Модель обеспечения конкурентоспособности руководителей системы дошкольного образования

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Journal home page:

https://inscience.uz/index.php/socinov/index

Model for ensuring the competitiveness of leaders of the
preschool education system

Anvar ESHKURBONOV

1

Institute for Retraining and Advanced Training of Principals and Specialists of Preschool Educational

Organizations

ARTICLE INFO

ABSTRACT

Article history:

Received July 2023
Received in revised form

15 August 2023

Accepted 25 August 2023

Available online

15 September 2023

This article analyzes the model of ensuring the

competitiveness of preschool education system leaders.

Modeling in pedagogy is a material or mental imitation of what
actually exists in the system by creating special analogs from

which the principles of organization and operation of the

system are produced. In order to achieve the goal of education,

the meaningful foundations of the professional development
model of the formation of the competitiveness of the leaders of

the preschool educational organization should be rationally

implemented.

2181-

1415/©

2023 in Science LLC.

DOI:

https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol4-iss7/S-pp230-236

This is an open access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru)

Keywords:

competitiveness,

model,

modeling,

formation of
competitiveness,
professional development

model,

professional activity.

Maktabgacha

ta’lim

tizimi

rahbar

xodimlarining

raqobatbardoshligini ta’minlash modeli

ANNOTATSIYA

Kalit so‘zlar

:

raqobatbardoshlik,

model,

modellashtirish,

raqobatbardoshlikni
shakllantirish,

kasbiy-rivojlantiruvchi

model,

kasbiy faoliyat.

Ushbu maqolada maktabgacha ta’lim tizimi rahbar xodimlari

raqobatbardoshligini ta’minlash modeli tahlil qilingan.

Shuningdek, pedagogikada model yaratish

–

bu tizimni tashkil

etish va ishlash tamoyillari ishlab chiqariladigan maxsus

analoglarni yaratish orqali tizimda haqiqatan ham mavjud

bo‘lgan moddiy yoki ruhiy taqlid qilishni anglatishi, ta’lim

maqsadiga erishish uchun maktabgacha ta’lim tashkiloti

rahbarlarining raqobatbardoshligini shakllantirishning kasbiy-
rivojlanish modelining mazmunli asoslari ratsional ravishda

amalga oshirilishi kerakligi haqida fikrlar bayon etilgan.

1

Basic Doctoral Student, institute for Retraining and Advanced Training of Principals and Specialists of Preschool

Educational Organizations. E-mail: anvar_e@mail.ru

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Special Issue

–

07 (2023) / ISSN 2181-1415

231

Модель обеспечения конкурентоспособности руководителей

системы дошкольного образования

АННОТАЦИЯ

Ключевые слова:

конкурентоспособность,
модель,

моделирование,

формирование
конкурентоспособности,
модель

профессионального
развития,
профессиональная
деятельность.

В данной статье анализируется модель обеспечения

конкурентоспособности

руководителей

системы

дошкольного образования. Моделирование в педагогике –

это материальное или мысленное подражание тому, что

реально

существует

в

системе,

путем

создания

специальных аналогов, из которых вырабатываются

принципы организации и функционирования системы. Для
достижения цели образования должны быть рационально

реализованы

содержательные

основы

модели

профессионального

развития

формирования

конкурентоспособности

руководителей

дошкольной

образовательной организации.

Tadqiqotimiz jarayonida raqobatbardoshlikning mohiyati, tuzilishi va mazmunini

aniq tasavvur qilish, shuningdek tanlangan yondashuvlar to‘plamidan foydalanish uning
shakllanish jarayonining modellashtirishga o‘tishiga imkon berdi.

Falsafada, psixologiyada, pedagogikada “model” tushunchasiga yondashuvlar

turlicha. Falsafada model “ob’yektlarni o‘z modellari bo‘yicha o‘rganish usuli –

tabiiy yoki

ijtimoiy voqelikning ma’lum bir bo‘lagining analoglari, haqiqatan ham mavjud bo‘lgan
predmetlar, hodisalar va quriladigan ob’yektlarning modellarini qurish va o‘rganish” deb
ta’riflanadi [7].

Umumiy ilmiy nuqtai nazardan, modellashtirish deganda qandaydir ob’yektning

xususiyatlarini uni o‘rganish uchun maxsus yaratilgan boshqa, model deb ataladigan
ob’yektda

ko‘paytirish

tushuniladi.

