Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Journal home page:
https://inscience.uz/index.php/socinov/index
Concepts on foreign investments in the 21st century
Sayohat
AHROROVA
1
Tashkent State Law University
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Article history:
Received May 2021
Received in revised form
28 May 2022
Accepted 20 June 2022
Available online
25 July 2022
This article mainly tries to reveal the economic aspect of
foreign direct investment. It basically reveals the policy of the
host countries towards foreign investment so far, through the
classical, dependency and medium road theories, as well as the
recent widespread use of the medium road theory by countries
around the world.
As a result of the birth of a new generation of bilateral
investment agreements, developed and capital-exporting
countries are pursuing policies that incorporate elements of
classical theory, in contrast to the flexible investment policies of
host countries, and developing countries' domestic industrial
growth is insufficient. It is shown by examples that investment
policy is not unprofitable.
2181-
1415/©
2022 in Science LLC.
https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol3-iss6/S-pp2
87-292
This is an open access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru)
Keywords:
direct investment,
bilateral investment treaties,
classical theory,
dependency theory,
national regime,
most favorable regime.
XXI asrda xorijiy investitsiyalar b
o‘
yicha tushunchalar
ANNOTATSIYA
Kalit so‘zlar
:
t
o‘g‘
ridan t
o‘g‘
ri investitsiya,
ikki tomonlama investitsiya
bitimlari,
klassik nazariya,
qaramlilik nazariyasi,
milliy rejim,
eng k
o‘
p qulaylik
tu
g‘
diruvchi rejim.
Ushbu maqolada, asosan, t
o‘g‘
ridan t
o‘g‘
ri xorijiy investit-
siyalarning huquqiy va iqtisodiy tahlili olib boriladi. Bunda
qabul qiluvchi mamlakatlarning shu paytgacha xorijiy investit-
siyaga nisbatan qanday siyosat olib borganliklari, klassik,
qaramlilik va
o‘
rta y
o‘
l nazariyasi orqali ochib beriladi,
shuningdek,
O‘
rta y
o‘
l nazariyasining keyingi paytlarda dunyo
mamlakatlari tomonidan keng q
o‘
llanilayotganligi haqida s
o‘
z
yuritiladi.
Ikki tomonlama investitsiya shartnomalari yangi avlodining
yuzaga kelishi natijasida rivojlangan va kapital eksport qiluvchi
davlatlar uni qabul qiluvchi davlatlarning moslashuvchan
investitsiya siyosatlariga qarama-qarshi
o‘
laroq, klassik
nazariya elementlarini
o‘
z ichiga olgan siyosat yuritayotgan-
1
teacher, Department of Business Law, Tashkent State Law University, Tashkent, Uzbekistan
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
06 (2022) / ISSN 2181-1415
288
liklari hamda rivojlanayotgan davlatlarning ichki sanoatini
o‘
stirishni yetarli darajada hisobga olgan holda investitsiya
siyosati yuritishlari foydadan xoli emasligi misollar orqali
k
o‘
rsatib
o‘
tilgan.
Концепции иностранных инвестиций в 21 веке
АННОТАЦИЯ
Ключевые слова:
прямые инвестиции,
двусторонние
инвестиционные
договоры, классическая
теория,
теория зависимости,
национальный режим,
режим наибольшего
благоприятствования.
В
данной
статье
анализируется
правовые
и
экономические
аспекты
иностранных
инвестиций.
Раскрывается политика принимающих стран в отношении
иностранных инвестиций, с помощью классической
теории, теории зависимости и теории средней дороги, а
также недавнее широкое использование теории средней
дороги странами по всему миру.
В
результате
появления
нового
поколения
двусторонних инвестиционных соглашений, развитые
страны и страны
-
экспортеры капитала проводят политику,
включающую элементы классической теории, в отличие от
гибкой инвестиционной политики принимающих стран, и
внутренний промышленный рост развивающихся стран
замедляется.
Ikkinchi jahon urushidan keyin davlatlar
o‘
rtasida boshlangan liberal iqtisodiy
tizimning eng katta m
o‘’jizalaridan biri xorijiy i
nvestitsiya ekanligiga hech qanday
shubha y
o‘
q.
