Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Journal home page:
https://inscience.uz/index.php/socinov/index
Factors of student
’
s leisure activities for the prevention of
procrastination
Nilufar ABDULAZIZOVA
1
Fergana state university
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Article history:
Received October 2021
Received in revised form
15 November 2021
Accepted 20 December 2021
Available online
15 January 2022
This article describes the factors of students
’
daily activities.
Proper organization of the daily routine, leisure of students,
prevention of harmful habits of students. And also, as a substitute
for procrastination,
–
classes in music, painting, literature,
theater and other types of arts. The meaningful organization of
students
’
leisure is being studied.
2181-
1415/© 202
1 in Science LLC.
https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol2-iss11/S-pp
This is an open access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru)
Keywords:
bad habits,
mental and physical
perfection,
free time of students.
O‘
quvchilarda zararli odatlarni oldini olishda b
o‘
sh vaqtlarini
tashkil etish omillari
ANNOTATSIYA
Kalit
so‘zlar
:
zararli odatlar,
aqliy va jismoniy kamolot,
o‘
quvchilar b
o‘
sh vaqti.
Ushbu maqolada
o‘
quvchilarning kundalik faoliyatlari, kun
tartibi va b
o‘
sh vaqtlarini t
o‘g‘
ri tashkillashtirish,
o‘
quvchilardagi
zararli odatlarning oldini olish, musiqa, rassomlik, adabiyot,
teatr va san
’
atning boshqa turlari bilan shu
g‘
ullanish,
o‘
quvchilar
b
o‘
sh vaqtlarini mazmunli tashkil etish omillari bayon etilgan.
Факторы организации досуга учащихся для профилактики
прокрастинации
АННОТАЦИЯ
Ключевые слова:
вредные привычки,
умственное и физическое
совершенство,
свободное время
учащихся.
В данной статье, описаны факторы повседневной
деятельности
учащихся.
Правильная
организация
распорядка дня, досуга учащихся, профилактика вредных
привычек
учащихся.
А
также,
как
замещение
прокрастинации,
–
занятия
музыкой,
живописью,
литературой, театром и другими видами искусств.
Изучается содержательная организация досуга учащихся.
1
senior lecturer, Fergana state university, Fergana, Uzbekistan
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
01 (2022) / ISSN 2181-1415
228
Inson organizmi doimo oziq-ovqatni talab qiladi va ushbu ovqat hisobidan o
‘
zida
energiya jamlaydi. Lekin turmushda shunday narsalar borki, o
‘
smirlik davrida organizm
talab qilmasa ham, uning har narsaga qiziquvchanligidan spirtli ichimliklar ichish, tamaki
va nos chekish, giyohvand moddalarni iste
’
mol qilish singari zararli odatlarga o
‘
rganadi.
Avvalo, bu odatlarni uni o
‘
zlashtirgan shaxs boshqarsa, vaqt o
‘
tishi bilan zararli odatlar
shartli ravishda uni boshqaradi.
Ya’ni inson o‘
zi-
o‘
zini boshqarish qobiliyatidan mahrum
b
o‘
ladi.
Zararli odatlardan eng ommalashgani tamaki chekish b
o‘
lib, tamaki tarkibidagi
zaharli modda nikotin hisoblanadi, u inson
o‘
pkasi uchun nihoyatda zararlidir. Bundan
tashqari, tamaki tutunida oz miqdorda b
o‘
lsa ham sinil kislotasi, uglerod gazi, uglekislota
hamda oltingugurt gazi, ammiak, azot, efir moylari b
o‘
ladi. Bu moddalar ham kishi
organizmiga yomon ta’sir etadi.
Ma’lumotlarga qaraganda, o‘
pka raki bilan o
g‘
rigan bemorlarning 99 foizini
chekuvchilar tashkil etadi. Chekuvchilarning y
o‘
talishi ularning
o‘
pkasida tamaki tutuni
bilan kirgan zaharli moddalarning borligini k
o‘
rsatuvchi holatdir. Zararli odatlardan yana
biri spirtli ichkiliklar iste
’
mol qilish b
o‘
lib, spirtli ichimlikni iste
’
mol qilish
–
salomatlik
ofati. Buning eng yomon jihati uzluksiz ichish natijasida organizm unga
o‘
rganadi, kishi
ichmasdan tura olmaydigan b
o‘
lib qoladi.
