Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Journal home page:
https://inscience.uz/index.php/socinov/index
The role of self-governing bodies in implementing public
oversight
Bekzod JOMONKULOV
1
Gulistan State University
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Article history:
Received December 2024
Received in revised form
15 December 2024
Accepted 20 January 2025
Available online
15 February 2025
This article analyzes the role and importance of self-
governing bodies in implementing public oversight. Using the
mahalla institution as an example, the study examines the role
of local government bodies in expressing the needs of the
population and ensuring transparency in the activities of state
organs. The article develops recommendations for introducing
technological innovations and improving the legal literacy of the
population to enhance the effectiveness of public oversight.
Proposals are presented based on comparative analysis with
international experiences.
2181-
1415/©
2025 in Science LLC.
https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol6-iss1/S-pp
This is an open access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru)
Keywords:
Public oversight, self-
governing bodies,
Mahalla institute,
technological innovations,
legal culture,
international experience,
public administration,
civil society.
Jamoatchilik nazoratini amalga oshirishda o‘zini
-
o‘zi
boshqarish organlarining o‘rni
ANNOTATSIYA
Kalit so‘zlar
:
Jamoatchilik nazorati,
o‘zini
-
o‘zi boshqarish
organlari,
mahalla instituti,
texnologik innovatsiyalar,
huquqiy madaniyat,
xalqaro tajriba,
davlat boshqaruvi,
fuqarolik jamiyati.
Ushbu maqolada jamoatchilik nazoratini amalga oshirishda
o‘zini
-
o‘zi boshqarish organlarining o‘rni va ahamiyati tahlil
qilinadi. Mahalla instituti misolida mahalliy boshqaruv
organlarining aholining ehtiyojlarini ifoda etishdagi va davlat
organlari faoliy
atining shaffofligini ta’minlashdagi roli
o‘rganilgan. Maqolada jamoatchilik nazorati samaradorligini
oshirish uchun texnologik innovatsiyalarni joriy qilish va
aholining huquqiy madaniyatini oshirish bo‘yicha tavsiyalar
ishlab chiqilgan. Xalqaro tajribalar bilan qiyosiy tahlillar asosida
takliflar berilgan.
1
Doctoral Student, Gulistan State University. E-mail: bekzodjomonqulov339@gmail.com
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
01 (2025) / ISSN 2181-1415
81
Роль органов самоуправления в осуществлении
общественного контроля
АННОТАЦИЯ
Ключевые слова:
Общественный контроль,
органы самоуправления,
институт махалли,
технологические
инновации,
правовая культура,
международный опыт,
государственное
управление,
гражданское общество.
В данной статье анализируется роль и значение органов
самоуправления в реализации общественного контроля.
На примере института махалли исследуется роль местных
органов управления в отражении потребностей населения и
обеспечении прозрачности деятельности государственных
органов. В статье предложены рекомендации по
повышению эффективности общественного контроля через
внедрение технологических инноваций и повышение
правовой
культуры
граждан.
Также
представлены
предложения на основе сравнительного анализа с
международной практикой.
KIRISH
Jamoatchilik nazorati zamonaviy jamiyatda demokratik boshqaruvning eng muhim
jihatlaridan biri bo‘lib, davlat organlari faoliyatining shaffofligini ta’minlash va
fuqarolarning davlat boshqaruvida bevosita ishtirok etish imkoniyatini kengaytirishga
xizmat qiladi. Ushbu mexanizm aholining davlat va jamiyat bilan o‘zaro muloqotini
yaxshilashga, davlat siyosatining jamoatchilik manfaatlariga muvofiqligini ta’minlashga
qaratilgan. Jamoatchilik nazorati davlat organlari va fuqa
rolar o‘rtasida ochiq muloqot
vositasi sifatida davlat qarorlarining legitimligi va samaradorligini oshirishda muhim
ahamiyat kasb etadi. Bugungi globallashuv davrida jamoatchilik nazorati davlat
boshqaruvini isloh qilishda hal qiluvchi vositalardan biriga aylangan. Aholining davlat
boshqaruvida ishtirokini ta’minlash orqali nafaqat ijtimoiy muvozanatni saqlash, balki
jamiyat ehtiyojlari va talablariga asoslangan qarorlarni ishlab chiqish hamda amalga
oshirish imkoniyati yaratiladi. Shuni ta’kidlash kerakki
, jamoatchilik nazorati orqali
aholining ijtimoiy faolligi oshadi, bu esa o‘z navbatida, davlat organlarining
samaradorligini kuchaytiradi.
