Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Journal home page:
https://inscience.uz/index.php/socinov/index
Methods of using modern pedagogical technologies and
innovative methods in teaching the
subject “Management
of research projects based on SMM” in secondary schools
Gulbakhor TEMIROVA
1
, Nodira YUSUPOVA
2
Andijan State University
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Article history:
Received August 2023
Received in revised form
15 September 2023
Accepted 25 September 2023
Available online
15 October 2023
In this article, the authors present a methodological system
for using ICT in the educational process, in particular, “Managing
research projects based on SMM and creating a channel on the
YouTube website,” based on modern ICT tools.
2181-
1415/©
2023 in Science LLC.
https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol4-iss8/S-pp309-316
This is an open access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru)
Keywords:
pedagogical technology,
education,
social network,
educational method.
Umumiy o‘rta ta’lim maktablarida “smm asosida tadqiqot
loyihalarini boshqarish” mavzusini o‘qitishda zamonaviy
pedagogik texnologiyalar va innovatsion usullardan
foydalanish uslubiyoti
ANNOTATSIYA
Kalit s
o‘zlar:
pеdagogik tеxnologiya,
ta’lim,
ijtimoiy tarmoq,
ta’lim mеtodi
Mazkur maqolada mualliflar tomonidan AKTni zamonaviy
ta’lim texnologiyalari bilan integratsiyalashgan holda o‘quv
jarayonida qo‘llash, xususan, “SMM asosida tadqiqot loyihalarini
boshqarish, YouTube saytida kanal ochish” mavzusini
zamonaviy AKT vositalari asosida tashkil etish metodik tizim
sifatida ishlab chiqilgan.
1
Senior Teacher, Department of Information Technologies, Andijan State University.
E-mail: maxfuza_artiqova@mail.ru
2
Senior Teacher, Department of Information Technologies, Andijan State University.
E-mail: nodiraxon.yusupova@gmail.com
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
08 (2023) / ISSN 2181-1415
310
Методы использования современных педагогических
технологий
и
инновационных
методов
при
преподавании
предмета
«Управление
исследовательскими проектами на основе SMM» в
общеобразовательных школах
АННОТАЦИЯ
Ключевые слова:
педагогическая
технология,
обрaзование,
социальная сеть,
метод обучения.
В данной статье авторами представлена методическая
система использования ИКТ в образовательном процессе, в
частности, "Управление исследовательскими проектами на
основе SMM и создание канала на сайте YouTube",
основанная на современных инструментах ИКТ
.
KIRISH
. Respublikamizda iqtisodiy va ijtimoiy sohalarda olib borilayotgan izchil
siyosat natijasidagi rivojlanish ta’lim tizimida ham o‘qitishning yangi shakllarni joriy
etishni taqozo etmoqda. Shu sababli, axborot-kommunikatsiya texnologiyalari asosida
ta’lim tizimini yuqori darajada tashkil etish hozirgi kunning dolzarb muammolaridan biri
hisoblanadi. Rivojlangan davlatlar tajribasi shuni ko‘rsatmoqdaki, har bir mamlakat
ning
dunyodagi iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy mavqeini, uning iqtisodiy o‘sishda asosiy omili
bo‘lib borayotgan intellektual boyligi ta’minlamoqda. Bu borada mamlakatimizda qator
tadbirlar amalga oshirilmoqda hamda ta’limning nazariy, huquqiy bazasini
rivo
jlantirishda o‘z ifodasini topmoqda.
Mavzuga oid adabiyotlarning tahlili (Literature review). О‘zbekiston Respublikasi
Prezidentining 2019-yil 29-apreldagi PF-5712-son Farmoni asosida qabul qilingan
“О‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi tizimini 2030
-
yilgacha rivojlantirish konsepsiyasi”
aso
sida qator reja va loyihalar ilgari surilmoqda. Xususan, umumiy о‘rta ta’lim
muassasalari uchun yangi avlod darsliklarini yaratish va bunday darsliklarni jahon
standartlariga moslashtirish konsepsiyalari ishlab chiqildi. Konsepsiya asosida
“Informatika va axborot texnologiyalari” fanini о‘qitishning quyidagi yangi asosiy
vazifalari belgilab berildi:
–
“Informatika va axborot texnologiyalari” fanini о‘qitishning zamonaviy shakl,
metod va texnologiyalarini qо‘llash;
–
о‘quvchilar masofadan turib yangi bilimlarni egallashi, doimiy ravishda о‘z ustida
ishlashi uchun tizim yaratish va uni yo‘lga qo‘yish;
–
ta’lim jarayonida tayanch bilim, kо‘nikma, malaka va kompetensiyalarni doimiy
nazorat qilib turish, o‘quvchilar qobiliyatiga qarab kasbiy yо‘naltirish ishlarini olib borish.
