Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Journal home page:
https://inscience.uz/index.php/socinov/index
Use of electronic information educational resources in
forming professional competences of students of
professional educational institutions
Ilesbai KUNNAZAROV
1
Nukus State Pedagogical Institute named after Ajiniyaz
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Article history:
Received July 2023
Received in revised form
15 July 2023
Accepted 25 July 2023
Available online
15 August 2023
The article deals with the psychological and pedagogical
conditions for the development of professional competencies by
means of multimedia electronic educational resources, in
addition to personal growth, the ability to solve problems that
arise in real-life situations, one
’
s own knowledge, study, and life
experience, opportunities for the development of professional
competencies through values and interests.
2181-
1415/©
2023 in Science LLC.
DOI:
https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol4-iss6/S-pp110-116
This is an open access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru)
Keywords:
competence,
computer information
communication technology
tools, electronic educational
resources,
educational methodical,
instructional-organizational,
information-informational
materials.
Professional ta’lim muassasalari o‘quvchilarining kasbiy
kompetensiyalarini shakllantirishda elektron axborot
ta’lim resurslaridan foydalanish
ANNOTATSIYA
Калит сўзлар:
kompetensiya,
komputer axborot
kommunikatsion
texnologiyalar vositalari,
elektron ta’lim resurslari,
o‘quv metodik,
instruktiv-tashkiliy,
axborot-
ma’lumot
materiallari.
Ushbu maqolada kasbiy kompetensiyalarni multimediali elektron
ta’lim
resurslari vositasida rivojlantirishning psixologik-pedagogik
shart-
sharoitlari haqida bayon qilingan bo‘lib, bundan tashqari
shaxsning kamol topishi, real vaziyatlarda yuzaga keladigan
muammolarni hal qilish qobiliyati, o‘qish va hayotiy tajribalari,
qadriyatlarni va qiziqishi orqali kasbiy kompetensiyalarini
rivojlantirish imkoniyatlari haqida ham so‘z borgan.
1
Independent researcher, Nukus State Pedagogical Institute named after Ajiniyaz. E-mail:
i.qunnazarov@gmail.com
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
06 (2023) / ISSN 2181-1415
111
Использование
электронно
-
информационных
образовательных
ресурсов
при
формировании
профессиональных
компетенций
студентов
профессиональных образовательных учреждений
АННОТАЦИЯ
Ключевые слова:
компетентность,
компетенция,
средства компьютерных
информационно
-
коммуникационных
технологий,
электронные
образовательные ресурсы,
учебно
-
методические,
учебно
-
организационные,
информационно
-
информационные
материалы.
В статье рассматриваются психолого
-
педагогические
условия развития профессиональных компетенций с
использованием
мультимедийных
электронных
образовательных ресурсов. Кроме того, особое внимание
уделяется росту личности, умению решать проблемы в
реальных жизненных ситуациях, накопленным знаниям,
учебе и жизненному опыту, а также возможностям
развития профессиональных компетенций через ценности
и интересы.
KIRISH
Hozirgi kunda ta’lim
tizimida ilm-fan, texnika, axborot-kommunikatsiya
texnologiyalarining rivojlanib borishi o‘qituvchilardan chevarlikni, pedagogik
-psixologik
bilimlarni, egallagan kasbni yetuk bilishi va teran mulohazali, siyosiy savodxonligi, fikr
doirasida raqobat maydoni
da tajribaga ega bo‘lishini taqozo etadi. Shu bois, ta’limni
axborotlashtirish sharoitida boshlang‘ich, o‘rta va o‘rta maxsus professional ta’lim
muassasalarida tahsil olayotgan kichik mutaxassislarning o‘quv va kasbiy faoliyatini
elektron ta’lim resurslar
i (ETR) vositasida tashkil etishga, kasbiy kompetensiyalarini
rivojlantirishga imkon beruvchi o‘qitishning innovatsion shakllari, metodlari va
vizuallashtirilgan didaktik vositalarini ishlab chiqish, ta’lim modellari va raqobatbardosh
kadrlar tizimini takomillashtirish dolzarb pedagogik vazifalardan hisoblanadi.
