Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Journal home page:
https://inscience.uz/index.php/socinov/index
Procedures and methods for resolving disputes arising
from credit agreements: national and international
experiences
Mukhlis MURODOV
1
Tashkent State University of Law
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Article history:
Received September 2024
Received in revised form
15 October 2024
Accepted 25 October 2024
Available online
25 December 2024
The article analyzes the procedures and methods for
resolving disputes arising from credit agreements. With the
global development and transformation of credit relations,
effective and fair mechanisms for resolving disputes in this field
are necessary, including mediation, arbitration, and the court
system. The article examines international experiences,
particularly the practices of Germany, the USA, and other
European countries, and explores how these methods can be
applied to Uzbekistan’s legal framework. By comparing national
and foreign practices, the article proposes efficient mechanisms
and approaches for resolving disputes arising from credit
agreements.
2181-
1415/©
2024 in Science LLC.
https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol5-iss11/S-pp
This is an open access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru)
Keywords:
credit agreement,
dispute resolution,
mediation,
arbitration,
court system,
national and international
experience,
bank ombudsman,
debtor rights,
borrower,
international practice,
civil code.
Kredit shartnomasidan kelib chiqadigan nizolarni hal
etish tartibi va usullari: milliy va xorijiy tajribada
ANNOTATSIYA
Kalit so‘zlar
:
kredit shartnomasi,
nizolarni hal qilish,
mediatsiya,
arbitraj,
sud tizimi,
milliy va xalqaro tajriba,
bank ombudsmani,
qarzdorlar huquqlari,
Ushbu maqolada kredit shartnomasidan kelib chiqadigan
nizolarni hal etish tartibi va usullari tahlil qilinadi. Kredit
munosabatlarining global miqyosda rivojlanishi va o‘zgarishi
bilan birga, bu sohada yuzaga keladigan nizolarni samarali va
adolatli hal qilish uchun zarur mexanizmlar, shu jumladan
mediatsiya, arbitraj va sud tizimi ko‘rib chiqiladi. Xalqaro
tajriba, xususan Germaniya, AQSh va boshqa Yevropa
1
Doctoral Candidate, Tashkent State University of Law.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
11 (2024) / ISSN 2181-1415
281
kredit oluvchi,
xalqaro amaliyot,
fuqarolik kodeksi.
davlatlaridagi amaliyotlar tahlil etilgan va O‘zbekiston
amaliyotida qo‘llanilishi mumkin bo‘lgan samarali yondashuvlar
o‘rganilgan. Maqola kred
it shartnomasidan kelib chiqadigan
nizolarni hal etishda milliy va xorijiy tajribalarni solishtirish
orqali samarali mexanizmlar va usullarni taklif etadi.
Кредитный договор и споры: порядок и методы
разрешения споров на основании национального и
международного опыта
АННОТАЦИЯ
Ключевые слова:
кредитный договор,
разрешение споров,
медиация,
арбитраж,
судебная система,
национальный и
международный опыт,
банковский омбудсман,
права заемщиков,
заемщик,
Узбекистан,
международная практика,
Гражданский кодекс.
В статье анализируется порядок и методы разрешения
споров,
возникающих
из
кредитных
договоров.
С развитием и изменениями кредитных отношений на
глобальном
уровне,
необходимы
эффективные
и
справедливые механизмы для разрешения споров в этой
сфере, включая медиацию, арбитраж и судебную систему.
Рассматриваются международный опыт, в частности
практики Германии, США и других европейских стран, а
также исследуется, как эти методы могут быть применены
в правовой системе Узбекистана. Статья предлагает
эффективные
механизмы и подходы для разрешения
споров по кредитным договорам, основываясь на
сравнении национального и зарубежного опыта.
