Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Journal home page:
https://inscience.uz/index.php/socinov/index
Enhancing methodologies for utilizing 3D and virtual
technologies in foreign language instruction within
medical education
Tursinoy KAKHOROVA
1
Fergana Medical Institute of Public Health
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Article history:
Received December 2024
Received in revised form
15 December 2024
Accepted 20 January 2025
Available online
15 February 2025
This study analyzes techniques for integrating 3D and virtual
technologies into medical education, as well as their application
in teaching English. Existing approaches were examined, and
innovative methods aimed at enhancing the effectiveness of
medical student training were proposed. The research findings
confirm the significance of incorporating modern technologies
into the educational process, highlighting their positive impact
on the quality of education.
2181-
1415/©
2025 in Science LLC.
https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol6-iss1/S-pp
This is an open access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru)
Keywords:
modern technologies,
methods,
education,
medicine,
foreign language,
virtual and 3D learning
tools.
Tibbiy ta
’
limda xorijiy tillarni
o‘
qitishda 3D va
virtual texnologiyalardan foydalanish metodikalarini
takomillashtirish
ANNOTATSIYA
Kalit so‘zlar
:
Zamonaviy texnologiyalar,
metodlar,
ta
’
lim,
tibbiyot,
chet tili,
virtual va 3D
o‘
quv
vositalari.
Ushbu tadqiqotda tibbiy ta
’
lim jarayonida 3D va virtual
texnologiyalarni integratsiya qilish va ularni ingliz tili
o‘
qitishda
q
o‘
llash b
o‘
yicha metodikalar tahlil qilinadi. Amaldagi usullarni
o‘
rganish va innovatsion yondashuvlarni taklif qilish
orqali ushbu texnologiyalarning tibbiyot talabalari uchun
samaradorligi va
o‘
zlashtirish k
o‘
rsatkichlariga ta
’
siri
o‘
rganilgan. Natijalar, zamonaviy texnologiyalarni ta
’
lim
jarayoniga q
o‘
shishning ahamiyatini k
o‘
rsatadi.
1
Teacher, Fergana Medical Institute of Public Health. E-mail: tursunoysolihabonu@gmail.com
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
01 (2025) / ISSN 2181-1415
156
Совершенствование
методики
использования
3D и виртуальных технологий в преподавании
иностранных языков в медицинском образовании
АННОТАЦИЯ
Ключевые слова:
современные технологии,
методы,
образование,
медицина, иностранный
язык, виртуальные и
3D-
инструменты
обучения.
В данном исследовании анализируются методики
интеграции 3D и виртуальных технологий в медицинское
образование, а также их применение в преподавании
английского языка. Изучены существующие
подходы и
предложены инновационные методы, направленные на
повышение эффективности обучения студентов
-
медиков.
Результаты исследования подтверждают значимость
внедрения современных технологий в образовательный
процесс, подчеркивая их положительное влияние
на
качество обучения.
Bugungi kunda tibbiyot sohasida ingliz tilini bilish, nafaqat akademik muvaffaqiyat
uchun, balki professional faoliyatda ham juda muhimdir. Tibbiyot talabalari uchun ingliz
tilini o
‘
rganish jarayonini yanada samarali va qiziqarli qilishda zamonaviy texnologiyalar,
xususan 3D (uch o
‘
lchovli) va VR (virtual haqiqat) texnologiyalari muhim rol o
‘
ynaydi.
Ushbu maqolada ushbu texnologiyalarning ta
’
lim jarayonidagi afzalliklari va qo
‘
llanilishi
haqida gapirib o
‘
tamiz. Texnologiyaning jadal rivojlanishi ta
’
lim sohasida, ayniqsa tibbiy
ta
’
limda, katta o
‘
zgarishlarni keltirib chiqarmoqda. Ushbu innovatsiyalar orasida 3D va
virtual texnologiyalar talabalarga interaktiv va immersiv o
‘
quv tajribasini taqdim etish
orqali ta
’
lim jarayonini yanada samarali qilish imkonini beradi. Ushbu maqolada ushbu
texnologiyalarning tibbiy ta
’
limda, xususan ingliz tili o
‘
qitishda qo
‘
llanish imkoniyatlari
o
‘
rganiladi. An
’
anaviy usullar ko
‘
pincha talabalar uchun qiziqarli emas va murakkab
tibbiy atamalarni o
‘
zlashtirishda qiyinchilik tug
‘
diradi. 3D va virtual texnologiyalardan
foydalanish orqali o
‘
qituvchilar dinamik muhit yaratib, faol o
‘
qitishni rivojlantirishi va
talabalar natijalarini yaxshilashi mumkin. Zamonaviy kompyuter tehnologiyalarining
yana bir yutug
‘
i shundan iboratki, internet tizimidan erkin foydalana olishligi bo
‘
lsa
ikkinchidan videokonfrensiyalarlarni oddiy markerli doskalardagi ma
’
lumotlarni
interaktiv doskalar bilan bog
‘
lay olishligidadir.
