Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Journal home page:
https://inscience.uz/index.php/socinov/index
Developing professional skills through authentic
competency
Madinabonu KARIMOVA
1
Ferghana Medical Institute of Public Health
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Article history:
Received December 2024
Received in revised form
15 December 2024
Accepted 20 January 2025
Available online
15 February 2025
The article analyzes the concept of authentic competence
and its theoretical foundations, methodological approaches, and
practical applications in the development of professional skills.
Authentic competence refers to an individual
’
s ability to
effectively apply knowledge, skills, and abilities in real-life
situations. This concept encompasses not only theoretical
knowledge but also its practical implementation, problem-
solving, and adaptability. The article explores key methods for
developing authentic competence, including real-world
learning, interactive methods, reflection, and the use of modern
technologies. Furthermore, it examines the impact of authentic
competence on professional skills, particularly in terms of
effective communication, problem-solving, teamwork, and self-
development. The article also presents findings from practical
experiments conducted in fields such as medical education and
engineering. In conclusion, developing professional skills
through authentic competence is one of the key directions in
modern education, helping individuals achieve success in their
professional activities.
2181-
1415/©
2025 in Science LLC.
https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol6-iss1/S-pp
This is an open access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru)
Keywords:
Authentic competence,
Professional skills,
Real-world learning,
Interactive methods,
Reflection and self-
assessment,
Integrated education,
Modern technologies,
Effective communication,
Problem-solving,
Professional ethics and
responsibility
Autentik kompetensiya orqali kasbiy k
o‘
nikmalarni
rivojlantirish
ANNOTATSIYA
Kalit so‘zlar
:
Autentik kompetensiya,
kasbiy k
o‘
nikmalar,
real sharoitlarda
o‘
qitish,
interfaol metodlar,
Maqolada autentik kompetensiya tushunchasi va uning
orqali kasbiy k
o‘
nikmalarni rivojlantirishning nazariy asoslari,
metodik yondashuvlari va amaliy tatbiqlari tahlil qilinadi.
Autentik kompetensiya
–
bu shaxsning bilim, k
o‘
nikma va
1
Ferghana Medical Institute of Public Health. E-mail: karimova94madina@gmail.com
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
01 (2025) / ISSN 2181-1415
218
refleksiya va
o‘
z-
o‘
zini
baholash,
integratsiyalashgan ta
’
lim,
zamonaviy texnologiyalar,
samarali kommunikatsiya,
muammolarni hal qilish,
kasbiy etika va mas
’
uliyat.
malakalarini real hayotiy sharoitlarda samarali q
o‘
llash
qobiliyatidir. Bu tushuncha nafaqat nazariy bilimlarni, balki
ularni amaliyotda q
o‘
llash, muammolarni hal qilish va
moslashuvchanlikni
o‘
z ichiga oladi. Maqolada autentik
kompetensiyani rivojlantirishning asosiy usullari, jumladan,
real sharoitlarda
o‘
qitish, interfaol metodlar, refleksiya va
zamonaviy texnologiyalardan foydalanish kabi yondashuvlar
k
o‘
rib chiqilgan. Shuningdek, autentik kompetensiyaning kasbiy
k
o‘
nikmalarga ta
’
siri, xususan, samarali kommunikatsiya,
muammolarni hal qilish, jamoada ishlash va
o‘
z-
o‘
zini
rivojlantirish kabi jihatlar tahlil qilingan. Maqolada tibbiy ta
’
lim
va muhandislik kabi sohalarda
o‘
tkazilgan amaliy tajribalar
natijalari ham keltirilgan. Xulosa qilib aytganda, autentik
kompetensiya orqali kasbiy k
o‘
nikmalarni rivojlantirish
zamonaviy ta
’
limning asosiy y
o‘
nalishlaridan biri b
o‘
lib, bu
yondashuv shaxsning kasbiy faoliyatida muvaffaqiyatli
b
o‘
lishiga yordam beradi.
Развитие
профессиональных
навыков
через
аутентичную компетенцию
АННОТАЦИЯ
Ключевые слова:
Аутентичная
компетенция,
профессиональные
навыки,
обучение в реальных
условиях,
интерактивные методы,
рефлексия и самооценка,
интегрированное
обучение,
современные технологии,
эффективная
коммуникация, решение
проблем,
профессиональная этика и
ответственность
.
В статье анализируется концепция аутентичной
компетенции и ее роль в развитии профессиональных
навыков,
рассматриваются
теоретические
основы,
методические подходы и практическое применение.
Аутентичная компетенция –
это
способность человека
эффективно применять знания, умения и навыки в
реальных жизненных ситуациях. Это понятие включает не
только теоретические знания, но и их практическое
применение, решение проблем и адаптивность. В статье
рассмотрены основные методы развития аутентичной
компетенции, включая обучение в реальных условиях,
интерактивные методы, рефлексию и использование
современных
технологий.