Bugungi kunda kredit munosabatlari hayotning bir qismiga aylangan bo‘lib, bank
-
moliya tizimining asosiy elementlaridan biri hisoblanadi. Kredit nazorati asosidagi yillik
amaliyotga o‘rnatilgan hisob
-kitoblar yildan-yilga ortib bormoqda. Biroq, kredit
munosabati bilan bog‘liq holda turli xil nizolar ham yuzaga kelishi mumkin. Kredit
beradigan mablag‘laridan kelib chiqadigan nizolar
ning oldini olish va ularni ishlab
chiqish mexanizmlarini takomillashtirish muammosi milliy, shuningdek xalqaro doirada
ham dolzarb ahamiyat kasb etmoqda. Bu borada turli mamlakatlarda ushbu
munosabatlarni takomillashtirish ishlari olib borilmoqda. Mazkur maqolada kredit
munosabatidan kelib chiqadigan nizolarni hal qilish asoslari, mavjud mexanizmlar,
shuningdek bu bo‘yicha milliy va xorijiy tajriba qiyosiy tahlil qilinadi. Bunda tashqari,
nizogacha va sud tartiblarini yaratish institutlari masalalari, mediatsiyadagi samarador
mexanizmlar ko
‘
rib chiqiladi.
MUHOKAMA VA NATIJALAR
Kredit shartnomasidan kelib chiqadigan nizolarni hal etish tartibi va usullari
xalqaro miqyosda va turli huquqiy tizimlarda muhim masala sifatida tan olinadi. Kredit
shartnomalaridan kelib chiqadigan nizolar, asosan, kredit beruvchilarning to‘lovlarni
qayt
arib olish imkoniyati va kredit oluvchilarning o‘z majburiyatlarini to‘g‘ri va adolatli
bajarishi bilan bog‘liq. Xususan, bu munosabatda bir nechta bahsli muammolar mavjud
bo‘lib, ulardan biri asosan kredit oluvchi va kredit beruvchining teng huquqliligi
tamoyilining buzilishdan kelib chiqadi. Chunki, deyarli barcha kredit shartnomalarida
kredit beruvchining manfaatlari ko‘proq himoya qilingan. Xususan, Germaniya
qonunchiligiga ko‘ra, kredit shartnomalari bilan bog‘liq nizolarni sud orqali hal qilishda
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
11 (2024) / ISSN 2181-1415
282
kredit oluvchiga nisbatan nohaqlik yuzaga kelmasligi uchun qonunchilikda maxsus
me’yorlar joriy etilgan. Bu haqda F. Muller o‘z tadqiqotida kredit oluvchilar ko‘pincha
sudlarda iqtisodiy jihatdan zaif tomon bo‘ladi, shu sababli sud tizimlari ularga nisbatan
ad
olatli qaror chiqarishda ehtiyotkor bo‘lishlari lozimligini ta’kidlab o‘tadi. Bu qoidaga
mos ravishda xalqaro amaliyotda, ba’zi mamlakatlarda, masalan, AQShda kredit
shartnomalari bilan bog‘liq nizolar ko‘pincha kredit beruvchining foydasiga hal qilinadi,
chunki moliyaviy resurslarga ega bo‘lgan yirik banklar va moliya institutlari sud
jarayonlarini boshqarishda ustunlikka ega bo‘ladi. Shundan kelib chiqib ushbu sohada
taraflar uchun imkon qadar nizoni tez va adolatli hal etish uchun kuchli mexanizm
bo‘lish
i lozim. Chunonchi,
Germaniyada
kredit shartnomasidan kelib chiqadigan
nizolarni hal qilishda mediatsiya va arbitraj tizimlari keng qo‘llaniladi. Chunki, sud tizimi
orqali kredit nizolarini hal qilish kredit oluvchi va kredit beruvchi o‘rtasida uzoq
muddatli ishonchsizlikka olib kelishi mumkin. Mediatsiya esa har ikkala tomonni
qoniqtiradigan kelishuvga erishish uchun eng samarali usullardan biri hisoblandi.
Jumladan, Germaniyada kredit munosabatlarini tartibga solishning asosiy huquqiy tartibi
Germaniya Fu
qarolik kodeksi (Bürgerliches Gesetzbuch
–
BGB) da belgilangan.
Kodeksning 488
–
507-
moddalari bevosita iste’mol krediti shartnomalariga bag‘ishlangan.
