Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Journal home page:
https://inscience.uz/index.php/socinov/index
ChatGPT technology: its advantages and disadvantages
Venera SALIKHOVA
Tashkent State University of Oriental Studies
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Article history:
Received March 2024
Received in revised form
15 April 2024
Accepted 25 April 2024
Available online
25 May 2024
This article examines the impact of the emergence of
artificial intelligence language services on alleviating problems
with publishing scientific texts. Particular attention is paid to
the ChatGPT language model, which is capable of generating
scientific texts. The pros and cons of using this neural network,
its capabilities, disadvantages, and advantages are given.
2181-
1415/©
2024 in Science LLC.
https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol5-iss4/S-pp154-157
This is an open access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru)
Keywords:
ChatGPT,
artificial intelligence,
template,
neural network,
generative,
transformer.
ChatGPT texnologiyasi: uning afzalliklari va kamchiliklari
ANNOTATSIYA
Kalit so‘zlar
:
ChatGPT,
sun’iy intellekt,
shablon,
neyron tarmog‘i,
generativ,
transformator.
Ushbu maqolada sun’iy intellekt til xizmatlarining paydo
bo‘lishi nashriyot muammolarini yengillashtirishga umid
uyg‘otdi. ChatGPT tili modeliga alohida e’tibor qaratildi, u
boshqa narsalar qatorida ilmiy matnlarni yaratishga qodir.
ChatGPT yordamida ushbu neyron tarmoqdan foydalanishning
ijobiy va salbiy tomonlarini, uning imkoniyatlari, kamchiliklari
va afzalliklari haqida ma’lumot berilgan.
Технология C
h
atGPT: ее преимущества и недостатки
АННОТАЦИЯ
Ключевые слова:
ChatGPT,
искусственный интеллект,
шаблон,
нейронная сеть,
генератив,
трансформатор.
В данной статье рассматривается влияние появления
языковых сервисов искусственного интеллекта на
облегчение проблем с публикацией научных текстов.
Особое внимание уделяется языковой модели ChatGPT,
которая
способна
генерировать
научные
тексты.
Приводятся плюсы и минусы использования этой
нейросети, ее возможности, недостатки и преимущества.
1
Teacher, Department of Mathematics and General Economic Sciences, Tashkent State University of Oriental Studies.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
04 (2024) / ISSN 2181-1415
155
Ko
‘
pchiligimiz sun
’
iy intellekt (SI) bilan har kuni o
‘
zaro aloqada bo
‘
lamiz,
ko
‘
pincha buni sezmaymiz ham. U biz uchun videolar, musiqalar, filmlarni tanlaydi,
ijtimoiy tarmoqlarda do
‘
stlarimizni topadi, fotosuratlarni qayta ishlashga yordam beradi.
2022-
yildan so‘ng sun’iy intellekt oldinga sezilarli qadam tashladi, desak xato
bo‘lmaydi. Endi kompyuter rasm chizishi, musiqa yozishi, matn yaratishi mumkin. SI ning
yangi avlodining eng yorqin vakillaridan birini ChatGPT deb atash mumkin.
ChatGPT qanday ishlaydi, u qayerda amalda qo‘llanilishi mumkin va nima uchun
ba’zi odamlar uni tahdid deb bilishadi?
Ehtimol, siz onlayn-
do‘konlarda yoki bank ilovalarida chatbotlarga duch kelgansiz.
Ular prinsipial jihatdan juda oddiy:
•
eng mashhur savollar to‘plami yig‘iladi;
•
mavzu bo‘yicha guruhlarga bo‘linadi;
•
Shablon javoblari qo‘lda
yaratiladi.
Agar sizning savolingiz shablonda ko‘rsatilmagan bo‘lsa, u holda jonli odam chatga
qo‘shiladi va muammoni hal qilishga harakat qiladi.