O‘
qituvchilar didaktik materialni
mavjudlarini boshqasi uchun ishlatish zarur b
o‘
lganda moslashtiradilar. Bundan tashqari
Simulyatsiyaga asoslangan o‘rganish
-
bu o‘qituvchilar nafaqat kurs tushunchalarini
o‘rgatish, balki talabalarga yangi ko‘nikmalar, bilimlar va g‘oyalarni haqiqiy dunyoni aks
ettiradigan amaliyot sharoitida qo‘llash imkoniyatlarini taqdim etish uchun foydalanishi
mumkin bo‘lgan strategiyadir
Shuningdek, simulyatsiya texnologiyalaridagi yutuqlar, shu jumladan virtual haqiqat
(VR), kengaytirilgan haqiqat (AR) va yuqori aniqlikdagi manekenlar tibbiy sharoitlarda tilni
o‘qitishga innovatsion yondashuvni ta’minlaydi. Ushbu vositalar talabalarga interaktiv,
hayotga o‘xshash tibbiy stsenariylar bilan shug‘ullanishga imkon beradi, t
ibbiy ingliz tilini
passiv o‘rganish emas, balki faol amaliyot orqali olishga yordam beradi.
3D texnologiyalar va virtual haqiqat (VR) tizimlari ta
’
lim jarayonida bir qator
foydali imkoniyatlarni taqdim etadi. Ular k
o‘
rgazmali va interaktiv materiallarni
o
‘
rganish jarayonini yanada samarali va qiziqarli qiladi. Quyida bu fikrlar izohini
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
01 (2025) / ISSN 2181-1415
157
k
o‘
rishimiz mumkin:
k
o‘
rgazmalilik
: 3D modellar va VR muhitlari talabalarga murakkab
tushunchalarni yanada aniqroq va tushunarliroq k
o‘
rsatishga yordam beradi. Masalan,
biologiya darslarida inson tanasi yoki ekosistemalar 3D formatda k
o‘
rsatilganda,
talabalar ularni osonroq
o‘
zlashtirishi mumkin;
interaktivlik:
VR tizimlari talabalarga
o‘
z
bilimlarini amalda q
o‘
llash imkonini beradi. Ular virtual muhitda harakat qilib, tajribalar
o‘
tkazishlari, simulyatsiyalarni amalga oshirishlari mumkin, bu esa
o‘
rganish jarayonini
yanada jonlantiradi;
qiziqish va motivatsiya
: 3D texnologiyalar va VR darslarni qiziqarli
va dinamik qiladi. Talabalar bu texnologiyalar orqali
o‘
rganishni yanada yoqimli va
qiziqarli deb his qilishadi, bu esa ularning motivatsiyasini oshiradi;
amaliy tajriba
: ba
’
zi
fanlarda, masalan, muhandislik yoki tibbiyotda, amaliy tajribalar
o‘
tkazish juda
muhimdir. VR simulyatsiyalari talabalar uchun xavfsiz muhitda amaliy k
o‘
nikmalarni
rivojlantirish imkonini beradi;
oson muloqot
: 3D texnologiyalar yordamida talabalar
guruhlar bilan birgalikda ishlash, fikr almashish va muammolarni hal qilish jarayonida
faol ishtirok etishlari mumkin. Bu esa jamoaviy ish k
o‘
nikmalarini rivojlantirishga
yordam beradi.
Tadqiqot ushbu vositalardan foydalanish metodikalarini optimallashtirishga
qaratilgan. Olimlar tomonidan bu haqida juda k
o‘
p
o‘
rganishlar olib borilmoqda va ular
tomonidan bildirilgan fikrlarni bir nechtasini izohlab
o‘
tmoqchimiz. 3D va VR
texnologiyalarining ta
’
limdagi ahamiyati haqida R.K. Lalley va S.P. Miller (2007)
o‘
z
tadqiqotlarida ta
’kidlaydi: “3D texnologiyalar va virtual haqiqat tizimlari talabalarning
bilim olish jarayoniga k
o‘
maklashadi, ayniqsa k
o‘
rgazmali va interaktiv materiallarni
o‘rganishda samaradorlikni oshiradi”.