Bundan tashqari, Bank faoliyati to‘g‘rida qonuni ham mavjud bo‘lib undan bevosita va
bilvosita kredit-pul munosabatlaridan kelib chiqadigan munosabatlar tartibga solinadi.
Germaniya qonunchiligiga ko‘ra, yuqorida keltirib o‘tilgani kabi nizolarni sudgacha hal
qilish tartibdan keng qo‘llanadi.Xususan, Germaniyda Bank ombudsmani instituti mavjud
bo‘lib, u German
iya xususiy banklar uyushmasi (Bundesverband deutscher Banken)
tomonidan tashkil etilgan bo‘lib, 1992
-yildan
buyon xususiy banklar ombudsmani
instituti
sifatida faoliyat yuritadi. Bank ombudsmani institutining faoliyati Germaniya
bank qonunchiligi, xususan
, “Kredit muassasalari to‘g‘risida”gi qonun hamda Xususiy
banklar uyushmasining nizomi asosida tartibga solinadi. Ombudsman bank va mijoz
o‘rtasidagi nizolarni ko‘rib chiqish va hal etish vakolatiga ega bo‘lgan mustaqil organ
hisoblanib, unga murojaat qilish tartibi bepul amalga oshiriladi. Ombudsmanning asosiy
vakolatlari:
•
Bank va mijoz o‘rtasidagi nizolarni ko‘rib chiqish;
•
Taraflarga maslahat berish;
•
Qarorlar qabul qilish;
•
Tavsiyalar berish bilan shug‘ullanish.
Bundan tashqari qonunchilikda bu
mexanizmga taalluqli bo‘lgan nizolar doirasiga
asosan, kredit shartnomalari bo‘yicha nizolar, bank xizmatlari bilan bog‘liq shikoyatlar,
foiz stavkalari bo‘yicha kelishmovchiliklar, bank komissiyalari masalalari kiritiladi.
Nizolar asosan nizoning oddiy yoki murakkabligiga qarab, 30 yoki 90 kun ichida,
nizoning holatiga qarab muddat uzaytirilgan holatda ko‘rib chiqiladi. Ahamiyatli jihati
shuki, nizo yuzasidan chiqarilgan qarorlar miqdori 5000 yevrogacha bo‘lgan nizolar
bo‘yicha banklar uchun majburiy kuchga, undan yuqori bo‘lganlari esa ixtiyoriy ijro
kuchiga ega hisoblanadi. Qaror ixtiyoriy ijro etilmagan taqdirda sud orqali majburiy ijro
etilishi mumkin.
Keyingi o‘rinlarda Germaniyada ushbu munosabatdan kelib chiqadigan
nizolarni hal qilishda mediatsiyadan foydalanishi keng tarqalgan, xususan, 2012-yilda
Mediatsiya to‘g‘risidagi qabul qilingan qonun asosida tartibga solinadi. Jumladan,
mediatorlar maxsus tayyorgarlikdan o‘tgan, moliya sohasida tajribaga ega mutaxassislar
bo‘lishi talab etiladi. Germaniya qonunchiligiga ko‘ra, kredit shartnomasi tomonlaridan
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
11 (2024) / ISSN 2181-1415
283
biri nizoni hal qilish uchun tasdiqlangan mediatsiya markazi yoki mediatorga murojaat
qilishi orqali mediatsiya jarayonini boshlaydi. Bu so‘rov nizoning tafsilotlari va
ko‘zlangan natijani o‘z ichiga oli
shi kerak. Germaniyada kredit shartnomasi nizolarini
mediatsiya asosida hal qilish uning an’anaviy sud tartibiga nisbatan iqtisodiy tejamkor,
samarali va munosabatlarni saqlovchi muqobili hisoblanadi. Nizolarni hal qilishning
keyingi shakli sud hisoblanadi. Kredit shartnomalaridan kelib chiqadigan nizolar, odatda,
fuqarolik sudlari tomonidan ko‘rib chiqiladi. Germaniya sud tizimi uch bosqichli bo‘lib,
birinchi instansiya (Amtsgericht yoki Landgericht), apellatsiya (Oberlandesgericht) va
oliy instansiya (Bun
desgerichtshof) sudlaridan iborat. Birinchi instansiya sudlari, ya’ni
Amtsgericht va Landgericht kredit shartnomasi bilan bog‘liq ko‘plab nizolarni ko‘rib
chiqishadi. Bu sudlar mayda mulkiy nizolar, kredit shartnomalaridan kelib chiqadigan
shikoyatlar, to‘