Muntazam ravishda ichishga
o‘
rganish oqibatida esa organizm qattiq zaharlanadi va
kishi ichkilikbozlik kasalligiga duchor b
o‘
ladi. Zararli odatlardan yana biri giyohvandlik asr
vabosi sifatida tez va keng miqyosda tarqalmoqda. Narkomaniya xatarli ruhiy kasallik
hisoblanadi. U odamni halokatga yetaklaydi. Markaziy asab tizimi kimyo aralashmalar
(marixuna, geroin, k
o‘
knori va hokazolar) yordamida q
o‘
z
g‘
atish uy
g‘
otib, sarxushlikni
hosil qiladi. Biroq buning oqibatida asab tizimining faoliyati buziladi.
Shuning uchun ham xalqimizga bu xususida tushunchalar berish ularning ushbu
odatlar bilan shu
g‘
ullanishning oldini oladi. Zararli odatlarni bartaraf etishda me
’
yoridagi
parhez, jismoniy mashq va turli sport
o‘
yinlari, t
o‘g‘
ri mehnat faoliyati va dam olish tartibi
muhim ahamiyatga ega. Chunki so
g‘
lom turmush tarzi bu insonning hayoti va salomatligi
xavfsizligini ta
’
minlashga xizmat qiluvchi k
o‘
nikmalarga ega b
o‘
lishi asosida hayotiy
faoliyatini y
o‘
lga q
o‘
yishi hamda salomatligining yuqori darajada b
o‘
lishiga erishishni
ta
’
minlovchi shakl b
o‘
lib, u kun tartibiga rioya qilish, faol jismoniy harakat asosida
organizmni chiniqtirish, sport bilan shu
g‘
ullanish, t
o‘
la va sifatli ovqatlanish, ovqat-
lanishda gigiyenik qoidalarga rioya qilish, muloqot va ekologik madaniyatga erishish,
umuminsoniy va milliy qadriyatlar asosida ma
’
naviy tarbiya olish, zararli odatlardan
o‘
zini
tuta bilish va hokazo holatlarning mavjudligi bilan tavsiflanadi.
Pedagogik faoliyatning ustuvor y
o‘
nalishi sifatida
o‘
quvchilarning b
o‘
sh vaqtlarini
samarali tashkil etish va ularning
o‘
quv-biluv faoliyatini rivojlantirish bugungi kundagi
dolzarb masalalardan biridir. Bu haqida
O‘
zbekiston Respublikasi Prezidenti yoshlar
ma
’
naviyatini yuksaltirish va ularning b
o‘
sh vaqtini mazmunli tashkil etish b
o‘
yicha 5 ta
muhim tashabbusni ilgari surdi. Prezidentimiz yoshlarga e
’
tiborni kuchaytirish, ularni
madaniyat, san
’
at, jismoniy tarbiya va sportga keng jalb etish, ularda axborot texno-
logiyalaridan foydalanish k
o‘
nikmalarini shakllantirish, yoshlar
o‘
rtasida kitobxonlikni
tar
g‘
ib qilish, xotin-qizlar bandligini oshirish masalalariga e
’
tibor qaratdi.
“Mamlakatimiz aholisining 30 foizini 14 dan 30 yoshgacha bo‘
lgan yigit-qizlar
tashkil etadi. Ularning ta
’
lim olishi, kasb-hunar egallashi uchun keng sharoit yaratilgan.
