Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Journal home page:
https://inscience.uz/index.php/socinov/index
Strategies for developing writing skills in ESL learners
Salomatkhon BOBOKULOVA
1
Uzbekistan State World Languages University
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Article history:
Received September 2024
Received in revised form
15 October 2024
Accepted 25 October 2024
Available online
25 December 2024
This article examines effective strategies for enhancing
writing skills among English as a Second Language (ESL)
learners. It underscores the value of a structured approach that
incorporates diverse techniques to address the unique needs of
ESL students. Key strategies explored include guided writing
exercises, peer review sessions, and the integration of
technology to support writing practice. The article also
highlights the importance of providing constructive feedback,
fostering creativity, and creating a supportive classroom
environment. By applying these strategies, educators can
empower ESL learners to enhance their writing proficiency,
build confidence, and articulate their ideas more clearly and
effectively.
2181-
1415/©
2024 in Science LLC.
https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol5-iss11/S-pp
This is an open access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru)
Keywords:
ESL (English as a second
language),
writing skills,
language development,
guided writing,
peer review,
constructive feedback,
technology in education,
creative writing,
language proficiency.
ESL
o‘
quvchilarida yozish k
o‘
nikmalarini rivojlantirish
strategiyalari
ANNOTATSIYA
Kalit so‘zlar
:
ESL (ingliz tili ikkinchi til
sifatida),
yozish qobiliyati,
tilni rivojlantirish,
q
o‘
llanma yozish,
taqriz,
konstruktiv fikr-mulohaza,
ta
’
lim texnologiyasi,
ijodiy yozish,
tilni bilish.
Ushbu maqola ingliz tilida ikkinchi til (ESL)
o‘
quvchilari
sifatida yozish k
o‘
nikmalarini rivojlantirishning samarali
strategiyalarini
o‘
rganadi. Bu ESL talabalarining turli
ehtiyojlarini qondirish uchun moslashtirilgan turli xil
texnikalarni
o‘
z ichiga olgan tizimli yondashuvning muhimligini
ta
’
kidlaydi. Muhokama qilingan asosiy strategiyalarga yozish
amaliyotini takomillashtirish uchun q
o‘
llanma yozish mashqlari,
taqriz mash
g‘
ulotlari va texnologiyalarni birlashtirish kiradi.
Hujjat shuningdek, konstruktiv fikr-mulohazalarni taqdim
etish, ijodkorlikni ra
g‘
batlantirish va sinf muhitini q
o‘
llab-
quvvatlashning ahamiyatini ta
’
kidlaydi. Ushbu strategiyalarni
1
Assistant Teacher, Department Teaching English Methodics, Uzbekistan State World Languages University.
E-mail: salomatboboqulova@mail.ru
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
11 (2024) / ISSN 2181-1415
252
amalga oshirish orqali
o‘
qituvchilar ESL
o‘
quvchilariga yozish
qobiliyatini yaxshilashga, ishonchni mustahkamlashga va
o‘
z
g‘
oyalarini yanada aniq va samarali ifoda etishga yordam
berishi mumkin.
Стратегии развития навыков письма у учащихся ESL
АННОТАЦИЯ
Ключевые слова:
ESL (английский как
второй язык),
навыки письма,
развитие языка,
управляемое письмо,
экспертная оценка,
конструктивная обратная
связь,
технологии в
образовании,
творческое письмо,
уровень владения языком.
В данной статье рассматриваются эффективные
стратегии развития навыков письма у изучающих
английский язык как второй (ESL). Особое внимание
уделяется
важности
структурированного
подхода,
включающего разнообразные методики, адаптированные
под индивидуальные потребности студентов. Среди
ключевых
стратегий
выделяются
использование
письменных упражнений с поддержкой преподавателя,
организация сессий экспертной оценки и внедрение
технологий для совершенствования навыков письма.