Albatta sifatli ta’lim berish, bilim, ko‘nikma, malaka, qobiliyat va kasbiy
kompetensiyalarini rivojlantirishning elektron texnologiyalari ta’lim jarayoniga tatbiq
etilmoqda. Va shu bilan birga mas
ofaviy ta’lim jarayonida tatbiq qilib, uzluksiz ta’lim
tizimiga qo‘llash davr talabi hisoblanadi. Ta’limdagi zamonaviy texnologiyalarni keng
miqyosda 3 ta asosiy yo‘nalishga bo‘lish mumkin: axborot texnologiyalari (axborot
-
komputer, axborot-kommunikatsiya)
; faol o‘qitish usullari; masofaviy o‘qitish
(ikkinchisini texnologiya sifatida ham, tashkiliy innovatsiya sifatida ham ko‘rib chiqish
mumkin). Ma’lum darajada shartlilik bilan hozirgi vaqtda telekommunikatsiya va tarmoq
texnologiyalaridan foydalangan hold
a o‘qitishning noan’anaviy usullari, zamonaviy
jamiyatda kasb-
hunar ta’limi tizimida rivojlantirishning strategik yo‘nalishi
–
bu
insonning turli sohalarda maqsadli mustaqil ishga layoqatlilik asosida uning aqliy va
ma’naviy rivoji bo‘lib xizmat qiladi.
Du
nyo hamjamiyatida har qanday davlatning obro‘
-
e’tibori aholining turmush
saviyasi, siyosiy va iqtisodiy faoliyati bilan belgilanadi. Globallashuv jarayoni ortib
borayotgan hozirgi jamiyatda davlatning raqobatdosh mutaxassislarga bo‘lgan talabi,
uning moslashuvi, barqaror taraqqiyotining asosiy usuli hisoblanadi. Yuqori rivojlanishga
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
06 (2023) / ISSN 2181-1415
112
ega bo‘lgan davlatlarning asosiy ustuvorligi
–
kasb-
hunar ta’limi tizimining holati bilan
belgilanadi, va istiqbolli barqaror iqtisodiy qad ko‘tarishni ta’minlash usullari ta’li
m
sohasining rivoji bilan aloqador. Insonni atroflicha komil inson darajasiga tarbiyalash
murakkab jarayon bo‘lib, juda erta zamonlarda jamiyatning ulug‘ insonlarining asosiy
vazifasi etib belgilangan. Bu holat yosh avlod tarbiyasi, kasbiy kompetensiyalar asosida
o‘rgatish, tarbiyalash jamiyat taraqqiyotining asosiy bosqichlarida ham katta ahamiyatga
ega ekanligini bildiradi. Inson rivojlanib borgan sari uning ruhiy dunyosi ham boyib
boradi.
Bunda kasb-hunar maktablari, kollej va texnikumlarda
o‘quvchilarning hayotiy
faoliyatida o‘z o‘rnini topishi, jamiyatda faol ishtirok etishi, chin
-dildan Vatan ravnaqi
uchun xizmat qilishi hamda ularni raqobatbardosh kadr etib tayyorlashda malakali
mutaxassislarning o‘rni beqiyosdir.
Kasb-hunar maktablari, k
ollej va texnikumlarda o‘quvchilarni tug‘ilib o‘sgan
diyoriga muhabbat, milliy g‘urur va bunyodkorlik g‘oyalariga sadoqat ruhida ulg‘aytirish,
ularni tanlagan kasbi bo‘yicha mohir mutaxassislar etib yetishtirish jarayoni
samaradorligini ta’minlaydigan peda
gogik va axborot texnologiyalaridan samarali
foydalanish, ta’lim va tarbiya jarayonini raqamlashtirish, mashg‘ulotlar uchun
multimediali ta’lim resurslarini ishlab chiqish hamda amaliyotga tatbiq etish tizimini
yo‘lga qo‘yish bugungi kunning asosiy vazifalaridan biri bo‘lib hisoblanadi.
