Обеспечение качества в профессиональном образовании – основа подготовки квалифицированных кадров для рынка труда

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Journal home page:

https://inscience.uz/index.php/socinov/index

Ensuring quality in vocational education is the foundation
for preparing skilled personnel for the labor market

Nodir ERGASHEV

1

Institute of Development of Professional Education

ARTICLE INFO

ABSTRACT

Article history:

Received January 2025

Received in revised form

15 January 2025

Accepted 25 February 2025

Available online

25 March 2025

Ensuring quality in vocational education is crucial for

graduates to acquire knowledge, skills, and qualifications that

meet labor market demands. An effective quality control system

serves to enhance the reliability, relevance, and efficiency of

vocational education programs. This process encompasses
standardized curricula, qualified educators, industry partnerships,

and robust assessment mechanisms. Key components include

accreditation,

competency-based

education,

continuous

assessment, and alignment with national and international quality
standards. Quality assurance in the vocational education system

plays a vital role in boosting graduates' competitiveness in the

labor market, promoting lifelong learning, and supporting

sustainable economic development.

2181-

1415/©

2025 in Science LLC.

DOI:

https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol6-iss2/S-pp

19-27

This is an open access article under the Attribution 4.0 International

(CC BY 4.0) license (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru)

Keywords:

vocational education,

ensuring education quality,
vocational education
providers,

monitoring,

curricula,

labor market,

industrial partnerships.

Kasbiy ta’limda sifatni ta’minlash mehnat bozori uchun

malakali kadrlar tayyorlashning asosi

ANNOTATSIYA

Kalit so‘zlar

:

kasbiy ta’lim,

ta’lim sifatini ta’minlash,
kasbiy ta’lim provayderlari,

monitoring,

o‘quv dasturlar,

mehnat bozori,

sanoat hamkorligi.

Kasbiy ta’limda sifatni ta’minlash bitiruvchilarning mehnat

bozori talablariga mos bilim, ko‘nikma va malakaga ega

bo‘lishlarini ta’minlashda muhim ahamiyatga ega. Samarali sifat

nazorati tizimi kasbiy ta’lim dasturlarining ishonchliligi,

dolzarbligi va samaradorligini oshirishga xizmat qiladi. Bu

jarayon standartlashtirilgan o‘quv dasturlari, malakali

pedagoglar, sanoat bilan hamkorlik va ishonchli baholash

mexanizmlarini o‘z ichiga oladi. Asosiy tarkibiy qismlar qatoriga

akkreditatsiya, kompetensiyaga aso

slangan ta’lim, doimiy

baholash va milliy hamda xalqaro sifat standartlariga

1

Independent Researcher, Institute of Development of Professional Education. E-mail: ergashev_nodir@mail.ru

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Special Issue

–

02 (2025) / ISSN 2181-1415

20

moslashish kiradi. Kasbiy ta’lim tizimida sifatni ta’minlash

bitiruvchilarning mehnat bozoridagi raqobatbardoshligini

oshirish, uzluksiz ta’limni rag‘batlantirish va barqaror iqti

sodiy

rivojlanishni qo‘llab

-

quvvatlashda muhim o‘rin tutadi.

Обеспечение качества в профессиональном образовании
–

основа подготовки квалифицированных кадров для

рынка труда

АННОТАЦИЯ

Ключевые слова:

профессиональное

образование,

обеспечение качества
образования,

провайдеры
профессионального
образования,

мониторинг,

учебные программы,
рынок труда,
сотрудничество с

промышленностью.

Обеспечение качества в профессиональном образовании

играет важную роль в гарантии того, что выпускники
обладают знаниями, навыками и компетенциями,

соответствующими

требованиям

рынка

труда.

