalarda uni yashash uchun kerakli
vositalarning yetishmasligi, kam daromadlar, o
ilaning kambag‘allik holati, kambag‘allik va
qashshoqlikda yashovchi insonlar soni ko‘pligi deb atashadi.
Bozor islohotlari bilan shug‘ullanuvchi nazariyotchilar kapitalizmga o‘tishning
dastlabki yillarida aholi o‘rtasida qashshoqlik darajasi o‘sishini old
indan ogohlantirishadi,
lekin keyinchalik qashshoqlikni keltirib chiqaradigan
“
chirigan
”
rejalashtirilgan buyruq-
bozlik iqtisodiyoti bilan taqqoslaganda, nisbatan shiddat bilan o‘sadigan samarali bozor
iqtisodiyotini oldindan bashorat qilishgan. Biroq bularning
hech qaysi biri sodir bo‘lmadi.
Qashshoqlik eng asosiy muammo sifatida post-sovet jamiyatlarida saqlanib qolmoqda.
Kambag‘allikni kamaytirishda dunyo bo‘yicha Xitoy tajribasi namunali. Iqtisodiy
islohotlar boshlangan o‘tgan asrning
80-yillaridan boshlab hozirgacha Xitoy 800 million-
dan ziyod aholini kambag‘allikdan chiqardi. 2020
-
yil kambag‘allikni butunlay tugatish yili
deb e’lon qilingan. Bugungi kunda aholini, ayniqsa, qishloq joylarida band qiladigan asosiy
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
11 (2021) / ISSN 2181-1415
100
yumush
–
bu mayda ishlab chiqarish korxonalaridagi mehnat, oilaviy biznes. Deyarli
barcha mahsulotlar onlayn savdo bilan iste’molchilarga yetkaziladi. XXRning Davlat
Kengashida K
ambag‘allik bilan kurashish qo‘mitasi faoliyat yuritadi.
Ma’lumotlarga qaraganda, 2021
-yilda 70 ming nafar ishsiz fuqaroni 40 turdagi kasb-
hunarga o‘qitish, 39,6 ming nafar ishsizlarni tadbirkorlik ko‘nikmalariga o‘rgatish, 50 ming
kishini tashkillashtirilgan mehnat migratsiyasi uchun chet tillariga o‘qitish reja qilingan.
Bundan tashqari, ehtiyojmand oilalarni uy-
joy bilan ta’minlash bo‘yicha olib borilayotgan
ishlar ko‘lami ham kengaytirilmoqda. O‘zbekistonda kambag‘allik darajasi yangicha tajriba
asosida o‘rganilmoqda.Unda jahonning ilg‘or mamlakatlari tajribasi, xususan, AQShning
taniqli olimlari, 2019-yildagi Nobel mukofoti laureatlari Abxijit Banerji, Ester Dyuflo va
Maykl Kremerning kambag‘allikni qisqartirish bo‘yicha o‘tkazgan tadqiqotlari natija
-
laridan foydalanildi.
Kambag‘allikka qarshi kurash mamlakatimizda nisbatan yangi yo‘nalish hisob
-
lanadi. Bu borada belgilangan maqsadga erishishda mazkur vazifani amalga oshirish bilan
bog‘liq instrument va usullarni real holatdan kelib chiqqan holda ishlab chiqish eng
samarali yo‘l sifatida baholanmoqda.
Xalqaro kambag‘allik darajasi birinchi marta e’lon
qilinganidan so‘ng, bir necha bor
qayta ko‘rib chiqildi va
bir qator mamlakatlarda vaziyat o‘zgarishi va ko‘proq ma’lumot
paydo bo‘lishi bilan o‘zgarib bordi. So‘nggi marotaba global qashshoqlik chegarasi 2011
-
yilgi xarid qobiliyati pariteti (XQP) narxlari asosida har bir kishi uchun kuniga 1,9 dollar
miqdorida belgilandi.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoev 23
-sentabr kuni Birlashgan
Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasi 75-
yubiley sessiyasida nutq so‘zladi. Unda
mamlakatimiz rahbari bir qator dolzarb tashabbuslarni bildirdi. Jumladan, Prezidentimiz
tomonidan
kambag‘allikni qisqartirish va unga qarshi kurashish masalasini BMTning
navbatdagi sessiyasi asosiy mavzularidan biri sifatida belgilash, shuningdek, ushbu
mavzuda Global sammitni
o‘tkazish
to‘g‘risidagi tashabbusi, shubhasiz, jahon hamjamiyati
oldida turgan yirik muammolardan biriga samarali yechim topishga qaratilgan. Ayniqsa,
6 oydan buyon davom etayotgan pandemiya ushbu muammoni yanada dolzarblashtirdi.