ADABIYOTLAR SHARHI
Pedagogik faoliyatda asosan uning komponentlarini pedagog faoliyatning ajralmas
funksional turlari sifatida ajratish usuli ustun turadi. Shuning uchun ham V.A. Slastenin
“…bo‘lajak mutaxassisning kasbiy kompetentligi tuzilmasini o‘rganish pedagog mehnatini
tejamkor muhokama qilish, uning tayyorgarlik darajasiga hozirgi modernizatsiyalanayotgan
va uzluksiz pedagogik bilim konsepsiyasini amalga oshirishlik sharoitida yuqori o‘qish tizimini
aniqlashtirishni n
azarda tutadi” [1] deb ta’kidlab o‘tgan.
E.F. Zeerning [2] ilmiy ishlarida zamonaviy ijtimoiy iqtisodiy sharoitlarda kasbiy
o‘zini o‘zi boshqarish jarayonida shaxsning kasbiy rivojlanishining eng to‘liq psixologik
shakllari, kasbiy kompetentlikning rivojla
nish xususiyatlari o‘rganilgan.
U kasbiy
kompetentlikni kasbiy faoliyat tuzilmasining asosiy tarkibiy qismlaridan biri sifatida
baholaydi, kasbiy rivojlanishning nazariy va uslubiy asoslari, uning metapsixologik
toifalari, kasbiy faoliyat sub’yektining shakllanish xususiyatlari ko‘rib chiqiladi.
Shaxsning professional rivojlanishining psixologik to‘siqlari tahlil qilinadi.
A.K.
Markova [3] o‘z ilmiy ishlarida professionallikning psixologik konsepsiyasini
tasvirlagan. Unda shaxs mehnati kasbiy mahorat daraj
asiga ko‘tarilishining psixologik
mezonlari, darajalari, bosqichlari, kasbiy kompetensiya turlari tavsiflanadi. Shaxsiy
professional psixologik diagnostika kartasi beriladi. Mutaxassisning kasbiy o‘sishiga
yordam beruvchi va to‘sqinlik qiluvchi psixologik
omillar umumlashtiriladi.
E.I.
Kudryavseva [4] monografiyasining ikkinchi qismida kompetensiya bo‘yicha
tadqiqotlar tarixi ushbu muammo sub’yektining taqdim etilgan faoliyatini
rivojlantirishdagi ahamiyati va uning samaradorligi nuqtai nazaridan muhokama qilinadi.
Bu yerda kompetensiya g‘oyasidan foydalanish va kompetentli yondashuvni
shakllantirish bilan bog‘liq eng keskin muhokama qilinadigan masalalarga e’tibor
qaratiladi. “Kompetentlik” tushunchasi bo‘lsa, shaxsning yuksalib borishi, real hayotiy
hollarda yuzaga keladigan muammolarni yechish qobiliyati, bilimi va hayotiy tajribalari,
qadriyatlari va qiziqishini unga sarflash imkoniyatlari hisoblanadi. “Kompetentlik”,
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
06 (2023) / ISSN 2181-1415
113
“Kompetensiya” degan nomlari kasb
-
hunar ta’limi tizimida psixologlarning ilmiy
faoliyat
lari sababidan kirib keldi. Ingliz tilidan “competence” tushunchasining so‘zlik
mohiyati “qobiliyat” deb atalib, kompetensiya degan nomlari bilim, ko‘nikma va malaka,
chevarlik, qobiliyatni yuzaga chiqarishga xizmat qiladi.
B.A. Nazarova [5]
“Bu muhitga qarab, o‘rganish usuli, sababi, kasb insonni unga
to‘g‘irlaydi, odamlarning qiziqishini aniqlaydi, bitta kasbda ishlaydigan odamlarning
qizishlarini jamlaydi” deb fikr bildirgan.
Tahlillar shuni ko‘rsatadiki, professional ta’lim muassasalarida o‘qitish jar
ayonini
tashkil etish va takomillashtirish muammosi bo‘yicha ko‘plab ilmiy
-tadqiqot ishlari olib
borilgan bo‘lsa
-
da, o‘quvchilarning kasbiy kompetensiyasini rivojlantirish metodikasini
takomillashtirish muammosi tadqiq etilmaganligi ilmiy maqola mavzusining dolzarbligini
belgilaydi.