Shu bilan birga, yoshlarning b
o‘
sh vaqtini mazmunli
o‘
tkazishni tashkil etish dolzarb
masala hisoblanadi. Yoshlar qanchalik ma
’
naviy barkamol b
o‘
lsa, turli yot illatlarga qarshi
immuniteti ham shunchalik kuchli b
o‘ladi”
.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
01 (2022) / ISSN 2181-1415
229
O‘
sib kelayotgan yosh avlodni har tomonlama so
g‘
lom tarbiyalash umumdavlat
ahamiyatiga molik ish hisoblanadi. Buning boisi shundaki, jamiyatimizning barcha
a
’
zolarida umumiy va,
o‘
z navbatida, so
g‘
lom muhitni shakllantirmasdan turib, oliy
maqsadimiz b
o‘
lgan huquqiy demokratik davlatni t
o‘
laqonli barpo etib b
o‘
lmaydi.
O‘
quvchilarning so
g‘
lom b
o‘
lib rivojlanishi kun tartibi va b
o‘
sh vaqtlarning t
o‘g‘
ri
tashkillanishiga bo
g‘
liq.
O‘
quvchining kundalik faoliyatlari
o‘
yin,
o‘
qish, mehnat qilishdan
iborat. Faoliyatlar bolalarning yosh xususiyatlarini, qiziqishlarini e
’
tiborga olib belgila-
nadi. Faoliyatlarning betartib olib borilishi noso
g‘
lom turmush tarzida zararli odatlarni
shakllantirib boradi.
Hozirgi kunda
o‘
quvchilarning internet kafelarda kompyuter qarshisida
o‘
tirib,
kunlarini
o‘
tkazishi sir emas. U yerda yoshlarimiz nimalarni
o‘
rganyapti? Ular bizning
milliy mentalitetimizga yot b
o‘
lgan, behayo, jangari, insonda agressiv holatlarni
kuchaytiradigan kinofilmlar tomosha qilmoqda, har xil
o‘
yinlarning ishtirokchisiga
aylanmoqda. Bunday zararli odatlarning hammasi insoniyat salomatligi va ruhiyatiga katta
putur yetkazadi. Shuni aytish kerakki, ular uzoq muddat televizor k
o‘
rish, uyali telefondan
k
o‘
p foydalanish hamda kompyuter bilan uzoq vaqt ishlashning zararli va ayanchli
oqibatlari haqida t
o‘
liq tushunchaga ega emaslar.
Zararli odatlar - aqliy va jismoniy kamolotning makkor dushmani. K
o‘
rinib turibdiki,
zararli odatlar
o‘
smir ta
’
lim tarbiyasiga, jismoniy kamolotiga salbiy ta
’
sir k
o‘
rsatadi.
O‘
smirlik, asosan, 11 dan 16 yoshgacha b
o‘
lgan davrni
o‘
z ichiga oladi. Bu davrda
o‘
smir
organizmning
o‘
sish va rivojlanishi tezlashgan b
o‘
lishi, organ va organizm funksiyalarining
takomillashuvi kabilar bilan xarakterlanadi.
O‘
quvchilarning uzoq vaqt davomida ish
qobiliyati va nerv sistemasi q
o‘
z
g‘
alishini yuqori darajada saqlashda kun davomida
mehnat va dam olish vaqtlarining t
o‘g‘
ri taqsimlanishini ta
’
minlovchi t
o‘g‘
ri tashkil etilgan
kun tartibi muhim ahamiyatga ega. Kun tartibini tuzatayotganda
o‘
quvchilarning b
o‘
sh
vaqtlaridan unumli foydalanishi nazarda tutilmo
g‘
i lozim.
O‘
quvchilar bilan sinfdan tashqari va maktabdan tashqari mash
g‘
ulotlar
o‘
quv
mash
g‘
ulotlari ancha kam b
o‘
lgan
o‘
quv kunlari, shuningdek, yakshanba kunlari va ta`til
davrida
o‘
tkaziladi.
O‘
quvchilarning kun tartibi t
o‘
garakdagi va jamoat ishlarida ortiqcha
yuklama tushishi ehtimolini bartaraf etish maqsadida qat
’
iy belgilanadi. Maktabdan
tashqaridagi turli t
o‘
garaklardagi ishi,
o‘
smirning faoliyati ularning rivojlanish, yoshga xos
imkoniyatlari va ish bilan dam olishning t
o‘g‘
ri, navbati bilan mos holda y
o‘
naltirilishi
o‘
qituvchi va ota-onalarning bevosita nazoratida turishi lozim.
