Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Journal home page:
https://inscience.uz/index.php/socinov/index
Acquittal in criminal proceedings: theoretical foundations
and law enforcement practice
Shakhnoza
МАMATALIYEVA
1
Tashkent State University of Law
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Article history:
Received January 2023
Received in revised form
15 January 2023
Accepted 25 February 2023
Available online
15 March 2023
The article analyzes the legal nature of an acquittal in the
Republic of Uzbekistan. The author also concluded that an
acquittal is a procedural act of judicial law enforcement, fixing,
because of a legal assessment of the objective and subjective
facts of reality underlying it, the unestablished guilt or
established innocence of the accused, which is the basis for the
application of the rules on rehabilitation. This definition
determines the development of general theoretical ideas about
the essence of an acquittal and its significance for law
enforcement practice. The most important feature of an
acquittal is validity. An acquittal should be considered justified
in the case when the circumstance determining the resolution
of the criminal case - the failure to prove the indictment -
corresponds to the actual circumstances, i.e. the realities of the
law enforcement process. An acquittal is an act by which the
state, represented by the law enforcement system, refuses to
prosecute a person and recognizes the groundlessness of the
charges against him. As a legal document, an acquittal is the
basis for applying rehabilitation measures to the acquitted
person, and from a social point of view, it indicates the
restoration of the reputation of a person whose rights have
been illegally violated.
2181-
1415/©
2023 in Science LLC.
https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol4-iss2/S-pp256-263
This is an open access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (
https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru
Keywords:
criminal process,
acquittal,
basic theory,
law,
practice
1
Lecturer, Department of Criminal and Procedural Law, Tashkent State University of Law
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
02 (2023) / ISSN 2181-1415
257
Jinoyat protsessida oqlov hukmi: nazariy asoslar va
huquqni qo‘llash amaliyoti
ANNOTATSIYA
Kalit so‘zlar
:
jinoyat protsess,
oqlov hukm,
nazariy asoslar,
huquq,
amaliyot.
Maqolada O‘zbekiston Respublikasida oqlov hukmining
huquqiy mohiyati tahlil qilingan. Shuningdek, muallif oqlov
hukmi - bu sud-
huquqni qo‘llashning protsessual akti bo‘lib,
unga asos bo‘lgan voqelikning ob’yektiv va sub’yektiv dalillariga
huquqiy baho berish natijasida ayblanuvchining aniqlanmagan
aybi yoki aybsizligini aniqlaydi, degan xulosaga keldi.
Reabilitatsiya to‘g‘risidagi qoidalarni qo‘llash uchun asos
bo‘ladi. Ushbu ta’rif oqlov hukmining mohiyati va uning
huquqni qo‘llash amaliyo
ti uchun ahamiyati haqidagi umumiy
nazariy g‘oyalarning rivojlanishini belgilaydi. Oqlov hukmining
eng muhim xususiyati qonuniylikdir. Jinoyat ishining hal
etilishini
belgilovchi
holat
-
ayblov
xulosasining
isbotlanmaganligi -
haqiqiy holatlarga to‘g‘ri ke
lgan taqdirda,
oqlov hukmi asosli deb hisoblanishi kerak. Oqlash - bu huquqni
muhofaza qilish tizimi vakili bo‘lgan davlat shaxsni jinoiy
javobgarlikka tortishdan bosh tortadigan va unga qo‘yilgan
ayblovlarning asossizligini tan oladigan harakat. Oqlash
huquqiy hujjat sifatida oqlangan shaxsga nisbatan reabilitatsiya
chora-
tadbirlarini qo‘llash uchun asos bo‘lib, ijtimoiy nuqtai
nazardan qaraganda, huquqlari g‘ayriqonuniy ravishda buzilgan
shaxsning obro‘
-
e’tibori tiklanganidan dalolat beradi degan
xulosaga kelgan.
Оправдательный приговор в
уголовном процессе:
теоретические
основы
и
правоприменительная
практика
АННОТАЦИЯ
Ключевые слова:
уголовный процесс,
оправдательный
приговор,
теоретические основы,
право,
практика
.