MATERIALLAR VA USULLAR
Professional ta’lim muassasalari o‘quvchilarning kasbiy kompetensiyalarini
tarkibiy qismlari (tayanch, kasbiy va maxsus) mazmunini aniqlash hamda ta’lim
jarayonida qo‘llaniladigan ETRning
tuzilishi, mazmuni, funksiyalari aniqlashtirilgani,
professional ta’lim muassasalari o‘quvchilarining kasbiy kompetensiyalarini METR
vositasida rivojlantirish modeli komponentlari (maqsad, mazmun, jarayon, baholash-
natijaviy) kompleks yondashuv tamoyiliga ustuvorlik berish orqali takomillashtirilgani,
o‘quvchilarining kasbiy kompetensiyalarini METR vositasida rivojlantirishning Tell
-
Show-Do (aytib ber-
ko‘rsat
-
amalda bajar), Couchung metodlarini o‘zaro uzviylikda
qo‘llash metodikasi takomillash, o‘quvchilari
ning kasbiy kompetensiyalarini METR
vositasida rivojlanganlik mezonlari (motivatsion, kognitiv, amaliy va kommunikativ)
ishlab chiqilgani hamda metodik tavsiyalar berilgani, elektron axborot ta’lim muhitida
o‘quvchilarning kasbiga oid tayanch kompetensiyal
arini rivojlantirish metodik asoslari
bo‘yicha “Technology crafts” texnologiyasi, “Informatika va axborot texnologiyalari”
fanining Mit app Inventor variantdagi elektron qo‘llanmalari yaratilgani hamda
o‘quvchilarining kasbiy kompetensiyalarini METR vosita
sida rivojlantirish usullari
takomillashtirish shuningdek, professional ta’lim muassasalari o‘quvchilarining kasbiy
kompetensiyalarini METR vositasida rivojlantirishga qaratilgan ilmiy-metodik
muammoning tadqiqotda qo‘yilgan vazifalar darajasida hal qilingani hamda o‘qitish
jarayonida uning ahamiyati va zaruriyati ochib berilgani, tadqiqotda ilgari surilgan
farazlardan “Informatika va axborot texnologiyalari” fanini o‘qitish bo‘yicha bajariladigan
ilmiy-tadqiqot ishlarida foydalanish mumkin.
O‘quvchilarda kasbiy kompetentligini va kasbiy moslasha ola bilish, o‘zlashtirgan
bilimlarini kasbiy faoliyatida qo‘llay olishi va ish beruvchining talablariga moslasha
olishini rivojlantirish zarur. Kasbiy kompetentlik
–
mutaxassis tomonidan kasbiy
faoliyatni amalga os
hirish uchun zarur bo‘lgan bilim, ko‘nikma va malakalarning
egallanishi va ularni amalda yuqori darajada qo‘llay olinishidir. Kasbiy kompetentlik
mutaxassis tomonidan alohida bilim, malakalarning egallanishini emas, balki har bir
mustaqil yo‘nalish bo‘yicha integrativ bilimlar va harakatlarning o‘zlashtirilishini nazarda
tutadi. Kompetensiya mutaxassislik bilimlarini doimo boyitib borishni, yangi
axborotlarni o‘rganishni, muhim ijtimoiy talablarni anglay olishni, yangi ma’lumotlarni
izlab topish, ularni qay
ta ishlash va o‘z faoliyatida qo‘llay bilishni taqozo etadi.
O‘quvchilarning kasbiy kompetensiyalarini elektron ta’lim resurslari vositasida
rivojlantirishning psixologik-pedagogik shart-
sharoitlari professional ta’lim muassasalari
o‘quvchilarini o‘qitish
hozirgi holati, o‘quvchilarning kasbiy kompetensiyalarini
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
06 (2023) / ISSN 2181-1415
114
rivojlantirishda multimediali elektron ta’lim resurslarining o‘rni va ahamiyati, elektron
ta’lim resurslaridan foydalanishning didaktik imkoniyatlarini bayon etish, yo‘nalishlarini
bugungi kunda pr
ofessional ta’lim sohasida sifatli elektron ta’lim resurslarini yaratish
asosan ta’limni axborotlashtirish, mahsulotlarining “evolyutsiyasi”ga e’tibor qaratish,
grafik matn o‘rnini yuqori interaktiv, multimediaga boy elektron ta’lim resurslari
professional
ta’lim tizimida tasniflash va o‘quvchilarning kasbiy kompetensiyalarini
rivojlantirish zarur.