Эффективная система контроля качества способствует

надежности, актуальности и эффективности программ
профессионального образования. Этот процесс включает

стандартизированные

учебные

программы,

квалифицированных преподавателей, сотрудничество с

промышленностью и надежные механизмы оценки.
Ключевыми составляющими являются аккредитация,

компетентностно

-

ориентированное обучение, постоянная

оценка и соответствие национальным и международным

стандартам качества. Обеспечение качества в системе

профессионального образования играет важную роль в
повышении конкурентоспособности выпускников на

рынке труда, стимулировании непрерывного обучения и

поддержке устойчивого экономического развития.

KIRISH

Mamlakatimizda so‘ng yillarda olib borilayotgan jadal islohotlar davrida yoshlarni

kasb-hunarli qilish, mehnat bozori uchun ish beruvchilar talablariga mos kadrlarni
tayyorlash diqqat

markazida turibdi. Ushbu jarayonlarda kasbiy ta’lim ishchi kuchini

shakllantirishning muhim tarkibiy qismi bo‘lib, shaxslarni mehnat bozori va iqtisodiy
rivojlanish uchun zarur bo‘lgan amaliy ko‘nikmalar va malaka bilan ta’minlaydi. Jadal

texnologik taraqq

iyot va mehnat bozori talablarining o‘zgarishi sharoitida kasbiy ta’lim

tizimining sifatini ta’minlash raqobatbardosh va malakali ishchi kuchini tayyorlash uchun
muhim ahamiyat kasb etadi. Kasbiy ta’limda sifatni ta’minlash tizimli yondashuvni talab

qilib,

u standartlashtirilgan o‘quv dasturlari, o‘qituvchilarning malakasi, akkreditatsiya,

sanoat bilan hamkorlik va doimiy monitoring hamda baholashni o‘z ichiga oladi.

Shu bilan birga, kasbiy ta’lim tizimi bir qator muammolarga duch kelmoqda,

jumladan eskirga

n o‘quv dasturlari, yetarli o‘qitishi infratuzilmasining yo‘qligi, sanoat

bilan hamkorlikning cheklanganligi va baholash hamda sertifikatlash jarayonlaridagi

nomutanosibliklar. Bu muammolar kasbiy ta’lim dasturlarining samaradorligini

pasaytiradi va bitiru

vchilarning mehnat bozorida talabgir bo‘lishiga salbiy ta’sir

ko‘rsatadi. Shuning uchun, kasbiy ta’lim tizimining dolzarbligi, ishonchliligi va
samaradorligini ta’minlash uchun mustahkam sifat nazorati mexanizmlari zarur.

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Special Issue

–

02 (2025) / ISSN 2181-1415

21

Ushbu maqolada kasbiy ta’lim tizimida sifatni ta’minlashning ahamiyati, uning

asosiy tarkibiy qismlari, mavjud muammolari va rivojlantirish strategiyalari hamda

xorijiy davlatlarda kasbiy ta’limda sifatni ta’minlash tajribalari tahlil qilinadi. Sifatni
ta’minlash mexanizmlarini kuchaytirish orqali kasbiy ta’lim tizimi malaka
yetishmovchiligini kamaytirish, uzluksiz ta’limni rag‘batlantirish va barqaror iqtisodiy
rivojlanishni qo‘llab

-

quvvatlashda muhim o‘rin tutadi.

MAVZUGA OID ADABIYOTLAR TAHLILI

Tadqiqot mavzusiga doir bir qator olimlar t

omonidan o‘rganishlar olib borilgan

bo‘lib, U.

Begimkulov, O. Musurmonova, R. Axliddinov, M. Maxmudov, L. Golish,

B. Qayumov, Sh. Sharofaddinov hamda xorijliklar N. Gorshunova, O. Gazman,
S. Burdinskaya, S. Trapitsion, J. Vafudu, Y. Kamin, M. Nikolovska, Z. Raicevik, S. Feyerick
va A.

Oviedo kabi olim va tadqiqotchilar o‘zlarining ilmiy izlanishlarida asosan uzuksiz

ta’limda sifatni ta’minlashdagi muammolar, yechimlar va tavsiyalar berishgan.