ASOSIY QISM
O‘zini
-
o‘zi boshqarish organlari jamoatchilik nazorati tizimida alohida o‘rin tutadi.
Bunday organlar ma
halliy ahamiyatga ega muammolarni hal qilishda muhim rol o‘ynaydi,
chunki ular aholi ehtiyojlarini eng yaqin masofadan kuzatish va yechim topishda bevosita
ishtirok etadi. Xususan, mahalla institutlari aholining kundalik hayotiga yaqin bo‘lganligi
sababli,
davlat va jamiyat o‘rtasidagi muloqotni osonlashtiradi. Ushbu organlar orqali
aholining muammolari davlat idoralari e’tiboriga tez va samarali yetkaziladi, bu esa
jamoatchilik nazorati samaradorligini oshirishga xizmat qiladi.
O‘zbekistonda
jamoatchilik nazorati institutining shakllanishi va rivojlanishi
davlatning demokratik qadriyatlarni kuchaytirishga bo‘lgan intilishining yaqqol dalilidir.
Xususan, 2018-
yilda qabul qilingan “Jamoatchilik nazorati to‘g‘risida”gi Qonun bu
yo‘nalishda huquqi
y asoslarni mustahkamladi. Ushbu qonun jamoatchilik nazoratining
mexanizmlarini belgilab, o‘zini
-
o‘zi boshqarish organlarining bu jarayondagi o‘rni va
vazifalarini aniqlab berdi. Natijada, jamoatchilik nazorati tizimida o‘zini
-
o‘zi boshqarish
organlari aholining manfaatlarini ifodalovchi va himoya qiluvchi vosita sifatida
mustahkam o‘rin egalladi. Xalqaro tajriba shuni ko‘rsatadiki, mahalliy boshqaruv
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
01 (2025) / ISSN 2181-1415
82
organlari va jamoatchilik nazorati o‘rtasidagi hamkorlik davlat organlari faoliyatining
ochiqligi va samaradorligini oshirishda muhim omil hisoblanadi. Masalan, Buyuk
Britaniya va Germaniya kabi davlatlarda mahalliy boshqaruv tizimlarining fuqarolar
bilan yaqindan hamkorlik qilish tajribasi jamoatchilik nazoratining ijtimoiy hayotdagi
rolini kuchaytirgan. Ushbu
tajribalar O‘zbekistonda mahalliy boshqaruv organlari
faoliyatini takomillashtirish va jamoatchilik nazorati samaradorligini oshirish uchun
foydali bo‘lishi mumkin. Shu sababli, ushbu maqolada o‘zini
-
o‘zi boshqarish
organlarining jamoatchilik nazoratini a
malga oshirishdagi o‘rni chuqur tahlil qilinadi.
Shuningdek, ushbu jarayonning huquqiy va amaliy jihatlari, shuningdek, xalqaro
tajribadan olingan saboqlarni o‘z ichiga oluvchi yechimlar yoritiladi. Jamoatchilik
nazorati jarayonida o‘zini
-
o‘zi boshqarish o
rganlarining faolligi nafaqat davlat
boshqaruvi samaradorligini oshirish, balki aholining huquqiy madaniyatini
rivojlantirishda ham muhim ahamiyat kasb etadi.
Ushbu maqola o‘zini
-
o‘zi boshqarish organlarining jamoatchilik nazoratini amalga
oshirishdagi rol
ini chuqur o‘rganishni maqsad qilgan. Mazkur organlarning jamoatchilik
nazoratini amalga oshirish jarayonidagi o‘rnini aniqlash, bu jarayonni rivojlantirish
yo‘llarini aniqlash va nazoratning samaradorligini oshirish uchun zarur bo‘lgan
tavsiyalarni ishlab
chiqish ushbu maqolaning asosiy maqsadlaridan biridir. O‘zini
-
o‘zi
boshqarish organlari va jamoatchilik nazorati o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlikni o‘rganish
orqali, davlat va jamiyat o‘rtasidagi hamkorlikning yangi samarali mexanizmlarini
aniqlash imkoniyati yaratiladi.