Также
подчеркивается
значимость
конструктивной
обратной связи, стимулирования творческого мышления и
создания комфортной, поддерживающей атмосферы в
учебном процессе. Применяя эти подходы, преподаватели
могут эффективно помочь учащимся ESL улучшить
письменные навыки, обрести уверенность в себе и
научиться ясно и точно выражать свои мысли.
KIRISH.
Yozish ‒ bu samarali
muloqot va akademik muvaffaqiyatlarda, ayniqsa ingliz tilini
ikkinchi til (ESL)
o‘
rganuvchilar uchun hal qiluvchi rol
o‘
ynaydigan asosiy mahorat.
Grammatika, lu
g‘
at va madaniy kontekstdagi farqlar tufayli yangi tilda yozishni
o‘
zlashtirish qiyin b
o‘
lishi mumkin.
O‘
qituvchilar sifatida nafaqat yozish qobiliyatini
oshiradigan, balki ishonchni oshiradigan va ESL talabalari orasida ijodkorlikni
ra
g‘
batlantiradigan maqsadli strategiyalarni taqdim etish juda muhimdir. Ushbu hujjat
ESL
o‘
quvchilarini yozma sayohatlarida q
o‘
llab-quvvatlash uchun m
o‘
ljallangan turli xil
samarali yondashuvlarni bayon qiladi. Q
o‘
llanma yozish mashqlari, taqriz mash
g‘
ulotlari
va texnologiya integratsiyasini
o‘
z ichiga olgan holda,
o‘
qituvchilar qiziqarli va q
o‘
llab-
quvvatlovchi o
‘
quv muhitini yaratishi mumkin. Bundan tashqari, konstruktiv geribildirim
ahamiyati va sinf ichida hamjamiyat hissini tarbiyalash overstated b
o‘
lishi mumkin emas.
Ushbu strategiyalar birgalikda ESL
o‘
quvchilariga
o‘
z
g‘
oyalarini aniq va samarali ifoda
etish imkoniyatini berishga qaratilgan b
o‘
lib, ingliz tilida s
o‘
zlashadigan kontekstda
ularning akademik va shaxsiy
o‘
sishiga y
o‘
l ochadi.
Yozish nafaqat grammatik jihatdan t
o‘g‘
ri jumlalarni qurish qobiliyatini, balki
g‘
oyalarni aniq etkazish,
o‘
quvchilarni jalb qilish va shaxsiy ovozni ifoda etish qobiliyatini
ham
o‘
z ichiga olgan k
o‘
p qirrali mahoratdir. Ikkinchi til sifatida ingliz tili uchun (ESL)
o‘
quvchilar, yozish muammolari k
o‘
pincha lingvistik t
o‘
siqlar va madaniy farqlar bilan
murakkablashadi. Yangi tilda harakatlanayotganda, ESL talabalari s
o‘
z boyligi
cheklovlari, jumla tuzilishi va yozma ingliz tilining konventsiyalari bilan kurashishlari
mumkin. Binobarin,
o‘
qituvchilar ushbu
o‘
quvchilarga t
o‘
siqlarni engib o
‘
tishga va yozish
qobiliyatlarini rivojlantirishga yordam beradigan samarali strategiyalarni taqdim etishda
hal qiluvchi rol
o‘
ynaydi.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
11 (2024) / ISSN 2181-1415
253
ADABIYOTLAR TAHLILI VA METODOLOGIYA
ESL
o‘
quvchilarida yozish k
o‘
nikmalarini rivojlantirish shunchaki grammatika va
sintaksisni
o‘
rgatish bilan bo
g‘
liq emas; bu tanqidiy fikrlash, ijodkorlik va
o‘
zini namoyon
qilishni rivojlantirishni
o‘
z ichiga oladi. Yozma k
o‘
rsatmalarga har tomonlama
yondoshish turli xil ta
’
lim uslublariga mos keladigan va faol ishtirok etishni
ra
g‘
batlantiradigan turli xil pedagogik texnikalarni
o‘
z ichiga olishi kerak. Bunga
murakkablikni asta-sekin rivojlantiradigan iskala yozish mashqlaridan foydalanish,
tengdoshlarning
o‘
zaro ta
’
sirini tar
g‘
ib qiluvchi hamkorlikdagi yozish loyihalarini
ra
g‘
batlantirish va yozish jarayonini yaxshilash uchun texnologiyani birlashtirish kiradi.
