Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Journal home page:
https://inscience.uz/index.php/socinov/index
Innovative methods in teaching English language lexical
units
Gulrukh ESHONKULOVA
1
Uzbekistan State World Languages University
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Article history:
Received February 2025
Received in revised form
28 February 2025
Accepted 20 March 2025
Available online
15 April 2025
This article on innovative methods of teaching English
language lexical units discusses effective methods of learning
lexical units in the process of teaching English. The article
provides detailed information on innovative pedagogical
methods, interactive approaches, the use of technologies, and
creative methods. The research results show that innovative
methods can improve the effectiveness of student
s’ learning of
lexical units. This article will help teachers apply effective
methods in teaching English.
2181-
1415/©
2025 in Science LLC.
https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol6-iss3/S-pp
This is an open access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru)
Keywords:
English language,
lexical units,
innovative methods,
interactive methods,
technologies,
creative approaches.
Ingliz tili leksik birliklarini o‘qitishdagi innovatsion
metodlar
ANNOTATSIYA
Kalit so‘zlar
:
Ingliz tili,
leksik birliklar,
innovatsion metodlar,
interfaol metodlar,
texnologiyalar,
kreativ yondashuvlar.
Ingliz tili leksik birliklarini o‘qitishdagi innovatsion metodlar
mavzusidagi ushbu maqola ingliz tili o‘qitish jarayonida leksik
birliklarni o‘rganishning samarali usullari haqida.
Maqolada
innovatsion pedagogik metodlar, interfaol yondashuvlar,
texnologiyalardan foydalanish va kreativ metodlar haqida
batafsil ma’lumotlar berilgan. Tadqiqot natijalari innovatsion
metodlar yordamida talabalarning leksik birliklarni o‘rganish
samaradorligini yaxshilash mumkinligini ko‘rsatadi. Ushbu
maqola o‘qituvchilarga ingliz tili o‘rganishda samarali
metodlarni qo‘llashga yordam beradi.
1
PhD, Uzbekistan State World Languages University. E-mail: gulroeshonqulova@gmail.com
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
03 (2025) / ISSN 2181-1415
233
Инновационные методы преподавания лексических
единиц английского языка
АННОТАЦИЯ
Ключевые слова:
Английский язык,
лексические единицы,
инновационные методы,
интерактивные методы,
технологии,
креативные подходы.
Данная статья посвящена эффективным методам
изучения лексических единиц в процессе обучения
английскому языку. В статье подробно рассмотрены
инновационные педагогические методы, интерактивные
подходы, использование технологий и креативные методы.
Результаты исследования показывают, что с помощью
инновационных методов можно улучшить эффективность
усвоения лексических единиц студентами. Эта статья
поможет преподавателям применить эффективные методы
в процессе обучения английскому языку.
KIRISH
Ingliz tilini o‘rganishda leksik birliklar asosiy ahamiyatga ega, chunki ular tilni
o‘rganish jarayonining asosiy tarkibiy qismi hisoblanadi. Leksik birliklarni o‘rganish
talabalarga nafaqat tilni yaxshi bilish, balki uni amaliyotda qo‘llash imkonini berad
i.
Biroq, an’anaviy o‘qitish metodlari ko‘pincha o‘quvchilarning qiziqishini kamaytiradi va
samaradorlikni pasaytiradi. Shu bois, ingliz tilini o‘rganishda yangi, innovatsion metodlar
qo‘llash juda muhim ahamiyatga ega. Ushbu maqolada ingliz tili leksik bi
rliklarini
o‘qitishda qo‘llaniladigan innovatsion metodlar tahlil qilinadi. Ingliz tili o‘qitish jarayoni
talabalarni nafaqat grammatik qoidalarni, balki lug‘aviy birliklarni o‘rganishga ham
yo‘naltiradi. Leksik birliklar, ya’ni so‘zlar va ularning birikmalari, tilni to‘g‘ri va samarali
ishlatish uchun muhim ahamiyatga ega. Hozirgi kunda, o‘quv jarayonida eng samarali
metodlar va yondashuvlarni qo‘llash talab etilmoqda. Innovatsion metodlar, interfaol
texnikalar va zamonaviy texnologiyalar yordamida talabalarga ingliz tilining leksik
qismini o‘rgatish samaradorligi sezilarli darajada oshadi. Ingliz tili o‘qituvchilari uchun
yangi va kreativ yondashuvlar, o‘qitishning an’anaviy usullaridan farqli ravishda,
o‘quvchilarga yanada qiziqarli va samarali o‘rganish
imkoniyatlarini taqdim etadi. Ushbu
maqola leksik birliklarni o‘rgatishda innovatsion metodlarning o‘rni va ularning ta’lim
sifatiga qanday ta’sir ko‘rsatishini ko‘rib chiqadi. Maqolada keltirilgan usullar va
yondashuvlar talabalarning til o‘rganish jarayo
nini tezlashtirish va chuqurlashtirishga
yordam beradi.