Bugungi ta’lim tizimi eski mazmundagi о‘quv dasturlaridan voz kechib, innovatsion
raqamli iqtisodiyot va axborotli jamiyat uchun kadrlar tayyorlash imkoniyatini beradigan
о‘qitish tizimiga о‘tmoqda. Shunga mos ravishda, ta’lim berishga yondashuvlar ham
о‘zgarib, internet va axborot texnologiyalari imkoniyatlari tufayli о‘qituvchilar oddiy bilim
beruvchidan asosiy tashkilotchiga aylanmoqdalar.
Internet tarmog‘ining rivojlanishi hamda uning jamiyat hayotida muhim o‘rin
egallashi bugungi kunda jahon miqyosida keng ommalashgan ijtimoiy tarmoqlarning
paydo bo‘lishiga zamin yaratdi. Dunyo aholisining aksariyat qismi, shu jumladan, yoshlar
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
08 (2023) / ISSN 2181-1415
311
o‘z media mahsulotlari hamda biznes loyihalarini ijtimoiy media marketing orqali reklama
qilib, daromad manbaiga ega bo‘lmoqdalar[8].
Jamiyat rivojining yangi shart-sharoitlari axborotlashgan jamiyat talablariga javob
beruvchi zamonaviy o‘qitish texnologiyalaridan foydalanib, yangi mutaxassislarni
tayyorlashni vazifa qilib qo‘ymoqda. Axborot texnologiyalarini hayotimizning turli
jabhalariga keng va jadal kirib borishi axborotlashgan jamiyatni shakllantirishga zamin
yaratmoqda.
Tadqiqot metodologiyasi (Research Methodology). O‘zbekiston Respublikasi
Vazirlar Mahkamasining Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi tomonidan ishlab chiqilgan
me’yoriy hujjatlar asosida bajarilayotgan ishlar ta’lim islohotlarini izchil ravishda amalga
os
hirilishi bilan chambarchas bog‘liqdir.
Ushbu qabul qilingan huquqiy
–me’yoriy hujjatlar ta’limda axborot
-kommunikatsiya
texnologiyalari va innovatsion texnologiyalarni joriy etish va rivojlantirish borasida
amalga oshirilayotgan islohotlarning mantiqiy davomi bo‘lib, fan va texnika sohalariga
komputer va axborot texnologiyalarini keng joriy etish, aholining turli qatlamlari uchun
zamonaviy komputer va axborotlar tizimidan foydalanish imkoniyatini yaratish,
maktablar, kasb-
hunar kollejlari, akademik litseylar va oliy o‘quv yurtlaridagi o‘quv
jaray
oniga zamonaviy komputer texnologiyasini faol qo‘llashga asoslangan o‘qitishning
progressiv tizimini kiritish, raqobatbardosh kadrlarni tayyorlash borasidagi ustuvor
vazifalarni belgilab beradi.
Respublikamizdagi ijtimoiy-
iqtisodiy o‘zgarishlar ta’lim tizimini, ta’lim
-tarbiya
metodologiyasi va texnologiyalarini tubdan yangilash zaruratini keltirib chiqardi. Bu esa
o‘z navbatida yosh avlodga ta’lim berish maqsadi, o‘qituvchi va o‘quvchilarning o‘za
ro
bog‘liq faoliyatiga yangiliklarni kiritishni talab etmoqda. Pedagoglarning innovatsion
faoliyatga yo‘naltirilganligi ta’lim siyosatini yangilash asosini tashkil etadi. Shu bilan birga
ta’lim sohasidagi o‘zgarishlar jamiyat rivojiga o‘z ta’sirini o‘tkazmay qolmaydi. Ta’lim
jarayonini takomillashtirishning yetuk mutaxassislarni tayyorlash, barkamol shaxsni
shakllantirishga qaratilganligi ijtimoiy munosabatlarni rivojlantiradi va takomillashtiradi.
Tahlil va natijalar (Analysis and results). “SMM asosida tadqiqot loyihalarini
boshqarish. YouTube saytida kanal ochish.” mavzusini zamonaviy AKT vositalari asosida
metodik tizim sifatida ishlab chiqishni ko‘rib chiqamiz.
“SMM asosida tadqiqot loyihalarini boshqarish. YouTube saytida kanal
ochish”
Dars bosqichlari
Vaqt
Tashkiliy qism
2 daqiqa
Takrorlash
2 daqiqa
Motivatsiya
3 daqiqa
Mavzuni tushuntirish
15 daqiqa
Mavzuni mustahkamlash
15 daqiqa
Baholash
3 daqiqa
Mavzuni xulosalash
1 daqiqa
Uyga vazifa berish
1 daqiqa
Refleksiya
2 daqiqa
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
08 (2023) / ISSN 2181-1415
312
Dars ishlanma
Fanning nomi
: “
Informatika va axborot texnologiyalari
”.