Darhaqiqat, ushbu maqolada s
o‘
z yuritiladigan t
o‘g‘
ridan t
o‘g‘
ri xorijiy
investitsiyalar (keyingi
o‘rinlarda “xorijiy investitsiyalar”), “Osiyo arslonlari” nomini
olgan t
o‘
rt Janubiy-Sharqiy Osiyo davlatlarida, keyinchalik Xitoyda va hozirgi kunda esa
Sharqiy Yevropa va Vyetnamda mamlakat iqtisodiy
o‘
sishiga katta ta
’
sir etdi va hali-
hamon ushbu jaroyon davom etmoqda [1].
Aynan xorijiy investitsiya atamasiga, shuningdek, uning iqtisodiy jihatlariga
e’tibor
qaratilganligining asosiy sababi quyidagicha izohlanadi: iqtisodiy ma’nodagi xorijiy
investitsiya xususida bahs yuritilganda, olimlar, birinchidan, uning, haqiqatan ham,
rivojlanayotgan davlatlar iqtisodiyotiga musbat ta’sir etish yoki etmasligi ha
qida k
o‘
plab
bahs yuritganlar va hozirda ham ushbu bahslar
o‘
z nihoyasiga yetganicha y
o‘
q.
Ikkinchidan, xalqaro savdo sohasida Butunjahon Savdo Tashkiloti (BST) (World Trade
Organization, WTO) b
o‘
lgani kabi xorijiy investitsiyalarni tartibga soladigan
k
o‘
ptomonlama xalqaro tashkilot yoki bitim hali-hanuz mavjud emas [2]. Ushbu holat esa
xorijiy investitsiya b
o‘
yicha turli davlatlarning turlicha siyosat yuritishlariga, natijada
dunyoda xorijiy investitsiyaning iqtisodiy
o‘
lchoviga nisbatan turlicha tizimlarning
yuzaga kelishiga sabab b
o‘
ldi.
1. Xorijiy investitsiyaga oid nizoli iqtisodiy nazariyalar.
Bugungi kunga qadar xorijiy investitsiyaning rivojlanayotgan davlatlar
iqtisodiyotiga qanday ta’sir etishini baholovchi uch asosiy nazariya mavjud. Mamlakatda
us
hbu nazariyalardan qaysi birining tatbiq etilishiga ko‘ra unga xorijiy investor va
investitsiyaga nisbatan huquqiy himoya rejimi ham o‘z o‘rnida o‘zgarib ketishini eslatish
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
06 (2022) / ISSN 2181-1415
289
o‘rinlidir. Bu uch nazariya, asosan, Buyuk Britaniyaning Kembridj universitetida ch
op
etilgan mashhur M.
Sornarajahning “Xorijiy investitsiyalarga oid xalqaro huquq”
[3]
kitobida tanishtirib o‘tilgan.
1.1. Klassik nazariya (classical theory).
Klassik nazariya rivojlangan davlatlar tomonidan himoyalanadigan
liberal
iqtisodiyot doktrinasiga
(economic liberalism)
asoslanadi.Ushbu doktrinaga k
o‘
ra,
xorijiy investitsiya uni qabul qilivchi davlat uchun foydali b
o‘
lib, xorijiy investitsiya orqali
mamlakatga yangi texnologiyalar transferi, korxonalarning qurilishi, ishsizlikning
pasayishi va ishchilar malakasining oshishi kuzatilib, xorijiy investor orqali jamiyatda
so
g‘
liq, ekologiya va transport tizimining sifati yaxshilanadi. Klassik nazariya 1990-yillar-
dagi Sobiq Sovet Ittifoqining qulashi tufayli keng yoyildi va
o‘
sha paytdan boshlab ikki
tomonlama investitsiya bitimlar (keyingi
o‘
rinlarda ITIB) tuzilishining tezlashishi ham
ushbu holatning natijasidir. Shu bilan birga, Jahon Banki va Xalqaro valyuta fondi kabi
xalqaro tashkilotlar Amerika Q
o‘
shma Shtatlarini q
o‘
llab-quvvatlovchi kuch sifatida
ushbu nazariyani ma
’
qullab, rivojlangan davlatlarga nisbatan ushbu klassik nazariyani
shart qilgan holda qarzlar berdi [4]. Ammo yuqorida aytilgan musbat tomonlari b
o‘
lsa
ham, xorijiy investitsiyaga doir klassik nazariyaga aniq b
o‘
lgan dalillar yetishmaydi.