O‘zbekistonda mahalla instituti kabi o‘zini
-
o‘zi boshqarish organlari davlat va
jamiyat o‘rtasidagi muloqotni mustahkamlashda muhim o‘rin tutadi. O‘zbekiston
Respublikasining 2018-
yilda qabul qilingan “Jamoatchilik nazorati to‘g‘risida”gi qon
uni
ushbu institutning rolini belgilab berdi. Ushbu qonun jamoatchilik nazoratining shakllari
va usullarini huquqiy jihatdan mustahkamlab, fuqarolarni davlat boshqaruviga jalb qilish
mexanizmlarini yaratdi. Qonun qoidalariga ko‘ra, o‘zini
-
o‘zi boshqarish o
rganlari
jamoatchilik manfaatlarini ifoda etuvchi vosita sifatida jamoatchilik nazorati tizimida faol
ishtirok etishi belgilangan.
Maqolada quyidagi vazifalarni bajarish ko‘zda tutilgan:
–
O‘zini
-
o‘zi boshqarish organlarining funksiyalarini tahlil qilish.
Ushbu
organlarning jamiyatdagi o‘rni va jamoatchilik nazoratini amalga oshirishdagi
xususiyatlarini aniqlash uchun mahalliy boshqaruv organlari faoliyatini o‘rganish.
Bu jarayonda mahalla instituti va boshqa tuzilmalarning ahamiyati yoritiladi.
–
Huquqiy
asoslarni ko‘rib chiqish.
Jamoatchilik nazorati va o‘zini
-
o‘zi
boshqarish organlari faoliyatini tartibga soluvchi milliy qonunchilik bazasini tahlil qilish.
Xususan, O‘zbekiston Respublikasining “Jamoatchilik nazorati to‘g‘risida”gi qonuni va
boshqa tegish
li hujjatlar o‘rganiladi.
–
Xalqaro tajribalarni tahlil qilish.
Jamoatchilik nazorati va mahalliy boshqaruv
organlari o‘rtasidagi hamkorlikni rivojlantirishda xalqaro tajriba, xususan, Germaniya,
Janubiy Koreya va Buyuk Britaniya tajribalarini o‘rganish. B
u davlatlarda jamoatchilik
nazorati institutlari qanday rivojlanganligi va qanday natijalar berganligi ko‘rib chiqiladi.
–
Amaliy takliflar ishlab chiqish.
Mahalliy boshqaruv organlari va jamoatchilik
nazorati o‘rtasidagi hamkorlikni kuchaytirish uchun ama
liy tavsiyalar ishlab chiqish.
Ushbu tavsiyalar fuqarolarning ijtimoiy faolligini oshirishga, davlat boshqaruvi
shaffofligini kuchaytirishga va o‘zini
-
o‘zi boshqarish organlarining samaradorligini
yaxshilashga qaratilgan bo‘ladi.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
01 (2025) / ISSN 2181-1415
83
–
Shu orqali maqola nafaqat nazariy tahlil bilan cheklanadi, balki jamoatchilik
nazorati tizimini takomillashtirishga qaratilgan amaliy yechimlarni ham taqdim etadi.
USUL VA MATERIALLAR
Ushbu tadqiqotda jamoatchilik nazorati va o‘zini o‘zi boshqarish organlarining
faoliyatini o‘rganish uchun bir nechta ilmiy usullardan foydalanildi. Birinchidan, tahliliy
usul qo‘llanilib, O‘zbekiston Respublikasining “Jamoatchilik nazorati to‘g‘risida”gi qonuni
kabi normativ-
huquqiy hujjatlar chuqur o‘rganildi. Bu qonun jamoatchilik
nazoratining
subyektlari sifatida fuqarolar, fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari, nodavlat
notijorat tashkilotlari va ommaviy axborot vositalarini belgilaydi.