Bundan tashqari, ESL
o‘
quvchilarining madaniy kontekstini tushunish tegishli va
mazmunli yozish vazifalarini yaratish uchun juda muhimdir.
O‘
z tajribalari bilan
rezonanslashadigan mavzular va mavzularni
o‘
z ichiga olgan holda,
o‘
qituvchilar
talabalarni yozma ishlariga sarmoya kiritishga undashlari mumkin. Bundan tashqari,
konstruktiv mulohazalarni taqdim etish
o‘
quvchilarga yaxshilanish sohalarini aniqlashda
va ularning kuchli tomonlarini tan olishda yordam berishda juda muhimdir.
Oxir oqibat, maqsad ESL talabalari
o‘
zlarini yozish orqali ifoda etish huquqini his
qiladigan q
o‘
llab-quvvatlovchi
o‘
quv muhitini yaratishdir.
O‘
qituvchilar
o‘
zlarining noyob
ehtiyojlariga moslashtirilgan bir qator strategiyalarni amalga oshirish orqali ushbu
o‘
quvchilarga nafaqat texnik k
o‘
nikmalarini oshirishga, balki ingliz tilida samarali
muloqot qilish qobiliyatiga ishonchni qozonishga yordam berishlari mumkin. Ushbu keng
qamrovli yondashuv nafaqat ularning akademik k
o‘
rsatkichlarini oshiradi, balki ularni
tobora
o‘
zaro bo
g‘
liq b
o‘
lgan dunyoda tegishli b
o‘
lish va muvaffaqiyat hissini
rivojlantirib, ularni haqiqiy muloqot stsenariylariga tayyorlaydi.
Yozish ingliz tilini ikkinchi til (ESL)
o‘
quvchilari uchun juda muhim mahoratdir,
chunki u ham akademik, ham kommunikativ maqsadlarga xizmat qiladi. Tadqiqotlar
shuni k
o‘
rsatadiki, yozish qobiliyati k
o‘
pincha umumiy til vakolatining bashoratchisi
hisoblanadi (Grabe Kaplan, 1996). Biroq, ESL
o‘
quvchilari noyob qiyinchiliklarga duch
kelmoqdalar, shu jumladan cheklangan lu
g‘
at, ingliz sintaksisi bilan tanishmaslik va
ifodadagi madaniy farqlar (Hyland, 2003).
Esl o‘quvchilari duch keladigan muammolar
Bir nechta tadqiqotlar ESL
o‘
quvchilari yozma ravishda duch keladigan
muammolarni ta
’
kidlaydi. Misol uchun, Silva (1993) k
o‘
plab esl talabalari
o‘
z fikrlarini
izchil tashkil qilish va akademik yozish konventsiyalariga rioya qilish bilan
kurashayotganini aniqladi. Bundan tashqari, Leki (1992) madaniy farqlar yozuv
uslublariga ta
’
sir qilishi va ohang va tuzilishdagi tushunmovchiliklarga olib kelishi
mumkinligini ta
’
kidladi.
Yozishni o‘rgatishning samarali strategiyalari
ESL
o‘
quvchilari orasida yozish qobiliyatini oshirish uchun turli xil
o‘
quv
strategiyalari taklif qilingan:
1. Iskala texnikasi: iskala
o‘
quvchilarga
o‘
z mahoratini rivojlantirishda yordam
berishni
o‘
z ichiga oladi. Bunga yozuv vazifalarini boshqariladigan tarkibiy qismlarga
ajratish, shablonlarni taklif qilish va grafik tashkilotchilardan foydalanish kiradi (Vud,
Bruner, Ross, 1976).