Professional ta’lim muassasalari o‘quvchilari mashg‘ulotlar jarayonida quyidagi
bilim va ko‘nikmalarga ega bo‘ladi: komputer grafikasi va grafik ob’yektlarni ko
mputerda
ishlash, tasvirlarni grafik uskunalar yordamida ishlash va uni amaliyotda qo‘llash;
axborotlarni uzatishning samarali vositalarini amalda qo‘llash, matn va jadval
protsessorlari, taqdimot dasturlari yordamida hujjatlarni manzil orqali uzatish, axborot
almashishning dasturiy ta’minotini sozlash orqali elektron tarmoqlardan foydalanish,
web-
sayt ko‘rinishidagi axborotlarni qayta ishlash, web
-sahifa, web-sayt, hosting, web-
dizaynlarni farqlash, mintaqaviy va global komputer tarmog‘i va uni himoya qili
sh.
Bunda, kasb-
hunar maktablari, kollej va texnikumlarda o‘quvchilarining hayotiy
faoliyatida o‘z o‘rnini topishi, jamiyatda faol ishtirok etishi, chin
-dildan Vatan ravnaqi
uchun xizmat qilishi hamda raqobatbardosh kadr etib tayyorlashda informatika va
ax
borot texnologiyalari fanidan mashg‘ulot olib boruvchi malakali mutaxassislarning
o‘rni beqiyosdir.
Hozirgi kundagi yo‘nalishlarini belgilashda sifatli elektron ta’lim resurslari (ETR)ni
yaratish asosan ta’limni axborotlashtirishni taqozo etmoqda. Elektron
ta’lim
mahsulotlarining “evolyutsiyasi”ga e’tibor qaratiladigan bo‘lsa, hozirda grafik matn
o‘rnini yuqori interaktiv, multimediaga boy ETR egallamoqda. Bu boshlang‘ich
professional ta’lim tizimida “Informatika va axborot texnologiyalari” fanidan
multimed
iali elektron ta’lim resurslari (METR) yaratish, tasniflash va o‘quvchilarning
kasbiy kompetensiyalarini rivojlantirish zarurligini ko‘rsatadi.
Elektron ta’lim resurslarining mohiyati va zamonaviy turlari aniqlandi, mavjud va
amaliyotda qo‘llaniladigan elektron ta’lim resurslari tahlil etildi, ta’lim jarayonida
multimediali axborot ta’lim resurslaridan foydalanishning xususiyatlari va asosiy
shartlarini ko‘rib chiqish zarur.
ETR
–
bu raqamli shaklda taqdim etilgan fotosuratlar, ramziy ob’yektlar va ishga
oid grafikalar, videoparchalar, ovozli yozuvlar, statik va dinamik modellar, virtual reallik
va interaktiv modellashtirish ob’yektlari, matnli hujjatlar va o‘quv jarayonini tashkil etish
uchun zarur bo‘ladigan boshqa o‘quv materiallaridir.
Multimedia
–
informatikaning zamonaviy dasturiy va texnikaviy vositalari asosida
audio, video, matn, grafika va animatsiya (ob’yektlarining fazodagi harakati) yordamida
o‘quv materiallarini o‘quvchilarga yetkazib berishning mujassamlangan ko‘rinishidir.
Multimedia
–
interf
aollik, moslashuvchanlik va turli xil ta’lim ma’lumotlarining
integratsiyalashuvi, o‘quvchilarning individual xususiyatlarini inobatga olish va ularning
qiziqishini oshirish qobiliyati tufayli samarali ta’lim texnologiyasi hisoblanadi.