Jamoat ishi bolalarga ularning yoshini, salomatlik holatini va
o‘
ziga xos qiziqish-
larini, qobiliyatlarini hamda
o‘
zlashtirishini hisobga olgan holda topshiriladi. Maktabdan
tashqari ishga 1-4 sinf
o‘
quvchilari haftada 1-2 soat, 5-7 sinf
o‘
quvchilari 3-4 soat, 8-10 sinf
o‘
quvchilari 8-9 soat sarf qilishlari mumkin. Bunday faoliyalar qiziqarli, jonli va bolalar
hamda
o‘
smirlar uchun tushunarli tarzda olib boriladi. Faoliyatni yi
g‘
ilishlar sifatida iloji
boricha kamroq
o‘
tkazish tavsiya etiladi, k
o‘
proq ularni sport va serharakat
o‘
yinlar,
umumta
’
lim beruvchi ekskursiyalar va sayrlar k
o‘
rinishida
o‘
tkazish lozim.
O‘
quvchi-
larning b
o‘
sh vaqtlarining mazmunli tashkil etilishi, musiqa, rassomlik, adabiyot, teatr va
san
’
atning boshqa turlari bilan shu
g‘
ullanishi ularda estetik did va madaniyatni
rivojlantiradi.
O‘
quvchilar kun tartibini
o‘
rganish shuni k
o‘
rsatadiki, kichik maktab yoshidagi
bolalar televideniye k
o‘
rsatuvlarini k
o‘
rish uchun haftada 12 soat, ba
’
zi bolalar esa
24-26 soat sarf qiladilar. Markaziy nerv sistemasining funksional holatini
o‘
rganish shuni
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
01 (2022) / ISSN 2181-1415
230
k
o‘
rsatadiki, o
‘
quvchilar televideniye k
o‘
rsatuvlarini har kuni bir soatdan ortiq k
o‘
rmasligi
kerak, bu fikr ikkinchi smenada
o‘
qiydigan bolalarga tegishli. Bunday bolalar uchun
televideniye k
o‘
rsatuvlarini k
o‘
rish, internet ma
’
lumotlarini qabul qilish, dam olish va
k
o‘
ngil ochish uchun xizmat qilmaydi, balki q
o‘
shimcha yuklama b
o‘
ladi. Televideniye
k
o‘
rsatuvlarini k
o‘
rayotgan paytda optimal k
o‘
ruv zonasida, ya
’
ni ekrandan 2-5,5 m
masofada
o‘
tirish zarur, yoru
g‘
lik
o‘
tirgan orqasida turishi tavsiya etiladi.
Mash
g‘
ulotlardan b
o‘
sh vaqtlarda
o‘
quvchilar oila ishlarini bajarishlari lozim.
Bolalarning mehnat qilishi ularning jismoniy, aqliy rivojlanishini va so
g‘
ligini mustah-
kamlaydi. Farzand tarbiyasida yosh ota-onalarning pedagogik bilimga ega b
o‘
lishlari
uchun kurslarning tashkil etilishi maqsadga muvofiqdir. Ota-onalar kurslarida bola
tarbiyasidagi tavsiyalar bilan tanishtirish lozim. Bola tarbiyasida yosh xususiyatlarini
hisobga olmagan holda ota-onalar tomonidan muammolar kelib chiqmoqda. Kurslarning
tashkil etilishi, ota-onalarni farzand tarbiyasidagi muammolarga duch kelmasligiga va
jamiyatda bilim, ma
’
rifatga ega b
o‘
lgan shaxslarning k
o‘
payishiga olib keladi.
Xorijiy mamlakatlar tajribasida ham bunday kurslardan foydalaniladi. Bolalarning
b
o‘
sh vaqtlarini mazmunli tashkil etish, qiziqishlari, imkoniyatlarini hisobga olish, sayrga
chiqishi, uyqu vaqti, ta
’
lim olishi, dam olish maskanlariga borishi, sayohatlarga chiqishi
ota-onalar tomonidan rejalashtiriladi. Ota-onalarga farzandlarining b
o‘
sh vaqtlarini
mazmunli tashkil etish uchun ham pedagogik bilimlar zarur [6].