Bu

tushunishga

asoslanib,

pedagogik

modellashtirishni pedagogik model deb ataladigan maxsus yaratilgan ob’yektda mavjud
bo‘lgan pedagogik tizimning xususiyatlarining aksi deb atash lozim.

E.V. Yakovlevning fikricha, pedagogik model quyidagi shartlarga javob berishi kerak:
1)

tizim bo‘lishi;

2)

asl nusxaga nisbatan o‘xshashlikning qandaydir mutanosibligida bo‘lishi;

3)

ma’lum parametrlar bo‘yicha asl nusxadan farq qilishi;

4) tadqiqot jarayonida asl nusxasini muayyan mutanosibliklarda almashtirish;
5)

tadqiqot natijasida asl nusxa haqida yangi bilim olish imkoniyatini ta’minlash [13].

Modellashtirishning mashhurligi va modellar turlarining xilma-xilligi olimlarni

modellar tasnifini tuzishga urinishga undadi. Umumiy nuqtai nazardan qaraganda,

modellar an’anaviy tarzda moddiy va idealga bo‘linadi, bunda ularning qurilish uslubiga
urg‘u beriladi.

Model va asli mutanosibligining tarkibiy xususiyatlariga ko‘ra, model va asl

nusxaning substansional, tarkibiy va funksional mosligi farqlanadi, shu munosabat bilan

modellar substansional, tuzilmaviy, funksional va aralashga bo‘linadi; modelni tuzish
uslubiga ko‘ra, ular eliminativ va ijodiyga bo‘linadi.

Bugungi kunga kelib, modellarning kichik doirasi shakllandi, ularning qurilishi

tadqiqotchilar tomonidan pedagogik hodisalarning o‘ziga xos xususiyatlari, tavsiflari va
xossalarini chuqur o‘rganish uchun olib boriladi.

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Special Issue

–

07 (2023) / ISSN 2181-1415

232

Eng keng tarqalgan modellarga quyidagilar kiradi:
1) strukturaviy-funksional va funksional-strukturaviy, ularning mohiyati

o‘rganilayotgan ob’yektning tuzilishi va bajaradigan funksiyalari o‘rtasidagi bog‘liqlikni

ochib berish;

2) tashkiliy birliklar va muvofiqlashtirish mexanizmlarini hisobga olgan holda,

pedagogik jarayonlarni sub’yektlarning o‘zaro ta’siri va vakolatlarning taqsimlanishi
nuqtai nazaridan o‘rganishga qaratilgan tashkiliy;

3) tarbiyaviy

–

o‘zaro bog‘liq, muvofiq elementlar guruhi (tuzilma, maqsadlar,

mazmun, uslublar va o‘quv jarayonini baholash);

4)

o‘rganilayotgan hodisaning bir holatdan ikkinchisiga o‘tish ketma

-ketligini aks

ettiruvchi jarayonli;

5)

o‘z mazmunida protsessual emas, balki statik hodisalarning xususiyatlarini

ochib beradigan kompetentli;

6) matematik belgilar yordamida ifodalangan tashqi dunyo hodisalari qandaydir

sinfining taxminiy tavsifini ifodalovchi matematik [9, 123

–

143-b.].

Modelni tuzish usuli

integrativ bo‘lib, u pedagogik tadqiqotlarda empirik va

nazariy birlashtirishga imkon beradi.

Pedagogikada model yaratish

–

bu tizimni tashkil etish va ishlash tamoyillari ishlab

chiqariladigan maxsus analoglarni yaratish orqali tizimda haqiqatan ham mavjud bo‘lgan

moddiy yoki ruhiy taqlid qilishni anglatadi.

Bizning tadqiqotimiz uchun V.A Shtoff tomonidan berilgan model ta’rifi eng yaqin:

“Model shunday aqliy tasavvur qilingan yoki moddiy jihatdan amalga oshirilgan tizimki, u
tadqiqot ob’yektini aks ettirib va takrorlab, uni shunday o‘zgartirishi mumkinki, bunda
uni o‘rganish bizga bu ob’yekt haqida yangi ma’lumot beradi” [12, 19

-b.].