Ikkinchidan, komparativ (qiyosiy) usuldan foydalanilib, O‘zbekistondagi
jamoatchilik
nazorati va o‘zini o‘zi boshqarish organlari faoliyati xalqaro tajribalar bilan
solishtirildi. Masalan, Germaniya va Buyuk Britaniyada mahalliy boshqaruv organlari va
jamoatchilik nazorati o‘rtasidagi hamkorlik davlat organlari faoliyatining ochiqligi va
s
amaradorligini oshirishda muhim omil hisoblanadi. Xorij tajribasini o‘rganish shuni
ko‘rsatadiki, aksariyat mamlakatlarda fuqarolar o‘zini o‘zi boshqarish organlari faoliyati
maxsus qonunlar bilan tartibga solinib, har bir munitsipal boshqaruvning o‘z byud
jeti
shakllantirilgan
Uchinchidan, statistik usul qo‘llanilib, O‘zbekistonda jamoatchilik nazorati va o‘zini
o‘zi boshqarish organlari faoliyatiga oid ma’lumotlar tahlil qilindi. Masalan, O‘zbekiston
Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 18-iyundagi 380-son qarorida davlat
organlari faoliyati ustidan ta’sirchan jamoatchilik nazoratini o‘rnatish yuzasidan
kompleks chora-tadbirlar amalga oshirilgani qayd etilgan. Shuningdek, ilmiy maqolalar
va tadqiqotlar o‘rganilib, jamoatchilik nazorati tizimidagi i
slohotlarni takomillashtirish
bo‘yicha ilmiy asoslangan va amaliy ahamiyat kasb etuvchi takliflar ishlab chiqilgan.
Bundan tashqari, davlat organlari faoliyati ustidan ommaviy axborot vositalari
orqali samarali jamoatchilik nazoratini o‘rnatish bo‘yicha c
horalarning ishlab chiqilishi
va joriy etilishiga ko‘maklashish masalalari ham ko‘rib chiqildi. Ushbu usullarni qo‘llash
orqali jamoatchilik nazorati va o‘zini o‘zi boshqarish organlarining O‘zbekistondagi o‘rni
va ahamiyati, shuningdek, xalqaro tajribalar bilan qiyosiy tahlil qilinib, samaradorlikni
oshirish bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqildi.
NATIJALAR VA MUHOKAMA
Jamoatchilik nazorati davlat boshqaruvi samaradorligini oshirishda muhim
ahamiyatga ega bo‘lib, uning muvaffaqiyatli amalga oshirilishi ko‘p j
ihatdan mahalliy
boshqaruv organlarining faoliyatiga bog‘liqdir. Mahalliy organlar aholiga bevosita yaqin
bo‘lib, ularning ehtiyojlari va talablarini chuqur biladi. O‘zbekistonda mahalla instituti
o‘zini o‘zi boshqarish organlarining samarali faoliyat yuri
tishiga yordam beradi. Ayni
paytda, jamoatchilik nazorati to‘g‘risidagi qonunchilik asoslari, xususan, 2018
-yilda qabul
qilingan
“Jamoatchilik nazorati to‘g‘risida”
gi qonun bu jarayonni mustahkamlaydi.
Mahalla institutining jamoatchilik nazoratidagi o‘rni va ahamiyati haqida ko‘plab
ilmiy tadqiqotlar olib borilgan. Masalan, D.O. Botirovning
“O‘zbekiston Respublikasida
jamoatchilik nazoratini amalga oshirishning xususiyatlari
”
nomli maqolasida
jamoatchilik nazorati tizimidagi islohotlarni takomillashtirish
bo‘yicha ilmiy asoslangan
va amaliy ahamiyat kasb etuvchi takliflar ishlab chiqilgan. Shuningdek, R.A. Ikramov va
U.X. Adambayevning
“Jamoatchilik nazorati va uni tashkil etishda yoshlarning o‘rni va
roli
”
nomli maqolasida yoshlarning jamoatchilik nazoratini tashkil etishdagi faolligi va
davlat boshqaruvidagi ishtiroki tahlil qilingan.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
01 (2025) / ISSN 2181-1415
84
Mahalla institutining rivoji va uning jamiyatdagi o‘rni haqida batafsil ma’lumot
beruvchi manbalar ham mavjud. Masalan,
“
Mahalla institutining rivoji va uning
jamiyatdagi o‘rni”
nomli kitobda mahalla institutining rivojlanishi va uning jamiyatdagi
o‘rni keng yoritilgan. Shuningdek, “
Jamoatchilik nazorati: tarixi, zamonaviy qarashlar va
yondashuvlar
”
nomli maqolada jamoatchilik nazoratining tarixi va zamonaviy
yo
ndashuvlari haqida batafsil ma’lumot berilgan. O‘zbekiston Respublikasining
“Jamoatchilik nazorati to‘g‘risida”
gi qonuni jamoatchilik nazorati subyektlariga fuqarolar,
fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari va
ommaviy axborot vositalarini kiritadi. Shuningdek,
“
Davlat organlari ustidan jamoatchilik
nazoratini o‘rnatishning zamonaviy shakllari joriy etilishi munosabati bilan Vazirlar
Mahkamasining qaroriga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish haqida”
gi qarorda davlat
organlari faoliyati ustidan ta’sirchan jamoatchilik nazoratini o‘rnatish yuzasidan
kompleks chora-tadbirlar amalga oshirilgani qayd etilgan. Yuqoridagi manbalar
jamoatchilik nazorati va mahalla institutining O‘zbekistondagi o‘rni va ahamiyatini
chuqurro
q o‘rganish imkonini beradi. Ular orqali jamoatchilik nazoratining
samaradorligini oshirish va mahalla institutining jamiyatdagi rolini kuchaytirish bo‘yicha
ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqish mumkin.
