Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Journal home page:
https://inscience.uz/index.php/socinov/index
Improving speech competencies in teachers of preschool
education
Ezozxon KHAMROEVA
1
Jizzakh State Pedagogical Institute
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Article history:
Received February 2021
Received in revised form
28 February 2022
Accepted 20 March 2022
Available online
15 April 2022
The article talks about the ways and consequences of future
preschool educators on improving speech competences, the
main parts of speech and its main impact on the educator. In
order to fully reveal the topic of the article, the research work of
foreign and local scientists was used effectively. The main
purpose of the article is to develop theoretical and practical
recommendations for the development of speech competencies
of future teachers of preschool education. The conclusions
obtained in the process of analyzing the topic of the article can
be used in the course processes in order to ensure that the
development of speech competences and its effectiveness in the
future educators have a positive impact on the educators.
2181-
1415/©
2022 in Science LLC.
https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol3-iss3/S-pp
This is an open access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru)
Keywords:
speech competence,
educator,
preschool,
innovative technologies,
communication,
dialogue,
tenderness,
tone,
intellektual,
attraction,
communicative norms,
ethical norms,
affektiv,
cognitive,
maturity,
education,
upbringing.
Maktabgacha taʼlim pedagog
-tarbiyachilarida nutqiy
kompetensiyalarini takomillashtirish
ANNOTATSIYA
Kalit
so‘zlar
:
nutq kompetensiyasi,
pedagog-tarbiyachi,
maktabgacha talim
muassasasi,
Maqolada b
o‘
lajak maktabgacha ta
’
lim pedagog-tarbiyachi-
larining nutqiy kompetensiyalarini takomillashtirish y
o‘
llari va
mexanizmlari, nutqning asosiy qismlari va uning tarbiyalanuv-
chiga asosiy ta
’
siri haqida s
o‘
z boradi. Maqola mavzusini
1
Lecturer at the Department of
“
Methods of preschool education
”
Jizzakh State Pedagogical Institute.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
02 (2022) / ISSN 2181-1415
361
innovatsion texnologiyalar,
muloqot,
dialog,
mayinlik,
ohang,
intellektual,
jalb qilish,
kommunikativ normalar,
etik normalar,
affektiv,
kognitiv,
yetuklik,
ta
’
lim,
tarbiya.
t
o‘
laqonli ochib berish maqsadida xorijlik va mahalliy olim-
larning ilmiy-tadqiqot ishlaridan samarali foydalanildi. Maqola-
dan asosiy k
o‘
zlangan maqsad b
o‘
lajak maktabgacha ta
’
lim
pedagog-tarbiyachilarining nutqiy kompetensiyalarini rivojlan-
tirishda nazariy va amaliy tavsiyalarni ishlab chiqishdir.Маqola
mavzusini tahlil qilish jarayonida olingan xulosalarni b
o‘
l
g‘
usi
tarbiyachi-pedagoglarda nutqiy kompetensiyalarni rivojlan-
tirish va uning samaradorligining tarbiyalanuvchilarga ijobiy
ta
’
sir k
o‘
rsatishini ta
’
minlash maqsadida dars jarayonlarida
foydalanish mumkin.
Совершенствование речевых компетенций у педагогов
дошкольного образования
АННОТАЦИЯ
Ключевые слова:
речевая компетентность,
педагог
-
воспитатель,
дошкольное
образовательное
учреждение,
инновационные
технологии,
общение,
диалог,
нежность,
тон,
интеллектуальность,
влечение,
коммуникативные нормы,
этические нормы,
аффективные,
познавательные,
зрелость,
образование,
воспитание.
В статье рассматриваются пути и механизмы
совершенствования
речевых
компетенций
будущих
педагогов
-
воспитателей
дошкольного
образования,
рассматриваются основные части речи и ее основное
влияние на воспитанника. Для того чтобы в полной мере
раскрыть тему статьи, были эффективно использованы
научно
-
исследовательские
работы
зарубежных
и
отечественных ученых. Основной целью статьи является
разработка теоретических и практических рекомендаций
по развитию речевых навыков будущих педагогов
дошкольного образования. Выводы, полученные в ходе
анализа темы статьи, могут быть использованы в процессе
занятий с целью обеспечения развития
речевых
компетенций у будущих педагогов
-
воспитателей и
положительного
влияния
ее
эффективности
на
воспитанников.