Har bir insonga
kunlik zarur bo‘ladigan eng kam miqdordagi ta’minotning yetish
-
masligi zamonaviy dunyo davlatlari taraqqiyoti uchun boshqa xavflardan kam bo‘lmagan
-
kambag‘allik xavfini keltirib chiqarmoqda. Zero, buning zamirida shaxs, jamiyat va davlat
-
ning bugungi va ertangi kuni, barqaror taraqqiyotning asoslari mujassam. Shu bilan birga,
kambag‘allikni bartaraf etish, buning uchun zarur shart
-sharoit va imkoniyatlarni yaratish
amalda mamlakat taraqqiyotining yangi bosqichga o‘tishini ta’minlaydi. Ayni vaqtda,
kambag‘allikka qarshi kurashish uzoq va murakkab jarayon bo‘lib, u institutsional va
tizimli yondashuvni taqozo etadi.
BMTning ma’lumotlariga ko‘ra, Yer yuzida 700 mln. dan ortiq odam qashshoqlikda
kun kechiradi. Kambag‘allikning yuqori darajasi,
asosan, turli nizo
lar mavjud bo‘lgan
mamlakatlarga to‘g‘ri keladi.
Sh.
Mirziyoyev o‘zining 2020
-yil 24-yanvardagi Oliy Majlisga Murojaatnomasida
shunday degan edi:
kambag‘allikni kamaytirish –
bu aholida tadbirkorlik ruhini uyg‘otish,
insonning ichki kuch-quvvati va salohiy
atini to‘liq ro‘yobga chiqarish, yangi ish o‘rinlari
yaratish bo‘yicha kompleks iqtisodiy va ijtimoiy siyosatni amalga oshirish, demakdir.
Shuningdek, mamlakatimiz rahbari ushbu Murojaatnomada
kambag‘allikni kamaytirish
dasturini ishlab chiqishni taklif qi
ldi. Asosiysi, mamlakatimizda kambag‘allikka qarshi
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
11 (2021) / ISSN 2181-1415
101
kurashishda ilg‘or xorijiy tajriba, xalqaro me’yorlar, aniq mezonlar va baholash usullariga
asoslangan yangi metodologiya yaratish lozimligi ta’kidlandi. Boshqacha aytganda, ushbu
jarayon ilmiy asoslangan
va amaliy xarakterga ega bo‘lsa , kutilgan natijani beradi.
Prezident Sh. Mirziyoyev
ta’biricha,
“Xalqimizga baliq tutishni o‘rgatishimiz,
qarmoq berishimiz lozim”. Bugungi kunda o‘tgan 3 yil davomida mamlakatimizda amalga
oshirilgan ishlar, jumladan, ijtimoiy-
iqtisodiy sohadagi islohotlar kambag‘allikka qarshi
kurashishda muhim poydevor vazifasini o‘tamoqda. Shu bilan birga, kambag‘allikni
qisqartirish bo‘yicha xorijiy davlatlar tajribasi va sohaning yirik mutaxassislarining
tadqiqotlari muntazam o‘rganilmoqda. Ushbu o‘rganishlar asosida
O‘zbekistonda
Kamba-
g‘allikni qisqartirish bo‘yicha yaqin istiqbolga mo‘ljallangan dastur va konseptsiya
ishlab
chiqildi. Shuningdek, O‘zbekistonda
2030-
yilgacha kambag‘allikni qisqartirish bo‘yicha
strategiya loyihasi ishlab chiqilmoqda.
Albatta, bugun mamlakatimizda kambag‘allikni qisqartirish sohasida amalga
oshirilayotgan ishlar bu boradagi dastlabki qadamlar hisoblanadi. Bu borada ijtimoiy,
iqtisodiy, ma’rifiy
-madaniy sohalarning hamkorlikdagi faoliyati hamda amalga oshirilayot-
gan ishlarning shaffofligini ta’minlash masalasi ham muhim ahamiyat kasb etadi. Shu bilan
birga, ushbu tashabbus BMT va unga a’zo
-davlatlar tomonidan pandemiya sharoitida
vujudga kelgan yangi tahdidlarni inobatga olgan holda mazkur masalaga yondashuvni
strategik jihatdan qayta ko‘rib chiqishni taqozo etishi bilan ham ahamiyatlidir.