Modelni bunday tushunish raqobatbardoshlikni shakllantirish jarayonini

modellashtirishda muhim ahamiyatga ega. Pedagogik modelni o‘rganishda olingan
bilimlarning qiymati ta’lim maqsadiga erishishni ta’minlaydigan vositalarni topishga

imkon beradi. Demak, modellashtirishning maqsadi

–

raqobatbardoshlikni shakllantirish

modelini yaratish va natijada modelni pedagogik shartlar bilan birgalikda amalga

oshirish, uni shakllantirish samaradorligini oshirishdan iborat. Kasbiy ta’limni

loyihalashtirish natijasi rahbarlarning raqobatbardoshligini shakllantirishning kasbiy-
rivojlanish modelidir [5].

Model o‘qitish tabiati bo‘yicha kasbiy

-

rivojlantiruvchi deb ataladi, ya’ni

raqobatbardoshlikning prognoz qilinadigan shakllanish darajasi va rahbarning professional

muhim fazilatlari rivojlanish darajasiga ko‘ra. Kasbiy

-rivojlantiruvchi model tarkibiy-

funksional modellarga tegishli va to‘rtta blokni o‘z ichiga oladi (maqsadli, mazmunli,

jarayonli-samarali va samarali-

tuzatuvchi) va ta’lim maqsadlarining bajarilishini ta’minlaydi.

Maqsadli blok modelning maqsadi va qo‘llanilishini –

rahbarlarning

raqobatbardoshligini shakllantirishni belgilaydi. Quyidagidan iborat funksional to‘liqlik

tamoyiliga tayanish [3]: har qanday tizim, shu jumladan pedagogik tizim, agar uning asosiy

quyi tizimlari to‘plami (tizim elementlari) funksional to‘liq bo‘lmasa, samarali ishlamasligi

yoki umuman ishlay olmasligi model bloklarining funksiyalarini aniqlashga imkon berdi.

Shunday qilib, maqsadli blokning vazifasi tashxisli maqsad qo‘yish va baholash

jarayonida bitiruvchiga bozor talablariga javob beradigan va bo‘sh ish o‘rinlari egallashga

talabgorlik qilish hamda boshqaruv sohasida muvaffaqiyatli faoliyat uchun

raqobatbardosh ustunlik beradigan tashkiliy-boshqaruv kompetentligini va kasbiy

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Special Issue

–

07 (2023) / ISSN 2181-1415

233

muhim fazilatlarning shakllanganligi prognozli darajasini baholab aniqlashdir. Ta’lim,

ta’lim

-

kasbiy va kasbiy faoliyatni yagona ta’lim

-

kasbiy tizim sifatida ko‘rib chiqsak, biz

ijtimoiy-

shaxsiy yondashuv nuqtai nazaridan, hech bo‘lmaganda OTMda kasbiy ta’lim

bosqichida yagona maqsad

–

kasbiy faoliyatning o‘zining boshlanishini, ya’ni boshlang‘ich

kasbiy moslashuvning yakunlanishi mavjudligini ko‘zda tutamiz. Bizning holatimizda, bu

rahbar va xodimning raqobatbardoshligini ta’minlaydigan professional kompetentlik

darajasi, shuning uchun ham bu OTM, jamiyat, davlatning raqobatbardoshligidir.

Tadqiqotlar tahlili shuni ko‘rsatadiki, kompetentli va raqobatbardosh

maktabgacha ta’lim tashkiloti rahbarini tayyorlash jamiyat, davlat, ta’lim tashkiloti,

mehnat bozori (ish beruvchi) va xodimning o‘zining manfaatlari birlashgan nuqtasidir.

Demak, ijtimoiy buyurtmaning maktabgacha ta’lim tashkiloti rahbarlarini

tayyorlash darajasiga bo‘lgan yuqori talablari va shaxsning sifatli ta’limga bo‘lgan ehtiyoji

o‘rtasidagi ziddiyatni hal qilish mumkin.

Jamiyat, davlat, ish beruvchi tomonidan belgilanadigan maqsadlar ta’lim tizimiga

nisbatan tashqarida bo‘lib hisoblanadi. Ta’lim tizimining maqsadlari va xodimning

maqsadlari ichki maqsadlardir.

“Kvazi

-

maqsad” [6] tushunchasidan foydalanish va tadqiqotimiz mavzusiga uning

proyeksiyasi “kvazi

-

maqsad” tushunchasini hisobga olgan holda modelning maqsadli

blokini modellashtirishda raqobatbardosh maktabgacha ta’lim tashkiloti rahbarini

shakllantirish mumkinligini tasdiqlashga imkon beradi.