Oramizda barchamiz ham chiroyli va mazmunli s
o‘
zlashni xohlaymiz. Chunki s
o‘
z bu
bizni yetaklovchidir, tilimiz esa bizning aqllimiz yoki aqlsizligimiz belgisidir. Barcha
intellektual kasblar nutq bilandir.Ular orasida eng afzali bu pedagoglikdir.
Rus adabiyotshunosi va pedagogi
A.P.Chexov
KIRISH
Maktabgacha ta
’
lim muassasasi tarbiyalanuvchilarning asosiy tarbiya va munosa-
batlarni
o‘
rgatadigan oiladan keyingi asosiy makon hisoblanadi. Tarbiyalanuvchilar
muassasada doimiy ravishda muloqot va
o‘
zini tutish va boshqa shu kabi muhim
xislatlarni aynan shu yerda
o‘
zlashtiradi. Maktabgacha ta
’
lim muassasasida tarbiya-
lanuvchilarga ta
’
sir k
o‘
rsatish uchun, eng avvalo, tarbiyachi-pedagogda eng muhim
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
02 (2022) / ISSN 2181-1415
362
xislatlardan biri nutq madaniyati va kompetensiyalari shakllangan b
o‘
lishi muhimdir.
Oliy ta’lim muassasalarida maktabgacha ta’lim muassasalari tarbiyachi
-pedagoglarning
nutq kompetensiyalarini shakllantirishda malakaviy amaliyot faoliyatining ahamiyati
yuqoridir. Maktabgacha ta’lim muassasining tarbiyachi pedagogining nutq madaniyati
uning nutq faoliyati va qismlarini t
o‘
laqonli
o‘
z ichiga oladi. Nutq madaniyatining barcha
tarkibiy qismlari uchun ma
’
lum normalar mavjud b
o‘
lib, ular, birinchi navbatda, muloqot
normalari sifatida namoyon b
o‘
ladi:
•
kognitiv (boshqalarni idrok etish va ularni tushunish);
•
affektiv (boshqasiga munosabat);
•
xulq-atvor (muayyan vaziyatda xatti-harakatni tanlash);
•
etik normalar;
•
kommunikativ normalar.
Kommunikativ va etik normalar
o‘
zida aniq qoidalarni namoyon qiladigan nutq
kompetensiyasining normalaridir. Bola uchun eng muhim omil bu qulo
g‘
i bilan
eshitadigan s
o‘
zlaridir. Bejizga bolalarga xushmuomala b
o‘
lish nafaqat fanda, balki dinda
ham buyurilgan. Chunki bolalarga atrofidagi shaxslarning nutq madaniyati va muomila
layoqati ruhiy holatiga asosiy ta
’
sir k
o‘
rsatuvchi omildir.
Pedagog qaysi bosqichda pedagog b
o‘
lishidan qat
’
i nazar, doimiy muloqotga
kiruvchi kasb egalaridan biri hisoblanadi. Tarbiyachi-pedagoglar bolaning aynan
shakllanayotgan davrining “bog‘bon”lari hisoblanadi. Shuning uchun ham tarbiyachi
-
pedagogda ta’lim va tarbiya jarayonidagi har bir kompetensiya va elementlar katta
ahamiyat kasb etadi. Maqolaning asosiy tadqiqot obyekti ham bu tarbiyachi-pedagog va
uning faoliyatidagi nutq kompetensiyalarining rivojlanishida hozirgi zamonaviy
innovatsion texnologiyalarning
o‘
rni maqolaning predmeti hisoblanadi.
MAVZUGA OID ADABIYOTLARNING TAHLILI
Maktabgcha ta’lim
muassasalarining tarbiyachi pedagoglarining nutq kompeten-
siyalari bo‘yicha ko‘plab xorijlik va mahalliy olimlarimizni misol qilib keltirish mumkin.
Rossiyalik psixolog-pedagoglardan L.S. Vegotskiy, A.N. Leontev, T.A. Markova, A.P. Usova,
E.A. Flerina, A.V. Zaporozhets, M.
Lisin va boshqalar maktabgacha ta’lim muassasi
tarbiyachi-pedagoglarning nutq kompetensiyalarini shakllantirish borasida ilmiy
tadqiqot ishlarini olib borgan.