Mahalliy boshqaruv organlarining aholi ehtiyojlarini bevosita bilishi jamoatchilik
nazorati samaradorligini oshiradi. O‘zbekistonning “
Mahalla
institute”
bu borada muhim
rol o‘ynaydi. Ushbu institut aholining ijtimoiy
-iqtisodiy ehtiyojlarini davlat organlariga
yetkazish va muammolarni hal qilis
hda vositachi sifatida faoliyat ko‘rsatadi. O‘zbekiston
Respublikasining 2018-
yilda qabul qilingan “Jamoatchilik nazorati to‘g‘risida”gi qonuni
mahalla institutining faoliyatini huquqiy asoslar bilan mustahkamlagan. Bu qonunda
mahalla institutining jamoatchilik nazorati jarayonidagi vazifalari aniq belgilab berilgan.
Jahon tajribasi jamoatchilik nazoratining muvaffaqiyati ko‘p jihatdan mahalliy
boshqaruv organlarining faoliyati bilan bog‘liq ekanligini ko‘rsatadi. Masalan,
Germaniyada mahalliy boshqaruv org
anlari o‘z budjetlarini aholining ehtiyojlariga mos
ravishda shakllantiradi. Aholi tomonidan takliflar va talablar berilishi davlat qarorlarini
qabul qilishda shaffoflikni ta’minlaydi. Buyuk Britaniyada esa “Parish Councils” (mahalliy
kengashlar) mahalliy jamoalar manfaatlarini himoya qilishda va davlat idoralari ustidan
nazorat o‘rnatishda yetakchi o‘rin tutadi.
Shuningdek, Janubiy Koreyada mahalliy boshqaruv organlari va jamoatchilik
nazorati o‘rtasidagi hamkorlik jamiyatni boshqarishda innovatsion yonda
shuvlarni
qo‘llash imkonini beradi. Ushbu mamlakatda aholi faolligini oshirish uchun zamonaviy
texnologiyalar, jumladan, onlayn platformalar orqali davlat boshqaruviga ta’sir ko‘rsatish
mexanizmlari joriy qilingan [4, 112-
bet]. O‘zbekistonda ham texnologiy
alardan
foydalanish orqali jamoatchilik nazorati jarayonlari soddalashtirilmoqda. Masalan,
“Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali” orqali fuqarolar davlat idoralariga murojaat
qilishlari, taklif va shikoyatlarini qoldirishlari mumkin. Ushbu mexanizm jamoatchilik
nazoratining ochiqligini ta’minlashda muhim vosita hisoblanadi.
Natijalarning tahlili shuni ko‘rsatadiki, mahalliy boshqaruv organlari tomonidan
jamoatchilik nazorati samaradorligini oshirish uchun quyidagi omillarga e’tibor qaratish
zarur:
–
Huquqiy asoslarni kuchaytirish. Jamoatchilik nazorati va mahalliy boshqaruv
organlari faoliyatini tartibga soluvchi normativ-
huquqiy hujjatlarning qo‘llanilishi
kengaytirilishi lozim.