Multimediali ETRdan
ta’lim
-tarbiya jarayonining quyidagi shakllaridan foydalanish
nazarda tutiladi, jumladan,
faqat verbal (matn) shakldagi o‘quv va ilmiy materiallar;
verbal (matn) va ikki o‘lchamli grafik shaklda o‘quv materiallari, multimediali (ko‘p
axborotli muhit) qo‘llanmalar, ya’ni uch o‘lchamli grafik, ovozli, video, animatsiya va
qisman verbal (matn) shakldagi ma’lumotlar,
taktil (his qilinuvchi, seziluvchan)
xususiyatga ega.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
06 (2023) / ISSN 2181-1415
115
O‘qitish mazmunini mos elektron axborot ta’lim resurslarni tanlash va ishlab
chiqishda ular
ning pedagogik (ya’ni didaktik va metodik); psixologik; texnik (texnologik),
estetik va ergonomik talablarga javob berishiga e’tibor qaratildi.
Elektron ta‘lim resurslar (ETR)
–
davlat ta‘lim standarti va fan dasturida
belgilangan, bilim, koʻnikma, malaka va kompetensiyalarni shakllantirishni, oʻquv
jarayonini elektron vositalar yordamida kompleks loyihalash asosida kafolatlangan
natijalarni olishni, mustaqil bilim olish va oʻrganishni hamda nazoratni amalga oshirishni
ta’minlaydigan, talabaning ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirishga yoʻnaltirilgan elektron
ta’lim
-
uslubiy manbalar, didaktik vositalar va materiallar, multimediali elektron ta’lim
resurslari, baholash metodlari va mezonlarini oʻz ichiga oladi.
“Informatika va axborot texnologiyalari” fani o‘
qituvchilari fanning mazmuni,
o‘ziga xos xususiyatlari, malaka talablari va kasbiy kompetensiyalardan kelib chiqqan
holda o‘quvchilarning bilim, ko‘nikma va malakalarini baholashning zamonaviy tizimini
ishlab chiqish, professional ta’lim muassasalarida “In
formatika va axborot
texnologiyalari” fanidan mashg‘ulotlar tashkil etiladigan o‘quv xonalarini so‘nggi
zamonaviy texnika va texnologiyalar asosida transformatsiyalash, IT parklari
markazlarini tashkil etish, professional ta’lim tizimiga xalqaro tajribalar
asosida DTS,
malaka talablari, o‘quv reja va o‘quv dasturlarini ishlab chiqish hamda ta’lim ta’lim
tizimiga keng joriy etish, “Informatika va axborot texnologiyalari” fanini professional
ta’lim muassasalarida keng yo‘naltirish asosida iqtisodiyot tarmoqla
ri rivojlantirishga
munosib hissa qo‘shadigan raqobatbardosh kadrlar tayyorlash tizimini takomillashtirish
maqsadga muvofiqdir.
Umuman olganda, yuqorida keltirilgan fikrlar eng muhim nazariy qoidalarni
aniqlashga imkon beradi. Mashg‘ulotlarda o‘quvchilari
ning kasbiy kompetensiyalarini
shakllantirish va ilmiy-
tadqiqot ishlarini o‘rganish hamda tahlil qilish natijasida amaliy
pedagogik tajribadan kelib chiqib, komponentida multimedia-
taqdimoti, o‘rgatuvchi
multimedia-
tizimi, multimediali ma’lumotlar bazasi,
elektron jurnallar, multimedia-
kataloglar kabi elektron axborot ta’lim resurslarini qo‘llashga alohida urg‘u berish,
kasbiy-
axborot komponentlari sifatida qadriyatli mazmunli, o‘quv
-bilish, axborot,
pedagogik, didaktik, texnologik talablar keltirilishi zarur.
Professional ta’lim muassasalari o‘quvchilarining kasbiy kompetensiyalarini
multimediali elektron ta’lim resurslari vositasida rivojlantirishda axborot komunikatsion
texnologiyalar vositalari bilan birgalikda qo‘llaniladigan elektron ta’lim resurslari
shaklidagi o‘quv, metodik, instruktiv
-tashkiliy, axborot-
ma’lumot materiallari alohida
ahamiyat kasb etadi va quyidagi omillar aloqador ekanligi aniqlangan va ularga
quyidagicha fikrlar berib o‘tamiz :
1. Axbort-kommunikatsiya texnologiyalari (AKT)ning didaktik imkoniyatlari
interaktiv muloqot, o‘quv axborotlarini komputerli vizualizatsiyalash, o‘rganilayotgan
ob’yektlar va jarayonlarni modellashtirish, audio, video axborotlarni kompleks taqdim
etish kabi hislar paydo bo‘ladi.