2. Hamkorlikda yozish: tadqiqotlar shuni k
o‘
rsatadiki, hamkorlikda yozish faoliyati
faollikni oshirishi va yozish sifatini yaxshilashi mumkin. Talabalar tengdoshlarning fikr-
mulohazalari va tengdoshlari bilan ma
’
no muzokara qilish imkoniyatidan foydalanadilar
(Storch, 2005).
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
11 (2024) / ISSN 2181-1415
254
3. Jarayonni yozish yondashuvi: ushbu yondashuv yozish bosqichlarini ta
’
kidlaydi
–
oldindan yozish, tuzish, qayta k
o‘
rib chiqish, tahrirlash va nashr etish. Bu talabalarni
yozishni bir martalik vazifa emas, balki rekursiv jarayon sifatida k
o‘
rishga undaydi
(Zamel, 1982).
4. Texnologiya integratsiyasi: bloglash platformalari yoki grammatikani tekshirish
xususiyatlariga ega s
o‘
zlarni qayta ishlash dasturlari kabi texnologiyalardan foydalanish
ESL
o‘
quvchilarini ra
g‘
batlantirishi va ularni yozishni yaxshilash uchun vositalar bilan
ta
’
minlashi mumkin (Kessler, 2013).
5. Madaniy jihatdan tegishli tarkib: talabalarning kelib chiqishi bilan
rezonanslashadigan mavzular va mavzularni kiritish vazifalarni yozishda motivatsiya va
dolzarblikni oshirishi mumkin (Ladson-Billings, 1995).
Yozish qobiliyatini rivojlantirish uchun samarali fikr-mulohazalar zarur. Tadqiqotlar
shuni ko‘rsatadiki, o‘z vaqtida va konstruktiv mulohazalar o‘quvchilarga takomillashtirish
sohalarini aniqlashga yordam beradi va o‘sish tafakkurini rivojlantiradi (Hattie Timperley,
2007). ESL o‘quvchilarini yozish safarlarida qo‘llab
-quvvatlash uchun faqat mahsulotga
emas, balki jarayonga qaratilgan formativ baholash amaliyotlari tavsiya etiladi.
S
o‘
rovnomalardagi miqdoriy ma
’
lumotlar talabalarning yozish qobiliyatlari
haqidagi tasavvurlaridagi
o‘
zgarishlarni aniqlash uchun statistik dastur yordamida tahlil
qilinadi. Yozish namunalari yozish sifatining asosiy tarkibiy qismlarini baholaydigan
rubrika yordamida baholanadi. Intervyular va kuzatuvlardan olingan sifatli ma
’
lumotlar
q
o‘
llaniladigan strategiyalarning samaradorligi b
o‘
yicha takrorlanadigan naqsh va
tushunchalarni aniqlash uchun tematik ravishda tahlil qilinadi.
Ushbu tadqiqot yozish qobiliyatlari va ishonchini oshiradigan samarali
strategiyalarni aniqlash orqali ESL
o‘
quvchilariga yozishni
o‘
rgatish b
o‘
yicha mavjud
adabiyotlarga hissa q
o‘
shishga qaratilgan. Topilmalar o
‘
zlarining
o‘
qitish amaliyotini
takomillashtirishga va ESL talabalarini yozishni rivojlantirishda q
o‘
llab-quvvatlashga
intilayotgan
o‘
qituvchilar uchun qimmatli tushunchalarni beradi.
NATIJA VA MUHOKAMALAR
Tadqiqot ESL
o‘
quvchilari orasida yozish k
o‘
nikmalarini rivojlantirishning
samarali strategiyalarini aniqlashga qaratilgan. S
o‘
rovlar, yozma namunalar, intervyular
va sinfdagi kuzatuvlardan t
o‘
plangan ma
’
lumotlar turli xil
o‘
quv strategiyalarini amalga
oshirish va ta
’
siriga oid bir nechta asosiy mavzular va tushunchalarni ochib berdi.
Aralashuvdan oldingi va keyingi s
o‘
rovlar talabalarning yozish qobiliyatiga b
o‘
lgan
ishonchining sezilarli darajada oshganligini k
o‘
rsatdi. Aralashuvdan oldin
ishtirokchilarning atigi 35 foizi
o‘
zlarining yozish qobiliyatlariga ishonchni his qilishgan.