A.V. Zaporozhets va M. Lisin kabi Sobiq Ittifoq davri pedagog-psixologlarining
ta’kidlashicha, maktabgacha ta’lim muassasalarida nutq kompetensiyalari maktabgacha
yoshdagi bolaning aqliy rivojlanishiga hissa qo‘shadi, uning faoliyat darajasiga ta’sir
qiladi. Olimlar tarbiyachi-
pedagoglarning nutq kompetesniyasi o‘rganilishining saba
bi
sifatida aynan maktabgacha ta’lim muassasasi bola uchun nutq va muloqot qobiliyati
shakllanadigan oiladan keyingi ikkinchi asosiy muhit deya ta’riflashadi. Muassasada
tarbiyalanuvchilar kunining asosiy qismini 7-8 soat atrofida tarbiyachi-pedagog bilan
muloqotda
o‘
tkazadi. L.S. Vegotskiy va A.N. Leontev fikricha, tarbiyalanuvchilardagi
nutqdagi asosiy taqlid ota-ona va tarbiyachi-pedagoglarga qaratiladi. Rus pedagog-
larining aksariyati yangi davrga kelganda, tarbiyachi-pedagoglar uchun nutq kompeten-
siya
sini shakllantirishning asosiy texnologiyasi sifatida oliy ta’lim muassasalarida
ulardan ko‘proq ovoz chiqarib kitob yoki biror matnni o‘qitish orqali shakllantirish
g‘oyasini ilgari surishgan. Umuman olganda, tarbiyachi
-pedagoglarning nutq kompeten-
siyasi
masalasi qadimgi dunyo tarixi davridayoq o‘rganilgan dolzarb masalardan biri
bo‘lgan.
Masalan, qadimgi Yunonistonda bola qarovchilarning nutq jarayonida doimiy
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
02 (2022) / ISSN 2181-1415
363
ohang mayinligini saqlab qolish uchun muntazam yalpiz sharbati tavsiya etilgan. Yana bir
rus pedagogi yoshlikdagi kasbi tarbiyachi-
pedagog bo‘lgan T.A.
Markova fikricha,
tarbiyachi-
pedagogdagi nutqda ohangning bir me’yordaligi va mayinlikni teng ushlab
turish bolaning asab tizimiga ortiqcha zarar yetkazishdan asraydi. Amerikaning mashhur
“Muloqot pedagogikasi” ilmiy jurnali muharriri Eugene Matusov o‘zining ilmiy tadqiqot
ishlarida muloqot jarayonida pedagog va tarbiyalanuvchi o‘rtadagi muloqotni tarbiya
“ko‘prigi” deya izohlaydi. Muloqot jarayonida pedagog nafaqat o‘zining nutq kompeten
-
siyalarini namoyon qiladi, balki tarbiyalanuvchining ham nutqiy faolligini shakllantiradi.
Bu boradagi fikrini Eugene Matusov quyidagi so‘zlar orqali ifodalaydi: “Pedagogning
nutqi pedagogik ta’sir ko‘rsatishning asosiy vositasi va ayni paytda o‘quvchilar uchun
nutq t
arbiyasining bir namunasidir.”
TADQIQOT METODOLOGIYASI
Pedagog professional nutqining komponentlari quyidagilardan iborat. Pedagog-
ning professional faoliyatining mazmuni uning nutqiga bir qator o‘ziga xos talablarni
qa’tiy talablarni qo‘yadi va uni muayya
n nutq fazilatlarini professional, zarur va majburiy
sifatida rivojlantirishga majbur qiladi. Nutqning tarkibiy qismlaridan biri
o‘
qituvchining
ovozining sifatidir.
Ovoz
nutq uslubining eng muhim elementidir. Pedagog uchun u asosiy ish
vositasidir. Ovoz uchun quyidagi talablar q
o‘
yiladi:
•
Ovoz yoqimsizlikdan yiroq bo‘lishi kerak, oliyjanoblik va mayinlik mavjud
bo‘lishi kerak.
•
Tarbiyachi-
pedagog vaziyatdan kelib chiqqan holda ovoz tonini o‘zgartira bilishi kerak.