В
статье
анализируется
правовая
природа
оправдательного приговора в Республике Узбекистан. А
также автор пришел выводу, что оправдательный
приговор
–
это
процессуальный
акт
судебного
правоприменения, фиксирующий как результат правовой
оценки положенных в его основу объективных и
субъективных фактов действительности неустановленную
виновность
или
установленную
невиновность
обвиняемого, что является основанием для применения
норм о реабилитации. Данное определение обусловливает
развитие общетеоретических представлений о сущности
оправдательного приговора и его значении для
правоприменительной практики. Важнейшим признаком
оправдательного приговора является обоснованность.
Оправдательный приговор следует считать обоснованным
в том случае, когда определяющее для разрешения
уголовного дела обстоятельство –
недоказанность
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
02 (2023) / ISSN 2181-1415
258
обвинительного заключения –
соответствует фактическим
обстоятельствам, т.е. реалиям правоприменительного
процесса.
Вынесение
оправдательного
приговора
представляет собой акт, которым государство в лице
правоохранительной системы отказывается от уголовного
преследования лица и признает необоснованность
выдвинутых в отношении него обвинений. Как
юридический
документ
оправдательный
приговор
является основанием для применения к оправданному
лицу реабилитационных мер, а с социальной точки зрения
свидетельствует о восстановлении репутации человека,
чьи права были незаконно нарушены.
Har bir zamonaviy demokratik davlat inson va fuqaroning huquqlari, erkinliklari
va qonuniy manfaatlarini ustuvor deb e’tirof etib, ushbu huquqlarni himoya qilish,
ta’minlash va kafo
latlash majburiyatini bajaradi. Buzilgan huquqlarni himoya qilish va
tiklash usullaridan biri sud kabi organ
–
huquq va qonuniy manfaatlarni himoya qilish
orqali huquqni muhofaza qilish funksiyasini amalga oshiruvchi davlat organidir. Sud odil
sudlovni amalga oshirish orqali shaxsning jinoyat sodir etishda aybdorligini yoki
aybsizligini aniqlashning mutlaq vakolatiga ega. Faqat sud ayblov va himoya taraflari
tomonidan taqdim etilgan dalillarga asoslanib, qonun va ichki ishonchga asoslanib,
shaxsning aybini aniqlaydi va unga sodir etilgan jinoyat uchun adolatli jazo tayinlaydi.
Sudya ayblanuvchi va himoyachi tomonidan to‘plangan dalillarni xolisona baholab,
ular asosida qonun va ichki ishonchga asoslanib, sudlanuvchining aybi isbotlangan yoki
isbotlanmaganlig
i to‘g‘risida qaror qabul qilishi va hukm chiqarishi shart. Aybsizlik
prezumpsiyasi O‘zbekiston Respublikasining Jinoyat
-protsessual kodeksida belgilangan
tartibda bartaraf etilishi mumkin bo‘lmagan har qanday shubhaning ayblanuvchi
foydasiga talqin qilinishida, sud hukmi esa taxminlarga asoslanishi mumkin emasligida
ifodalanadi. Ushbu holatlarning mavjudligi sud tomonidan oqlov hukmi chiqarilishiga
olib keladi. Sudning oqlov hukmi davlat huquq tizimining gumanistik, demokratik va
huquqiy mohiyatini ifodalaydi. Oqlash jinoyatga qarshi kurashish vazifasiga mutlaqo zid
emas, chunki u aybsiz shaxs jinoyatchi uchun jazolanmasligini ko‘rsatadi, bu holatda u
huquqni muhofaza qilish tizimining e’tiboridan chetda qoladi va o‘z jinoiy faoliyatini
davom ettiradi.
Oql
ov institutining shakllanishi uzoq evolyutsion rivojlanishdan o‘tdi, bu davrda
qonun chiqaruvchi va huquqni muhofaza qiluvchi organ jinoyat ishini hal qilishning eng
maqbul va qonuniy yo‘lini qidirdi. Uning paydo bo‘lishi adolat haqidagi insoniy
g‘oyalarning ma’lum bir o‘zgarishi bilan bog‘liq. Oqlash to‘g‘ridan
-
to‘g‘ri jamiyatning
ijtimoiy-
siyosiy, madaniy va ma’naviy hayotidagi muayyan o‘zgarishlar bilan bog‘liq.