Kasbiy ta’lim va kasbga o‘qitishga oid ta’lim sifatini ta’minlash

ga doir mavzularda

izlanishlar olib borgan S. Burdinskaya, S. Trapitsion, J. Vafudu, Y. Kamin, M. Nikolovska,
Z. Raicevik, S. Feyerick va A.

Oviedolar o‘zlarining ilmiy izlanishlarida kasbiy ta’limda

sifatni ta’minlash tamoyillari, indikatorlari va samaral

i mexanizmlari borasida bir qator

tavsiyalar berishgan [2, 3, 4, 5].

Professor, p.f.d. S.

Trapitsin ta’lim jarayonida sifatni boshqarishning bir qator

tamoyillariga to‘xtalar ekan, unda tizimlilik, yaxlitlik, yagonalik, iyerarxiklik, uzluksizlik,

dinamiklik, ijtimoiy shartlanish, istiqbollilik, boshqaruvning ilgarilab boruvchi xususiyati,

texnologiklik, o‘zgaruvchalik, boshqaruvning moslashuvchanligi, samaradorlik va
natijadorlik kabi tamoyillar orqali sifati ta’minlash takliflarini ko‘rsatib o‘tgan [4].

Yevropa Ta’lim Fondining kasbiy ta’lim siyosati va tizimlari bo‘yicha mutaxassisi

M.

Nikolovskaning Janubiy Sharqiy Yevropa va Turkiya mintaqasida kasbiy ta’lim

tizimlarida sifatni ta’minlash bo‘yicha olib borgan tahlillarida kasbiy ta’lim sifatini va

uning ahamiyatliligini oshirish uchun manfaatdor tomonlarning doimiy ishtirokini

ta’minlash juda muhimligi va barcha darajalarda sifat kafolatini mustahkamlash
strategiyaning asosiy maqsadi bo‘lishi kerakligi hamda milliy va davlat darajasida mas’ul

organlar sifatni oshirish uchun aniq maqsadlar belgilashi va ushbu maqsadlarga erishish

uchun aniq mexanizmlar yaratishi zarurligi ta’kidlab o‘tilgan [3].

Aksariyat olimlarning ta’kidlashicha, ko‘pchilik davlatlar kasbiy ta’limda sifatni

ta’minlash va rivojlantirish

bo‘yicha o‘z yondashuvlarini yaratish yoki qayta ko‘rib

chiqishda Deming siklidan, ya’ni “rejalashtirish–

bajarish

–

tekshirish

–harakat qilish”

model sifatida foydalanishadi.

TADQIQOT METODOLOGIYASI

Mazkur tadqiqot ishida mamlakatimiz hamda xorijiy rivojlangan davlatlar

olimlarining kasbiy ta’limda sifatni ta’minlash orqali mehnat bozorida malakali kadrlarini
tayyorlash bo‘yicha ilmiy

-tadqiqot ishlari, olimlarning qarashlari va fikr-mulohazalari

hamda tadqiqot mavzusiga doir xorijiy davlatlardagi tajribalari tahlil etilgan.

Shuningdek, mamlakatimizdagi kasbiy ta’lim tashkilotlari o‘rtasida ta’lim sifatini

ta’minlashga oid so‘rovnoma o‘tkazilishi orqali ta’lim sifatini ta’minlashning joriy holat
o‘rganilgan.

Maqolada empirik, tasviriy statistika, qiyosiy va dinamik tahlil tadqiqot usullaridan

foydalanilgan.