ChatGPT
–
bu mutlaqo mustaqil chatbot. U tayyorlangan shablonlarga ega emas,
lekin shu qadar rivojlangan operatsion algoritmga egaki, u berilgan savolga javoblarni
yaratishga qodir. Bundan tashqari, siz aniq fikrlarni aniqlashtirishni so‘rashingiz
mumkin, javob uslubini o‘rnatishingiz, ijodiy topshiriqlar berishingiz mumkin. SI bilan
o‘zaro ishlashning ko‘plab variantlari mavjud.
ChatGPT
–
bu sun’iy intellektga ixtisoslashgan OpenAI mahsuloti (bir oz avvalroq
shovqin qilgan DALL-E, shuningdek, ularning rivojlanishi). U avvalgi mahsulot
–
GPT-3
neyron tarmog‘iga asoslangan. U 2020 yilda taqdim etilgan va o‘shanda ham u o‘z
imkoniyatlari bilan hayratda qolgan. GPT-
3 neyron tarmog‘i yopiq beta
-
testda bo‘lgani
uchun unchalik katta rezonansga olib kelmadi.
GPT qisqartmasi “generativ oldindan o‘qitilgan transformator” degan ma’noni
anglatadi. Ushbu so‘zlar texnologiyaning asosiy prinsipini kodlaydi
–
u ilgari olingan
ma’lumotlarga asoslangan holda, trening natijalari asosida (odam o‘qituvchisi bilan
ishlash) matn yaratadi.
Chatbotning asosiy komponenti bu neyron tarmoqning o‘zi bo‘lib, u Internetdagi
turli manbalardan olingan katta hajmdagi matnli ma’lumotlarga o‘rgatiladi. Bu modelga
juda ko‘p ma’lumotlarni o‘zlashtirish va turli so‘rovlar kontekstini tushunish imkonini
beradi.
ChatGPT-
da
foydalanuvchiga
savol
berganingizda
yoki
so‘rovni
shakllantirganingizda, matn yaratishning ajoyib jarayoni sodir bo‘ladi. Birinchidan,
sizning so‘rovingiz neyron tarmog‘ida qayta ishlashning bir necha qatlamlaridan o‘tadi.
Har bir qatlam til va kontekstni tushunishning muayyan jihatlari uchun javobgardir.
Shundan so‘ng, neyron tarmoq javob ishlab chiqarishni boshlaydi. Bu erda sun'iy
intellektning haqiqiy sehrlari va ijodi sodir bo‘ladi. Chatbot sizning so‘rovingizga eng mos
keladigan matnli javobni yaratish uchun ma’lumotni o‘qitishdan olingan bilimlardan
foydalanadi.
Ammo shuni ta’kidlash joizki, ChatGPT mukammal sun’iy intellekt emas va ba’zida
xatolarga yo‘l qo‘yishi yoki noto‘g‘ri javoblar yaratishi mumkin, ayniqsa so‘rov murakkab
bo‘lsa yoki maxsus bilim talab qilsa. Biroq, u doimiy ravishda takomillashtirilib,
foydalanuvchilari uchun tobora foydali va aniq vositaga aylanishi uchun yangilanadi.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
04 (2024) / ISSN 2181-1415
156
Ushbu texnologiya dasturchilar uchun keng imkoniyatlarni ochib, kodni ishlab
chiqish va disk raskadrovka jarayonini yanada samarali va qulayroq qiladi. Dasturlashda
chatbotdan foydalanishning bir necha usullari:
1.
Algoritmik masalalarni yechish. Agar siz murakkab muammoga duch kelsangiz
yoki optimal yechimni topish qiyin bo‘lsa, muammoga qo‘llanilishi mumkin bo‘lgan
yondashuvlar yoki algoritmlar haqida savol bilan ChatGPT bilan bog‘lanishingiz mumkin.
2.
Kodni yozish. Siz o‘z g‘oyangizni oddiygina tabiiy tilda tasvirlashingiz mumkin
va chatbot tegishli dasturlash kodini taqdim etadi. Bu, ayniqsa, oddiy yoki standart kod
parchalarini yozish, ilovalar yoki veb-saytlarni yaratishda vaqt va kuchni tejash uchun
foydalidir.