Sornarajahga k
o‘
ra, klassik nazariyaning quyidagi kuchsiz tomonlari mavjud:
1. Investor rivojlanayotgan davlatga, albatta, yangi texnologiyasini olib boradi,
degan fikr xato b
o‘
lib, rivojlangan davlatlar bozorida eskirgan mahsulotni ishlab
chiqaruvchi texnologiyani ham transfer qilish holatlari mavjud. Chunki rivojlanayotgan
davlatlar bozorida eng s
o‘
nggi texnologiya yutuqlarini iste
’
mol qilishga xarid qobiliyati
yetishmaydi.
2. Albatta, xorijiy investitsiyaning uni qabul qiluvchi mamlakatga ijobiy ta
’
siri
kuzatilsa-da, kapital va menejerlik qobiliyatiga boy b
o‘
lgan multinatsional kompaniya-
larning
(multinational companies)
rivojlanayotgan davlatlar bozoriga kirib, u yerdagi
kuchsiz mahalliy firmalarni raqobatda sindirib, bozordan chiqarib yuborish holatlari ham
mavjud.
3. Xorijiy investitsiya
o‘
z mamlakatining qattiq ekologiya qonunchiligidan qochib,
ekologiya qonunchiligi va uning ijrosi zaif b
o‘
lgan hududlarga k
o‘
chib
o‘
tib, ushbu
davlatlar tabiatiga zarar yetkazish xavfi mavjud [5].
4.
Investor o‘z foydasini maksimal darajaga ko‘tarish maqasadida
narx transferi
(transferring prices)
va
noqonuniy pul o‘tkazmalari
(money laundering)
kabi manfiy
harakatlarni tez-tez amalga oshiradi.
Umuman olganda, ushbu nazariyaga asoslangan holda, xorijiy investitsiyaga doir
bo‘lgan siyosat yuritish nomuvofiq bo‘lib, bundan boshqa holatlarni ham ko‘zda tutish
lozim. S
o‘
nggi paytlarda aytilayotgan inson huquqlari va ekologiya masalalari shular
qatoridadir. Eng s
o‘
nggida esa garchi klassik nazariya uchun aniq dalillar yetishmasa
ham, uning orqasida turgan va rivojlangan davlatlarning “ko‘
rinmas q
o‘li” hisoblangan
Xalqaro valyuta fondining ushbu nazariyani q
o‘
llab-quvvatlashi hali-hamon t
o‘
xtamasligi
aniqligini aytish joizdir.
1.2. Qaramlilik nazariyasi.
Xorijiy investitsiyaga doir qaramlik nazariyasiga ko‘ra, investitsiyani qabul
qiluvchi mamlakat iqtisodiyoti uni investitsiya qiluvchi mamlakat (ko‘pgina hollarda
rivojlangan mamlakat) iqtisodiyotiga qaram holga keladi va shuning uchun xorijiy
investitsiyaning foydasi bo‘lmaydi. Davlat xorijiy investitsiyani qonunlar orqali qattiq
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
06 (2022) / ISSN 2181-1415
290
nazorat qilsa-da, investorlar ushbu davlatning elitar qatlami bilan hamkorlik qilib,
qonunlarning ishlamas holga kelish xavfi tug‘iladi. Shu sababli ushbu nazariya
ja
miyatdagi boy va kambag‘allar o‘rtasidagi farqni yo‘q qilish uchun iqtisodiy millatchilik
doktrinasini
(Economic nationalism)
[6] oldinga suradi. Uning markaziy g‘oyasi shuki,
iqtisodiy harakatlar davlat qurilishi va davlat manfaatlari bilan bir xil bo‘lis
hi va unga
bo‘ysunishi lozim.
Qaramlik nazariyasida Lotin Amerikasi davlatlarining Shimoliy Amerika investit-
siyasiga qarshi tug‘ilgan kuchli dushmanchilik qarashi bo‘lib, uning ostida AQShning
ushbu davlatlar iqtisodiyotida yuqori mavqe egallaganligi sababi yotadi. 1870-yillarda
kelib chiqqan Kalvo doktrinasi (Calvo Doctrine) yuzaga kelishining ushbu nazariya bilan
bog‘liqligi ehtimoli ham mavjud.