lovlar va undirib olishlar kabi masalalarni hal etishadi. Agar tomonlardan
biri birinchi instansiya sudining qaroriga rozi bo‘lmasa, ular Oberlandesgericht
apellatsiya sudiga murojaat qilishlari mumkin. Apellatsiya sudlari qabul qilingan
qarorlarni qayta k
o‘rib chiqadi, ularni tasdiqlashi yoki bekor qilishi mumkin. Agar ular
apellatsiya sudining qaroriga ham rozi bo‘lmasalar, Bundesgerichtshof oliy sudiga
shikoyat qilishlari mumkin. Bundesgerichtshof sudlari chegara-huquqiy va konstitutsion
masalalarni hal
etish bilan shug‘ullanadi. Kredit shartnomalaridan kelib chiqadigan
nizolar ko‘pincha mablag‘lar undirib olish, shartnoma shartlarini buzish, shartnomani
bekor qilish va shu kabi masalalar bilan bog‘liq bo‘ladi. Bunday hollarda, banklar va
moliya institutl
ari o‘zlarining yuridik xizmatlaridan foydalangan holda, sudga murojaat
qilib, mulkiy manfaatlarini himoya qilishadi. Shuningdek, kredit shartnomasiga doir
nizolar hal qilishda
AQSH
tajribasini tahlil qilish o‘rinli, M.
Harrington o‘z tadqiqotida
shunday yozadi:
“AQShda kredit shartnomalari bilan bog‘liq sud jarayonlari odatda kredit
beruvchilarning foydasiga hal qilinadi, chunki banklar va moliya institutlari kuchli huquqiy
resurslarga ega bo‘lib, kredit oluvchilar ustidan ustunlikka ega bo‘ladi”
. Yevropa Ittifoqi
davlatlari va AQShda kredit nizolarini hal etish jarayonida mediatsiya va arbitraj keng
tarqalgan. Bu usullarning afzalliklari shundaki, ular sud tizimiga yuk bo‘lmasdan,
nizolarni tinch yo‘l bilan hal etishga imkon beradi. AQSHda kredit s
hartnomalaridan kelib
chiqadigan nizolarni hal etish jarayoni juda rivojlangan. Kredit beruvchi muassasalar,
odatda, nizolarni hal etish uchun maxsus bo‘limlarga ega. Bu bo‘limlar, qarzdorlar bilan
ishlash va muammolarni hal etish uchun tajribali mutaxassislarni jalb qiladi. Shuningdek,
AQSHda kredit shartnomalari bilan bog‘liq nizolarni hal etish uchun ko‘plab qonunlar va
qoidalar mavjud. Masalan, Fair Debt Collection Practices Act (FDCPA) qarzdorlarni
himoya qilishga qaratilgan qonunlardan biridir. Bu qonun, qarzdorlarni noqulay
sharoitlarda qoldirmaslik va ularning huquqlarini himoya qilishga yordam beradi.
U yerda ham boshqa davlatlarda kabi nizolarni muqobil usulda hal qilish usullardan keng
tarqalgan. Jumladan, qarzdor muammolar yuzaga kelganda, avvalo, kredit beruvchi bank
yoki moliyaviy muassasaga murojaat qiladi. Bu bosqichda muammo haqida ma’lumot
berish va yechim izlash jarayoni boshlanadi. Agar muammo hal etilmasa, tomonlar
o‘rtasida muzokaralar o‘tkaziladi. Bu jarayonda qarzdor va kredit beruvchi o‘zaro
kelishuvga erishishga harakat qiladi. Agar muzokaralar muvaffaqiyatsiz bo‘lsa, tomonlar
arbitrajga murojaat qilishlari mumkin. Arbitraj nizoni hal etishning muqobil usuli bo‘lib,
mustaqil arbiter tomonidan qaror qabul qilinadi. Agar arbitraj ham natija bermasa,
tomonlar sudga murojaat qilishlari mumkin. Sud jarayoni ko‘proq vaqt va mablag‘ talab
qiladi, shuning uchun bu oxirgi chora sifatida ko‘riladi. AQSHda Kredit shartnomasi
nizolari, ko‘pincha, quyidagi masalalar bo‘yicha sud tartibida hal etil
adi:
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
11 (2024) / ISSN 2181-1415
284
✓
Kreditni to‘lash yoki undirib olish;
✓
Shartnoma shartlarini buzish;
✓
Shartnomani bekor qilish;
✓
Kafolat va garov masalalari;
✓
Foiz stavkalari va to‘lovlar.