–

bo‘lajak rahbarga raqobatli ustunliklarni ta’minlaydigan, professional moslashuv

tugashi va haqiqiy kasbiy faoliyat boshlanishi vaqtida maqsadli yo‘nalish (maqsadni

uzaytirish);

–

jamiyatning, davlatning, ta’lim tashkilotining, ish beruvchining yuqori talablari,

shaxsning sifatli ta’limga bo‘lgan ehtiyojini hisobga olgan holda, maktabgacha ta’lim

tashkiloti rahbarlarini tayyorlash darajasining kvazi-

maqsadga muvofiqligini ta’minlash;

–

maqsadning

tizimni

shakllantiruvchi,

rivojlantiruvchi,

boshqaruv,

rag‘batlantiruvchi va tarbiyaviy vazifalarini amalga oshirish;

–

raqobatbardoshlikni ta’minlaydigan shaxsiy va kasbiy rivojlanish darajasini

oshirish.

Yuqoridagilar nuqtai nazaridan maqsadni tashxisli aniqlash va baholash

quyidagilarni o‘z ichiga olishi kerak.

–

raqobatbardoshlikni ta’minlaydigan shakllanadigan kasbiy kompetensiyalarning,

kasbiy faoliyat atamalarida aniq, muayyan va ma’nodosh ta’rifi;

–

har qanday o‘quv

-

kasbiy faoliyat sub’yekti tomonidan uning shakllanishini

ob’yektiv nazorat qilish jarayonida tashxis qo‘yiladigan xususiyatni aniqlash va

o‘lchashning yagona usuli;

–

o‘lchov natijalari asosida

raqobatbardoshlikning shakllanish darajasini baholash

mezonlari, ko‘rsatkichlari va shkalalarining integratsiyalashgan tizimi;

–

raqobatbardoshlikning kvazi-maqsadga muvofiq shakllanish darajasini integrativ

baholash va uning har qanday kompetensiya komponentlarini tanlab differensial

baholash: kognitiv, samarali va shaxsiy-professional;

–

raqobatbardoshlikning shakllanganligi darajasini tuzatish [4].

Modelning maqsadli blokining ishlash samaradorligiga mehnat bozori talablari

bilan bog‘liq bo‘lgan va bo‘sh ish o‘rinlarini egallashga talabgorlik qilish va boshqaruv

sohasida muvaffaqiyatli faoliyat ko‘rsatish imkonini beradigan mezonlar, ko‘rsatkichlar,

darajalar tizimini ishlab chiqish orqali ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Bundan tashqari,

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Special Issue

–

07 (2023) / ISSN 2181-1415

234

maqsadli blok ma’lumotlari ta’limning haqiqiy natijalarini kuzatish uchun asos bo‘ladi.

Maqsadli blok boshqa bloklar bilan chambarchas bog‘liq, chunki maqsadga erishishning

shakllari va usullarini maktabgacha ta’lim tashkiloti rahbarlarining raqobatbardoshlikka

erishishlarini jarayonlar, tuzatish va baholash orqali belgilaydi.

Hozirgi vaqtda kasbiy ta’lim mazmuni kompetensiyaga asoslangan yondashuv

imkoniyatlari bilan bog‘liq holda o‘rganilmoqda, bu bilimga yo‘naltirilgan komponentga

taqalmagan, lekin, bizning fikrimizcha, hayotiy muammolarni hal qilishda, bitiruvchining

asosiy funksiyalari, ijtimoiy rollari, kompetensiyalari, raqobatbardosh afzalliklarini

bajarishda (ya’ni ko‘p sohalarga tegishli) yaxlit tajribani nazarda tutadi.

Maktabgacha ta’lim tashkiloti rahbari ta’limining mazmuniga nisbatan

kompetensiyali-

kontekstli yondashuv, kasbiy ta’limning mazmunini darajali va

kesishuvchi xarakterga ega bo‘lgan kompetensiyalar tizimi shaklida rivojlanayotgan

ishlanmani, ya’ni umumiy

-madaniy va kasbiy kompetensiyalarni anglatadi.

