Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Journal home page:
https://inscience.uz/index.php/socinov/index
Expanding the authority of National Guard units in
ensuring public safety and order
Zukhriddin MUKHAMMADALIEV
1
University of Public Safety of the Republic of Uzbekistan
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Article history:
Received February 2025
Received in revised form
28 February 2025
Accepted 20 March 2025
Available online
15 April 2025
This article presents proposals and recommendations
regarding the existing powers of National Guard units in
ensuring public order and security, the grounds for expanding
these powers, and potential amendments to legislation aimed at
broadening the National Guard units' current authority in
preventing administrative offenses. Additionally, the results of
ongoing reforms in this area have been scientifically analyzed,
and observations and reflections on their role in society's life
have been expressed.
2181-
1415/©
2025 in Science LLC.
https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol6-iss3/S-pp
This is an open access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru)
Keywords:
preservation of public order,
expansion of National Guard
units' authority,
ensuring public safety,
matters of administrative
accountability.
Jamoat xavfsizligi va tartibi
ta’minlashda Milliy gvardiya
bo‘linmalarining vakolatlarini kengaytirish
ANNOTATSIYA
Kalit so‘zlar
:
jamoat tartibini saqlash,
Milliy gvardiya
bo‘linmalarining
vakolatlarini kengaytirish,
jamoat xavfsizligini
ta’minlash,
ma’muriy javobgarlik
masalalari.
Ushbu maqolada jamoat tartibi va xavfsizligini ta’minlashda
Milliy gvardiya
bo‘linmalarining mavjud vakolatlari, ularni
kengaytirish asoslari, Milliy gvardiya bo‘linmalari tomonidan
ma’muriy huquqbuzarliklarni oldini olishdagi mavjud
vakolatlarni kengaytirish bo‘yicha qonunchilikka kiritilishi
mumkin bo‘lgan o‘zgartirishlar yuzasi
dan taklif va tavsiyalar
berilgan. Shuningdek, ushbu yo‘nalishda amalga oshirilayotgan
islohotlarning natijalari ilmiy tahlil qilinib, uning jamiyat
hayotida tutgan o‘rni bo‘yicha fikr va mulohazalar bildirib
o‘tilgan.
1
Independent Researcher, University of Public Safety of the Republic of Uzbekistan. E-mail: zuxrbo@gmil.com
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
03 (2025) / ISSN 2181-1415
176
Расширение полномочий подразделений Национальной
гвардии в обеспечении общественной безопасности и
правопорядка
АННОТАЦИЯ
Ключевые слова:
охрана общественного
порядка,
расширение полномочий
подразделений
Национальной гвардии,
обеспечение
общественной
безопасности, вопросы
административной
ответственности.
В данной статье рассматриваются действующие
полномочия подразделений Национальной гвардии в сфере
обеспечения общественного порядка и безопасности, а также
основания для их возможного расширения. Представлены
предложения и рекомендации по внесению изменений
в
законодательство,
направленные
на
повышение
эффективности деятельности подразделений Национальной
гвардии
в
предотвращении
административных
правонарушений. Кроме того, подвергаются научному
анализу результаты реализуемых в этом направлении
реформ, высказываются мнения и размышления о значении
и роли данных преобразований в общественной жизни.
KIRISH
Huquqni muhofaza qiluvchi organlar qatorida o‘z o‘rniga ega bo‘lgan Milliy
gvardiya tomonidan jamoat tartibi va
xavfsizligini ta’minlashda ko‘plab ijobiy ishlar
amalga oshirilmoqda. Jamoat tartibi va xavfsizligini ta’minlash jamiyat taraqqiyotida,
uning rivojlanishida katta ahamiyatga ega bo‘lib, xalqaro maydonda ushbu ishlarni
amalga oshirish, qo‘shinlarni mablag‘ bilan ta’minlash yuzasidan davlat tomonidan katta
mablag‘lar sarflanadi.
Jumladan: Dunyosining eng ko‘p pul ajratadigan 5 talagini o‘rganadigan bo‘lsak,
Amerika Qo‘shma Shtatlari 811.6 mlrd dollar, Xitoy 298 mlrd dollar, Hindiston 81 mlrd
dollar, Saudiya Arabistoni 73, Rossiya federatsiyasi esa 72 mlrd dollar xarajat qiladi
(2022-yil xolatiga).
Amalga oshirilayotgan islohotlarni ko‘rib, O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti
Sh.M.