Ammo 1990-yillardan boshlab xorijiy investitsiyaga nisbatan Lotin Amerikasi
davlatlarining tutgan y
o‘
llari ham
o‘
zgarib, ushbu davlatlar ham faol ravishda xorijiy
investitsiyalarni jalb etish siyosatini yurita boshladilar [7]. Boshqa tomondan esa
moliyaviy inqiroz kabi iqtisodiy tushkunlik boshlanishi bilan xorijiy investitsiyaning
mamlakatdan “qochib chiqib ketishi” xavfi yuzaga keldi. Lekin moliyaviy inqiroz paytida
mamlakatdan osonlik bilan chiqib, holatni yanada yomonlashtiradigan xorijiy investitsiya
turi ushbu maqolada s
o‘
z ketayotgan t
o‘g‘
ridan t
o‘g‘
ri xorijiy investitsiya
(foreign direct
investment)
emas, balki qimmatli qo
g‘
oz k
o‘
rinishida b
o‘
ladigan portfel investitsiya
(portfolio investment)lardir [8]. Masalan, 1994
–
1995-yillarda Meksikada va 1997
–
1998-yillarda Janubiy Osiyoda r
o‘
y bergan moliyaviy inqiroz paytida portfel
investitsiyalarning ta
’
siri katta b
o‘
lganligi aytiladi.
1.3.
O‘rta yo‘l nazariyasi.
Uchinchi nazariya hisoblangan o‘rta yo‘l nazariyasi oldingi ikki nazariyaning ham
eng o‘rtasi desak, mubolag‘a bo‘lmaydi.
Unga ko‘ra, xorijiy investitsiyaning uni qabul qiluvchi davlatga musbat ta’siri
bo‘lishi bilan birga, investitsiya faoliyatini amalga oshiruvchi multinatsional
kompaniyalarning salbiy ta’sirlari ham bor. Shuning uchun klassik nazariyaga teskari
tarzda [9]
o‘rta yo‘l nazariyasi xorijiy investitsiyaga nisbatan mu
tlaq himoya emas,
investitsiyani qabul qiluvchi mamlakat iqtisodiyotiga foydali bo‘lgan xorijiy investitsiyaga
tanlov asosidagi himoyani bergan holda mamlakat suverenitetiga manfiy ta’sir etuvchi
multinatsional kompaniyalar bilan ham o‘zaro ishonch asosida
oldi-berdi qilishi ushbu
nazariyaning maqsadidir.
Ta’kidlash joizki, qaramlilik nazariyasining bir dalili bo‘lgan, ya’ni multinatsional
kompaniyalar tomonidan rivojlanayotgan va hali zaif bo‘lgan davlatlar suverenitetiga
yetkazilishi mumkin bo‘lgan zarar
xavfi so‘nggi yillarda rivojlanayotgan davlatlarning
ushbu sohada tajribalari oshishi natijasida yo‘qolib bormoqda. Rivojlanayotgan davlatlar
o‘rta yo‘l nazariyasiga ko‘ra, davlat uchun eng foydali bo‘lgan sohalargagina (“tanlov
asosida”) xorijiy investit
siyani
jalb etib, xorijiy investitsiya faoliyatini dunyoda eng ko‘p
amalga oshiruvchi multinatsional kompaniyalarning hali global tarzda tartibga
solinmagan xatti-
harakatlarining mamlakat ichida “Axloq kodekslari”ni (Code of conduct
[10]) tuzib, qattiq nazorat qilayotganliklari uning bir misolidir.