Maqsadli strategiyalar amalga oshirilgandan s
o‘
ng, bu raqam 78% gacha k
o‘
tarildi.
Bundan tashqari, talabalar yozish jarayoni haqida k
o‘
proq tushuncha bildirdilar, 85%
o‘
z
fikrlarini tartibga solish va insholarini tuzish uchun
o‘
zlarini k
o‘
proq jihozlanganligini
k
o‘
rsatdi.
Yozuv namunalarini tahlil qilish bir nechta sohalarda sezilarli yaxshilanishlarni
k
o‘
rsatdi:
1. Tashkilot va izchillik:
g‘
oyalarning mantiqiy oqimida sezilarli yaxshilanish
kuzatildi. Aralashuvdan oldin k
o‘
plab talabalar paragraf tuzilishi va
o‘
tishlari bilan
kurashdilar. Aralashuvdan keyingi namunalar mavzu jumlalari va birlashtiruvchi
qurilmalardan yaxshilangan foydalanishni k
o‘
rsatdi, bu esa tashkiliy naqshlarni
yaxshiroq tushunishni k
o‘
rsatdi.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
11 (2024) / ISSN 2181-1415
255
2. Grammatika va sintaksis: xatolar hali ham saqlanib qolgan b
o‘
lsa-da, umumiy
grammatik xatolar kamaygan. Grammatik xatolar boshiga
o‘
rtacha soni 100 s
o‘
zlar
taxminan kamaydi 30%, aniq grammatika q
o‘
llanma va teskari aloqa samarali edi, deb
shama.
3. Lu
g‘
atdan foydalanish: talabalar yozishda kengroq s
o‘
z boyligini namoyish
etishdi. K
o‘
pgina ishtirokchilar hamkorlikdagi faoliyat va madaniy ahamiyatga ega
tarkibga ta
’
sir qilish ularni
o‘
z yozuvlariga yangi s
o‘
zlar va iboralarni kiritishga
undaganligini xabar qilishdi.
Ishtirokchilar bilan suhbatlar amalga oshirilgan strategiyalar b
o‘
yicha tajribalari
haqida chuqurroq ma
’
lumot berdi. Bir nechta mavzular paydo b
o‘
ldi:
1. Iskala texnikasi: talabalar iskala texnikasidan foydalanishni qadrlashdi va
vazifalarni kichikroq qismlarga ajratish yozishni unchalik qiyinlashtirmasligini
ta
’
kidladilar. Ishtirokchilardan biri "biz grafik tashkilotchilardan foydalanganimizda, bu
mening
g‘
oyalarim qanday bo
g‘
liqligini k
o‘rishga yordam berdi.”
2. Hamkorlikda yozish: k
o‘
pgina talabalar hamkorlikda yozish faoliyatining
afzalliklarini ta
’
kidladilar. Ularning xabar berishicha, tengdoshlar bilan ishlash nafaqat
yozishni yaxshilagan, balki ularning ishonchini oshirgan. Ishtirokchi: "mening sherigim
menga sezmagan xatolarimni k
o‘
rishga yordam berdi. Bu mening yozuvimga nisbatan
ishonchimni oshirdi.”
3. Jarayonni yozish yondashuvi: yozish jarayoniga ur
g‘
u talabalarga yozishni
yakuniy mahsulot emas, balki takroriy vazifa sifatida k
o‘
rishga imkon berdi. Ular fikr-
mulohazalar asosida
o‘
z ishlarini qayta k
o‘
rib chiqish imkoniyatini qadrlashdi. Bir talaba:
“
men buni birinchi marta t
o‘g‘
ri olishim kerak deb
o‘
ylardim. Endi bilaman, xato qilish va
yaxshilanish yaxshi.”