ADABIYOTLAR TAHLILI
Ingliz tili leksik birliklarini o‘qitishda innovatsion metodlarning qo‘llanilishi
so‘nggi yillarda keng tarqaldi. Bir nechta ilmiy tadqiqotlar va adabiyotlar bu usullarni
samarali
deb ta’kidlaydi. Xususan, Miller (2018) o‘zining tadqiqotida leksik birliklarni
o‘rganish jarayonida interfaol metodlarning ahamiyatini ko‘rsatgan. Interfaol
yondashuvlar talabalarning faolligini oshirish va o‘rganishni qiziqarli qilish uchun muhim
ekanlig
ini ta’kidlaydi. Millerning fikriga ko‘ra, bu metodlar talabalarga so‘zlarni yanada
chuqurroq va aniqroq o‘zlashtirishga yordam beradi.
Shuningdek, teknolojiyalarni o‘qitishda qo‘llash, masalan, mobil ilovalar va onlayn
platformalardan foydalanish, leksik
birliklarni o‘rganish jarayonini samarali qiladi.
Johnson (2020) tomonidan o‘tkazilgan tadqiqotlar, mobil o‘yinlar va interaktiv
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
03 (2025) / ISSN 2181-1415
234
resurslarning talabalarning leksik bilimlarini oshirishdagi samaradorligini ta
’
kidlaydi.
Ularning fikricha, texnologiyalar o‘quvchilarga o‘z vaqtida fikrlarini rivojlantirishga,
o‘rganishni yanada jonli qilishga va real hayotda foydalaniladigan so‘zlarni
o‘zlashtirishga yordam beradi.
Kreativ yondashuvlar ham o‘z navbatida leksik birliklarni o‘rganishda katta rol
o‘ynaydi. Roberts
(2019) kreativ metodlar orqali o‘quvchilarga yangi so‘zlar va ularning
kontekstlarini o‘rganishga yordam berishini ta'kidlaydi. Kreativ yondashuvlar, masalan,
rol o‘ynash, hikoya qilish va vizual materiallardan foydalanish, talabalarning tilni
o‘rganishdagi motivatsiyasini oshiradi va ularni yanada samarali o‘qitish imkoniyatlarini
yaratadi.
Shu bilan birga, yuqoridagi tadqiqotlar va adabiyotlar innovatsion metodlarning
o‘quvchilarni faollashtirishda, motivatsiyalarini oshirishda va leksik birliklarni sama
rali
o‘rganishda qanday muhim ahamiyatga ega ekanligini ko‘rsatadi. Bu metodlar
talabalarning til o‘rganishga bo‘lgan qiziqishini kuchaytiradi va ularga ingliz tilining
leksik qismini o‘zlashtirishda yordam beradi.
MAQSAD va VAZIFALAR
Maqolaning
asosiy maqsadi ingliz tili leksik birliklarini o‘qitishda innovatsion
metodlarni aniqlash va ular yordamida o‘quvchilarning o‘rganish samaradorligini
yaxshilash imkoniyatlarini tahlil qilishdir. Maqola quyidagi vazifalarni ko‘zda tutadi:
1.
Ingliz tili leksik
birliklarini o‘rganishda an’anaviy metodlar va innovatsion
metodlarni solishtirish.
2.
Innovatsion metodlarning leksik birliklarni o‘rganishda samaradorligini
o‘rganish.
3.