Ushbu nazariya keyingi paytlarda eng ko‘p qo‘llab
-quvvatlanayotgan qarashlar
sirasidandir. Biroq rivojlanayotgan davlatlarda
ushbu nazariyani samarali qo‘llash
paytida investitsiyaning erkinlashtirilishini talab etuvchi klassik nazariya bilan bir
qancha muammolar yuzaga keldi.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
06 (2022) / ISSN 2181-1415
291
Birinchidan, o‘tish davri mamlakatlarining o‘rta yo‘l nazariyasiga asoslangan
investitsiyaga bo
g‘
liq siyosatlaridagi xorijiy investitsiya himoyasi va klassik nazariyaga
asoslanuvchi xorijiy
investitsiya himoyasi o‘rtasidagi ixtilof mavjudligidir.Ya’ni bu yerda
tuzilayotgan ITIBlari moddalarining ma’nolari muammo bo‘ladi. Masalan, Butunjahon
savdo tashkiloti bitimlaridan hisoblangan Savdo munosabatlariga bo
g‘
liq investitsiya
choralari
(Trade Related Investment Measures,TRIMS)
Bitimidagi investitsiyani qabul
qiluvchi davlat tomonidan investorga nisbatan
“amalga oshirish talablari”ni (performance
requirement)
[11] man etuvchi moddalar s
o‘
nggi paytlarda ITIBlariga ham faol tarzda
tatbiq etilib, BS
Tga a’zo bo‘
lmagan davlatlarning investitsiya siyosatlarining
moslashuvchanligi darajasi keskin pasaydi. Bunga misol qilib
、
Yaponiyaning
rivojlanayotgan davlatlar bilan tuzayotgan ITIBlarini keltirish mumkin. Shular orasida
O‘
zbekiston bilan 2008-yilda tuzilgan ITIBining 5-moddasida yuqorida k
o‘
rilgan TRIMs
bitimidan ham “amalga oshirish talablari”ni man etuvchi holatlar ko‘
zda tutilgan [12].
Agar O‘zbekiston Respublikasining 50 dan ortiq davlatlar bilan shunday bitimlari
borligini va ularnin
g ko‘pchiligida
eng ko‘p qulaylik tug‘diruvchi rejim
ning borligini
eslasak, O‘zbekiston Respublikasinig xorijiy investitsiya sohasidagi moslashuvchanlik
siyosati naqadar yomonlashganligining guvohi bo‘lamiz.
Mana shunday holatda xorijiy
investitsiyaning foydasini qanday qilib q
o‘
lga kiritish masalasi muammo b
o‘
ladi.
Ikkinchidan, investitsiyani erkinlashtirish (liberalization) muammosi mavjud. Ya’ni
ITIBlarda, odatda, mavjud bo‘ladigan
milliy rejim
xorijiy investitsiyaning mamlakatga
kirb kelish payti (pre-establishment phase) uchun tatbiq etiladimi yoki investitsiya
qilinib, ish boshlanadigan payt (post-establishment phase) uchun tatbiq etiladimi, degan
muammodir.Ushbu atamalarning ma’nolarini ITIBlardan topishimiz mumkin [13]
.
Ya’ni
milliy rejim ostida xorijiy investitsiyaning mamlakatga kirib kelish paytidagi ruxsat
deganda, xorijiy investitsiyaning mamlakat fuqarolari bilan teng ravishda hech qanday
to‘siqsiz iqtisodiy sohalarga kirib kelishi tushuniladi. Milliy rejim ostida xorijiy
investitsiyaning ish boshlanadigan payt uchun ruxsati deganda esa xorijiy
investitsiyaning mamlakat tegishli organlari tekshiruvidan o‘tgandan keyingina iqtisodiy
sohalarga kirib kelishi tushuniladi.
Garchi xorij investitsiyasi kirib kelishi uchun cheksiz erkinlik va ruxsat bergan
mamlakat yo‘q bo‘lsa
-da, uni qabul etuvchi davlatlarning investitsiya bitimlari orqali
investitsiya erkinligini ta’minlash yoki chegaralangan holda ta’minlash yoxud bunday
bitimlarni tuzmasdan ichki qonunchilik orqali investitsiyani qabul qilish
bo‘yicha
moslasuvchanlikni ta’minlash imkoniyatini saqlab qolish kabi harakatlar bilan
investitsiya siyosati farqlanadi.
Davlatlar ITIBlarini iloji boricha o‘zlari uchun foydali qilib tuzishga harakat
qilishlaridan boshqa yo‘l yo‘q. Xulosa qilsak, ITIBlari
da milliy rejim ostida xorijiy
investitsiyaning ish boshlanadigan payt uchun ruxsat bergan davlatlar ITIBlarning to‘la
erkinlashgan model
(full liberalization model)
ini, xorijiy investitsiyaning mamlakat
tegishli organlari tekshiruvidan o‘tganidan keyingin
a iqtisodiy sohalarga kirib kelishiga
ruxsat berishni va’da bergan ITIBlar esa nazorat ostida kirish modelini
(controlled entry
model)
tanlaganliklari kelib chiqadi [14].