Shuningdek, AQSHda kredit shartnomasidan kelib chiqadigan nizolarni hakamlik
sudlari orqali hal et
ish qo‘llaniladi. Hakamlik jarayonida mustaqil hakam tomonlar
o‘rtasidagi nizoni o‘rganib, qonuniy va adolatli yechim chiqaradi. Hakamlik sudlari
nizolarni tez va arzon shaklda hal qilishda muhim ahamiyatga ega. Ammo, Hakamlik
sudining qarorlarini ijrosi t
araflar uchun majburiy kuchga ega bo‘lmaydi.
Fransiya qonunchiligida kredit oluvchilarga qo‘shimcha muddatlar berish va qarz
qaytarishda yengilliklar yaratish nazarda tutilgan. Bu jarayon kredit oluvchining
moliyaviy holatini yaxshilash va uni bankrotlikdan saqlashga yordam beradi.
O‘zbekistonda kredit shartnomasidan kelib chiqadigan nizolarning hal qilishda eng
tarqalgan usuli sud hisoblandi. Umumiy amaliyotga ko‘ra, kredit shartnomasidan kelib
chiqadigan majburiyatlar ijrosini ta’minlash usuli hisoblanga
n kafillik, garov
shartnomadagi va kafolatdagi taraflar hamda uchinchi shaxslar o‘rtasidagi huquqiy
munosabatlar O‘zbekiston Respublikasi
Fuqarolik kodeksi, “Garov to‘g‘risida”gi,
“Garov reyestri to‘g‘risida”gi, “Ipoteka to‘g‘risida”
gi O‘zbekiston Respubli
kasining
qonunlari, banklar va bank faoliyati to‘g‘risidagi qonun hujjatlari bilan tartibga solinadi.
Sud amaliyotiga ko‘ra,
sudlar kredit tashkilotlari va qarz oluvchilarning taraflarni kredit
shartnomasini bajarishga majburlash to‘g‘risidagi da’volarini ko‘rishda taraflarning
tuzilgan ushbu shartnoma bo‘yicha huquq va majburiyatlari vujudga kelgan paytni
inobatga olishlari lozimligi belgilangan. Kredit shartnomasidan kelib chiqadigan nizolarni
sud tartibida taraflardan birining talabi bilan boshqa taraf tomonidan shartnoma
shartlari jiddiy ravishda buzilganda yoki vaziyat jiddiy o‘zgarganda, shuningdek qonun
yoki shartnomada nazarda tutilgan boshqa hollarda o‘zgartirilishi yoki bekor qilinishi
mumkin. Yuqori foiz stavkalarini belgilash, kreditni qaytarish
yoki foiz to‘lashni
kechiktirganlik uchun jarima qo‘llash, kredit valyutasi kursining o‘zgarishi kredit
o‘zgartirilishi yoki bekor qilinishiga olib keladigan vaziyatning jiddiy o‘zgarishi deb
hisoblanishi mumkin emas. Shu bilan birga, mediatsiya va arbitraj tizimlari ham mavjud
bo‘lib, ammo, ular hali to‘liq rivojlanmaganligi sababli ko‘plab nizolar sud tizimiga
yuklanadi. Bu sud tizimida ortiqcha yuklama keltirib chiqaradi va nizolarni tezkor hal
qilish imkoniyatini cheklaydi. Bu eng muhim muammolardan bir
i sifatida e’tirof etiladi.