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Special Issue

–

02 (2025) / ISSN 2181-1415

22

Xorijiyda kasbiy ta’limda sifatni ta’minlashdagi yondashuvlari

Yevropa darajasida kasbiy ta’limda sifatni ta’minlash masalasi dastlab 2000–

2010-

yillarga mo‘ljallangan Lissabon strategiyasida belgilangan, kasbiy ta’limning

maqsadlari esa Kopengagen deklaratsiyasida shakllantirilgan. Shundan buyon, Yevropa

miqyosida sifatni nazorat qilish vositalari va usullarini ishlab chiqish bo‘yicha keng
ko‘lamli ishlar amalga oshirilgan. Bu ishlar natijasida 2009

-yilda Yevropa Parlamenti va

Kengashining tavsiyasi asosida Yevropa kasbiy ta’lim sifatini ta’minlash tizimi (EQAVET)

tashkil etilgan [7].

Shuningdek, 2009-

yildan boshlab, Yevropa kasbiy ta’lim sifatiga doir

ma’lumotnomasi (EQARF) kasbiy ta’lim tizimini modernizatsiya q

ilishda sifatni

ta’minlashda tizimli yondashuv yoki metodologiya sifatida tavsiya etilmoqda. EQARF

-dan

asosiy foydalanuvchilar milliy va mintaqaviy hokimiyat organlari, shuningdek, kasbiy

ta’lim sifati uchun mas’ul davlat va xususiy tashkilotlardir.

1-

rasm. EQAVETning ta’lim sifatni ta’minlash sikli.

Bu metodologiya Deming sikli bo‘yicha sifatni ta’minlashning to‘rt bosqichiga

(rejalashtirish, amalga oshirish, baholash, tahlil qilish), shuningdek kasbiy ta’lim tizimi va
kasbiy ta’lim xizmatlarini ko‘

rsatuvchi provayderlar uchun sifatni baholash va

hujjatlashtirish uchun bir qator ko‘rsatkichlarga asoslangan edi.

Kasbiy ta’lim sifatini ta’minlashning EQAVET modeli yangi boshqaruv modeli

asosida sifatni oshirishning yuqori darajasiga olib chiqish uchun xizmat qilib, barcha
darajalarda

–

kasbiy ta’lim tizimi, kasbiy ta’lim provayderlari va malaka berish

jarayonlarida

–

sifatni doimiy takomillashtirish,

kasbiy ta’lim shaffofligi va imidjini

oshirishga

zarurligini ta’kidlaydi [9].

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Special Issue

–

02 (2025) / ISSN 2181-1415

23

Yevropa Ittifoqi davlatlari va boshqa bir qator davlatlar EQAVET asosida

o‘zlarining milliy kasbiy ta’lim tizimlarida sifatni ta’minlash indikatorlari, ko‘rsatmalari,

tavsiyalari, yondashuvlari va strategiyalarini ishlab chiqishdi.

Xorijiy davlatlar tajribalarini tahlil qilarkanm

iz, kasbiy ta’limda zamonaviy sifatni

ta’minlash yondashuvlari xalqaro va milliy standartlarga, xususan, EQAVET tizimiga
muvofiq asosiy elementlari quyidagilardan iboratliligini ko‘rishimiz mumkin:

Kompetentlikka yo‘naltirilgan ta’lim

–

amaliy ko‘nikmalarn

i rivojlantirish va

real ish sharoitiga moslashishni ta’minlash;

Sifatni monitoring qilish va baholash

–

ma’lumotlarni to‘plash, natijalarni tahlil

qilish va o‘quv dasturlarini yaxshilashga qaratilgan choralarni joriy etish;

Akkreditatsiya va sertifikatlash

–

o‘quv dasturlarining belgilangan talablarga

mosligini tasdiqlash va ta’lim sifati kafolatini berish;

Sanoat bilan hamkorlik

–

amaliy ta’limni kuchaytirish va bitiruvchilarning ish

bilan ta’minlanish imkoniyatlarini oshirish.