•
Tarbiyachi-pedagog ovozin
i boshqara bilishi kerak, nutq o‘zi uchun emas,
tinglovchilar uchun ekanligini anglay bilishi kerak.
•
Tarbiyachi-pedagog ovozi yordamida tarbiyalanuvchilarni boshqara bilishi kerak.
•
Tarbiyachi-
pedagog ovozi kerakli darajada qattiq bo‘lishi kerak.
Yuqoridagi talablardan kelib chiqqan holda aytish mumkinki, tarbiyachi-pedagog
ovozida oliyjanoblik, mahkamlik, mehribonlik va qattiqq
o‘
llik aks etishi kerak.
Ovozning keyingi muhim komponentlaridan biri diksiyadir.
Diksiya-nutq tovushlarining aniq va ravshan talaffuz qilinishidir. Yaxshi diksiyon
tovushlarning o
g‘
zaki xususiyatlariga qat
’
iy rioya qilish orqali ta
’
minlanadi. Diksiya
o‘
qituvchining nutq uslubining majburiy elementlaridan biridir, chunki uning nutqi
namunadir.
Nutqning muhim tarkibiy qismi-orfoepiya-ona tilining barcha s
o‘
zlarining t
o‘g‘
ri
adabiy talaffuzidir. T
o‘g‘
ri adabiy talaffuzni
o‘
zlashtirishning murakkabligi shundaki,
talaffuz har doim matnda yozilgani bilan mos kelmaydi. Shuning uchun adabiy talaf-
fuzning umumiy qabul qilingan me
’
yorlari
o‘
rganilishi kerak.
Nutq kompetensiyasidagi muhim qism ta
’
sirchanlikdir.
Ta
’
sirchanlik-
o‘
qituvchining nutqining professionalligining yana bir elementi
hisoblanadi. Ifodali nutq hissiy va intellektual mazmun bilan t
o‘
ldiriladi, bu intonatsiya,
imo-ishoralar, yuz ifodalari alohida ahamiyatga ega b
o‘
lgan o
g‘
zaki nutqning
o‘
ziga xos
xususiyati bilan bo
g‘
liq jarayondir. O
g‘
zaki nutq uchun juda quyidagi elementlar muhim
ahamiyatga egadir.
•
intonatsiya vositalarini to‘g‘ri ishlatish;
•
mantiqiy
urg‘u ( ovozni ko‘tarish yoki kamaytirish, tempni o‘zgartirish orqali
so‘zlar yoki iboralar ma’nosidagi asosiy so‘zlardan ajratish);
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
02 (2022) / ISSN 2181-1415
364
•
pauza;
•
nutqning ohangdorligi (so‘z balandligi va kuchida nutq harakati);
•
tezlik (ma’lum bir birlik uchun aytilgan so‘zlar s
oni);
Intonatsiya nutqni jonli, hissiy jihatdan t
o‘
yingan qiladi, fikr yanada t
o‘
liq ifoda-
lanadi, tugata oladi.
TAHLIL VA NATIJALAR
Maqolada yoritib
o‘
tilgan ma
’
lumotlar asosida aytish mumkinki, tarbiyachi-
pedagog nutqida quyidagilarni asosiy qism deya aytish mumkin.
Nutqning kommunikativ sifati-muloqotni tashkil etish va uni samarali qilish uchun
yordam beradigan xususiyatlar: ahamiyatlilik, boylik, poklik, aniqlik, mantiqiylik, mav-
judlik, ifoda, rostg
o‘
ylik.
Madaniy nutq insonning umumiy madaniyatining ajralmas elementidir. Bu tasodif
emaski, insonning nutqi uning tashrif qo
g‘
ozidir, chunki uning muvaffaqiyati nafaqat
kundalik muloqotda, balki professional faoliyatda ham qanchalik yaxshi ifoda etilganiga
bo
g‘
liq. Bu omil tarbiyachi-pedagog faoliyatidagi eng muhim qismdir.
Tarbiyachi-pedagogning nutqi u y
o‘
naltirilgan bolalarning yoshiga, ularning
rivojlanishiga, atrof-muhit haqidagi
g‘
oyalar zaxirasiga, ularning tajribasiga tayanishga
qat
’
iy mos kelishi kerak.