Mirziyoyevning ushbu so‘zlari bejizga aytilmaganligiga ishongimiz komil
lashib
bormoqda: “Jamoat xavfsizligini ta’minlash, har bir mahallada xavfsiz muhit yaratish
bo‘yicha yangicha yondashuvlar joriy etiladi. Huquq
-tartibot idoralarini aholi
osoyishtaligi va fuqarolar manfaatlarining chinakam himoyachisiga aylantirishga
qarat
ilgan islohotlarimiz izchil davom ettiriladi”.
Albatta, jamoat tartibi va xavfsizligni ta’minlash jarayonida fuqarolarning huquq va
erkinliklarini ta’minlash bilan bir qatorda sodir etilgan huquqbuzarliklar uchun
javobgarlikka tortish masalasi ham o‘z aham
iyatiga ega. Sodir etilgan huquqbuzarlik
uchun javobgarlikka tortish shaxsni qayta ushbu huquqbuzarlikni sodir etmasligi,
yetkazilgan zararni qoplash, jamiyatda qabul qilingan huquq normalariga og‘ishmay amal
qilish hamda boshqa shaxslarning huquq va majburiyatlariga Zarar yetkazmaslik
maqsadida qo‘llanadi.
Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksining 22
-
moddasida ham Ma’muriy jazo
javobgarlikka tortish chorasi bo‘lib, u ma’muriy huquqbuzarlik sodir etgan shaxsni
qonunlarga rioya etish va ularni hurmat qilish ruhida tarbiyalash, shuningdek ana shu
huquqbuzarning o‘zi tomonidan ham, boshqa shaxslar tomonidan ham yangi
huquqbuzarlik sodir etilishining oldini olish maqsadida qo‘llanilishi belgilangan.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
03 (2025) / ISSN 2181-1415
177
Hozirgi kunda Milliy gvardiya bo‘linmalari jamoat tartibi
va xavfsizligini
ta’minlash, huquqbuzarliklarni oldini olish yuzasidan Ma’muriy javobgarlik tog‘risidagi
kodeksining 36 ta moddasi bo‘yicha bayonnoma tuzish vakolati berilgan bo‘lib, undan
13 ta modda (MJtKning 63,72, 79, 88, 90, 91, 91
1
, 91
2
,161, 187, 188, 188
2
,192) bo‘yicha
tog‘ridan
-
tog‘ri qaror qabul qilish (bayonnoma rasmiylashtirish va ijroga qaratish) va
23 ta modda (61, 185
1
,194
1
,195
1
, 196, 210
1
, 183, 184
2
, 184
3
, 185, 185
2
, 188
1
, 188
3
,
189, 189
1
, 191, 79-modda 2-qismi, 90-modda 2,3,4-qismi, 91
1
-modda 4-
qismi) bo‘yicha
qaror qabul qilib, tegishli organlarga yuborish vakolatiga ega.
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014
-yil 29-iyul kunidagi
“Ommaviy tadbirlarni tashkil etish va o‘tkazish tartibini yanada takomillashtirish chora
-
tadbir
lari to‘g‘risida”gi 204
-sonli qaroriga muvofiq, Ichki ishlar vazirligi va Milliy
gvardiya tomonidan ommaviy tadbirlar o‘tkazish vaqtida jamoat tartibini saqlash va
huquqbuzarliklarni oldini olish bo‘yicha shartnoma asosida pullik xizmat ko‘rsatish
mumkinligi belgilangan.
Bunda huquqni muhofaza qiluvchi organlar ommaviy tadbir o‘tkazilayotgan
hududda o‘z vakolatlari doirasida fuqarolarni ma’muriy javobgarlikka tortish
vakolatlariga ega hisoblanadi.
O‘zbekiston Respublikasi
Konstitutsiyasining 13-moddasida inson, uning hayoti,
erkinligi, sha’ni, qadr
-qimmati va boshqa ajralmas huquqlari oliy qadriyat hisoblanishi
belgilandi
. Inson hayotining naqadar buyuk ne’mat ekanligi barchamizga sir emas.