Bundan tashqari, aksariyat

davlatlarda kasbiy ta’limda sifatni ta’minlashda

ko‘pchilik davlatlarda kuzatiladigan quyidagi umumiy muammolarni keltirishimiz
mumkin bo‘ladi:

Eskirgan o‘quv dasturlari

–

ular dinamik rivojlanayotgan zamonaviy mehnat

bozori talablariga mos kelmasligi;

Moliyalashtirish yetishmovchiligi

–

bu yangi texnologiyalar va o‘qitish usullarini

joriy etish imkoniyatlarini cheklashi;

Sanoat bilan zaif aloqalar

–

bu esa nazariy tayyorgarlik va ish beruvchilarning

amaliyotdagi ehtiyojlari o‘rtasidagi tafovutga olib keli

shi.

Tahlil va natijalar muhokamasi

So‘ngi yillarda rivojlangan davlatlarda demografik o‘zgarishlar natijasida

iqtisodiyot tarmoqlaridagi sanoat korxonalari va xizmat ko‘rsatish tashkilotlarida
malakali o‘rta bo‘g‘in kadrlariga bo‘lgan ehtiyojlar ortib bormoqda. Global darajada

doimiy va vaq

tincha ishga yollash bo‘yicha yetakchi bo‘lgan ManpowerGroup

agentligining yozishicha dunyoning yetakchi kompaniyalarida mehnat resurslarining

yetishmasligi o‘rtacha

75 foizini

tashkil etayotgan bo‘lib, bu ko‘rsatkich 2015

-yilga

(38%) nisbattan ikki baravarga oshgan.

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Special Issue

–

02 (2025) / ISSN 2181-1415

24

Global darajada mehnat resurslarining taqchilligining yuqori ko‘rsatkichlari asosan

rivojlangan davlatlar: Yaponiya (85 %), Germaniya (82 %), Angliya (80 %) va Fransiya

(80 %) kabi davlatlarga to‘g‘ri kelmoqda.

Mehnat

resurslarining taqchilligi sohalar kesimida qaraydigan bo‘lsak sog‘likni

saqlash va inson salomatligi hamda xizmatlar sohalaridagi ehtiyoj ortib borayotganini

ko‘rishimiz mumkin.

Mehnat resurslari taqchilligi ortib borayotgan sohalar

Shuningdek, Yevropa mehnat idorasining 2024-

yildagi Yevropa Ittifoqiga a’zo

davlatlari o‘rtasida o‘tkazilgan so‘rovnomasi (EURopean Employment Services)
natijalariga ko‘ra

payvandlash, santexnika

ishlari, yuk mashinalari haydovchilari,

tibbiyot amaliyotchilari, avtotransport mexanikasi, metallga ishlov berish, qurilish
va elektr ishlari

bo‘yicha malakali kadrlarga bo‘lgan ehtiyoj yuqoriligini ko‘rsatgan [8].

Ushbu ehtiyojlarni qondirish va iqtisodiyotni rivojlanishidan to‘xtab qolishini

oldini olish maqsadida ushbu davlatlar xorijdan, ayniqsa Markaziy Osiyo davlatlaridan
malakali kadrlarni jalb qilish jarayoni jadallashmoqda.

Global darajada iqtisodiyot rivojlanishida malakali kadrlarga bo‘lgan ehtiyojning

ortishi natijasida respublikamizdagi kasbiy ta’lim tashkilotlarining o

ldida nafaqat ichki

mehnat bozori, balki tashqi mehnat bozoriga ham o‘rta bo‘g‘in kadrlarini tayyorlash

vazifasi turishi bilan bir qatorda, ish beruvchilar bilan hamkorlikni kengaytirish orqali

sifatli ta’limni yo‘lga qo‘yishda ta’lim tashkilotlari o‘rtasida o‘zaro raqobatda

muvozanatni saqlash ham turibdi.