Maktabgacha ta
’
lim muassasasining tarbiyachi-pedagoglaridan ajralib turadigan
xususiyatlardan quyidagilar deyish mumkin:
Aniqlik
–
nutqning semantik mazmuniga va uning asosini tashkil etadigan
axborotga muvofiqligidir. Tarbiyachi-pedagog nutqning semantik (semantik) tomoniga
alohida e
’
tibor qaratilishi kerak, bu esa bolalarda aniq foydalanish k
o‘
nikmalarini shakl-
lantirishga yordam beradi.
Mantiqiylik
–
nutq tarkibiy qismlarining semantik aloqalarida va fikrning qismlari
va tarkibiy qismlari
o‘
rtasidagi munosabatlarning ifodasidir. Tarbiyachi-pedagog shuni
e
’
tiborga olish kerakki, maktabgacha yoshdagi izchil bayonotning tarkibiy qismlari
haqida
g‘
oyalar paydo b
o‘
ladi, intraartikulyar aloqaning turli usullaridan foydalanish
qobiliyatlari shakllanadi.
Muvofiqlik
–
nutqda vaziyat va aloqa sharoitlariga mos keladigan birliklardan
foydalanish.
O‘
qituvchi nutqining dolzarbligi, birinchi navbatda, uslub tuy
g‘
usiga ega
b
o‘
lishni nazarda tutadi. Maktabgacha yoshdagi bolalarning
o‘
ziga xos xususiyatlarini
hisobga olgan holda, tarbiyachi-pedagog bolalarning nutq xatti-harakatlari madaniyatini
shakllantirishga qaratilgan(muloqot qobiliyatlari, nutq belgilaridan foydalanish
qobiliyati, aloqa holatiga e
’
tibor berish va boshqalar).
To‘g‘riso‘zlik
–
nutqda adabiy tilga begona elementlarning y
o‘
qligi. Adabiy b
o‘
lma-
gan s
o‘
z birikmalarini bartaraf etish maktabgacha yoshdagi bolalarning nutq rivoj-
lanishining vazifalaridan biridir. Ushbu muammoni hal qilishda tarbiyachi-pedagog
o‘
z
nutqining tozaligiga e
’
tibor qilishi kerak: salbiy s
o‘
zlarni, dialektik va jargon s
o‘
zlarni
ishlatish mumkin emas.
XULOSA VA TAKLIFLAR
Xulosa sifatida aytish mumkinki, maktabgacha ta
’
lim muassasalarida tarbiyachi-
pedagoglarni nutq kompetensiyasini shakllantirishda yuqoridagi barcha faktorlar muhim
ahamiyatga egadir. Nutq kompetensiyasi tarbiyachi-pedagogning kasbiy faoliyatining
samardorligini oshiruvchi muhim elementlardan biridir. Uning tarbiyalanuvchilarga
ta
’
siri esa kelgusida jamiyatdagi shaxslarning shakllanishining ijobiyligini ta
’
minlaydi.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
02 (2022) / ISSN 2181-1415
365
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
02 (2022) / ISSN 2181-1415
366
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI:
1.
Мактабгача
ёшдаги
болалар
илк
ривожланишига
қўйиладиган
Давлат
талаблари
.
2.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.M.
Mirziyoyev tomonidan 2019-yil
20-
martda “Yoshlar ma’naviyatini yuksaltirish va
ularning bo‘sh vaqtini
mazmunli tashkil
etish bo‘yicha 5 ta muhim tashabbus
3.
Maktabgacha ta’lim muassasalarida qisqa muddatli guruhlar faoliyatini tashkil
etishda tarbiyachilarni tayyorlash bo‘yicha trening moduli. T.: 2017
-y.
4.
“Bolangiz maktabga tayyormi?”
O‘z.Res. Xalq ta’limi vazirligi Respublika ta’lim
markazi, Ma’rifat
-Madadkor nashriyoti.
5.
Kilichova M.K. et al. Issues of formation of ecological knowledge and culture in
preschool educational institutions // Asian journal of multidimensional research.
–
2021.
–
Т
. 10.
–
№. 4. –
С
. 666-670.
6.
Hamraeva
E. Nutq o‘stirish mashg‘ulotlarida bolalarni ijodiy fikrlashga o‘rgatish
yo‘llari
//
Мактабгача
таълим
журнали
.