2.
Ta’limda axborotlashtirish sohasini samarali elektron ta’lim resurslarini
yaratish, an’anaviy, matnli, grafik elektron mahsulotlarda izlash va hisoblash faoliyatlarni
avtomatlashtirish, o‘quv jarayonini jadallashtirish va takomillashtirishda muhim o‘rin
tutadi, hat
toki diagnostika va to‘g‘irlash jarayonida farqli ko‘rib chiqish zarur.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
06 (2023) / ISSN 2181-1415
116
XULOSA
Professional ta’lim muassasalari tahsil olayotgan o‘quvchilarning bilim darajasi
albatta DTS talablariga javob beradigan bo‘lishi, zamonaviy innovatsion
texnologiyalardan, das
turiy ta’lim vositalardan, mobil ilovalardan, turli platformalardan
unumli foydalangan holda tashkil qilinishi, shu bilan birga nafaqat ta’lim balki tarbiyalab
borish har bir o‘qituvchining oldiga qo‘yilgan asosiy vazifalardan biri hisoblanadi.
O‘quvchilar
ning kasbiy kompetentligini rivojlantirish metodikasi muhim ahamiyatga ega
bo‘lib, keyinchalik o‘z ishiga bo‘lgan munosabati va kasbiy kompetentligiga qarab, ushbu
mavzuni dolzarb deya e’tirof etishimiz mumkin.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI:
1.
Сластенин В.А., Подумова Л.С. Педагогика: инновационная деятельность. –
М., 1997. С.55.
2.
Э.Ф.Зеер Психология профессионального образования. –
М.: «Академия», 2013.
3.
А.К.Маркова Психология профессионализма. –
М.: Международный
гуманитарный фонд «Знание» 1996
г. 312 стр.
4.
Е.И.Кудрявцева Компетенции и менеджмент: компетенции в менеджменте,
компетенции менеджеров, менеджмент компетенций. // Сев.
-
Зап. инс
-
т упр.
-
филиал РАНХиГС Монография. Санкт
-
Петербург 2012. 340 стр.
5.
B.A.Nazarova, Pedagogika kollejlari bo‘lg‘usi o‘qituvchilarining kasbiy layoqatini
tarbiyalash: Dis....ped.fan. nom.
–
T .:2009.- 170 6.
6.
Sarsenbaevich K. I. THE MAIN PEDAGOGICAL REQUIREMENTS AND CRITERIA
FOR ORGANIZING TRAINING FOR THE DEVELOPMENT OF PUPILS'PROFESSIONAL
COMPETENCE USING MULTIMEDIA ELECTRONIC EDUCATIONAL RESOURCES
//CURRENT RESEARCH JOURNAL OF PEDAGOGICS.
–
2023.
–
Т
. 4.
–
№.
03.
–
С. 1
-6.
7.
Sarsenbaevich K. I. Creation of the Multimedia Electronic Information on
Educational Resources //JournalNX.
–
С
. 117-122.
8.
Kunnazarov I. THE POSSIBILITIES OF EFFECTIVE USE OF ELECTRONIC
EDUCATIONAL RESOURCES IN ORGANIZING INDEPENDENT EDUCATION OF PUPILS
//
Академические
исследования
в
современной
науке
.
–
2023.
–
Т
. 2.
–
№.
8.
–
С. 87
-91.
9.
Utebaev T., Sarsenbaeva Z. Linguoculturological analysis of proverbs //Berlin
Studies Transnational Journal of Science and Humanities.
–
2021.
–
Т
. 1.
–
№.
1.5
Pedagogical sciences.
10.
Sarsenbaeva Z. J. Pedagogical Peculiarities of forming linguocultural
competence of higher education students in Karakalpakstan //EPRA International
Journal of Multidisciplinary Research (IJMR)-Peer Reviewed Journal Volume: 7.
–
2021.
–
№.
2021.
–
С. 161
-166.
11.
www.ziyonet.uz