O‘
quvchilar b
o‘
sh vaqtlarida ochiq havoda b
o‘
lishi uchun 3-3,5 soat quyi sinf
o‘
quvchilari uchun va 2-2,5 soat yuqori sinf
o‘
quvchilari uchun vaqt ajratiladi.
O‘
quvchi-
larning ochiq havoda harakatli
o‘
yinlar
o‘
ynab va sport bilan shu
g‘
ullanib
o‘
tkazilgan
vaqtlari zararli odatlar oldini olishga xizmat qiladi.
O‘
quvchilarning maktabda uzoq vaqt davom etgan bunday faol dam olishi ularning
ish qobiliyatiga yaxshi ta
’
sir k
o‘
rsatadi. Faol dam olishning ijobiy ta
’
siri haqida
I.M.Sechenov faol dam olish paytida “Nerv markazlari energiya oladi”, deb izohlaydi
[8].
O‘
quvchilarning faol dam olishi 1,5 soatdan oshganda yoki intensiv yuklama bilan
b
o‘
lsa, ish qobiliyati juda pasayadi, xatolar soni k
o‘
payadi.
Sport
o‘
yinlarini maktabdagi
o‘
quv mash
g‘
ulotlari va uy vazifalarini tayyorlash
o‘
rtasida
o‘
ynash tavsiya etilmaydi. K
o‘
p harakat qilish, intensiv yuklama bilan bo
g‘
liq
o‘
yinlar
o‘
quvchilarning ish, aqliy qobiliyatiga salbiy ta
’
sir qiladi.
Telefon, televizor, kompyuter manbalaridan uzoq muddat foydalanish uyquning
uzluksizligini va davomliligini buzadi, holbuki, bu markaziy nerv sistemasi va butun
organizmning normal mehnat qobiliyatini saqlash uchun nihoyatda zarur.
O‘
quvchilarga,
albatta,
o‘
z vaqtidan qanday qilib t
o‘g‘
ri foydalanishini va
o‘
quv ishini dam olish bilan rejali
qilib olib borishni k
o‘
rsatish kerak.
Gigiyena jihatdan mukammal uyqu deb, yoshiga k
o‘
ra muddati va chuqurligi yetarli
darajada b
o‘
lgan ma
’
lum muddat davomida uxlab uy
g‘
oniladigan uyquga aytiladi. Bolalar
uyqusining 2-4 soatga va undan k
o‘
proqqa qisqarishi bosh miya p
o‘
stlo
g‘
i t
o‘
qimalarining
faoliyatiga salbiy ta
’
sir k
o‘
rsatadi. Uzoq vaqt uyquga t
o‘
ymaslik bosh miya p
o‘
stlo
g‘
i tezligi-
ning juda ham chuqur
o‘
zgarishiga sabab b
o‘
ladi.
O‘
quvchilarda salbiy ta
’
sirlarning oldini
olish maqsadida ta
’
lim muassasalarida pedagoglar, psixologlar, narko-dispanser xodimlari
hamkorligida
o‘
quvchilarga b
o‘
sh vaqtlarni mazmunli tashkil etilishi t
o‘g‘
risida tushuncha
berish, videofilmlar k
o‘
rsatish, ma
’
ruza, davra suhbatlarini tashkil etish, kutubxonalarda,
sinfxonalarda shu mavzuga oid k
o‘
rgazmalar tashkil etish ijobiy natijalar beradi [5].
“Zararli odatlarning inso
n salomatligiga ta
’siri” mavzusida ma’
naviyat soati
ishlanmasi.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
01 (2022) / ISSN 2181-1415
231
Suhbatlar quyidagi reja asosida olib boriladi:
1.
Kirish s
o‘
zi.
Zararli odatlar
o‘
smirlar ta
’
lim va tarbiyasiga, jismoniy va ma
’
naviy kamolotiga
salbiy ta
’
sir k
o‘
rsatadi. Shunday ekan, ularni zamon talabiga javob bera oluvchi tarbiya
bilan qurollantirishimiz, ma
’
naviy tarbiyalashga zarar keltiruvchi bunday illatlardan
ehtiyot qilishimiz zarur.