–
2021.
–
Т
. 3.
–
№. Preschool education
journal.
7.
Hamrayeva E. Bolaning rivojlanish sohalari kompetensiyalari // Academic
Research in Educational Sciences.
–
2021.
8.
Hamrayeva E. Maktabgacha ta’lim tashkilotlari tarbiyalanuvchilarining
tarbiyasida didaktik adabiyotlardan foydalanishning ahamiyati //
Мактабгача
таълим
журнали
.
–
2022.
–
Т
. 3.
–
№. 3.
9.
Hamrayeva
E. Maktabgacha yoshdagi bolalar nutqini o‘stirish yo‘llari
//
Мактабгача
таълим
журнали
.
–
2022.
–
Т
. 3.
–
№. 3.
10.
Hamrayeva E. Tarbiyachining nutqining jarangdorligi //
Мактабгача
таълим
журнали
.
–
2022.
–
Т
. 1.
–
№. Preschool education journal.
11.
Hamrayeva
E. Maktabgacha ta’lim tashkilotlarida mashgulotlarni tashkil
etishda innovatsion texnologiyalardan foydalanishning afzalliklari // Scienceweb
academic papers collection.
–
2021.
12.
Hamrayeva E. Milliy urf odatlarni maktabgacha yoshdagi bolalar tarbiyasidagi
ahamiyati // Scienceweb academic papers collection.
–
2021.
13.
Hamrayeva
E. Bo‘lajak pedagog tarbiyachilarning kasbiy kompitentligini
shakllantirish texnologiyalari // Scienceweb academic papers collection.
–
2021.
14.
Hamrayeva E. Maktabgacha yoshdagi bolalar nutqini rivojlantirishning nazariy
asoslari // Scienceweb academic papers collection.
–
2021.
15.
Hamrayeva
E. Favqulodda vaziyatlarda maktabgacha ta’lim muassasalari
tarbiyalanuvchilarining xafvsizligi // muhofaza+.
–
2020.
16.
Berkinova C. Katta yoshdagi maktabgacha yoshdagi bolalarning jismoniy
rivojlanishi yordami bilan ochiq o‘yinlar tshkil qilish
//
Мактабгача
таълим
журнали
.
–
2022.
–
Т
. 2.
–
№.
Preschool education journal.
17.
Berkinova
C. Роль музыкальных образовательных форм в дошкольных
образовательных организациях
//
Мактабгача таълим журнали. –
2022.
–
Т. 1. –
№.
Preschool education journal.
18.
Aynur Ibodullayevna Suyarovna. Sharof Rashidov Publistikasining ijtimoiy
xayotdagi o‘rni
// Academic research in educational sciences. 2021.
–
№
10.
19.
Suyarova
A.I. Sharof Rashidov publistikasining ijtimoiy xayotdagi o‘rni
(Kashmir qo‘shig‘i misolida)
// Academic research in educational sciences.
–
2021.
–
Т
. 2.
–
№. 11. –
С
. 1131
–
1134.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
02 (2022) / ISSN 2181-1415
367
20.
Xoliqov F., Marhabo
Q. Maktabgacha ta’lim yoshidagi tarbiyalanuvchil
arni
tarbiyalashda ta’lim va tarbiyaning uyg‘unligi ta’minlash
//
Мактабгача
таълим
журнали
.
–
2021.
–
Т
. 3.
–
№. Preschool education journal.
21.
Qilichova
M. Maktabgacha ta’lim tashkilotlari tarbiyalanuvchilarida ekologik
bilim va madaniyatni shakllantirish masalalari //
Мактабгача
таълим
журнали
.
–
2021.
–
Т
. 3.
–
№. Preschool education journal.
22.
Toshtemirova
D.S.Q. Bolalar nutqini rivojlantirishning o‘yin faoliyatidan
foydalanishning asosiy xususiyatlari // Academic research in educational sciences.
–
2021.
–
Т
. 2.
–
№. 11. –
С
. 1068
–
1073.
23.
Toshtemirova
D.S.Q. Maktabgacha ta’lim tashkilotlarida mashgulot talim
berishning asosiy shakli sifatida // Academic research in educational sciences.
–
2021.
–
Т
. 2.
–
№.
10.
–
С
. 922
–
926.
