Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Journal home page:
https://inscience.uz/index.php/socinov/index
The importance of developing critical thinking in medical
students
Anvar JAMOLOV
1
Institute of Development of Professional Education
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Article history:
Received September 2024
Received in revised form
15 October 2024
Accepted 25 October 2024
Available online
25 December 2024
This article analyzes the importance of developing critical
thinking in medical students and the ways in which they
improve their ability to evaluate and analyze critically the
information necessary and promote informed clinical decision-
making and innovation in medical practice, and its positive
aspects. The importance of the PBL and Socratic method,
problematic squatting and interactive squatting methods in the
development of critical thinking is covered.
2181-
1415/©
2024 in Science LLC.
https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol5-iss11/S-pp
This is an open access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru)
Keywords:
medical education,
critical thinking,
innovative activities,
PBL,
and Socratic method,
innovation integration,
problem squatting and
interactive squatting
methods,
advanced technology
integration.
Tibbiyot yo‘nalishi talabalarida tanqidiy fikrlashni
rivojlantirishning ahamiyati
ANNOTATSIYA
Kalit so‘zlar
:
tibbiyot ta’limi,
tanqidiy fikrlash,
innovatsion faoliyat,
PBLva Sokratik metodi,
innovatsiyalar integratsiyasi,
muammoli g‘qitish va
interfaol o‘qitish usullari,
ilg‘or texnologiyalar
integratsiyasi.
Ushbu maqolada tibbiyot talabalarida tanqidiy fikrlashni
rivojlantirish ahamiyati va ularning bilimli klinik qarorlar qabul
qilish va tibbiy amaliyotda
innovatsiyalarni rag‘batlantirish
uchun zarur bo‘lgan ma’lumotlarni tanqidiy baholash va tahlil
qilish qobiliyatlarini oshirish usullari va uning ijobiy tomonlari
tahlil qilingan. PBL va Sokratik metodi, muammoli o‘qitish
va interfaol o‘qitish usullarini
ng tanqidiy fikrlashni
rivojlantirishdagi ahamiyati yoritilgan.
1
Independent Researcher, Institute of Development of Professional Education.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
11 (2024) / ISSN 2181-1415
13
Важность развития критического мышления у
студентов
-
медиков
АННОТАЦИЯ
Ключевые слова:
медицинское образование,
критическое мышление,
инновационная
деятельность,
метод Pblva Socratic,
интеграция инноваций,
методы проблемного
мышления и
интерактивного
мышления,
интеграция передовых
технологий.
В
статье
рассматривается
важность
развития
критического мышления у студентов
-
медиков, а также
способы повышения их способности к критической оценке
и анализу информации, необходимой для принятия
обоснованных клинических решений и стимулирования
инноваций в медицинской практике. Особое внимание
уделяется положительным аспектам этого процесса.
Анализируется значение таких подходов, как метод
проблемного обучения (PBL), сократовский метод,
проблемное рассуждение и интерактивные дискуссии, в
формировании критического мышления у будущих врачей.
Tibbiyot fakulteti talabalarida axborotni tanqidiy baholash va tahlil qilish
qobiliyatini shakllantirish klinik jihatdan asoslangan qarorlar qabul qilish va tibbiyot
amaliyotiga innovatsiyalarni joriy etishga yordam beradi.
Tibbiyot talabalarida tanqidiy fikrlashni rivojlantirish ularning bilimli klinik
qarorlar qabul qilish va tibbiy amaliyotda innovatsiyalarni rag‘batlantirish uchun zarur
bo‘lgan ma’lumotlarni tanqidiy baholash va tahlil qilish qobiliyatini oshirish uchun juda
muhimdir.
Pavlov va boshqala
r ta’kidlaganidek, tibbiy ta’limga dalillarga asoslangan klinik
amaliyotni integratsiyalash, bemorlarni parvarish qilish va sog‘liqni saqlash samaradorligini
oshirish uchun yuqori sifatli dalillardan foydalanish muhimligini ta’kidlaydi, bu esa tibbiyot
talabalarida tanqidiy fikrlash va tadqiqot vakolatlarini rivojlantirishni talab qiladi [1]. Ushbu
yondashuv muammoli ta’limdan (PBL) foydalanish bilan qo‘llab
-quvvatlanadi, bu Chjou va
Sang tibbiyot talabalarini tanqidiy fikrlash va muammolarni hal qilish ko‘
nikmalarini
rivojlantirishga yordam beradigan haqiqiy o‘quv vaziyatlariga jalb qilish orqali klinik fikrlash
qobiliyatlarini sezilarli darajada yaxshilaydi [2].