Tilni
o‘
rgatishda immersiv muhitning ta
’
siri haqida
esa J.D. Chapelle
“
Immersiv texnologiyalar, xususan VR tizimlari, tilni
o‘
rgatishda real
hayotiy vaziyatlar yaratib, talabalar uchun amaliy til k
o‘nikmalarini rivojlantiradi”deya
fikr bildirgan. Ushbu fikrlarga asoslanib, til
o‘
rganishda ta
’
lim texnologiyalarida eng
zamonaviy hisoblanayotgan VR va AR, 3D texnologiyalari orqali bilim olish vizuallik
orqali tili bilish k
o‘
nikmalarini oshirishga xizmat qiladi. Tibbiy ta
’
limda vizualizatsiyaning
samaradorligi haqida esa T. Tamura va boshqalar
(2019)
: “3D anatomik modellar
orqali tibbiy tushunchalarni vizualizatsiya qilish nafaqat talabalarning murakkab
tushunchalarni
o‘
zlashtirishini yaxshilaydi, balki ularni uzoq muddatli xotirada saqlashga
ham yordam beradi” deya fikr bildirganlar. 3D texnologiyalari tibbiyot ta’
limida k
o‘
p
jihatdan q
o‘
llanilishi mumkin: anatomiya
o‘
rganishda 3D modellar yordamida talabalarga
inson anatomiyasini chuqurroq tushunishga yordam beradi. Ushbu modellar orqali
organlar va tizimlarning joylashuvi, tuzilishi va funksiyalarini vizual ravishda k
o‘
rish
mumkin b
o‘
ladi. Simulyatsiyada 3D simulyatsiyalar orqali talabalarga murakkab jarrohlik
protseduralarini
o‘
rganish imkoniyati beriladi. Bu esa amaliyotga tayyorgarlik jarayonini
yaxshilaydi. Interaktivlikda 3D modellar bilan ishlash interaktivlikni oshiradi, bu esa
o‘
quvchilarning qiziqishini va motivatsiyasini oshiradi.
VR texnologiyalari tibbiyot ta
’
limida quyidagi afzalliklarga ega: Immersiv tajriba:
VR yordamida talabalar virtual muhitda amaliyot
o‘
tash imkoniyatiga ega b
o‘
lishadi. Bu
ularni real sharoitlarga yaqinlashtiradi va tajriba orttirishga yordam beradi. Simulyatsiya
qilish: Talabalar turli xil klinik vaziyatlarni simulyatsiya qilishi mumkin. Masalan, tibbiy
holatlarni boshqarish, bemor bilan muloqot qilish va boshqa k
o‘
nikmalarni
rivojlantirisda yordam beradi. Qayta k
o‘
rib chiqish imkoniyati orqali talabalar VR
muhitida talabalar bir xil vaziyatlarni bir necha marta takrorlashlari va
o‘
z xatolaridan
o‘
rganishadi.
O‘
qitishda 3D va VR texnologiyalarining integratsiyasida
o‘
qituvchilar 3D
modellar va VR simulyatsiyalarini darslarga integratsiya qilib,
o‘
quv jarayonini yanada
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
01 (2025) / ISSN 2181-1415
158
qiziqarli va samarali qilish imkoniyatiga ega b
o‘
lishadi. An
’
anaviy ta
’
lim usullari bilan
birga 3D va VR texnologiyalaridan foydalanish, talabalar uchun yanada kengroq bilim
olish imkoniyatlarini yaratadi. Bu fikrlardan kelib chiqib biz darslarimiz davomida turli
xil aralash metodikalardan foydalanib darslar tashkilladik. Tadqiqot aralash
metodologiya asosida
o‘
tkazilib, sifat va miqdoriy usullarni
o‘
z ichiga oladi.
Adabiyotlarni tahlil qilish davomida
3D va virtual texnologiyalarning ta
’
limdagi
amaliyoti b
o‘
yicha mavjud tadqiqotlarni chuqur tahlil qilish orqali ushbu
texnologiyalarning zamonaviy ta
’
limga q
o‘
shgan hissasi
o‘
rganildi. Bu orqali talabalar
uchun qaysi formatlar samaraliroq ekanligi aniqlandi.