Shubhasiz, ta’lim muassasalarining ustuvor vazifasi –

bu boshqaruv muammolarini

hal qilish qobiliyatiga e’tibor qaratgan holda mutaxassisning asosiy kasbiy

kompetensiyalarini shakllantirishdir. Bu shuni anglatadiki, maktabgacha ta’lim tashkiloti

rahbari ta’limining mazmuni ma’lum ko‘nikmalarni o‘zlashtirishga va o‘ziga xos

qobiliyatlarni

–

kommunikabellik,

tadbirkorlik,

tashkilotchilik

qobiliyatini

shakllantirishga qaratilgan bo‘lishi kerak [7]. Bunday qobiliyatlarning mazmuni muallif

tomonidan o‘z faoliyatini va boshqalarning faoliyatini oldindan ko‘rish, rejalashtirish,

tashkil qilish, nazorat qilish, muvofiqlashtirish, tartibga solish va rag‘batlantirish

qobiliyati orqali ochiladi. Kompetentga asoslangan yondashuv nuqtai nazaridan,

muallifning pozitsiyalari uning individual faoliyatida ham, u tomonidan tashkil etilgan

boshqaruv tizimining jamoaviy ishida ham amalga oshiriladigan asosiy darajadagi kasbiy

kompetensiyalar sifatida belgilanishi mumkin.

S.V.

Stepanovning fikriga ko‘ra, bunday kompetensiyalar bo‘lajak maktabgacha

ta’lim tashkiloti rahbarining kasbiy tayyorgarligiga uning kasbiy kompetensiyasiga

muvofiqligi ko‘rsatkichi sifatida bevosita kiritilishi kerak [6]. Biz ko‘ramizki, bu holda

kompetentlik muallif tomonidan kompetensiyalarni amalda tatbiq etish darajasi sifatida

tushuniladi va kompetensiyalar kasbiy faoliyatning kognitiv, samarali va shaxsiy

tajribasining murakkab sintezi vazifasini bajaradi.

Hozirgi vaqtda haqiqiy mehnat bozorining ish beruvchilari maktabgacha ta’lim

tashkiloti rahbarlarining ta’lim mazmunini o‘rganish, tahlil qilish va loyihalashda faol

ishtirok etmoqda. Maktabgacha ta’lim tashkiloti rahbarlarini tayyorlashda kompetenlikka

asoslangan yondashuvning dolzarbligini aks ettiruvchi misollarni keltiramiz.

Taqdim etilgan ro‘yxatda kompetensiyalar va professional muhim fazilatlarning

(biz qabul qilgan kompetensiya konsepsiyasi nuqtai nazaridan) qandaydir chalkashliklari

mavjud bo‘lib, ularga muallif: samaradorlik, harakatchanlik, kommunikabellik, faollik,

tashabbuskorlik, ijodkorlik, ob’yektivlik, stressga chidamlilik, yetakchilik fazilatlari

kiritilgan. Bundan tashqari, taqdim etilgan professional muhim fazilatlarning mazmun

tomoni tayyorlik, qobiliyat, ko‘nikma komponentlarini o‘z ichiga oladi, ya’ni

kompetensiyalarga tenglashadi.

Raqobatbardoshlik va kompetentlikning nisbati muammosi bo‘yicha olib borilgan

tadqiqotlarga asoslanib, shuni eslatamizki, raqobatbardoshlik maxsus kasbiy va

korporativ kasbiy kompetensiyaning ma’lum darajada shakllanishi bilan ta’minlanadi.

Vazifalarning korporativ xususiyatlarini va kasbiy faoliyat mazmunini o‘rganish

bizni maxsus va korporativ kompetentlik raqobatbardoshlikni belgilaydigan daraja

bo‘lishi mumkin degan xulosaga olib keldi.

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Special Issue

–

07 (2023) / ISSN 2181-1415

235

Binobarin, maktabgacha ta’lim tashkiloti rahbarlarining raqobatbardoshligini

shakllantirishning kasbiy-rivojlantiruvchi modelining tarkibiy bloki umumiy-madaniy va

kasbiy: umumiy-kasbiy (asosiy), maxsus (kasbiy-

maxsus) va ta’lim

-kasbiy vazifalarni hal

qilishning umumlashtirilgan usullarini o‘zlashtirgan bilim, ko‘nikma, shuningdek modulli

asosda qurilgan shaxsiy va kasbiy muhim fazilatlar quyi tizimidan iborat bo‘lgan

korporativ (kasbiy-

ixtisoslashtirilgan) kompetensiyalar tizimini o‘z ichiga oladi.

Ta’lim maqsadiga erishish uchun maktabgacha ta’lim tashkiloti rahbarlarining

raqobatbardoshligini shakllantirishning kasbiy-rivojlanish modelining mazmunli asoslari

ratsional ravishda amalga oshirilishi kerak.