Hokimiyatning alohida va mustaqil hokimiyat tarmoqlariga bo‘linishi printsipi mavjud
bo‘lmagan demokratik bo‘lmagan mamlakatda oqlov paydo bo‘lishi mumkin emas. Oqlov
faqat sud mustaqil va qonun bilan himoyalangan jinoyat protsessining ma’lum bir turida
mavjud bo‘lib, sudya jinoyat protsessining ishtirokchisi sifatida tergov organlari bilan
ularni
ng aybi to‘g‘risidagi xulosalariga rozi emasligini bildirishi mumkin. Bunday jinoiy
protsessda o‘z pozitsiyasini himoya qilish uchun teng imkoniyatlarga ega bo‘lgan ayblov
va himoya tomoni bo‘lishi kerak. Shu bilan birga, sudda ishni ko‘rish jarayoni ochiq
va
ochiq bo‘lishi kerak.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
02 (2023) / ISSN 2181-1415
259
Jinoyat protsessida taraflarning teng huquqliligi, ayblanuvchining aybi
isbotlanmagan taqdirda sud tomonidan oqlov hukmi chiqarish imkoniyati inson va
fuqaroning huquq va erkinliklari ustuvorligi tamoyillari amalga oshirilayotganligi, huquq
va erkinliklarini liberallashtirishning belgisidir. Oqlov hukmi sudlanuvchini rasman
aybsiz deb topuvchi sud hokimiyatining aktidir.
Oqlov hukmining mohiyati va mohiyatini jinoyat ishida chiqarilgan hukmning bir
turi sifatida tushunishda A.A. Luzik, T.V. Omelchenko hukmning yakuniy belgisini
ta’kidlaydi, chunki hukm jinoyat ishini sudgacha va sudda ko‘rib chiqish natijasidir.
Mualliflar, shuningdek, sudlanuvchining ishtiroki yoki ishtirok etmasligi va aybdorligi
yoki aybsizligi haqidagi savolga javob sifatida hukmning muhim xususiyatiga ishora
qiladilar. N.N. Suxanova oqlov hukmini ko‘rib chiqib, uning protsessual xususiyatini
ta’kidlaydi, shuningdek, birinchi va apellyatsiya sudi oqlov hukmi chiqarishi
mumkinligini ta’kidlaydi Y.Y. Churilov oq
lovning mohiyatini hisobga olgan holda, u bir
qator protsessual qoidalarga, shu jumladan, oqlov hukmini chiqarish uchun asoslar
ro'yxatiga, oqlov hukmini chiqarish tartibini tartibga soluvchi qoidalarga rioya qilishni
talab qiladi. Shunday qilib, mualliflar asosan tahlil qilinayotgan sud qarorining bir yoki
ikkita xususiyatiga e’tibor qaratadilar, bu esa aslida oqlov hukmining o‘ziga xos
xususiyatlarini to‘liq ochib berishga imkon bermaydi.
O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat
-protsessual kodeksining normalarida qonun
chiqaruvchi “oqlash” tushunchasining huquqiy mazmunini ochib bermagan. Qonun
chiqaruvchi “hukm” tushunchasini uning quyidagi huquqiy belgilari orqali belgilaydi.
Hukm -
sudlanuvchining aybsizligi yoki aybi yo‘qligi va unga jazo tayinlash yoki uni
jazodan ozod qilish to‘g‘risidagi birinchi yoki apellyatsiya instansiyasi sudi tomonidan
chiqarilgan qaror. “Hukm”ning huquqiy tushunchasini tahlil qilib, quyidagi xususiyatlarni
ajratib ko‘rsatishimiz mumkin:
•
protsessual qaror;
•
qaror sudlanuvchining aybdorligi yoki aybsizligi faktining bayoni;
•
qaror bilan sudlanuvchi jazolanadi yoki undan ozod qilinadi;
•
hukm faqat birinchi yoki apellyatsiya instantsiyasi sudi tomonidan
chiqariladi.