Respublikasizda kasbiy ta’limda kadrlar tayyorlashni rivojlantirish bo‘yicha olib

borilayotgan islohotlar negizida ham asosan ta’lim sifatini ta’minlash, ta’lim tashkilotlari

mustaqilligini oshirish va mehnat bozorida raqobatbardosh mehnat resurslarini
shakllantirishdan iboratdir.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024

-yilning 16-oktabrida qabul qilingan

“Kasbiy ta’limda malakali kadrlar tayyorlash tizimini yanada takomillashtirish va xalqaro
ta’lim

dasturlarini joriy qilish chora-

tadbirlari to‘g‘risida”gi PF–

158-son Farmonining qabul

qilinishi natijasida yangi tashkil qilingan texnikumlarning imkoniyatlarini kengaydi [1].

77%

76%

76%

76%

76%

73%

72%

71%

Tibbiyot/inson salomatligi

Х

izmatlar

Axborot texnologiyalari

Transport/logistika

Sanoat va ishlab chiqarish

Aloqa xizmatlari

Moliya/ko'chmas mulk

Energetika va kommunal xizmatlar

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Special Issue

–

02 (2025) / ISSN 2181-1415

25

Ushbu maqolaning yozish jarayonida olib borilgan tadqiqot davomida yangi tashkil

qilingan texnikumlar o‘rtasida kasbiy ta’limda sifatni ta’minlash oid ixtiyoriy so‘rovnoma

o‘tkazildi.

So‘rovnomada turli hududlardan ishtirok etgan

40 ta

texnikumlarning

barchasi

(100 %) kasbiy ta’lim tizimida sifatni ta’minlashning ahamiyati juda

muhimligini

ta’kidlagan bo‘lsada, lekin ularda

42 foizi

sifatni ta’minlash jarayonlari milliy

standartlarga mos kelmasligini ma’lum qildi.

Ta’lim tashkilotida sifat kafolatini saqlashda eng asosiy qiyinchilik so‘ralganda

ishtirokchilarning

55,6 foizi

resurslar (moliyaviy, xodimlar, texnologiyalar)

yetishmasligini va

44,4 foizi

sanoatning ta’lim dasturlarini ishlab chiqishda yetarli

darajada ishtirok etmasligini ma’lum qildi.

Bundan tashqari, “Sizning fikringizcha, muassasangizning sifatni ta’minlash tizim

i

kelajakdagi sanoat talablarini qondirishga qanchalik tayyor?

–

degan savolga

ishtirokchilardan quyidagi javoblar olindi:

Natijalarda ko‘rinib turibdiki, ishtirokchilarning

61,1 foizi

o‘zlarining ta’lim

tashkilotlarida

ta’lim sifatini ta’minlash tizimi istiqboldagi sanoat o‘zgarishlarga

tayyor emasligini

bildirmoqda.

Kasbiy ta’limda sifatni ta’minlashda ish beruvchilarni ishtiroki juda muhim

hisoblanadi. Lekin so‘rovnoma ishtirokchilarning

83,3 foizi

“amaliyot jarayonlarini

tashkil qilish” ish beruvchilarning kasbiy ta’limda sifatni ta’minlash jarayonida asosiy

vazifasi deb ko‘rsatgan.

Vaholanki, kasbiy ta’limda sifatni ta’minlashda ish beruvchilarning ishtiroki

quyidagi jabhalarda muhim o‘rin egallaydi:

➢

o‘quv dasturlarini ishlab chiqishda

qatnashib, ularni bozor talablariga

moslashtiradi;

➢

amaliyot, stajirovka va dual ta’lim orqali o‘quvchilarni haqiqiy ish muhiti bilan

tanishtiradi;

➢

malakalarni baholash va malaka sertifikatlarini tan olish jarayonlarida;

➢

ta’lim tashkilotlariga zamonaviy usk

unalar, texnologiyalar va moliyaviy

resurslarda yordam k

o‘rsat

ishda;

➢

davlat

va ta’lim tashkilotlari bilan hamkorlikda ta’lim standartlarini belgilash

da;

➢

kasbiy ta’lim tashkilotlarini bitirgan mutaxassislarning ish samaradorligi haqida

fikr-

mulohazalar berib, o‘quv dasturlarini takomillashtirishga takliflar ber

ishda;

➢

xodimlar uchun doimiy malaka oshirish va qayta tayyorlash dasturlarini qo‘llab

-

quvvatlashda.