Также
проанализировано
влияние аутентичной компетенции на профессиональные
навыки, такие как эффективная коммуникация, решение
проблем, работа в команде и саморазвитие. В статье
приведены результаты практических экспериментов,
проведенных в таких областях, как медицинское
образование и инженерия. В заключение можно сказать,
что
развитие
профессиональных
навыков
через
аутентичную компетенцию является одним из ключевых
направлений современного образования, и этот подход
способствует успешной профессиональной деятельности.
KIRISH
Zamonaviy ta’lim tizimida kasbiy ko‘
nikmalarni rivojlantirishning yangicha
yondashuvlari keng q
o‘
llanilmoqda. Bular orasida
“
autentik kompetensiya
”
tushunchasi
alohida ahamiyatga ega. Autentik kompetensiya
–
bu shaxsning bilim, k
o‘
nikma va
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
01 (2025) / ISSN 2181-1415
219
malakalarini real hayotiy sharoitlarda samarali q
o‘
llash qobiliyatidir. Bu tushuncha
nafaqat nazariy bilimlarni, balki ularni amaliyotda q
o‘
llash, muammolarni hal qilish va
moslashuvchanlikni
o‘z ichiga oladi. Tibbiy ta’lim, muhandislik, pedagogika kabi
sohalarda autentik kompetensiyani rivojlantirish kasbiy tayyorgarlikning asosiy omili
hisoblanadi. Ushbu maqolada autentik kompetensiya orqali kasbiy k
o‘
nikmalarni
rivojlantirishning nazariy asoslari, metodik yondashuvlari va amaliy tatbiqlari tahlil
qilinadi.
Autentik kompetensiya tushunchasi va nazariy asoslari
Autentik kompetensiya tushunchasi zamonaviy pedagogika va psixologiyada keng
tadqiq qilinmoqda. Bu tushuncha birinchi navbatda “
real sharoitlarda bilimlarni q
o‘
llash
qobiliyati”
ni anglatadi. Autentik kompetensiyani quyidagi asosiy jihatlari bilan tavsiflash
mumkin:
1.
Bilimlarni amaliyotda q
o‘
llash: Shaxs
o‘
z bilimlarini real vaziyatlarda qanday
q
o‘
llashni biladi.
2.
Muammolarni hal qilish: Murakkab vaziyatlarda tez va samarali yechim topish
qobiliyati.
3.
Kommunikatsiya va hamkorlik: Jamoada ishlash va samarali muloqot qilish
k
o‘
nikmalari. Dialogik va monologik nutqlar insonning muloqot shakllari hisoblanadi.
Inson nutqi k
o‘
rinishiari sifatida dialogik nutq ham, monologik nutq ham nutqning
shakllanishidagi umumiy qoidalarga hamda insonlar
o‘
rtasida amalda b
o‘
lgan muomala
etikasi va tamoyillariga b
o‘
ysunadi.
4.
Refleksiya va
o‘
z-
o‘
zini baholash: Shaxs
o‘
z faoliyatini tahlil qiladi va doimiy
ravishda
o‘
zini takomillashtiradi.
Autentik kompetensiyani rivojlantirishda
“konstruktivizm”
va
“faol o‘rganish”
kabi
pedagogik yondashuvlar asosiy rol
o‘
ynaydi. Bu yondashuvlar shaxsga bilimlarni faol
ravishda qurish va ularni amaliyotda q
o‘
llash imkoniyatini beradi.
Autentik kompetensiyani rivojlantirishning metodik yondashuvlari
Autentik kompetensiyani rivojlantirishning samarali metodlari quyidagilardan iborat:
1. Real sharoitlarda
o‘
qitish:
–
Real hayotiy vaziyatlarni simulyatsiya qilish (masalan, klinik vaziyatlar,
muhandislik loyihalari).
–
Loyihalar asosida
o‘
qitish (PBL
–
Project-Based Learning).
2. Interfaol metodlardan foydalanish:
–
Role-play (rolli
o‘
yinlar) orqali real vaziyatlarni
o‘
rganish.
–
Case-studies (holatlar b
o‘
yicha
o‘
rganish) orqali muammolarni hal qilish.
3. Refleksiya va
o‘
z-
o‘
zini baholash:
–
Shaxs
o‘
z faoliyatini tahlil qiladi va xatolarni tuzatish y
o‘
llarini
o‘
rganadi.
–
Refleksiya jurnallari va portfoliolardan foydalanish.
4. Integratsiyalashgan ta
’
lim:
–
Turli fanlar va k
o‘
nikmalarni birlashtirish (masalan, tibbiy ta
’
limda biologiya,
kimyo va til k
o‘
nikmalarini integratsiyalash).
5. Zamonaviy Texnologiyalardan Foydalanish:
–
Virtual reallik (VR) va simulyatorlar orqali real sharoitlarni yaratish.
–
Onlayn platformalar va interfaol dasturlardan foydalanish.