Ta’lim mazmunini shakllantirish modulli

yondashuv katta darajada bu talabga javob beradi. Modulli yondashuvning asosini

–

o‘quv materiali tarkibining funksional tarmog‘i ko‘rinishidagi modulning maxsus

loyihalanishi tashkil etadi.

Har bir modul tugallangan didaktik birlik bo‘lib, ma’lum bir

kompetensiyani shakllantirish uchun mo‘ljallangan. Modul maktabgacha ta’lim tashkiloti

rahbarlarining kognitiv faoliyati jarayoni va natijalariga qo‘yiladigan talablarni va

konkretlashtirish imkonini beradi. Ta’kidlash joizki, kasbiy ta’limni modulli asosda

tashkil etish, integrativ xarakterdagi yangi uslubiy ta’minotni talab qiladi.

Rahbarning kompetensiya modelining mazmunini ilmiy-pedagogik pozitsiyalar

nuqtai nazaridan ham, ijtimoiy-iqtisodiy buyurtma nuqtai nazaridan ham taqdim etish

zarurati va yaqqol dolzarblik bilan bog‘liq holda biz rahbarlarning kompetensiyalari

uchun kasbiy talablarni tahlil qildik.

Maktabgacha ta’lim tizimida rahbarlarining amaliy tayyorgarliklariga bo‘lgan

talablarini tahlil qilish natijalari, shuningdek, bu talablarni umumlashtirish, eng talab

qilinadigan kompetensiyalar to‘g‘risida xulosa chiqarish imkonini berdi, ular quyidagi

muhim xususiyatlar bilan ifodalanadi: fikrlashning tizimliligi va moslashuvchanligi,

muvofiqlashtirish, tashkil etish, munosabatlarni o‘rnatish, odamlarni boshqarish va

o‘rganish.

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR

RO‘YXATI

:

1.

A.X.Aminov, Umumiy oʻrta taʼlim pedagog xodimlarini malakasini oshirish

tizimini takomillashtirishning nazariy va amaliy asoslari: Ped. fan. nom... diss.

avtoreferati.

–

Toshkent, 2004.

–

21 b.

2.

Афанасев В.Г. Общество: системность, познание, управление /

В.Г.

Афанасев. –

М.: Политиздат, 2004. –

258 с.

3.

Бурков В.Н. Модели и механизмы теории активных систем в управлении

качеством подготовки специалистов / В.Н. Бурков, Д.А. Новиков. –

М.: Мир, 1998. –

157 с.

4.

Куликова Н.В. Применение методов системного моделирования в

педагогической деятельности / Н.В. Куликова. –

М.: ТИАРА, 2010. –

112 с.

5.

Лебедева М.Н. Особенности педагогического моделирования адаптивных

технологий дополнительного профессионального образования / М.Н. Лебедева,

Т.В. Сиганкова // Мир науки, культуры, образования.

-2011.

–

Част 2. –

С. 140

-142.

6.

Лукашевич В.К. Модели и метод моделирования в человеческой

деятельности / В.К. Лукашевич. –

Минск, 1983. –

120 с.

7.

Михеев В.И. Моделирование и методы теории измерений в педагогике. /

В.И. Михеев. –

М.: Педагогика, 2007. –

200 с.

8.

Моделирование

образователных

сред

в

рамках

развивающего

образования / под ред. В.П. Лебедевой, В.И. Панова, В.А. Орлова.

-

Черноголовка:

Академия, 2006. –

278 с.

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Special Issue

–

07 (2023) / ISSN 2181-1415

236

9.

Моделирование педагогических ситуаций: Проблемы повышения качества

и эффективности общепедагогической подготовки учителя / Под ред. Ю.Н.
Кулюткина, Г.С. Сухобской. –

М.: Мир, 1981. –

120 с.

10.

Нечаев И.Н. Моделирование и творчество / И.Н. Нечаев. –

М.: Знание, 2007. –

276 с.

11.

Никитин E.М. Теоретические и организационно

-

педагогические основы

развития федеральной системы дополнительного педагогического образования /
E.М. Никитин. –

М., 1999. –

314 с.

12.

Штофф В.А. Моделирование и философия / В.А. Штофф.

-

С

-

Пб.: Наука,

2006.

–

301 с.

13.

Яковлев Е.В. Управление качеством образования в высшей школе: теория

и практика. Челябинск: Изд

-

во ЧГПУ. –

2000.

–

148 с.