2022-yilning 12 oyi davomida yurtimizda jami 9
902 ta yo‘l transport hodisalari sodir
bo‘lgan bo‘lib, ulardan 4
449 tasi piyodalar bilan bog‘liq yo‘l transport hodisalari
hisoblanadi. Ularning oldini olish, fuqarolar xavfsizligini ta’minlash maqsadida tizimli
ishlar amalga oshirilib keli
nishiga qaramasdan, piyodalarning yo‘lning belgilab berilgan
qismi (yer osti o‘tish yo‘li, piyodalar o‘tish yo‘lagi)dan harakatlanmasligi natijasida yo‘l
transport hodisalari sodir bo‘lmoqda. Ahamiyatli tomoni shundan iboratki, piyodalar
o‘tish yo‘lagidan harakatlanmagan shaxs nafaqat o‘zining balki boshqa yo‘l harakati
ishtirokchilarining ham hayotiga salbiy tahdid qilib, yo‘l transport hodisasi kelib
chiqishiga sababchi bo‘lmoqda. Sodir etilgan huquqbuzarliklarni o‘z vaqtida profilaktika
qilish, aybdorlarni belgilangan tartibda javobgarlikka tortish masalasini hal etish uchun
ichki ishlar organlari xodimlarida, O‘zbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi harbiy
xizmatchilarida (xodimlarida) zarur vakolatlar mavjud emasligi huquqbuzarlarga
nisbatan o‘z vaqtida choralar ko‘rilishiga to‘sqinlik qilmoqda.
O‘zbekiston Respublikasining 2023
-yil 11-
iyul kunidagi “Ekologiya va jamoat
tartibini saqlash sohalaridagi qonunchilik takomillashtirilishi munosabati bilan
O‘zbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga
o‘zgartish va qo‘shimchalar
kiritish to‘g‘risida”gi 854
-sonli Qonuni bilan Ichki ishlar vazirligi patrul-post
xizmati xodimlari MJtKning 54 (Epidemiyalarga qarshi kurash qoidalarini buzish),
561-
moddalarida (Jamoat joylarida tamaki mahsulotini iste’mol
qilish), 911-modda
(Belgilanmagan joylarga qattiq maishiy chiqindilarni va qurilish chiqindilarini tashlash,
shuningdek suyuq maishiy chiqindilarni to‘kish) birinchi, ikkinchi va uchinchi qismlarida,
110-moddasi (Hayvonlarni saqlash qoidalarini buzish)ning birinchi qismida (fuqarolarga
nisbatan), 111-
moddasi (Hayvonlarga nisbatan shafqatsiz munosabatda bo‘lish)ning
birinchi qismida, 122 (Tamaki mahsulotini transportda belgilanmagan joylarda iste’mol
qilish), 1286-modda (Transport vositalari haydovchilarinin
g to‘xtash yoki to‘xtab turish
qoidalarini buzishi)si, 187-
moddasi (Jamoat joylarida alkogol mahsulotini iste’mol
qilish)ning birinchi qismida nazarda tutilgan ma’muriy huquqbuzarliklar aniqlangan
taqdirda, ichki ishlar organlari patrul-
post xizmati bo‘lin
malarining mansabdor shaxslari.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
03 (2025) / ISSN 2181-1415
178
Ushbu Qonun bilan Milliy gvardiya bo‘linmalari 63
-
modda (G‘ayriqonuniy ov, baliq
ovlash mahsulotini, yovvoyi holda o‘suvchi o‘simliklarni yig‘ish va tayyorlash mahsulotini
qabul qilib olish), 72-modda (Suv resurslarini muhofaza qilish qoidalarini buzish),
79-
modda (Daraxtlarni, butalarni, boshqa o‘simliklarni va nihollarni qonunga xilof
ravishda kesish, kundakov qilish, shikastlantirish, yo‘q qilish yoki boshqa joyga ko‘chirib
o‘tkazish), 88
-modda (Atmosfera havosini muhofaza qilish talablariga rioya qilmaslik),
90-modda (Ov qilish va baliq ovlash qoidalarini, shuningdek hayvonot dunyosidan
foydalanishning boshqa turlarini amalga oshirish qoidalarini buzish), 90
1
-modda
(Ov qilish va baliq ovlashning taqiqlangan qurollarini yoki vositalarini tayyorlash, olib
kirish, saqlash, tashish yoki yuborish, olish yoxud sotish), 91-modda (Sanoat
chiqindilarini, maishiy chiqindilarni va boshqa chiqindilarni to‘plash, tashish,
joylashtirish, zararsizlantirish, saqlash, utilizatsiya qilish, qayta ishlash, realizatsiya qilish
chog‘ida tabiatni muhofaza qilish talablarini buzish), 91
1
-modda (Belgilanmagan joylarga