2.
Zararli odatlar qanday paydo b
o‘
ladi?
O‘
quvchilarda b
o‘
sh vaqtning k
o‘
pligi, nazoratsiz qolganligi oqibatida kelib chiqadi.
3.
Nima uchun ular zararli?
O‘
smirlarning zararli odatlar ta
’
siriga tushib qolishi esa yoshlarning bunday
jismoniy va ma
’
naviy rivojlanishiga ayanchli ta
’
sir k
o‘
rsatadi. Natijada,
o‘
smirlik yoshida
pedagogik nuqtayi nazardan amalga oshiriladigan tarbiya vazifalari
–
o‘
smirlarda dunyo-
qarash asoslarini tarkib toptirish, atrof-dunyo haqidagi bilimlarni kengaytirish, onglilikni
tarbiyalash hamda ijtimoiy faollikni rivojlantirish, axloqni, ongli intizom va xulq-
madaniyatini tarbiyalash jarayoni izdan chiqadi.
4.
Zararli odatlarning hayotimizga xavf solayotgan qirralari.
O‘
qishga ongli munosabat, bilimga b
o‘
lgan faollik, mehnatga va ijtimoiy mulkka
b
o‘
lgan munosabatning, salomatlikni mustahkamlash kabi muhim tarbiyaviy jarayon-
larning amalga oshirilishiga
g‘
ov b
o‘
ladi.
Zararli odatlar 6 baxtsizlikni keltiradi:
–
muhtojlik;
–
janjal;
–
kasallik;
–
obr
o‘
sizlik;
–
sharmandalik;
–
aqlsizlik.
5.
Zararli odatlar naslga ta
’
sir qiladimi?
Zararli odatlar naslga, albatta, ta
’
sir etadi, so
g‘
lom avlod kelajagini ta
’
minlash uchun
salbiy oqibatlarni keltirib chiqaradi.
6.
Qanday faoliyatlar zararli odatlarning oldini oladi?
O‘
quvchilarning sport va mehnat bilan shu
g‘
ullanishi.
7.
Xulosa.
“Assisment”
texnologiyasi.
Test
1.
Massagetlar malikasi To‘marisning
o‘g‘li Siparangiz va uning askarlarining
Marg‘
i
yona va Sug‘diyonani ishg‘ol etgan
Kayxusravga yengilib, asir tushishiga, askar-
larning qirilib ketishiga asosiy sabab nima?
A) ziyofatda iste’mol qilingan sharob
B) oralaridagi xoinlik
V) uzoq yo‘ldagi charchoq
Simptom:
Zararli odatlar bu-
______________________________________________
______________________________________________
Muammoli savol
Zararli odatlar bilan kasallangan o‘smirlarda
qanday holatlar sodir
bo‘ladi?
_______________________________________________________
_______________________________________________________
Zararli odatlar bilan kasallangan insonlarga
nisbatan qanday fikrda bo‘lasiz?
_______________________________________________________
Amaliy ko‘nikma
Zararli odatlarning inson salomatligiga ta’sirlari
______________________________________________________
______________________________________________________
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
01 (2022) / ISSN 2181-1415
232
“Muammo” texnologiyasi
Muammoning turi
Muammoning kelib
chiqish sababi
Muammoni yechishda
sizning harakatingiz
Muammoni yechishda
uchraydigan to‘siqlar
Sinfingizda zararli
odatga berilgan
o‘quvchining borligi
“Muammo” texnologiyasining yechimi
Muammoning turi
Muammoning kelib
chiqish sababi
Muammoning
yechishda sizning
harakatingiz
Muammoni yechishda
uchraydigan to‘siqlar
Sinfingizda zararli
odatga berilgan
bolaning borligi
Ota-ona nazorati
yo‘qligi, sinf
jamoasining befarqligi
Birga dars qilish,o‘zim
boradigan sport
to‘garagiga olib borish
Ota-onasining rozi
bo‘lmasligi,
irodasining yo‘qligi
Yurtboshimiz tomonidan madaniyat markazlari va umumta
’
lim maktablarida yosh-
larning qiziqishlaridan kelib chiqib t
o‘
garak tashkil etish, tashabbuskor iste
’
dodli yoshlar
va mahalliy homiylarni jalb etgan holda, madaniyat markazlarida badiiy-havaskorlik
jamoalari, yoshlar teatr-
studiyalari va “Yoshlar klublari” tashkil qilish zarurligi ta’
kidlab
o‘
tilgan.