–
Texnologik yondashuvlarni qo‘llash.
Zamonaviy texnologiyalar jamoatchilik va
davlat organlari o‘rtasidagi muloqotni osonlashtiradi.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
01 (2025) / ISSN 2181-1415
85
–
Fuqarolarning huquqiy madaniyatini oshirish.
Aholi o‘z huquqlari va
imkoniyatlaridan xabardor bo‘lishi jamoatchilik nazoratining samaradorligini oshiradi.
–
Shu tariqa, jamoatchilik nazorati jarayonlarida mahalla institutining faoliyatini
takomillashtirish nafaqat davlat boshqaruvining shaffofligini oshiradi, balki
fuqarolarning huquqiy madaniyatini rivojlantirishga ham xizmat qiladi. Bu nafaqat milliy,
balki xalqaro tajribalarga asoslangan holda amalga oshirilishi zarur.
XULOSA. VA TAKLIFLAR
Jamoatchilik nazorati demokratik jamiyatning asosi bo‘lib, davlat boshqaruvining
shaffofligi va samaradorligini ta’minlashda muhim vosita sifatida xizmat qiladi. Ushbu
jarayonni muvaffaqiyatli amalga
oshirishda o‘zini
-
o‘zi boshqarish organlari alohida o‘rin
egallaydi. Ular nafaqat aholining manfaatlarini himoya qiladi, balki jamiyat va davlat
o‘rtasidagi muloqotni mustahkamlashda vositachilik qiladi. Ayniqsa, mahalla instituti
kabi organlar davlatning
asosiy maqsadi bo‘lgan fuqarolarning farovonligi va xavfsizligini
ta’minlashda bevosita ishtirok etadi. O‘zini
-
o‘zi boshqarish organlari faoliyati orqali
jamoatchilik nazoratini amalga oshirish davlat va jamiyatni birlashtiruvchi ko‘prik bo‘lib
xizmat qiladi. Ushbu organlar aholining ehtiyojlari va talablarini aniqlashda,
muammolarni hal qilishda davlat organlari bilan hamkorlikni kuchaytirishda hal qiluvchi
ahamiyatga ega. Ayniqsa, O‘zbekiston Respublikasining 2018
-yilda qabul qilingan
“Jamoatchilik nazorati to‘g‘risida”gi qonuni ushbu sohaning huquqiy asoslarini
mustahkamlagani, o‘zini
-
o‘zi boshqarish organlarining rolini belgilab bergani mazkur
institutning ahamiyatini yanada oshirdi.
Mahalla institutining aholi hayotidagi roli nafaqat davlat siyosatining mahalliy
darajada samarali amalga oshirilishini ta’minlaydi, balki jamiyatdagi ijtimoiy birdamlikni
mustahkamlashga xizmat qiladi. Ushbu organlar aholining o‘z huquqlarini anglashiga,
jamiyat hayotida faol ishtirok etishiga ko‘maklashib, fuqarolik jamiyat
ining rivojlanishiga
hissa qo‘shadi. Shu sababli, jamoatchilik nazorati jarayonida texnologik innovatsiyalarni
joriy etish va aholining huquqiy savodxonligini oshirish o‘zini
-
o‘zi boshqarish
organlarining faoliyatini yanada takomillashtirishga imkon beradi.
Kelgusidagi takliflar:
–
Texnologik innovatsiyalarni joriy qilish.
Jamoatchilik nazorati jarayonini
tezlashtirish va uni aholiga yanada qulay qilish maqsadida zamonaviy texnologiyalardan
foydalanish zarur. Masalan, onlayn platformalar va mobil ilovalar orqali fuqarolarning
murojaatlari va takliflarini yig‘ish, ular ustidan monitoring olib borish imkoniyati
yaratish kerak. Bu davlat organlari faoliyatining ochiqligini ta’minlashda va aholining
ishtirokini oshirishda muhim rol o‘ynaydi.
–
Huquqiy madaniyatni oshirish.
Aholi orasida huquqiy madaniyatni targ‘ib qilish
va ularni jamoatchilik nazorati jarayonida faol ishtirok etishga undash muhimdir.
Bu borada o‘zini
-
o‘zi boshqarish organlarining rolini oshirish, aholiga huquqiy
maslahatlar berish va tegishli t
reninglar o‘tkazish zarur.