8-sinf, 8-dars.
Mavzuning nomi:
“
SMM asosida tadqiqot loyihalarini boshqarish. YouTube
saytida kanal ochish.
”.
Dars turi:
aralash (Nazariy va amaliy).
Darsning maqsadi
:
a)
Ta’limiy:
o‘quvchilarda Youtube saytida kanal ochish, о‘z tadqiqot loyihalarini
harakatlantirish bо‘yicha bilim va kо‘nikmalarini hosil qilish.
b)
Tarbiyaviy
:
o‘quvchilarda jamoa yoki guruh bilan ishlashda o‘zaro hurmat va
javobgarlik xislatlarini tarbiyalash.
c)
Rivojlantiruvchi
:
rivojlanib borayotgan raqamli texnologiyalar yo‘nalishidagi
yangi ma’lumotlar bilan boyitish.
Dars rejasi:
1.
YouTube saytida shaxsiy kanal ochish.
2.
YouTube saytida shaxsiy kanalni sozlash.
3.
YouTube saytida kanalga video joylashtirish.
Rejalashtirilayotgan o‘quv natijalari:
•
YouTube saytida shaxsiy kanal ocha oladi;
•
YouTube saytida shaxsiy kanalni kerakli holatda sozlay oladi;
•
YouTube saytida kanalga tadqiqot loyihasiga doir videolarni joylashtira oladi.
O‘qitish shakllari:
sinfda, guruhda, yakka tartibda ishlash.
O‘qitish metod va vositalari:
munozara, savol-javob, kichik guruhlarda ishlash,
loyihalash metodi.
O‘qitish vositalari:
taqdimot, videodarslar, refleksiya kartochkalari (har bir
о‘quvchi uchun), darslik: 26–
29-betlar.
AKT va interfaol vositalar:
komputer, elektron doska, smart doska, proyektor,
kolonkalar, LMS Google Classroom, YouTube.
Adabiyotlar va internet resurslari:
Дамир Халилов: Maнн, Иванов и Фербер.
Maркетинг в социальных сетях. Moсквa; 2013;
Darslik; dr.rtm.uz.
Monitoring va baholash:
o‘quvchilarni
darsdagi faolligi hamda savol-javoblardagi
ishtiroklariga, topshiriqlarni bajarishiga qarab 5 baholik tizimda.
Tashkiliy qism:
a)
Salomlashish;
b)
Davomatni tekshirish;
c)
Darsga tayyorgarlikni tekshirish;
I.
Takrorlash.
O‘tgan
mavzuni takrorlash uchun interaktiv texnologiya yaratildi.
Pazzledan savolga
mos keluvchilari tanlanadi. Quyidagi holat yuzaga keladi:
https://learningapps.org/display?v=po6ob14xc23
1- rasm. Interaktiv viktorina bosh oynasi
.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
08 (2023) / ISSN 2181-1415
313
1.
Ijtimoiy media tarmoqlariga qanday misollarni keltira olasiz?
2- rasm. Ijtimoiy media tarmoqlariga misollar tanlangandagi holat.
2.
Ijtimoiy medialar orqali qanday tadqiqot loyihalar (mahsulot va xizmat turlar)ini
yuritish mumkin?
3 - rasm. Ijtimoiy medialar orqali yuritiladigan tadqiqot loyihalari tanlangandagi holat.
3.
Tadqiqot loyihasini amalga oshirish uchun maqsadli auditoriyani tanlashda
qanday ma’lumotlar kerak bo‘ladi?
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
08 (2023) / ISSN 2181-1415
314
4- rasm. Tadqiqot loyihasini amalga oshirish uchun maqsadli auditoriyani tanlashda kerak
bo‘ladigan ma’lumotlar tanlangandagi holat.
Barcha savollarga to‘g‘
ri javob topilganda yuqoridagi oyna chiqadi va
OK
tugmasi
bosilganda viktorina oynamiz quyidagi ko‘rinishga o‘tadi, ya’ni barcha savollarga to‘g‘
ri
javob berilganda interaktiv viktorina oynasidagi rasm to‘la ochiladi. (4
-rasm)
5 - rasm. Interaktiv viktorina natijasi oynasi
II.
Motivatsiya.
(2-ilova)
III.
Mavzuni tushuntirish
(Taqdimot va videorolik yordamida tushuntiriladi).
3-ilova.
6 - rasm.
Dars taqdimoti
IV.
Mavzuni mustahkamlash.
4-ilova
1)
O‘quvchilarni kichik guruhlarga bo‘lish quyidagi usulda amalga oshiriladi: Sinfdagi
o‘quvchilar soniga ko‘ra
, 1dan 5 gacha quyidagicha raqamlangan rangli kartochkalar
tarqatiladi:
1. Tadqiqot
loyihalarini
rivojlantirish
uchun
nimalarga
ahamiyat
berish lozim?