3D va virtual texnologiyalarni q
o‘
llash natijalari quyidagi yutuqlarni k
o‘
rsatdi:
qiziqishning oshishi orqali
talabalar ushbu texnologiyalar orqali
o‘
quv jarayonida
yanada faol ishtirok etishgan. An
’
anaviy metodlarga nisbatan yuqori darajadagi qiziqish
interaktiv va immersiv formatning
o‘
ziga xos afzalliklaridan dalolat beradi va
simulyatsiyalar, 3D modellar yordamida murakkab biologik jarayonlarni k
o‘
rsatish orqali
o‘
quv materiallarini vizual ravishda
o‘
zlashtirish osonlashgan.
Tilni
o‘
zlashtirish darajasida esa til
o‘
rganish jarayonida talabalar tibbiy ingliz
tilidagi murakkab terminlarni aniq tushunish va ishlatishda sezilarli yutuqlarga erishdi.
Test natijalari 25% yaxshilanishni k
o‘
rsatdi. VR asosida
o‘
tkazilgan rolli
o‘
yinlar
talabalarni haqiqiy hayotiy vaziyatlarga tayyorlash bilan birga, talaffuz va tinglash
k
o‘
nikmalarini yaxshilashga imkon berdi. Buning natijasida talabalar kommunikativ
mahoratini rivojlantirdi. Natijalar shuni k
o‘
rsatadiki, 3D va virtual texnologiyalarni tibbiy
ta
’
limda, ayniqsa ingliz tili
o‘
qitishda q
o‘
llash katta imkoniyatlarga ega. Immersiv va
kontekstual
o‘
quv muhitlarini yaratish orqali ushbu texnologiyalar talabalarni jalb qilish
va murakkab terminologiyani
o‘
zlashtirishdagi muhim muammolarni hal qiladi. Biroq,
uskunalarning yuqori narxi va
o‘
qituvchilarni tayyorlash ehtiyoji asosiy qiyinchilik
sifatida qolmoqda. Shunga qaramay, yaxshilangan
o‘
quv tajribasi va klinik
kommunikatsiyaga tayyorgarlik bu muammolardan ustun keladi. Kelgusidagi tadqiqotlar
ushbu texnologiyalarga kengroq kirishni ta
’
minlash uchun arzon va keng k
o‘
lamli
yechimlarni
o‘
rganishi zarur.
Xulosa qilib aytganda, tibbiyot talabalari uchun ingliz tilini
o‘
rganishda 3D va VR
texnologiyalarining q
o‘
llanilishi ta
’
lim jarayonini yanada samarali va qiziqarli qiladi.
Ushbu texnologiyalar yordamida talabalar nafaqat nazariy bilimlarni, balki amaliy
k
o‘
nikmalarni ham rivojlantirishlari mumkin. Kelajakda tibbiyot ta
’
limida ushbu
texnologiyalarni kengroq q
o‘
llash, talabalar uchun yangi imkoniyatlar ochadi va ularning
professional rivojlanishiga katta hissa q
o‘
shadi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
RO‘YXATI
:
1.
Tamura, M., Fukuta, M., & Ito, H. (2019). Enhancing Medical Education with 3D
Visualization. Medical Education Research, 53(4), 435
–
444.
2.
Kozma, E. A., & Johnston, F. (2020). Emerging Technologies in Education:
Opportunities and Challenges. Educational Technology Review, 59(3), 112
–
129.
3.
Brown, J. A., & Green, A. (2021). Virtual Reality in Language Learning. Journal of
Educational Innovation, 45(2), 87
–
104.
4.
Кахорова Т. Технологии совершенствования методологии использования 3
d интерактивных дидактических материалов в процессе медицинского
образования (на примере обучения английскому языку) //Актуальные проблемы
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
01 (2025) / ISSN 2181-1415
159
обучения социально
-
гуманитарных наук в медицинском образовании. –
2023.
–
Т.
1.
–
№. 1. –
С. 514
-522.
5.
Tursinoy, Kakhorova, and Abdukhalimova Sarvinozkhon. "Methodology of
interactive didactic materials in teaching english during medical education." (2023).
6.
Ulugbekovna, Kakhorova Tursunoy. "Correct pronunciation (Orthoepy) and
correct spelling (Spelling) of words in russian."
academicia: an international
multidisciplinary research journal
11.1 (2021): 1145-1148.
7.
Кадырова
,
М
., &
Йигиталиева
,
Н
. (2024). Simulation technologies as a modern
method of teaching English to medical students at higher education institution.
Общество и инновации
,
5
(5), 26-31.
8.
Yigitaliyeva, N. «Ingliz tilini o‘qitishda simulyatsiyadan foydalanishning
afzalliklari».
Interpretation and Researches
,
апрель
2024
г
.
9.
https://interpretationandresearches.uz/index.php/iar/article/view/2431