Bundan tashqari, Xo, Chen va Li tomonidan
muhokama qilingan Sokratik usulni qo‘llash, ayniqsa,
biokimyo laboratoriya mashg‘ulotlarida savol
-javob va
mulohaza yuritish orqali tibbiyot talabalarida tanqidiy
fikrlash ko‘nikmalarini rivojlantirish imkoniyatlarini
ko‘rsatdi [3]. Bu usul maktab o‘quvchilarida tanqidiy
fikrlashni rivojlantirishda kimyo eksperimentining
rolini ta’kidlagan Mamirbekovaning xulosalarini
to‘ldiradi va shunga o‘xshash amaliy, so‘rovga
asoslangan yondashuvlar tibbiy ta’limda foydali
bo‘lishi mumkinligini aytdi [4].
Tanqidiy fikrlashning ahamiyati sinf yoki
laboratoriyadan tashqar
ida ham mavjud. Xanning ta’kidlashicha, tanqidiy fikrlash,
ayniqsa, muhandislar uchun professional kompetentsiyaning tarkibiy qismidir va
murakkab axloqiy va klinik vaziyatlarni boshqarishi kerak bo‘lgan sog‘liqni saqlash
xodimlari uchun ham qo‘llanilishi
mumkin [5]. Jurbenko va Sheypak bu fikrga
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
11 (2024) / ISSN 2181-1415
14
qo‘shiladilar, ular bitiruvchilarning raqobatbardoshligi va moslashuvchanligini
oshirish uchun kasbiy ta’limda tanqidiy fikrlash qobiliyatlarini rivojlantirishni
integratsiyalashuvini yoqlaydilar [6].
Shunday qilib, tibbiyot talabalarida dalillarga asoslangan amaliyotlar, PBL va
Sokratik metod kabi interfaol o‘qitish usullari orqali tanqidiy fikrlashni rivojlantirish
ularni nafaqat ongli klinik qarorlar qabul qilishga tayyorlaydi, balki ularni tibbiyot
amaliyotini
rivojlantirish uchun zarur bo‘lgan innovatsion fikrlash bilan jihozlaydi [7].
Tibbiyot talabalari orasida tanqidiy fikrlashni rivojlantirish ularni tibbiy
amaliyotda muvaffaqiyatli innovatsiyalarga tayyorlashda asosiy rol o‘ynaydi. Ushbu
jarayon ta’lim usullarini ilmiy amaliyot va kasbiy ko‘nikmalarni rivojlantirish bilan
birlashtirgan bir qancha muhim jihatlarni o‘z ichiga oladi:
Axborot tahlili:
Talabalar ilmiy maqolalar, klinik tadqiqotlar va boshqa axborot
resurslarining ishonchliligi va dolzarbligini aniqlash uchun tanqidiy baholash
ko‘nikmalarini rivojlantiradilar. Klinik ma’lumotlar va tadqiqot natijalarini talqin qilish
to‘g‘ri xulosalar chiqarishga va asosli qarorlar qabul qilishga yordam beradi.
Axborot qarorlarini qabul qilish:
Talabalar bemorning asosiy muammolarini
aniqlash, eng samarali diagnostika usullarini aniqlash va individual davolash rejalarini
ishlab chiqish uchun o
‘qitiladi. Tanqidiy fikrlash, shuningdek, tibbiy amaliyotning axloqiy
jihatlarini tahlil qilish va asosli axloqiy qarorlar qabul qilishga yordam beradi.
Innovatsiyalar integratsiyasi:
Talabalar davolash va diagnostikaning innovatsion
usullarini qo
‘llashni, shuningdek, ilg‘or texnologiyalarni tibbiy amaliyotga joriy qilishni
o
‘rganadilar. Ular yangi texnika va texnolog
iyalarni joriy qilishda potensial xavf va
foydalarni baholash ko‘nikmalarini rivojlantiradilar.
Uzluksiz ta’limni qo‘llab
-quvvatlaydi:
tanqidiy fikrlashni rivojlantirish
talabalarni bilim va ko‘nikmalarini so‘nggi ilmiy va klinik yutuqlar bilan doimiy ravi
shda
yangilashga undaydi. Shuningdek, u doimiy takomillashtirish va professional o
‘sish
uchun o
‘z
-o
‘zini rag‘batlantirishga yordam beradi.