Xorijiy investitsiyaga ruxsat berishning yuqoridagi ikki bosqichini tanlash yoki,
yan
ada soddaroq aytadigan bo‘lsak, xorijiy investitsiyaga ichki bozorni ochishning qaysi
yo‘lini tanlash hali to‘la rivojlanib ulgurmagan sanoat sohalarini yetishtirib chiqarish
nuqtayi nazaridan juda muhim investitsiya siyosati bo‘lib, monopoliyani cheklash,
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
06 (2022) / ISSN 2181-1415
292
raqobatni qo‘llab
-
quvvatlash qonunchiligi va kadrlarni yetishtirish hali to‘la
rivojlanmagan yoki yetarli darajaga erishilmagan mamlakatlarda yuqori darajadagi
investitsiya erkinligining amalga oshirilishi natijasida, xorijiy investitsiya tomonidan
hajmi
hali kichik bo‘lgan mahalliy firmalarning bozordan chiqarib yuborilish ehtimoli
bor. Ushbu nuqtada Ikkinchi jahon urushidan so‘ng menejment qobiliyatiga boy va
kapitalga to‘yingan AQSh kompaniyalarining Yaponiya bozoriga kirishi mamlakat
sanoatining o‘sish
i va mahalliy texnologiya taraqqiyoti xavf ostiga tushishi ehtimolini
e’tiborga olib, 1970
-
yillarga qadar ko‘pgina sohalarga investitsiya qilishga ruxsat berma
-
gan Yaponiya tajribasi rivojlangan davlatlar uchun ba’zi darslarni bersa ajab emas.
[15].
FOYDA
LANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI:
1.
Kriebaum U., Dolzer R., Schreue C. Principles of international investment law.
–
Oxford University Press, 2022.
2.
Mortenson J.D. The Meaning of Investment: ICSID
’
s Travaux and the Domain of
International Investment Law //Harv. Int'l LJ.
–
2010.
–
Т. 51. –
С. 257.
3.
Akhrorova S. (2021). The influence of digital marketing in competition law:
Overview. Herald pedagogiki. Nauka i Praktyka, 1(5). Page | 195.
4.
Qizi A.S.A. Raqobat huquqi: ustun mavqe tushunchasi va uni tartibga solishning
ahamiyati //
Ta’lim fidoyilari. –
2022.
–
Т. 14. –
№. 1. –
С. 19–
27.
5.
Cyman D., Akhrorova S., Kalandarov A. Introduction to competition law of some
foreign countries (Canada and Australia): overview // Herald pedagogiki. Nauka i
Praktyka.
–
2022.
–
Т. 2. –
№. 1.
6.
Mortenson J.D. The Meaning of Investment: ICSID
’
s Travaux and the Domain of
International Investment Law // Harv. Int'l LJ.
–
2010.
–
Т. 51. –
С. 257.
7.
Collins D. An introduction to international investment law.
–
Cambridge
University Press, 2016.
8.
Titi C. The right to regulate in international investment law.
–
Bloomsbury
Publishing, 2014.
–
Т
. 10.
9.
Collins D. An introduction to international investment law.
–
Cambridge
University Press, 2016.
10.
Qobiljon ogli, A.A. (2021). The Concept, Types and Licensing Procedures of
Activities that Must Be Licensed in International Investment Law. International Journal of
Development and Public Policy, 1(6), 188-193
11.
Marboe I. et al. Calculation of compensation and damages in international
investment law // OUP Catalogue.
–
2009.
12.
Titi C. The right to regulate in international investment law.
–
Bloomsbury
Publishing, 2014.
–
Т
. 10.
13.
Mortenson J.D. The Meaning of Investment: ICSID
’
s Travaux and the Domain of
International Investment Law // Harv. Int
’
l LJ.
–
2010.
–
Т
. 51.
–
С
. 257.
14.
Miles K. The origins of international investment law: empire, environment and
the safeguarding of capital.
–
Cambridge University Press, 2013.
–
Т
. 99.
15.
Collins D. An introduction to international investment law.
–
Cambridge
University Press, 2016.