▪
kambag‘al oilalarga to‘g‘ridan to‘g‘ri moliyaviy va nomoliyaviy moddiy yordam
ko‘rsatish, “Ijtimoiy himoya yagona reestri”da kambag‘al aholini to‘liq
qamrab olish;
▪
kambag‘al oilalar farzandlarini yoki keksalarni kiyim
-kechak, kundalik ehtiyoj
mollari bilan ta’minlash va boshqa ko‘rinishdagi moddiy yordam ko‘rsatish tizimini ishlab
chiqish;
▪
kambag‘al oilalarni uy
-
joy bilan ta’minlash, kommunal to‘lovlard
an imtiyoz berish
tizimini yaratish, arzon va samarador infratuzilma bilan ta’minlash choralarini ko‘rish;
▪
kambag‘al aholi tarkibida bandlikni qo‘llab
-quvvatlash;
▪
kambag‘al aholini kasb
-hunar, xorijiy til va zamonaviy texnologiyalarni egallashga
yo‘naltiri
sh;
▪
kambag‘al aholiga qishloq xo‘jaligiga mo‘ljallangan yer ajratish;
▪
kambag‘al oilalar bilan o‘zaro shartnoma asosida chorvachilik, parrandachilik,
baliqchilik, asalarichilik mahsulotlari yetishtirish tizimini yo‘lga qo‘yish;
▪
kambag‘al aholini tadbirkorlik ko‘nikmalariga o‘qitish, dastlabki moliyaviy,
texnikaviy hamda boshqa yo‘nalishlarda ko‘mak ko‘rsatish;
▪
kambag‘al oilalarga imtiyozli shartlarda kichik biznes va xususiy tadbirkorlik,
kasanachilik va hunarmandchilik yo‘nalishlari bo‘yicha kreditlar ajra
tish;
▪
kambag‘al oilalarga imtiyozli shartlarda kichik biznes va xususiy tadbirkorlik,
kasanachilik va hunarmandchilik yo‘nalishlari bo‘yicha kreditlar ajratish.
Prezident Shavkat Mirziyoyev 2020-yil fevraldagi parlamentga murojaatida ilk bor
O‘zbekiston aholisining kambag‘al qatlami haqida so‘zladi. Respublika aholisining
12-
15 foizi kambag‘al ekani, ularning umumiy soni 4,5
-
5 million nafarligini ta’kidladi.
Pandemiya va uning salbiy oqibatlari mamlakatda kambag‘allik darajasi yanada
ortishiga olib keldi.
Ayni paytda, bu bo‘yicha yangi hisob
-
kitoblar ma’lum qilinganicha yo‘q.
Hisob-
kitoblar natijasida, kambag‘al deya ta’riflanayotgan aholining kunlik daro
-
madi 10-
13 ming so‘mni tashkil etishi ma’lum bo‘lgan. Biroq ayni paytgacha aholining
minimal
iste’mol xarajatlari qanchaligi e’lon qilinmayapti. Dunyo miqyosida esa aholi
turmush darajasi minimumi muhim ahamiyatga egaligi ma’lum va bu doimiy e’tibordagi
ko‘rsatkichlardan hisoblanadi.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
11 (2021) / ISSN 2181-1415
102
Kambag‘allikka turli davlatlarda har xil izohlar, ayricha
fikrlar bildiriladi. Umuman,
jahon tajribasida biror shaxs yoki ijtimoiy guruhning hayot kechirishi uchun zarur bo‘lgan
minimal ehtiyojlar, mehnatga layoqatlilik hamda avlodini davom ettirishga imkoniyati
yetarli bo‘lmagan kabi iqtisodiy holatlarni tavsiflovchi tushunchaga kambag‘allik deyiladi.
Buni aniqlashda bir nechta chegara bo‘lib, aholining munosib turmush kechirishi uchun
ma’lum bir me’yor belgilanadi. Agar kishining daromad (yoki xarajat)lari belgilangan
me’yordan past bo‘lsa, u kambag‘al hisoblana
di.
Kambag‘allik chegarasi kunlik eng kam miqdordagi oziq
-ovqat va zaruriy mahsulot-
larni sotib olish uchun sarflangan xarajatlar yoki olingan daromadlar hamda oilaning
ma’lum bir guruhdagi tovar va xizmatlardan foydalana olish imkoniyatini baholash orqali
belgilanadi. Masalan, Davlat statistika qo‘mitasining kambag‘allikni o‘lchash uslubiyatiga
binoan, O‘zbekistonda kunlik 2100 kkal.dan kam iste’mol (xarajat) qilgan kishilar
kambag‘al deyiladi. O‘ylab qaralsa, respublikada kambag‘allik darajasi rasman e’ti
rof etilib,
unga qarshi kurashish choralari ko‘rilayotgan bir paytda pandemiya boshlandi. 2020
-yil
martida Iqtisodiy taraqqiyot va kambag‘allikni qisqartirish vazirligi tashkil etildi.