A.V.Grinenkoning ta’kidlashicha: “Hukm jinoyat protsessining yakuniy hujjati
bo‘lib, u qilmish tavsifini o‘z ichiga oladi, dalillarning mazmunini ko‘rsatadi, natijada
sudlanu
vchining aybsizligi yoki aybdorligi to‘g‘risida xulosa chiqariladi. aybdor deb
topilgan taqdirda jazo turi va miqdori, yuzaga kelgan barcha huquqiy munosabatlarni
to‘g‘ri hal etish uchun muhim bo‘lgan boshqa masalalar ham hal etiladi. I.L.Petruxinning
fik
richa: “Aybsizlik hukmi sudlanuvchining aybsizligini rasman e’lon qiladigan va
kafolatlaydigan sud hokimiyatining hujjati bo‘lib, uning aybsizligi haqidagi qarori yuridik
kuchga ega.
Hukmni sud protsessual qarori deb atagan qonun chiqaruvchi uning quyidagi
turlarini ajratadi:
•
bevosita sud qarori sifatida hukm;
•
yakuniy hukm sifatida hukm;
•
hukmda sudlanuvchining aybdorligini yoki aybsizligini tasdiqlovchi sud
majlisida tekshirilgan dalillar ro‘yxati mavjud bo‘lsa;
•
sud muhokamasi jarayonida yuzaga keladigan boshqa masalalar hukmda hal
qilinishi kerak.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
02 (2023) / ISSN 2181-1415
260
O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat
-protsessual kodeksining 454-
moddasiga ko‘ra,
hukm qonuniy, asosli va adolatli bo‘lishi shart. Hukm qonunning barcha talablariga rioya
qilgan holda va qonun asosida chiqari
lgan bo‘lsa, qonuniy deb topiladi. Agar ishning
haqiqiy holatlari zaruriy to‘liqlik bilan va ular haqiqatda sodir bo‘lganiga to‘liq mos
ravishda aniqlangan bo‘lsa, hukm asosli deb topiladi. Agar aybdor shaxs sodir etgan
jinoyatining ijtimoiy xavflilik dara
jasi va shaxsiga qarab jazolansa yoki boshqa ta’sir
chorasi belgilansa, aybsiz shaxs oqlangan va tuzatilgan bo‘lsa, hukm adolatli deb topiladi.
Sud hukmni faqat sud muhokamasida tekshirilgan dalillarga asoslaydi. Sudning
hukmdagi barcha xulosalari asosli bo'lishi kerak.
Sudya hukmni alohida, sud esa maslahat xonasida hal qiladi. Bu xonalarda faqat
ushbu ish bo‘yicha sud a’zolari bo‘lgan sudyalar bo‘lishi mumkin. Boshqa shaxslarning
bo‘lishiga yo‘l qo‘yilmaydi.
Sud tungi vaqtning boshlanishi bilan, zarurat t
ug‘ilganda esa kunduzi majlisni
to‘xtatishga haqli. Uchrashuv dam olish va bayram kunlariga ham qoldiriladi. Sudyalar
majlisda bildirilgan fikrlarni oshkor qilishga haqli emas.
Shunday qilib, sud hukmi, birinchi navbatda, davlat vakolatli organi tomonidan
chiqarilgan protsessual qaror sifatida, imperativ vakolatlar namoyon bo‘lgan shaxsning
aybdorligini yoki aybsizligini tasdiqlashga qaratilgan. U nafaqat davlatning tortishuv
jarayonida aybga iqror boʻlish toʻgʻrisida qaror qabul qilish huquqini, balki dav
lat
tomonidan huquq tartiboti va qonuniylikni taʼminlashga qaratilgan ichki funksiyalarni
amalga oshirish jarayonini ham oʻzida mujassam etgan. Jinoyat jarayonini dastlabki
tergov va jinoyat protsessining uyg‘unligi bilan bog‘liq bo‘lgan sudlanganlik yoki
oqlov
hukmidagi kabi ijro etish davlat organlarining jinoyat sodir etishda ayblanayotgan
shaxsning aybini tan olish yoki rad etish bo‘yicha harakatlari yig‘indisini aks ettiradi.