3.
Ma’lumotni tezkor qidirish. Dasturlash tillari, API spetsifikatsiyalari, muayyan
muammoning mumkin bo‘lgan yechimlari yoki boshqa texnik muammolar haqida
savollaringiz bo‘lsa, chatbot ham sizning tezkor va ishonchli ma’lumot manbangiz bo‘lishi
mumkin. Shunchaki savolingizni so‘rang va u sizga boshqa joydan ma’lumot izlamasdan
davom etishingizga yordam beradigan dolzarb va aniq ma’lumotlarni taqdim etadi.
4.
Ijodiy dasturlash. Ba’zida dasturchilar o‘z loyihalari uchun ilhom va ijodiy
g‘oyalarga muhtoj. GPT suhbati muammoni hal qilishda ijodiy yondashuvlarni yaratishda
yoki ilovangiz uchun qiziqarli tushunchalarni taklif qilishda yordam beradi. Bu yangi
istiqbollarni taqdim etishi va rivojlanishingizni odatda siz ko‘rib chiqmaydigan g‘oyalar
bilan boyitishga yordam berishi mumkin.
5.
Nosozliklarni tuzatish va xatolarni tuzatish. Agar kodingizda xatolik yoki
xatolikka duch kelsangiz, uni tuzatishda yordam olish uchun chatbotga murojaat
qilishingiz mumkin. Muammo haqida batafsil ma’lumot bering va u mumkin bo‘lgan
yechimlar yoki xatoni qanday topish va tuzatish bo‘yicha maslahatlar berishga harakat
qiladi.
Biroq, dasturlashda ChatGPT-
dan foydalanishning ko‘plab afzalliklariga qaramay, u
dasturchining professional bilimi va tajribasini almashtirmasligini unutmaslik kerak.
Ba’zi hollarda, u noto‘g‘ri yoki suboptimal yechimlarni taqdim etishi mumkin. Shuning
uchun har doim yaratilgan kodni va shu tarzda olingan ma’lumotlarni tekshirish tavsiya
etiladi.
ChatGPT afzalliklari va kamchiliklari
1.
Axborotga tez kirish. Bu asosiy afzalliklardan biridir. Dasturchilar Internetda
ma’lumot yoki maslahat hujjatlarini qidirishda vaqtni tejab, savollar yoki so‘rovlar
berishlari va tezkor javob olishlari mumkin.
2.
Foydalanish qulayligi. Oddiy va intuitiv interfeys GPT chatida ishlash jarayonini
soddalashtiradi, chunki uning funksiyalaridan foydalanish uchun sun’iy intellekt yoki
dasturlash sohasida chuqur bilim talab etilmaydi.
3.
Moslashuvchanlik. Chatbotning turli mavzular bo‘yicha matnlarni yaratish va
dasturchilarning turli talablarini qondirish qobiliyati. Bu sizga turli vazifalar uchun
foydalanish imkonini beradi
–
algoritmik muammolarni hal qilishdan kod prototiplarini
yaratishgacha qulayligini aytib o‘tish mumkin.
Ammo dasturlashda ChatGPT dan foydalanishning kamchiliklari ham bor:
1.
Javoblarning aniqligidagi cheklovlar. ChatGPT ta’sirchan matn yaratish
qobiliyatiga qaramay, ba’zida noto‘g‘ri yoki to‘liq bo‘lmagan javoblarni berishi mumkin.
Bu ayniqsa, mutaxassis bilimlarini talab qiladigan murakkab yoki ixtisoslashgan
masalalar uchun to‘g‘ri keladi.
2.
U har doim ham kontekstni tushunmaydi. Bu noto‘g‘ri javoblarga yoki murakkab
so‘rovlarni noto‘g‘ri tushunishga olib kelishi mumkin.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
04 (2024) / ISSN 2181-1415
157
3.
Treningda ma’lumotlarga bog‘liqlik. Agar uning ma’lumotlar bazasidagi
ma’lumotlar eskirgan yoki yetarlicha to‘liq bo‘lmasa, bu u taqdim etayotgan javoblar
sifatiga ta’sir qilishi mumkin.