Ikkinchidan,
kredit oluvchilarning huquqlarini himoya qilish bo‘yicha yetarlicha
mexanizmlar mavjud emas. Kredit shartnomalaridan kelib chiqadigan nizolarni hal
qilishda eng muhim omillardan biri garovga qo‘yilgan mol
-mulkning musodara qilinishi
masalasidir. O‘zbekiston qonunchiligida kredit oluvchilarning majburiyatlarini
bajarmagan taqdirda garovga qo‘yilgan mol
-mulk kredit beruvchi foydasiga musodara
qilinishi mumkin. Bu jarayon ko‘plab hollarda kredit oluvchi uchun moliyaviy
qiyinchiliklarni yanada kuchaytiradi. Ushbu muammolarni hal qilish uchun nizolarni hal
etish tizimini xorijiy tajriba asosida rivojlantirish muhim ahamiyatga egadir. Mediatsiya
va arbitraj tizimlarini keng qo‘llash, kredit oluvchilar uchun himoya mexanizml
arini
kuchaytirish va sud tizimida muammolarni bartaraf etish orqali kredit nizolarini samarali
va adolatli hal etish mumkin.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
11 (2024) / ISSN 2181-1415
285
XULOSA
Kredit shartnomasidan kelib chiqadigan nizolarni hal etish tartibi va usullari
bugungi kunda nafaqat milliy, balki xalqaro miqyosda ham muhim va dolzarb
masalalardan biri bo‘lib qolmoqda. Kredit munosabatlari bank
-moliya tizimining
ajralmas qismi sifatida o‘zgarmas darajada iqtisodiy hayotning asosiy elementlariga
aylanib bormoqda. Bu munosabatlardan kelib chiqadigan nizolar esa, odatda, kredit
beruvchilar va kredit oluvchilar o‘rtasidagi huquqiy va iqtisodiy noaniqliklar bilan
bog‘liq. Bu nizolarni hal qilishda, sohada mavjud bo‘lgan yuridik mexanizmlar, shu
jumladan mediatsiya, arbitraj va sud tizimi asosiy rol o‘ynaydi.
Xalqaro tajriba, xususan, Germaniya, AQSh va boshqa Yevropa davlatlaridagi
amaliyotlar kredit nizolarini hal qilishda muqobil usullarning samarali qo‘llanilishini
ko‘rsatadi. Mediatsiya va arbitraj tizimlari nafaqat nizolarni tez va arzon hal qilishga,
balki
taraflar o‘rtasidagi ishonchni saqlashga ham yordam beradi. Germaniyada bu
usullar o‘ta muvaffaqiyatli qo‘llanilib, bank ombudsmani instituti orqali kredit oluvchilar
huquqlarini himoya qilishda katta ahamiyatga ega bo‘lgan. AQShda esa, kredit
shartnomasi
dan kelib chiqadigan nizolar ko‘pincha banklar foydasiga hal etilgan bo‘lsa
-
da, qarzdorlar uchun himoya mexanizmlarini ta’minlashga qaratilgan qonunlar, masalan,
Fair Debt Collection Practices Act mavjud.
O‘zbekistonda esa kredit nizolarini hal qilishda as
osiy usul sifatida sud tizimi
qo‘llaniladi. Bu holatning kamchiliklaridan biri –
sudlarga ishlarning ortiqcha yuklanishi
va kredit shartnomalaridan kelib chiqadigan nizolarni tezkor va samarali hal qilish
imkoniyatining cheklanishidir. Buning natijasida kr
editorlar va qarzdorlar o‘rtasidagi
nizolarni hal qilishda adolatli va samarali mexanizmlar yetishmayapti. Shu bois
mediatsiya va arbitraj tizimlari rivojlantirilishi, shuningdek, kredit oluvchilarning
huquqlarini himoya qilish mexanizmlari kuchaytirilishi zarur.