Mutaxassislar fikricha, mazkur vazirlikning tuzilishi mamlakat iqtisodiyotini rivojlantirish
bilan birga, kambag‘al aholi moddiy ta’minotida ham amaliy ko‘mak berishga bo‘lgan
muhim qadamdir.
Koronavirus pandemiyasi dunyo davlatlari qatori O‘zbekiston aholisi uchun ham
katta yo‘qotishlar olib keldi. Yashash uchun eng muhim resurs moddiy ta’minlanganlik
darajasi tushib ketdi. Ishsizlar, bemorlar, moddiy yordamga muhtojlar safi karrasiga ortdi.
Odamlar g‘oyat og‘ir vaziyatda qolishdi.
Mazkur holatda O‘zbekiston hukumati ehtiyoji o‘ta yuqori fuqarolarni aniqlab,
ularni moddiy qo‘
llab-quvvatlovchi dastur
–
“
temir daftar
”
tizimini joriy etdi.
Ma’lumotlarga ko‘ra, respublika miqyosida mazkur ro‘yxatga kirgan 594,3 ming oila
va ularning 2,5 million nafar a’zosi (shundan 648 ming nafar mehnatga layoqatli ishsiz oila
a’zolari) kiritilib
, joriy yil 1-mart holatiga ko`ra, ularning 641,3 ming nafarining (99 foiz)
bandligi ta’minlandi.
Iqtisodiy taraqqiyot va kambag‘allikni qisqartirish vazirligi hozirgi kunga qadar
“
temir daftar
”
ga kiritilgan 600 mingga yaqin ehtiyojmand oilalarga jami 1,37 trillion
so‘mlik to‘g‘ridan to‘g‘ri moddiy va nomoddiy yordamlar ko‘rsatilganini ochiqladi.
Qayd etilishicha, kam ta’minlangan oilalarning daromad manbaini yaratish orqali
respublika bo‘yicha 2021
-yil 1-mart holatiga ko
‘
ra 515,9 ming oila va ularning 2,2 million
nafar a’zolari “
temir daftar
”
ro‘yxatidan chiqarilgan. Shu bilan birga, o‘tgan yilda ijtimoiy
ko‘makka muhtoj va kam ta’minlangan oilalarga nafaqa va moddiy yordam ajratish
qamrovi ham oshirilgan. Jumladan, bola parvarishi uchun nafaqa va moddiy yordam
oluvchi oilalar soni o‘tgan yil yakunida yil boshiga nisbatan ikki baravarga, ya’ni 600 ming
nafardan 1,2 million nafargacha ortgan. Shuningdek, o‘rta va uzoq muddatlarda kambag‘al
-
likni qisqartirishning strategik maqsadlarini belgilash maqsadida Jahon banki va
BMT Taraqqiyot dasturi ekspertlari bilan birga
“
2021-2030-
yillarga qadar O‘zbekiston
Respublikasida kambag‘allikni qisqartirish strategiyasi”
loyihasi ishlab chiqilib, umumxalq
muhokamasiga qo‘yildi.
Kambag‘allar soni 5 million nafar atrofida d
eya aytilayotgan bir davrda bu kabi
harakatlar qamrovini kengaytirish va jadallashtirish muhim ahamiyatga ega.
Kambag‘allikka qarshi kurash mamlakatimizda nisbatan yangi yo‘nalish hisob
-
lanadi. Bu borada belgilangan maqsadga erishishda mazkur vazifani amalga oshirish bilan
bog‘liq instrument va usullarni real holatdan kelib chiqqan holda ishlab chiqish eng
samarali yo‘l sifatida baholanmoqda.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
11 (2021) / ISSN 2181-1415
103
Har bir inson farovon va baxtli yashashga haqli. Insonlarni yaxshi yashashga
intilgani uchun ayblab bo‘lmaydi. Ayni vaqtda, kambag‘allik domiga tushib qolgan har bir
fuqarodan ham o‘z hayotini o‘zgartirishga bo‘lgan kuchli xohish, yangilanishlardan
qo‘rqmaslik va doimo oldinga intilish talab etiladi. Zero, qars ikki qo‘ldan chiqadi.