Qonunchilikda “hukm” tushunchasining ta’rifi ancha ixcham bo‘lib, u qoidalarn
i
ham ochib beradi, lekin hukm sudlanuvchining aybsizligi yoki aybsizligi to‘g‘risidagi sud
qarori va unga jazo tayinlash to‘g‘risidagi huquqiy qoidalarni o‘z ichiga oladi. “Hukm”
ta’rifida qonun chiqaruvchi bunday hukm chiqarishga vakolatli sudlar sifatid
a faqat
birinchi instantsiya sudi va apellyatsiya sudini ko‘rsatadi, bu boshqa sudlar kabi hukm
chiqarish huquqiga ega bo‘lgan sudlarning yopiq ro‘yxatini ko‘rsatadi. Chiqarilgan
hukmlarni, shu jumladan, sud muhokamasining chegaralaridan dalolat beruvchi sud-
tibbiyot dalillarini mohiyatan va tekshirilmasdan turib tekshirish huquqiga ega.
Oqlov hukmining huquqiy ahamiyati ayblanuvchiga yoki sudlanuvchiga nisbatan
qo‘yilgan jinoyat tarkibining yo‘qligi protsessual qarorda davlat tomonidan tan olinishi
va tasdiqlanishida ifodalanadi. Jinoyat protsessi prinsiplari tizimida aybsizlik
prezumpsiyasi prinsipi bevosita oqlash bilan bog‘liq bo‘lgan eng muhim tamoyillardan
biridir, chunki bu tamoyil ayblanuvchini, sudlanuvchini aybsiz deb tan olish shartlarini
o‘zida m
ujassamlashtiradi. Jinoyat protsessida ayblanuvchining aybsizligi, shu jumladan
sudning oqlov qarori bilan tasdiqlanadi.
Oqlov hukmida sud quyidagi holatlarni ko‘rsatadi:
•
jinoyat hodisasining yo‘qligi;
•
sudlanuvchi jinoyat sodir etishda ishtirok etmagan
bo‘lsa;
•
sudlanuvchining qilmishida jinoyat tarkibi mavjud emas;
•
sudlanuvchi sudyalar tomonidan oqlandi.
Sudlanuvchining aybsiz deb topilishi va uning oqlanishi oqlangan shaxsning
reabilitatsiya qilish huquqiga ega bo‘lishiga olib keladi, bu oqlangan,
noqonuniy yoki
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
02 (2023) / ISSN 2181-1415
261
asossiz ravishda jinoiy javobgarlikka tortilgan shaxslarning fuqarolik huquqlari va
erkinliklari tiklanishini, unga yetkazilgan zararning o‘rnini qoplashni tasdiqlaydi.
Reabilitatsiya jinoiy sudlov tizimida juda muhim jarayondir, chunki oqlov
doirasida davlat begunoh shaxsni javobgarlikka tortish bo‘yicha dastlabki tergov
jarayonida va birinchi instantsiya sudida yo‘l qo‘yilgan xatolarni tasdiqlaydi va tuzatadi.
Bunday xatolarni reabilitatsiya qilish tartibi doirasida tan olish davlatning asosiy qonuni
qoidalari bilan bog‘liq bo‘lib, unga ko‘ra, har kim jamoatning noqonuniy xatti
-harakatlari
(yoki harakatsizligi) tufayli etkazilgan zararni davlat tomonidan qoplash huquqiga ega.
Reabilitatsiya fuqaroga quyidagilarni talab qilishga imkon beradi:
•
jinoiy ish yuritish jarayonida unga etkazilgan mulkiy zararni qoplash;
•
ma’naviy zararning oqibatlarini bartaraf etish va uni mehnat, pensiya, uy
-joy
va boshqa huquqlarda tiklash.