2. Videorolikli
reklama uchun qaysi
SMM platformasini
tanlagan ma’qul?
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
08 (2023) / ISSN 2181-1415
315
Sinfda jami 15 nafar o‘quvchi bo‘lsa, 3 ta kichik guruhga ajratiladi. Har bir kichik
guruhda 5 nafardan o‘quvchi mavjud bo‘ladi. Guruhlar ichida sardor saylanadi va har bir
guruh amaliy topshiriqni bajaradilar. Guruhlar ishini har bir kichik guruh sardori
umumlashtirib, namoyish qiladi.
V.
Baholash.
VI. Mavzuni xulosalash.
VII. Uyga vazifa berish.
5-ilova
VIII.
Refleksiya.
6-ilova
Xulosa va takliflar (Conclusion/Recommendations).
Hozirgi vaqtda o‘quv jarayonini zamonaviy o‘qitish texnologiyalaridan
foydalanmasdan tashkil etish mumkin emas. O‘qitish va tarbiyalashning eng dolzarb
vazifasi o‘quvchilar bilimi va ko‘nikmasini rivojlantirish hisoblanadi. Bu esa XXI asr
avlodida quyidagi
ko‘nikma va fazilatlarni shakllantirish orqali namoyon bo‘
-ladi: shaxsiy
javobgarlik, boshqa nuqtai nazarlarga nisbatan bag‘rikenglik, mulo
-
qot qobiliyatlari, o‘zini
rivojlantirish qobiliyati, fikrlash qobiliyatini rivojlantirish, ma’lumot topish, tahlil
qilish,
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
08 (2023) / ISSN 2181-1415
316
boshqarish, ularni birlashtirish, baholash, turli shakl-larda, metodlar bilan yaratish,
jamoada ishlash qobiliyati, muammolarni qo‘yish va yechish qobiliyati. Ushbu muammoni
hal qilish uchun AKTni boshqa zamonaviy ta’lim texnologiyalari bilan integratsiyal
ashgan
holda o‘quv jarayonida qo‘llash maqsadga muvofiqdir,
har qanday pedagogik texnologiya
va metodlarning samaradorligi uni qо‘llayotgan о‘qituvchining ijodiy va kasbiy mahoratiga
bog‘liq.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO'YXATI:
1.
O‘zbekiston Respublikasining 2020
-yil 23-
sentabrda qabul qilingan “Ta’lim
to‘g‘risida”gi O‘RQ
-637-sonli Qonuni.
2. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2017
-yil 6-
apreldagi “Umumiy
o‘rta ta‘lim va o‘rta maxsus, kasb
-
hunar ta’limining davlat ta’lim standartlarini tasdiqlash
to‘g‘risida”gi 187
-son qarori.
3. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2017
-yil 15-martdagi
“Umumiy o‘rta ta’lim to‘g‘risidagi Nizomni tasdiqlash haqida”gi 140
-sonli qarori.
4. O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligining 2020
-yil 30-dekabrdagi 335-
sonli buyrug‘i bilan tasdiqlangan “Umumiy o‘rta ta’limning Milliy o‘quv dasturi.
Informatika va axborot texnologiyalari” o‘quv dasturi.
5. “Informatika va axborot texnologiyalari”. Umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 8
-
sinfi uchun darslik. M.R.Fayziyeva, D.M.Sayfurov.
–
Тoshkent: Тasvir, 2020. –
112 b.
6. Informatika va axborot texnologiyalari. 8-
sinf: O‘qituvchilar uchun o‘quv
-metodik
qo‘llanma / M.R.Fayziyeva, D.M.Sayfurov. –
Тoshkent: Тasvir, 2020. –
112 b.
7. N.N.Azizxodjayeva, Pedagogik texnologiyalar va pedagogik mahorat.
–
T.: Moliya,
2003.
–
192 b.
8. R.Ishmuhamedov, A.Abduqodirov, A.Pardayev, Ta’limda innovatsion
texnologiyalar (ta’lim muassasalari pedagog
-
o‘qituvchilari uchun amaliy tavsiyalar). –
T.:
“Iste’dod” jamg‘armasi, 2008. –
180 b.
9. N.A.Muslimov, M.H.Usmonboyeva, D.M.Sayfurov, A.B.To‘rayev, Innovatsion ta’lim
texnologiyalari. T.: “Sano standart”, 2015. –
150 b.
10. Дамир Халилов: Maнн, Иванов и Фербер. Maркетинг в социальных сетях.
Moсквa; 2013;
11. SMM для новичков / 1ps.ru —
«Издательские решения», 2019, 44 с.
12. Простое и наглядное пособие по маркетинговым коммуникациям в
социальных сетях. © Ingate, 2019, 48 с.
13. SMM без проблем. —
Ingate, 2019. 16 с.
.