Xulosa qilib shuni aytamizki,
o‘
quvchilar b
o‘
sh vaqtlarini k
o‘
proq
o‘
z qiziqishlariga
qarab
o‘
tkazadilar. Badiiy kitoblar
o‘
qish, bichish-tikish, telek
o‘
rsatuvlar k
o‘
rish, rasm
chizish
o‘
quvchilar uchun 1,5-2,5 soatni tashkil qilishi kerak. T
o‘
garaklar, sport seksiya-
lariga qatnashish haftasiga 2 marta 45 minutdan 1,5-2 soatgacha b
o‘
lishi maqsadga muvo-
fiqdir.
O‘
quvchilar kun tartibidan
o‘
z-
o‘
ziga xizmat qilish va ijtimoiy-foydali mehnat ham
o‘
rin egallashi zarur.
O‘
quvchilarda zararli odatlarni paydo b
o‘
lishi nafaqat so
g‘
liqlariga,
balki ularning ma
’
naviyatiga ham katta putur yetkazadi. Barcha yoshdagi bolalar kun
tartibida
o‘
z-
o‘
zini tarbiyalashga ozodalik va gigiyenik tadbirlarni bajarish uchun ham vaqt
ajratish lozim,
o‘
quvchilarda b
o‘
sh vaqtlarni mazmunli tashkil etish kelajakda faol kasb
egalari b
o‘
lishi uchun juda muhim hisoblanadi. B
o‘
sh vaqtlarni mazmunli tashkil etish,
vaqtida ovqatlanish, jismoniy harakatlarni amalga oshirish nafaqat zararli odatlarning
oldini oladi, balki uzoq umr garovi hamdir.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI:
1.
O‘zbekiston Respublikasi
Prezidentining 2019-yil 19-
mart kuni o‘tkazgan
videoselektrda so‘zlagan nutqi.
https://xabar.uz/kmd.
2.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018
-yil 27-
iyundagi “Yoshlar –
kelajagimiz Davlat dasturi to‘g‘risida”gi PF
-5466-son Farmoni // Qonun hujjatlari
m
a’lumotlari milliy bazasi, 15.08.2018 y., 07/18/3907/1706
-son.
3.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018
-yil 14-avgustdagi
–
Yoshlarni
ma’naviy
-
axloqiy va jismoniy barkamol etib tarbiyalash, ularga ta’lim
-tarbiya berish tizimini
sifat jihatidan yangi bo
sqichga ko‘tarish chora
-
tadbirlari to‘g‘risida‖gi PQ–
3907-son Qarori //
Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi, 15.08.2018 y., 07/18/3907/1706
- son.
4.
Абдукаримов
Х. Профессионалное воспитания личности учителя в
проыессе непрерывного педагогического оброзования. –
М., 1998. –
С. 30.
5.
Абдукаримов
Х. Профессионалное воспитания личности учителя в
проыессе непрерывного педагогического оброзования. –
М., 1998. –
С. 30.
226.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
01 (2022) / ISSN 2181-1415
233
6.
Karimova Mukaddas Otajonovna, Nasirova Mavjudakhon Bakhodirovna,
Tuychieva Ranokhon Nodirjon kizi Pedagogical bases of the organization of methodical
work in professional colleges academicia: An International Multidisciplinary Research
Journal https://saarj.com 2021.
7.
M.N.Ismoilov “Bolalar va o‘smirlar gigienasi” Toshkent –
1994-yil.
8.
D.J.SHaripova “Talabalarda sog‘lom turmush tarzini shakllantirish”. “Farg‘ona”
nashriyoti
–
2010-yil.