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Special Issue

–

02 (2025) / ISSN 2181-1415

26

Olib borilgan tadqiqot natijalaridan kelib chiqib, kasbiy ta’limda ta’lim sifati

ni

ta’minlash borasida quyidagi ishlarni amalga oshirish taklif etiladi:

Birinchidan,

kasbiy ta’limda sifatni ta’minlashning normativ

-huquqiy bazasini

shakllantirish orqali EQAVET, GEMSET va boshqa xalqaro standartlar asosida sifatni

ta’minlash siyosatini belgilash, sifatni ta’minlash indikatorlarini joriy qilish hamda sifatni

tashqi baholashda mustaqil davlat organini belgilash;

Ikkinchidan,

sanoat talablariga mos natijaga yo‘naltirilgan ta’lim dasturlarini

ishlab chiqish va kasbiy ta’lim dasturlarini akkreditatsiyadan o‘tkazishni yo‘lga qo‘yish;

Uchinchidan,

kasbiy ta’lim tashkilotlari rahbar va o‘qituvchilarining ta’lim sifatini

ta’minlash bo‘yicha bilim va ko‘nikmalarini oshirish uchun malaka oshirish va

sertifikatlash tizimini joriy etish qilish;

To‘rti

nchidan,

kasbiy ta’lim jarayonlarini zamonaviylashtirish va raqamlashtirish

orqali O‘qitish jarayonini kuzatish uchun elektron ta’lim platformalarini (LMS) joriy etish,
monitoring, baholash jarayonlarini hamda o‘qituvchilar va o‘quvchilarning

samaradorligi

ni baholash tizimini yo‘lga qo‘yish.

Simulyatsiyalar, amaliyot va innovatsion usullar orqali zamonaviy o‘qitish

metodlarini qo‘llash;

Beshinchidan,

o‘quvchilar, o‘qituvchilar, ish beruvchilar va davlatning o‘zaro

sifatni ta’minlash jarayoniga jalb etish me

xanizmlarini ishlab chiqish hamda sifatni

oshirish uchun barqaror moliyalashtirish modelini yo‘lga qo‘yish.

Bundan tashqari, kasbiy ta’limda sifatni ta’minlash borasida ta’lim tashkilotlarida

sifat boshqaruvini tizimli ravishda tashkil etish, kasbiy ta’lim

sifatini oshirish bo‘yicha

targ‘ibot

-

tashviqot ishlarini olib borish, eng yaxshi tajribalarni rag‘batlantirish, audit va

o‘z

-

o‘zini baholash jarayonlarini muntazam o‘tkazish kabi bir qator tizimli ishlarni

amalga oshirish lozim bo‘ladi.

XULOSA VA TAKLIFLAR

Kasbiy ta’limda sifatni ta’minlash malakali ishchi kuchini tayyorlashda muhim

ahamiyatga ega bo‘lib, uning mehnat bozori talablariga javob berishini ta’minlaydi.
Amaliyotga yo‘naltirilgan o‘quv dasturlari orqali ta’lim sifati bitiruvchilarning bandligin

i

oshirish, iqtisodiy o‘sish va ishlab chiqarish samaradorligini ta’minlashga xizmat qiladi.
Ish beruvchilar, ta’lim tashkilotlari va davlat o‘rtasidagi hamkorlik ta’lim standartlarini
ishlab chiqish va yaxshilashda hal qiluvchi rol o‘ynaydi.