–
Xalqaro tajribani o‘rganish.
Xorijiy mamlakatlarda jamoatchilik nazoratining
amalga oshirilish tajribasini o‘rganib, ularni mahalliy sharoitlarga moslashtirish orqali
mahalliy boshqaruv organlari faoliyatini rivojlantirish mumkin.
–
Mahalla institutini qo‘llab
-quvvatlash.
Mahalla instituti faoliyatini moliyaviy va
tashkiliy jihatdan qo‘llab
-quvvatlash orqali uning jamiyatdagi rolini oshirish kerak.
Mahalla organlariga zamonaviy jihozlar bilan ta’minlash, huquqiy masalalar bo‘yic
ha
mutaxassislarni jalb qilish orqali ularning samaradorligini oshirish mumkin.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
01 (2025) / ISSN 2181-1415
86
–
Ijtimoiy sheriklikni rivojlantirish.
O‘zini
-
o‘zi boshqarish organlari va davlat
idoralari o‘rtasida ijtimoiy sheriklikni mustahkamlash, ular o‘rtasidagi o‘zaro muloqotni
yaxs
hilash orqali jamoatchilik nazoratining ta’sirchanligini oshirish lozim.
Yuqoridagi takliflarni amalga oshirish orqali jamoatchilik nazorati nafaqat
samarali boshqaruv mexanizmiga aylanadi, balki jamiyatning ijtimoiy-iqtisodiy
rivojlanishiga ham ulkan hiss
a qo‘shadi. Ushbu jarayonda o‘zini
-
o‘zi boshqarish organlari
hal qiluvchi ahamiyat kasb etadi va ularning roli tobora kuchayib boradi. Natijada,
jamiyat va davlat o‘rtasida kuchli ishonch va hamkorlik muhitini shakllantirishga
erishiladi.
FOYDALANILGAN MANBA VA ADABIYOTLAR
RO‘YXATI:
1.
O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi. Toshkent, 2023. –
31 bet //
https://constitution.uz/ uploads/constitution_oz.pdf
2.
O‘zbekiston Respublikasining Qonuni, 12.04.2018 yildagi
O‘RQ
-474-son. //
https://lex.uz/ru/docs/-3679092
3.
Mahalla institutining rivoji va uning jamiyatdagi o‘rni. Toshkent: O‘zbekiston
Fanlar Akademiyasi nashriyoti, 2020.
–
b.18.
4.
O‘zbekiston Respublikasining Vazirlar Mahkamasining qarori, 22.09.2023
yildagi 489-son. // https://lex.uz/docs/-6615165?utm_source=chatgpt.com
5.
Botirov D.O. O‘zbekiston Respublikasida jamoatchilik nazoratini amalga oshirishning
xususiyatlari. // Oriental journal of history, politics and law. 2.2022.
–
B. 140-145.
6.
Babajanov
S.B.
Jamoatchilik
nazorati
–
davlat
boshqaruvini
demokratlashtirishning huquqiy asosi. // Oriental journal of history, politics and law.
Vol.2. 2022.
–
B. 38-43.
7.
Ikramov R.A. Jamoatchilik nazorati va uni tashkil etishda yoshlarning o‘rni va
roli. // Academic Research in Educational Sciences. Vol. 3. 2022.
–
B. 260-264.
8.
Friedrich Ebert Stiftung. “Local Government in Germany.” Bonn: FES, 2017. –
P.87.
9.
Bailey, S. “Local Governance in the UK.” London: Palgrave Macmillan, 2014. –
P.95.Moon, M.J. “Innovations in Local Government in Korea.” Seoul: KIPA Press, 2019. –
P.112.
10.
“Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali: Samaradorlik tahlili.” Toshkent:
Iqtisodiyot instituti, 2020.
–
B.34.
11.
https://zamin.uz/uz/jamiyat/62345-uzbekistonda-fuqarolarning-uzini-uzi-
boshqarish-organlari-tizimini-yanada-takomillashtirish-qiesiy-huquqiy-tahlil.html
12.
https://uza.uz/oz/react?q=%2Freact
13.
https://cyberleninka.ru/article/n/jamoatchilik-nazorati-va-uni-tashkil-
etishda-yoshlarning-o-rni-va-roli/viewer