Xulosa o‘rnida aytish mumkinki, yaxshi hayot o‘z
-
o‘zidan yaratilmaydi, buning
uchun mehnat qilish kerak. Yaxshi, to‘q, farovon hayotni bizga hech kim yaratib bermaydi,
uni o‘z mehnatimiz bilan yaratamiz.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
RO‘YXATI:
1.
O‘zbekiston
Respublikasining Konstitutsiyasi.
–
Toshkent: O‘zbekiston, 2018. –
B. 80.
2.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Farmoni. “Inson huquqlari bo‘yicha
O‘zbekiston Respublikasining milliy strategiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”.
PF
–
6012-son
22.06. 2020. https://Lex.uz/ru/docs/4872355.
3.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Farmoni. O‘zbekiston Respublikasida
korruptsiyaga qarshi kurashish tizimini takomillashtirish bo‘yicha qo‘shimcha chora
tadbirlar to‘g‘risida.
PF
–
6013-son 29.06.2020. https://Lex.uz/ru/docs/4875784.
4.
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining Qarori. “Yoshlarni vatan
-
parvarlik ruhida tarbiyalash ishlari samaradorligini yanada oshirish chora-tadbirlari
to‘g‘risida”.
369-son 10.06. 2020. https://Lex.uz/ru/docs/4850220.
5.
Mirziyoyev Sh.M. Xalqimizning roziligi bizning faoliyatimizga berilgan eng oliy
bahodir.2-
jild, Toshkent, O‘zbekiston, 2018
-yil, 508 bet.
6.
Mirziyoyev
Sh.M. Milliy taraqqiyot yo‘limizni qat’iyat bilan davom ettirib, yangi
bosqichga ko‘taramiz. 1
-
jild, Toshkent, O‘zbekiston, 20
17 yil, 592 bet.
7.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston Respublikasini yanada
rivojlantirish bo‘yicha harakatlar strategiyasi to‘g‘risida”gi Farmoni. Toshkent, “Adolat”,
2018 yil, 112 bet.
8.
Mirziyoyev Sh.M. Buyuk kelajagimizni mard va olijanob xalqimiz bilan birga
quramiz. Toshkent, O‘zbekiston, 2017. –
B. 491.
9.
Ibodullaevich K.K., & Bahromovna T.D. (2020). Corruption: Concept, genesis,
evolution and survival trends. international journal of discourse on innovation, integration
and education, 1(5), 409
–
413.
10.
Ibodullaevich K.K., & Kizi U.G.K. (2021). Types, forms of corruption, causes and
consequences. Scientific progress, 1(4).
11.
Khidirov K.I., Ortikov O.K., Yodgorov Z.S., & Yernazarov A.A. (2015). Military
management and army structure of Sheybanids. In The Fourth International conference on
development of historical and political sciences in Eurasia (PP. 8
–
11).
12.
Хидиров
Х
.
И
.,
Қаюмов
А
., &
Рашидова
Р
. (2021).
Коррупцияга
қарши
кураш
борасидаги
фалсафий
парадигмалар
. Scientific progress, 1(4).
13.
Ibodullaevich K.K., & Bahromovich T.S. (2021). The role and role of public
control in the fight against corruption. International Engineering Journal For Research &
Development, 6(ISPCIEI), 4-4.
14.
Raximova D., & Khidirov K. (2021). In managing the educational process
management responsibility. integration of science, education and practice. scientific-
methodical journal, 332
–
336.
15.
Ibodullaevich K.K., & Abdullaevna F.K. (2021). The importance of
“
temur trains
”
in the fight against corruption. International Engineering Journal for Research &
Development, 6(ISPCIEI), 6
–
6.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
11 (2021) / ISSN 2181-1415
104
16.
Ibodullaevich K.K. (2021). Islam in the fight against corruption the role and role of
religion. Academicia: An International Multidisciplinary Research Journal, 11(3), 1883
–
1887.
17.
Khidirov K.I., & Gofurova S.S. (2021). The United Kingdom has a special textbook
for detecting facts of corruption. Scientific progress, 2(1), 121
–
124.
18.
Ibodullaevich K.K., & Bakhromovna T.D. The United Kingdom has a special
textbook for detecting facts of corruption.
19.
Khidirov K.I., B
е
rdanov A.A., & Kayumov A. (2021). Modern tactical methods
and strategic directions of combating corruption in Uzbekistan. Scientific progress, 1(6),
1207
–
1211.
20.
Ibodullaevich K.K., Hamidovich O.O., & Bahromovna T.D. Foreign against
corruption country experience.
21.
Ibodullaevich K.K. Corruption-Safety Islam in the United States. JournalNX,
6(06). 771
–
772.