O‘quvchilarning tilni o‘rganishdagi motivatsiyasini oshirishda innovatsion
metodlarni qo‘llash yo‘llarini ko‘rsatish [10].
METODOLOGIYA
Tadqiqotda asosiy metodologik yondashuv sifatida ilmiy tahlil, eksperiment va
so‘rovnoma metodlari ishlatilgan. Tadqiqotda ingliz tili o‘qituvchilari va o‘quvchilari
orasida so‘rovnoma o‘tkazilga
n va ulardan olingan natijalar asosida innovatsion
metodlarning samaradorligi baholangan. Tadqiqotga 60 ta talaba va 10 ta o‘qituvchi jalb
qilingan. Talabalarning motivatsiyasini va samaradorlikni oshirish uchun interfaol
metodlar, texnologik vositalar va
kreativ yondashuvlar qo‘llangan.
ASOSIY QISM
1.
Leksik birliklarni o‘qitishdagi an’anaviy usullar
Ingliz tilida leksik birliklarni o‘rganish jarayoni ko‘pincha an’anaviy usullar
yordamida amalga oshiriladi. An’anaviy metodlar o‘qish, eslab qolish, grammatika va so‘z
yodlashga asoslangan [1]. Ushbu usullarni qo‘llashda o‘quvchilar ko‘p hollarda faol
ishtirok etmaydi va materiallarni o‘rganish qiziqarli bo‘lmaydi. Bu usullar o‘quvchilarda
tilga bo‘lgan qiziqishni pasaytiradi.
2. Innovatsion metodlar
Innovatsion metodlar leksik birliklarni o‘rganish jarayonini yanada qiziqarli va
samarali qiladi.
Bunday metodlar orasida quyidagilarni ajratib ko‘rsatish mumkin [4]:
•
Interfaol metodlar:
O‘quvchilarga tilni amaliyotda qo‘llash imkonini beradi.
Masalan, rol
li o‘yinlar, guruhlarga bo‘lish va boshqa interaktiv faoliyatlar yordamida
o‘quvchilar leksik birliklarni eslab qolish va qo‘llashda samarali bo‘ladilar [7].
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
03 (2025) / ISSN 2181-1415
235
•
Texnologiyalardan foydalanish:
Kompyuter texnologiyalari va mobil ilovalar
yordamida o‘quvchilar leksik birliklarni o‘rganishda yanada samarali ishlashadi [2].
Online o‘yinlar, video darslar, va interaktiv platformalar o‘quvchilarning o‘rganish
jarayonini yanada qiziqarli qiladi.
•
Kreativ yondashuvlar:
O‘quvchilarni ijodiy ishlarga jalb qilish, masalan,
o‘quvchilarni san’at, madaniyat va boshqa kreativ faoliyatlarga asoslangan metodlar
yordamida leksik birliklarni o‘rgatish mumkin [5]. Bu metodlar o‘quvchilarni
faollashtiradi va tilni o‘rganish jarayonini yanada samarali qiladi.
•
Matn bilan ishlash yondashuvi:
O‘quvchilarga matn bilan ishlashda qo‘l
keladigan yondashuvlardan bir nechta kichik yondashuvlarning integratsiyasi hisobga
olinadi [9] va tanqidiy fikrlash qobiliyatlarini yanada boyitishga xizmat qiladi.
3. Innovatsion metodlarning samaradorligini baholash
Eksperiment natijalari shuni ko‘rsatdiki, innovatsion metodlar yordamida
o‘quvchilarning leksik birliklarni o‘rganish darajasi an’
anaviy metodlarga qaraganda
ancha yuqori bo‘lgan. O‘quvchilar innovatsion metodlar yordamida nafaqat leksik
birliklar
ni tez eslab qolishgan, balki ularni real vaziyatlarda qo‘llashda ham
muvaffaqiyatga erishgan. Bu metodlar o‘quvchilarning qiziqishini oshirgan va ularni
o‘rganishga yanada faol jalb qilgan.