Xalqaro tajriba, shu jumladan Germaniya va AQShdagi amaliyotlar O‘zbekiston
Respublikasida kredit shartnomasidan kelib chiqadigan nizolarni hal qilish tizimini
rivojlantirishga yordam berishi mumkin. Yangi, samarali mexanizmlarning joriy etilishi
k
redit oluvchilar uchun qo‘shimcha himoya mexanizmlarini taqdim etadi va sud
tizimidagi ortiqcha yukni kamaytiradi. Shunday qilib kredit shartnomalaridan kelib
chiqadigan nizolarni hal etish tizimining takomillashuvi milliy iqtisodiyotning
barqarorligini ta
’minlash va bank
-
moliya tizimiga bo‘lgan ishonchni oshirish uchun katta
ahamiyatga ega hisoblanadi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
RO‘YXATI
:
1.
Walters, J. (2019). Financial Dispute Resolution in International Context.
London: Oxford Press;
2.
Müller, P. (2015). Consumer Protection in Credit Contracts in Germany. Berlin:
Springer.https://ideas.repec.org/s/kap/jcopol2.html;
3.
Harrington, M. (2020). The Legal Framework of Credit Disputes in the US. New
York:
Cambridge
University
Press
https://www.bakermckenzie.com/-
/media/files/people/caroline-dos-santos/banking-and-finance-disputes-to-arbitrate-or-
not-to-arbitrate-that-is-the-q.pdf;
4.
Walters, J. (2019). Financial Dispute Resolution in International Context.
London: Oxford Press;
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
11 (2024) / ISSN 2181-1415
286
5.
Bürgerliches
Gesetzbuch
(BGB),
2021.
https://www.gesetze
-im-
internet.de/bgb/__2022.html;
6.
Gesetz
über
das
Kreditwesen
(Kreditwesengesetz
–
KWG).
https://www.gesetze-im-internet.de/kredwg/BJNR008810961.html;
7.
Bundesverband deutscher Banken, "History of Banking Ombudsman", 2022;
8.
German Banking Act (KWG), 2023. https://kanzlei-herfurtner.com/german-
banking-act/;
9.
Schmidt,
K.,
"Banking
Dispute
Resolution
in
Germany",
2022.
https://arbitrationblog.kluwerarbitration.com/author/richard_schmidt/;
10.
Annual
Report
of
German
Banking
Ombudsman,
2023.
https://www.fdic.gov/about/2023-annual-report-activities;
11.
Deutsche Kreditwirtschaft, "Annual Report on Banking Ombudsman", 2023.
https://www.fdic.gov/about/2023-annual-report-activities;
12.
Meyer, H., "Enforcement of Ombudsman Decisions", 2022
13.
Mediationsgesetz,
2012
https://www.gesetze-im-
internet.de/mediationsg/MediationsG.pdf;
14.
Harrington, M. (2020). The Legal Framework of Credit Disputes in the US. New
York:
Cambridge
University
Press.
https://www.bakermckenzie.com/-
/media/files/people/caroline-dos-santos/banking-and-finance-disputes-to-arbitrate-or-
not-to-arbitrate-that-is-the-q.pdf;
15.
Brightman, K. (2016). Dispute Resolution in International Finance. London:
Routledge;
16.
Legal Information Institute. https://www.law.cornell.edu/rules/frcp;
17.
Fair
Debt
Collection
Practices
Act.
https://www.consumer.ftc.gov/articles/debt-collection;
18.
https://www.nolo.com/legal-encyclopedia/credit-contract-disputes.html;
19.
Lefevre, F. (2019). Debt Relief and Borrower Protection in French Law. Paris:
Presses Universitaires de France;
20.
https://www.cambridge.org/core/journals/law-and-history-
review/article/abs/disciplining-the-market-debt-imprisonment-public-credit-and-the-
construction-of-commercial-personhood-in-revolutionary-
france/B31B1D4A5979CC8598CD9ADE2DDDF8A1;
21.
Kredit va qarzdorlikni undirish bilan bog‘liq nizolarni ko‘rish bo‘yicha sud
amaliyoti. https://sud.uz;
22.
O‘zbekiston respublikasining Garov to‘g‘risidagi qonuni https://lex.uz/docs/
-
59914.