Tibbiyot talabalarida tanqidiy fikrlashni rivojlantirish to
‘g‘risidagi ma’lumotlarni
tartibga soluvchi jadval:
Asosiy
elementlar
Ta’rif
Axborot tahlili
Talabalar ilmiy maqolalar, klinik tadqiqotlar va boshqa axborot resurslarini
tanqidiy baholash ko‘nikmalarini rivojlantiradilar va ularning ishonchliligi va
dolzarbligini aniqlashni o‘rganadilar. Bu asosli
xulosalar va asosli qarorlarni
shakllantirishga yordam beradi.
Asoslangan
qarorlar qabul
qilish
Bemorning asosiy muammolarini aniqlash, diagnostika usullarini tanlash va
individual davolash rejalarini ishlab chiqish bo‘yicha trening. Tibbiyot
amaliyotining axloqiy jihatlarini tahlil qilishni o‘z ichiga oladi.
Innovatsiyalar
integratsiyasi
Talabalar davolash va diagnostikaning innovatsion usullarini, jumladan,
ilg‘or texnologiyalarni tatbiq etishni
o
‘rganadilar, yangi texnika va
texnologiyalarni joriy etishda yuzaga kelishi mumkin bo
‘lgan xavf va foydalarni
baholash ko
‘nikmalarini rivojlantiradilar.
Uzluksiz
ta’limni
qo
‘
llab-
quvvatlash
Tanqidiy fikrlashni rivojlantirish talabalarning bilim va kg‘nikmalarini
doimiy ravishda yangilab turishga undaydi, doimiy takomillashtirish va kasbiy
o‘sish uchun o‘z
-
o‘zini rag‘batlantirishni qo‘llab
-quvvatlaydi.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
11 (2024) / ISSN 2181-1415
15
Ushbu jadvalda tanqidiy fikrlashni rivojlantirishning turli jihatlari talabalarni
samarali klinik amaliyotga tayyorlash va tibbiyotdagi in
novatsiyalarga qanday ta’sir
qilishini aks ettiradi.
Shunday qilib, dalillarga asoslangan amaliyotlar, muammoli o‘qitish va interfaol
o‘qitish usullari orqali tanqidiy fikrlashni rivojlantirish sog‘liqni saqlash sohasi
mutaxassislarini ongli klinik
qarorlar qabul qilishga tayyorlashda muhim rol o‘ynaydi va
tibbiyot amaliyotini rivojlantirish uchun zarur bo‘lgan innovatsion fikrlashni
rag‘batlantiradi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI:
1.
ChS, Pavlov., V., I., Kovalevskaya., Dina, Varganova., T.A., Turankova., Marianna,
Semenistaya., Tatijana, Mikhailovna, Litvinova., B., A., Volel. (2023). Critical thinking in
medical
education.
Кардиоваскулярная
терапия
и
профилактика
,
doi:
10.15829/1728-8800-2023-3566
2.
Feng, Zhou., Ai-min, Sang. (2023). The impact of an integrated PBL curriculum
on clinical thinking in undergraduate medical students prior to clinical practice. BMC
Medical Education, doi: 10.1186/s12909-023-04450-7
3.
Y., Ho., Bao, Yu, Chen., Chien-Ming, Li. (2023). Thinking more wisely: using the
Socratic method to develop critical thinking skills amongst healthcare students. BMC
Medical Education, doi: 10.1186/s12909-023-04134-2
4.
А
.
К
., Mamyrbekova. (2023). Development of Critical Thinking of Students in the
Process of Organizing Chemical Experiments. A. Âsaui atyndaġy Halyķaralyķ ķazaķ
-
tùrìk
universitetìnìṇ
habaršysy,
doi: 10.47526/2023-2/2664-0686.30
5.
Natalia, L., Zhurbenko., Olga, A., Sheypak. (2023). Development of critical
thinking skills of students of non-linguistic specialties. Vestnik Samarskogo universiteta.
Istoriâ, pedagogika, filologiâ,
doi: 10.18287/2542-0445-2023-29-2-93-98
6.
S.I., Toropova. (2023). Development of critical thinking of students
–
future
biotechnologists in the process of teaching mathematics. Obrazovanie i Nauka, doi:
10.17853/1994-5639-2023-5-49-76
7.
Olga, Nikolaevna, Khan. (2023). Development of critical thinking of students of a
technical university in the study of language disciplines. Alma mater. Vestnik Vysshey
Shkoly, doi: 10.20339/am.03-23.091