Umuman olganda, oqlov jinoiy odil sudlovning muhim instituti hisoblanadi, chunki
u jinoyat-
protsessual tizimning holati ustidan jamiyatning nazorati omili bo‘lib xizmat
qiladi, chunki so‘nggi bir necha yil ichida aybdorlik to‘g‘risidagi hukmlarning chiqarilishi
ustunlik qila boshladi. Jamoatchilik noroziligiga sabab bo‘lgan s
ud tizimi, bu esa
O‘zbekiston Respublikasida sud hokimiyati tomonidan chiqarilgan oqlov unchalik keng
tarqalgan bo‘lmagan protsessual qarorga aylanganidan dalolat beradi.
O‘z navbatida, L. A. Voskobitova oqlovni qisman ichki jinoiy protsessning ayblov
nuqtai nazaridan kelib chiqqan holda, tergovchi va prokuror ayblovning har tomonlama,
to‘liqligi va ob’yektivligi talablariga javob bermaydigan ayblovni shakllantirganligi
sababli, deb hisoblaydi, ishning haqiqiy holatlarini o‘rganish, kelajakda har qanday
hol
atda ham o‘z sud hukmini tasdiqlashga harakat qiladi. Biroq ushbu holatlar tufayli sud
har doim ham jinoyat qonuni normalarini to‘g‘ri qo‘llay olmaydi va ish bo‘yicha adolatli
qaror qabul qila olmaydi.
Aksariyat tadqiqotchilar, shuningdek, jinoiy ishlarni
hal qilishning eng oson yo‘li
jiddiy psixologik stress, kasbiy bilim va tajribani talab qilmaydigan ayblovni saqlab qolish
ekanligini ta’kidlaydilar, shuning uchun ko‘plab sudyalar ongli ravishda "ayblovchi
tarafkashlik"ni tanlaydilar. A. N. Xoliqov ta’kidlaganidek, “har bir uzr ‹…› rasmiy ish
yuritish, korrupsiyada gumon qilish, boshqa ko‘rib chiqilayotgan ishlarni tekshirish ‹…›
huquqni muhofaza qiluvchi organlar bilan, ko‘pincha ma’muriy munosabatlarni
murakkablashtirish kabi oqibatlarga olib keladi”.
I.L.Petruxinning fikriga ko‘ra, oqlash “davlatning o‘zini
-
o‘zi cheklash” harakati
ekanligini ta’kidlagan fikriga qo‘shilish kerak. Tergovchi, prokuror, sud o‘z xohish
-
irodasini bevosita ifoda etuvchi, lekin oqlov hukmi chiqarilganda ular bo‘ysunish
munosab
atlariga o‘rnatiladigan davlat organlaridir. Boshqacha aytganda, sud tergov
xolisona, xolisona olib borilganligini, aybdor shaxs aniqlanmaganligini, shuning uchun
sudlanuvchining aybsizligini aniqlaydi.
O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining 2014
-yil 23-
maydagi “Sud qarori
to‘g‘risida”gi 07
-
sonli qaroriga asosan sud hukmi O‘zbekiston Respublikasi nomidan hal
qilinadigan eng muhim odil sudlov aktidir. Bu sud jarayonini yakunlaydi va jinoyat
protsessining asosiy vazifalarini hal qiladi - shunday qilib, jinoyat sodir etgan har bir
kishi adolatli jazoga tortiladi va birorta ham begunoh shaxs jinoiy javobgarlikka
tortilmaydi va sudlanmaydi.
Oqlash hukmi ish yuritishning sudgacha bo‘lgan bosqichlarida qabul qilingan
protsessual qarorlar bilan qonuniylik,
asoslilik va adolatlilik talablari o‘rtasidagi
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
02 (2023) / ISSN 2181-1415
262
nomuvofiqlikni sud tomonidan tan olish bilan barobardir, ya’ni ayblovning bekor
qilinishi, birinchi navbatda, kam ta’minlanganlar bilan bog‘liq. Aynan davlat tomonidan
dastlabki tergov organlari faoliyatiga salbiy baho berish bilan huquqshunoslar oqlov
hukmining mohiyatini to‘g‘ri bog‘laydilar, uning chiqarilishi ko‘pchilik hollarda dastlabki
tergov organlari tomonidan yo‘l qo‘yilgan xatolar natijasidir.