4.
Mutaxassislikdagi cheklovlar. Chuqur tajriba yoki yuqori ixtisoslashgan sohalar
bo‘yicha bilim talab qilinadigan ba’zi holatlarda u kamroq foydali bo‘lishi mumkin.
Umuman olganda, ChatGPT dasturchilarning ishini to‘ldiradigan va
soddalashtiradigan vosita sifatida ko‘rib chiqilishi kerak, ammo professional dasturlash
bilimlari va tajribasi o‘rnini bosmaydi.
ChatGPT
–
bu dasturchilar uchun kuchli vosita bo‘lib, u turli vazifalarni osonlashtiradi
va ma’lumotlarni topishni osonlashtiradi. Uning inson uslubiga mos keladigan matnlarni
yaratish qobiliyati u bilan muloqot qilishni yanada tabiiy va qulay qiladi.
Biroq, ChatGPT-
ning katta salohiyati bilan bir qatorda, ba’zi qiyinchiliklar va
xavotirlar ham mavjud. Texnologiyani ishlab chiqish va qo‘llashda ushbu omillarni
hisobga olish va nazorat qilish muhimdir. Masalan, noto‘g‘ri javoblarni yaratish
imkoniyati taqdim etilgan ma’lumotlarning ishonchliligiga ta’sir qilishi mumkin.
Umuman olganda, ChatGPT kabi sun’iy intellekt texnologiyalari bizning ishonchli
yordamchilarimizga aylanmoqda va ularning takomillashtirilishi va rivojlanishi bizning
hayotimiz va ishimizni yanada qulay va samarali qilishda davom etadi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI:
1.
Generative AI could raise global GDP by 7% [
Электронный
ресурс
] // Goldman Sachs:
новостной
журнал
.
–
URL: https://www.goldmansachs.com/intelligence/pages/generative-ai-
could-raise-global-gdp-by-7-percent.html
2.
The AI Revolution: A Double-Edged Sword for the Job Market?
[Электронный ресурс]
//
THE
CURIOUS
ECONOMIST:
новостной
журнал.
–
URL:
https://thecuriouseconomist.com/the-ai-revolution-a-double-edged-sword-for-the-job-market/
3.
The AI Revolution in Software Development: A Double-Edged Sword
[
Электронный
ресурс
]
//
hypekraft:
новостной
журнал
.
–
URL:
https://hypekraft.com/the-ai-revolution-in-software-development-a-double-edged-
sword/
4.
Статистика чат
-
бота ChatGPT в 2023 году [Электронный ресурс] // Inclient:
блог.
–
URL: https://inclient.ru/chatgpt-
stats/#:~:text=По
-
данным
-The-Guardian-
аудитория,быстрорастущим
-
интернет
-
сервисом
-
в
-
мире
5.
10 примеров того, как ИИ улучшает производственные процессы в 2020
году [Электронный ресурс] // Vc.ru: блог.
–
URL: https://vc.ru/ml/145748-10-
primerov-togo-kak-ii-uluchshaet-proizvodstvennye-processy-v-2020-godu
6.
Пять способов использования искусственного интеллекта для улучшения
клиентского
опыта
[Электронный
ресурс]
//
Vc.ru:
блог.
–
URL:
https://vc.ru/future/288295-pyat-sposobov-ispolzovaniya-iskusstvennogo-intellekta-
dlya-uluchsheniya-klientskogo-opyta
7.
Искусственный интеллект в медицине и здравоохранении [Электронный
ресурс] // Центр 2М: новостной блог.
–
URL: https://center2m.ru/ai-medicine
8.
Искусственный интеллект Google создал процессор для своих
«потомков»
[Электронный
ресурс]
//
Комьюнити:
блог.
–
URL:
https://timeweb.com/ru/community/articles/iskusstvennyy-intellekt-google-sozdal-
processor-dlya-svoih-potomkov