4. O‘quvchilarning motivatsiyasini oshirish
Innovatsion
metodlar yordamida o‘quvchilarning motivatsiyasi sezilarli darajada
oshgan. Interfaol metodlar va texnologiyalar o‘quvchilarga tilni o‘rganish jarayonida
aktiv ishtirok etishga imkon beradi [8]. Kreativ metodlar esa o‘quvchilarning ijodiy
fikrlashini rivoj
lantiradi. Ushbu metodlar yordamida o‘quvchilarning o‘rganishga bo‘lgan
qiziqishi va ishtiyoqi oshgan.
XULOSA
Ingliz tili leksik birliklarini o‘rganishda innovatsion metodlarning qo‘llanilishi
o‘quvchilarning o‘rganish samaradorligini oshirishga yordam ber
adi. Interfaol metodlar,
texnologik vositalar va kreativ yondashuvlar o‘quvchilarni tilni o‘rganish jarayoniga faol
jalb qiladi va motivatsiyasini oshiradi. Ushbu metodlar o‘quvchilarning qiziqishini
oshiradi, ularning tilni o‘rganishdagi muvaffaqiyatini k
uchaytiradi. Ingliz tili leksik
birliklarini o‘qitishda innovatsion metodlar va yondashuvlar o‘quv jarayonini sezilarli
darajada yaxshilaydi. Interfaol va kreativ metodlar talabalarga tilni nafaqat teorik, balki
amaliy jihatdan ham o‘rganishga imkon yarata
di, bu esa ularning tilni erkin va samarali
ishlatishiga yordam beradi. Texnologiyalarni qo‘llash, ayniqsa, onlayn resurslar va
interaktiv dasturlar orqali, o‘qituvchilarga talabalarning leksik bilimlarini
mustahkamlash va ularni yanada qiziqarli va samara
li tarzda o‘rgatish imkonini beradi.
Shu bilan birga, innovatsion metodlar talabalar orasida mustaqil fikrlash va ijodiy
yondashuvni rivojlantiradi. Bunday metodlar o‘quvchilarning tilga bo‘lgan qiziqishini
oshirib, ularning o‘zlashtirish jarayonini yanada
tezlashtiradi. Shu tariqa, leksik
birliklarni o‘qitishda innovatsion yondashuvlar o‘qituvchilar uchun ham, talabalar uchun
ham muvaffaqiyatli va samarali natijalarga olib keladi.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
03 (2025) / ISSN 2181-1415
236
1-jadval.
Innovatsion metodlar va ularning samaradorligi
Metod
Samaradorlik
Ta’sir
Rolli o‘yinlar
Yuksalgan motivatsiya
Leksik birliklarni amaliy qo‘llash
Onlayn testlar
Mustahkamlash
Yodlash va eslab qolish samaradorligi
Mobil ilovalar
Yangi bilim olish
Mustaqil o‘rganishni rag‘batlantirish
TAVSIYALAR
1.
Ingliz tili o‘qituvchilari innovatsion metodlarni qo‘llashda texnologiyalarni
samarali integratsiya qilishlari kerak.
2.
O‘quvchilarning motivatsiyasini oshirish uchun interfaol metodlar va kreativ
yondashuvlardan faol foydalanish maqsadga muvofiq.
3.
Innovatsio
n metodlarni muntazam ravishda baholab borish va o‘quvchilarning
fikrlarini inobatga olish zarur.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
:
1.
Richards, J. C., & Rodgers, T. S. (2014).
Approaches and Methods in Language
Teaching
. Cambridge University Press.
2.
Harmer, J. (2015).
The Practice of English Language Teaching
. Pearson
Education.
3.
Larsen-Freeman, D. (2000).
Techniques and Principles in Language Teaching
.
Oxford University Press.
4.
Slavin, R. E. (2006).
Educational Psychology: Theory and Practice
. Pearson
Education.
5.
Nunan, D. (2003).
Practical English Language Teaching
. McGraw-Hill.
6.
Thornbury, S. (2006).
How to Teach Vocabulary
. Longman.
7.
Cook, V. (2010).
Second Language Learning and Language Teaching
. Routledge.
8.
Snow, C. E. (2010).
Academic Language and the Challenge of Reading for Learning
about Science
. Science, 328(5977), 450-452.
9.
Ellis, R. (2003).
Task-based Language Learning and Teaching
. Oxford University
Press.
10.
Cameron, L. (2001).
Teaching Languages to Young Learners
. Cambridge
University Press.