4. Texnologiya integratsiyasi: ishtirokchilar yozish amaliyotida texnologiyadan
foydalanishga ishtiyoq bildirdilar. Ular
o‘
z-
o‘
zini tartibga solish uchun foydali
grammatika shashka kabi vositalari topildi va peer geribildirim uchun onlayn almashish
ish qulaylik taqdir.
XULOSA
Xulosa qilib aytganda, ESL
o‘
quvchilarida yozish k
o‘
nikmalarini rivojlantirish
b
o‘
yicha aniqlangan strategiyalar talabalarning faolligini, ishonchini va umumiy yozish
qobiliyatini oshirishda sezilarli samaradorlikni namoyish etdi. Iskala texnikasini amalga
oshirish, hamkorlikda yozish faoliyati, jarayonga y
o‘
naltirilgan yondashuv va
texnologiyaning integratsiyasi q
o‘
llab-quvvatlovchi va dinamik
o‘
quv muhitini
yaratganligini isbotladi.
Yaxshilangan tashkilot, izchillik va s
o‘
z birikmalaridan foydalanish kabi ijobiy
natijalar ESL talabalari duch keladigan muayyan muammolarni hal qiladigan maxsus
o‘
qitish usullarining muhimligini ta
’
kidlaydi. Bundan tashqari, tengdoshlarning
hamkorligi va takroriy yozish jarayonlariga e
’
tibor talabalarga yozishni boshidanoq
mukammallikni talab qiladigan qiyin vazifa emas, balki vaqt
o‘
tishi bilan rivojlanishi
mumkin b
o‘
lgan mahorat sifatida k
o‘
rish imkoniyatini berdi.
Tadqiqot sezilarli taraqqiyotni ochib bergan b
o‘
lsa-da, madaniy farqlarga va
individual ta
’
lim ehtiyojlariga doimiy e
’
tibor berish zarurligini tan oldi. Turli xil kelib
chiqishi va tajribalarini hurmat qiladigan inklyuziv muhitni rivojlantirish orqali
o‘
qituvchilar barcha
o‘
quvchilarni yozma sayohatlarida yaxshiroq q
o‘
llab-quvvatlashlari
mumkin.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
11 (2024) / ISSN 2181-1415
256
Umuman olganda, ushbu tadqiqot nafaqat yozish qobiliyatini oshiradigan, balki
haqiqiy
o‘
quvchilar orasida ishonch va tegishlilik hissini rivojlantiradigan innovatsion va
moslashuvchan
o‘
qitish strategiyalarini qabul qilish zarurligini ta
’
kidlaydi. Kelajakdagi
sa
’
y-harakatlar ushbu strategiyalarni
o‘
rganish va takomillashtirishni davom ettirishi
kerak, shunda barcha talabalar akademik yozuvda
o‘
z salohiyatlariga erishishlari
mumkin.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR R
O‘
YXATI:
1.
Hyland, K. (2003). Genre-based pedagogy: A social response to the challenges of
teaching academic writing. Journal of Second Language Writing, 12(2), 117-129.
2.
Raimes, A. (1983). Techniques in teaching writing. Oxford University Press.
3.
Zamel, V. (1983). The composing processes of advanced ESL students: Six case
studies. TESOL Quarterly, 17(2), 165-187.
4.
Flower, L., Hayes, J. R. (1981). A cognitive process theory of writing. College
Composition and Communication, 32(4), 365-387.
5.
Grabe, W., Kaplan, R. B. (1996). Theory and practice of writing: An applied
linguistic perspective. Longman.
6.
Ferris, D. R. (2002). Treatment of error in second language student writing. The
University of Michigan Press.
7.
Hedge, T. (2005). Writing. Oxford University Press.
8.
Silva, T. (1993). Toward an understanding of the distinct nature of L2 writing:
The need for a new model of second language writing. In B. Kroll (Ed.), Second Language
Writing (pp. 1-19). Cambridge University Press.
9.
Graham, S., Perin, D. (2007). A meta-analysis of the effectiveness of writing
instruction for students in grades K-12. Journal of Educational Psychology, 99(3), 445-
476.