Oqlov hukmlari davlat organlari tomonidan prokuratura uchun muayyan huquqiy
oqibatlarga olib keladigan istisnoli xatti-
harakatlar sifatida to‘liq qayta ko‘rib chiqiladi,
bunda ularning aksariyati “ikki tomonlama filtrlash”dan o‘tadi, shuni ta’kidlash kerak
ki,
sudlov hukmi o‘tkazilmaydi.
Yuqoridagilarni yakunlab, shuni ta’kidlaymizki, sud tomonidan jinoyat
protsessining sudgacha bo‘lgan bosqichida yo‘l qo‘yilgan xato faktining davlat nomidan
tan olinishi va ijtimoiy adolatning tiklanishi oqlov hukmining muhim ijtimoiy ahamiyati
hisoblanadi. Jinoiy munosabatlar orbitasiga noto‘g‘ri aralashgan “fuqarodan davlat
tomonidan rasmiy uzr so‘rash” sifatida oqlov hukmi davlat hokimiyatini o‘z
-
o‘zini tanqid
qilishning eng oliy shakli, oqlash esa odil sudlovni amalga oshirishda adolatga
erishishning zaruriy vositasidir.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI:
1.
Суханова Н.Н. Постановление оправдательного приговора в российском
уголовном судопроизводстве: автореф. дисс. … к.ю.н. Спец. 12.00.09 / Н. Н.
Суханова; науч. рук. И. В. Смолькова. Иркутск, 2008. –
С. 10
2.
Лузик А.А., Омельченко, Т.В. Оправдательный приговор. М.: Юстицинформ,
2017.
–
С. 90.
3.
Самсонов
И.И.
Непричастность
как
основание
постановления
оправдательного приговора // Вестник Удмуртского университета. Серия 2.
Экономика и право, Вып. 4. 2010. С. 45
-
47.Суханова Н.Н. Постановление
оправдательного приговора в российском уголовном судопроизводстве: автореф.
дисс. … к.ю.н. Спец. 12.00.09 / Н. Н. Суханова; науч. рук. И. В. Смолькова. Иркутск,
2008.
–
С. 10.
4.
Чурилов Ю.Ю. Актуальные проблемы постановления оправдательного
приговора в российском уголовном судопроизводстве: монография. М.: Юристъ,
2010.
–
С. 75.
5.
Гриненко, А.В. Приговор суда первой инстанции как итоговый акт
уголовного судопроизводства/А.В.Гриненко // Российский судья.
- 2017. -
№ 1.
-
С.29
- 32.
6.
Петрухин, И.Л. Оправдательный приговор и право на реабилитацию:
Монография/И.Л.Петрухин.
-
М.: Проспект, 2009. –
С. 7.
7.
Уголовно
-
процессуальный кодекс Республики Узбекистан от 01.04.1995г.
Ст. 454.
https://lex.uz/docs/111463.
Дата обращения: 26.01.2023г.
8.
Воскобитова Л. А. Обвинение или обвинительный уклон? // Актуальные
проблемы российского права. —
2014.
—
№ 3. —
С. 455–
462.
9.
Халиков А. Н. Возможности достижения истины или установления
обстоятельств, подлежащих доказыванию в судебном производстве // Бюллетень
Международной ассоциации содействия правосудия. —
2015.
—
№ 1. —
С. 106–
110.
10.
Петрухин И. Л. Оправдательный приговор и право на реабилитацию:
монография. —
М.: Проспект, 2009. —
192 с.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
02 (2023) / ISSN 2181-1415
263
11.
Согласно Постановлению пленума Верховного суда Республики
Узбекистан «О судебном приговоре» от 23 мая 2014 года № 07. Ч. 1.
https://lex.uz/docs/2413564#2413878. Дата обращения: 26.01.2023г.
12.
Коляда Г.Ю. Цифровизация правосудия: теоретические и практические
аспекты // Образование и право. 2020. № 2. С. 239—
250.
13.
Бирюков П.Н. Искусственный интеллект и «предсказное правосудие»:
зарубежный опыт //
Lex Russica.
2019. № 11. С. 79
-87.