Simulyatsiyaga asoslangan o‘rganish
-
bu o‘qituvchilar nafaqat kurs tushunchalarini
o‘rgatish, balki talabalarga yangi ko‘nikmalar, bilimlar va g‘oyalarni haqiqiy dunyoni aks
ettiradigan amaliyot sharoitida qo‘llash imkoniyatlarini taqdim etish uchun foydalanishi
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
01 (2025) / ISSN 2181-1415
220
mumkin bo‘lgan strategiya. Simulyatsiyalarni sinfda pedagogik ta’lim va sinov vositasi
sifatida qo‘llash amaliyoti talabalar va o‘qituvchilarga innovatsion, pragmatik va qiziqarli
tadbirlarda qatnashishdan mamnuniyat va o‘qitishga yanada chanqoqlik hissini uyg‘otadi
.
Ushbu oʻrganish afzalliklarini hisobga olgan holda, Qoʻshma Shtatlar va butun dunyo
boʻylab bir qator kollej va universitetlar oʻzlarining simulyatsiya laboratoriyalarida
foydalanish uchun pediatrik simulyatsiya mahsulotlaridan foydalanishni qabul qilishdi.
Autentik kompetensiyaning kasbiy k
o‘
nikmalarga ta
’
siri
Autentik kompetensiyani rivojlantirish kasbiy k
o‘
nikmalarning quyidagi jihatlariga
ijobiy ta
’
sir k
o‘
rsatadi:
1. Samarali kommunikatsiya:
–
Shaxs aniq va samarali muloqot qilish, shuningdek, madaniy va lingvistik
farqlarni hisobga olish qobiliyatini rivojlantiradi.
2. Muammolarni hal qilish:
–
Real sharoitlarda tez va samarali qaror qabul qilish qobiliyati rivojlanadi.
3. Jamoada ishlash:
–
Shaxs jamoada ishlash, liderlik qilish va hamkorlik qilish k
o‘
nikmalarini
o‘
zlashtiradi.
4.
O‘
z-
o‘
zini rivojlantirish:
–
Shaxs doimiy ravishda yangi bilim va k
o‘
nikmalarni
o‘
zlashtirib,
o‘
z faoliyatini
takomillashtiradi.
5. Kasbiy etika va mas
’
uliyat:
–
Autentik kompetensiya shaxsga kasbiy etika tamoyillariga rioya qilish va
o‘
z
faoliyatida mas
’
uliyatni his qilish qobiliyatini beradi.
4. Amaliy tatbiq va tajribalar
Autentik kompetensiyani rivojlantirishning samaradorligini o‘rganish uchun turli
sohalarda amaliy tajribalar o‘tkazilgan. Masalan, tibbiy ta’limda hamshiralarni
tayyorlashda real klinik vaziyatlar
ni simulyatsiya qilish orqali ularning kasbiy ko‘nikmalari
sezilarli darajada oshgan. Shuningdek, muhandislik ta’limida loyihalar asosida o‘qitish
usullari qo‘llanilgan holda talabalar amaliy ko‘nikmalarini yanada mustahkamlagan.
XULOSA
Autentik kompetensiya orqali kasbiy k
o‘
nikmalarni rivojlantirish zamonaviy
ta
’
limning asosiy y
o‘
nalishlaridan biridir. Bu yondashuv shaxsga nafaqat bilim, balki
ularni real sharoitlarda q
o‘
llash qobiliyatini beradi. Real sharoitlarda
o‘
qitish, interfaol
metodlar, refleksiya va zamonaviy texnologiyalardan foydalanish autentik
kompetensiyani rivojlantirishning samarali usullari hisoblanadi. Tibbiy ta
’
lim,
muhandislik va boshqa sohalarda bu yondashuv kasbiy tayyorgarlikni yanada
mustahkamlaydi va shaxsning kasbiy faoliyatida muvaffaqiyatli b
o‘
lishiga yordam beradi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI:
1.
Brown, J. S., Collins, A., & Duguid, P. (1989). Situated cognition and the culture of
learning.
“Educational Researcher”, 18(1), 32
-42.
2.
Herrington, J., & Oliver, R. (2000). An instructional design framework for
authentic learning environments.
“Educational Technology Research and Development”,
48(3), 23-48.
3.
Wiggins, G. (1998). Educative assessment: Designing assessments to inform and
improve student performance.
“Jossey
-Bas
s”.
4.
Lombardi, M. M. (2007). Authentic learning for the 21st century: An overview.
“Educause Learning Initiative”, 1
-12.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
01 (2025) / ISSN 2181-1415
221
5.
Yigitaliyeva, N. (2024, апрель 28).
INGLIZ TILINI O
‘
QITISHDA SIMULYATSIYADAN
FOYDALANISHNING AFZALLIKLARI. https://doi.org/10.5281/zenodo.11081154
6.
Yigitaliyeva, N. (2023). PEDIATRIYADA SIMULYATSIYADAN FOYDALANISH
AFZALLIKLARI. Talqin Va Tadqiqotlar, 1(8).
извлечено
от
https://talqinvatadqiqotlar.uz/
index.php/tvt/article/view/446
7.
Yo‘Lchiyev, Q., & Meliqo‘Ziyeva, G. (2023). MARK TVEN
ASARLARI VA ULARDA
NUTQ SHAKLLARINING QO‘LLANILISH USLUBI. Экономика и социум, (5
-1 (108)), 196-198.