qattiq maishiy chiqindilarni va qurilish chiqindilarini tashlash, shuningdek suyuq maishiy
chiqindilarni to‘kish), 91
2
-modda (Sanitar tozalash infratuzilmasi obyektlarini
joylashtirish va ulardan foydalanish bo‘yicha talablarni buzish), 161
-modda (Shaharlarni
va boshqa aholi punktlarini obodonlashtirish qoidalarini buzish)lari bo‘yicha ma’muriy
bayonnoma rasmiylashtirish vakolati berildi.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021
-yil 29-noyabrdagi PF
–
27-sonli
farmoni bilan tasdiqlangan
“O‘zbekiston Respublikasi Jamoat xavfsizligi konsepsiyasini
tasdiqlash va uni amalga oshirish chora-
tadbirlari to‘g‘risida”gi farmoni bilan
tasdiqlan
gan “2022–
2025-
yillarda O‘zbekiston Respublikasida jamoat xavfsizligini
ta’minlash tizimini rivojlantirish strategiyasi”ning 55
-
bandida “Milliy gvardiya va ichki
ishlar organlari jamoat tartibini saqlashga mas’ul bo‘linmalarining huquqbuzarliklarni
aniqlas
h va ma’muriy jazo choralarini qo‘llash vakolatini kengaytirish” hamda
Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar markazlari va Toshkent shahrida ommaviy
tadbirlarni o‘tkazishda hamda istirohat bog‘lari, xiyobonlar va bozorlarda jamoat
tartibini saqlashni t
ashkil etish bevosita Milliy gvardiya bo‘linmalari tomonidan amalga
oshirilishi belgilangan.
Aynan shu va Milliy gvardiyaning jamoat tartibini saqlash sohasida o‘rni oshib
borayotganligi unga yangi ma’muriy ta’sir choralarini qo‘llash vakolatini berish
zar
urligini ko‘rsatmoqda.
XULOSA
Xulosa o‘rnida shuni aytish joizki bugungi davrda yurtimizda inson, uning hayoti
oliy qadriyat hisoblanar ekan, jamoat tartibi va xavfsizligini ta’minlashda Ichki ishlar
vazirligi patrul-
post xizmati va Milliy gvardiya bevosita mas’ul etib belgilanganligin
i
inobatga olib MJtKning 138-
moddasi (Piyodalar va yo‘l harakati boshqa
ishtirokchilarining yo‘l harakati qoidalarini buzishi) bo‘yicha “Piyodalarning yo‘l
harakatini tartibga soluvchi signallarga bo‘ysunmasligi, ularning yo‘lning harakat qismini
belgilanm
agan joylardan kesib o‘tishi, piyodalar yo‘lning qatnov qismida, shu jumladan
piyodalar o‘tish joyida harakatlanayotganda telefondan foydalanishi, kitoblarni yoki
davriy nashrlarni o‘qishi, videomateriallarni tomosha qilishi hamda audiomateriallarni
eshiti
shi, shuningdek e’tiborni chalg‘itadigan boshqa elektron vositalardan foydalanishi,
shuningdek skuterlar, mopedlar va velosipedlarni, individual harakatlanish vositalarini,
ulovli aravani boshqarib borayotgan shaxslarning hamda yo‘ldan foydalanuvchi boshqa
shaxslarning yo‘l harakatini tartibga soluvchi signallarga bo‘ysunmasligi, ustunlik
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
03 (2025) / ISSN 2181-1415
179
beruvchi, taqiqlovchi yoki ko‘rsatma beruvchi yo‘l belgilari talablariga rioya
etmasligi” bo‘yicha ma’muriy javobgarlikka tortish vakolatini berish orqali ushbu
huquqbuza
rliklarni soninining kamayishi va profilaktikasiga xizmat qilgan bo‘ladi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
RO‘YXATI
:
1.
O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. 2023.
2.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston Respublikasi Jamoat
xavfsizligi konsepsiyasini tasdiqlash va uni amalga oshirish chora-
tadbirlari to‘g‘risida”gi
27-sonli Farmoni. 2021 yil 29 noyabr.
3.
Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш.М.Мирзиёевнинг
Олий Мажлис
Қонунчилик палаталари ва Сенатига Мурожаатномаси. Тошкент 2020 й.
4.
“O‘zbekiston Respublikasining Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi” kodeksi.
1994.
5.
https://yhxx.uz/oz/statistics/2022.
6.
https://www.statista.com