Samarali yo‘lga qo‘yilgan ta’lim sifatini ta’minlash tizimi uzluksiz rivojlanishga

turtki beradi, texnologik o‘zgarishlarga moslashadi va kasbiy ta’limning mehnat bozori
talablariga muvofiqligini ta’minlaydi. Ta’lim sifatini ta’minlashga investitsiya kiritish

nafaqat o

‘quvchilar va ish beruvchilar, balki keng iqtisodiyot uchun ham foyda keltiradi,

malaka bo‘shliqlarini to‘ldirish va uzluksiz ta’limni rivojlantirishga yordam beradi.

Mamlakatimiz iqtisodiyotining rivojlanib borishi va turli investitsiya loyihalarni

amalga

oshirilishi natijasida vujudga kelayotgan yangi ish o‘rinlari uchun yuqori bilim va

ko‘nikmaga ega o‘rta bo‘g‘in kadrlarini tayyorlashga talab oshmoqda.

Shuning uchun, kasbiy ta’limda sifatni ta’minlash tobora muhim ahamiyat kasb

etmoqda, chunki aynan shu mexanizm orqali yaxshi tayyorlangan ishchi kuchini yetkazib

berish ta’minlanadi.

Tadqiqot davomida kasbiy ta’lim tashkilotlari o‘rtasida o‘tkazilgan so‘rovnoma

natijalariga qarasak, aksariyat ta’lim tashkilotlari malakali kadrlar tayyorlashda mablag‘
yetishmasligini asosiy to‘siq sifatida ko‘rsatishgan.

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Special Issue

–

02 (2025) / ISSN 2181-1415

27

Biroq, kasbiy ta’limni jozibador, ijtimoiy inklyuziv va raqobatbardosh qilish uchun

faqat moliyaviy investitsiyalarga bog‘lamasdan, kasbiy ta’lim xizmatlarining sifatini
ta’minlashga e’tibor qaratish ham kerak bo‘ladi.

Kasbiy ta’limda sifatni ta’minlash kompleks yondashuvni talab qiladi. Bu o‘quv

dasturlarini standartlashtirish, baholash va monitoring mexanizmlarini rivojlantirish,
shuningdek, sanoat bilan faol hamkorlikni kuchaytirish kabi chora-

tadbirlarni o‘z ichiga

oladi.

Kasbiy ta’lim tizimini takomillashtirish bitiruvchilarning mehnat bozorida

raqobatbardoshligini oshirishga xizmat qiladi va bu esa, o‘z navbatida, mamlakatning
barqaror iqtisodiy rivojlanishiga hissa qo‘shadi.

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR

RO‘YXATI

:

1.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Kasbiy ta’limda malakali kadrlar

tayyorlash tizimini yanada takomillashtirish va xalqaro ta’lim dasturlarini joriy qilish

chora-

tadbirlari to‘g‘risida” 16.10.2024

-yildagi PF

–

158-son Farmoni.

2.

Бордовский Г.А. Управление качеством образовательного процесса: моно

-

графия / Г.А. Бордовский, А.А. Нестеров, С.Ю. Трапицын. –

СПб.: Изд

-

во РГПУ им.

А.И. Герцена, 2001. ISBN 5

-8064-0457-9.

3.

Nikolovska M. The quality approach in vocational education and training in

South Eastern Europe and Turkey: building on the Torino process findings.

4.

ManpowerGroup. 2024 Global Talent Shortage.

5.

Рыжкий П.А. Качество профессионалного образования как объект

кправления. УДК 351.11. ББК 725.

6.

Inaugural Review of Quality Assurance. Mayo, Sligo & Leitrim Education and

Training Board Self Evaluation Report February, 2021.

7.

Recommendation of the European Parliament and of the Council of 18 June 2009

on the establishment of a European Quality Assurance Reference Framework for
Vocational Education and Training. OJ C 155, 8.7.2009, p.

8.

EURopean Employment Services. Labour shortages and surpluses in Europe,

2023.

9.

Education and Culture DG. European Quality Assurance Reference Framework

for Vocational Education and Training (EQARF), 2009.