Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Journal home page:
https://inscience.uz/index.php/socinov/index
Analysis of the youth-oriented state policy being
implemented in New Uzbekistan
Sherzod KHASANOV
1
, Kh. YUNUSOVA
2
National University of Uzbekistan named after Mirzo Ulugbek
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Article history:
Received February 2025
Received in revised form
28 February 2025
Accepted 20 March 2025
Available online
15 April 2025
The article provided information about the state policy and
reforms carried out in the years of independence and at present
in the Republic of Uzbekistan on the comprehensive support of
young people, the benefits created for them in the fields of
entrepreneurship, business and their practical indicators.
2181-
1415/©
2025 in Science LLC.
https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol6-iss3/S-pp
This is an open access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru)
Keywords:
State policy on Youth, five
important initiatives,
Youth Day,
Medal “Mard oglon”,
agency for Youth Affairs,
“Yoshlar daftari”,
business,
economy,
decision,
decree.
Yangi
O‘zbekistonda amalga oshirilayotgan yoshlarga oid
davlat siyosati tahlili
ANNOTATSIYA
Kalit so‘zlar
:
Yoshlarga oid davlat
siyosati,
besh muhim tashabbus,
Yoshlar kuni,
“Mard o‘glon” medali,
Yoshlar ishlari agentligi,
“Yoshlar daftari”,
biznes,
iqtisodiyot,
qaror,
farmon.
Maqolada mustaqillik yillarida va hozirgi kunda О‘zbekiston
Respublikasida yoshlarni har tomonlama qо‘llab
-quvvatlash
bо‘yicha olib
borilayotgan davlat siyosati va islohotlari, ularga
tadbirkorlik, biznes sohalarida yaratilayotgan imtiyozlar va
ularning amaliy kо‘rsatkichlari haqida ma’lumotlar berildi.
1
Master degree student, National University of Uzbekistan named after Mirzo Ulugbek.
2
Scientific supervisor: Doctor of Historical Sciences, Professor. National University of Uzbekistan named after Mirzo
Ulugbek.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
03 (2025) / ISSN 2181-1415
481
Анализ
государственной
молодежной
политики,
реализуемой в Новом Узбекистане
АННОТАЦИЯ
Ключевые слова:
Государственная
политика в отношении
молодежи,
пять важных инициатив,
День молодежи,
медали “Мард углон”,
агентство по делам
молодежи,
Молодежная книга,
бизнес,
экономика,
резолюция,
указ
.
В статье представлена информация о проводимой в годы
независимости и в настоящее время государственной
политике и реформах по всесторонней поддержке молодежи
в Республике Узбекистан, льготах, предоставляемых им в
сфере предпринимательства, бизнеса, и их практических
показателях.
KIRISH
Mamlakatimizda yoshlarga oid davlat siyosati sohasida keng kо‘lamli ishlar amalga
oshirilmoqda. О‘tgan vaqt ichida yoshlarni har tomonlama qо‘llab
- quvvatlash, ularning
huquq va qonuniy manfaatlarini himoya qilish, mamlakatimiz istiqboli uchun
mas’uliyatni о‘z zimmasiga olishga qodir, tashabbuskor, shijoatli yoshlarni tarbiyalash
borasida alohida tizim yaratildi.
О‘zbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi, Oliy Majlis palatalari huzurida
Yoshlar parlamentlar
i, О‘zbekiston Respublikasi Innovatsion rivojlanish vazirligi qoshida
Yoshlar akademiyasi tashkil qilindi. Hududlarda “Loyihalar fabrikasi” ish boshladi. Yosh
avlodning sog‘lom о‘sishi, sifatli ta’lim olishi va barkamol shaxs bо‘lib voyaga yetishini
ta’minlash, shuningdek, yoshlarning madaniyat, san’at, sport, axborot texnologiyalari va
kitob о‘qishga bо‘lgan qiziqishini har tomonlama qо‘llab
-
quvvatlashga qaratilgan “Besh
muhim tashabbus”ni joriy etish bо‘yicha samarali ishlar amalga oshirilmoqda.
TAHLIL VA NATIJALAR
О‘zbekiston Respublikasida mustaqillik yillarida navqiron avlodni har tomonlama
yetuk insonlar etib voyaga yetkazishga qaratilgan keng kо‘lamli islohotlar amalga
oshirilmoqda. О‘tgan o‘ttiz to‘rt yil davomida yoshlarning konstitusion huquq, erki
nliklari
va manfaatlarini har tomonlama himoya qilish va kafolatlash, ular ta’lim
-tarbiyasidagi
uzviylik, davomiylik va izchillikni ta’minlash, yoshlarning tashabbuskorligi, iste’dod va
qobiliyatini rо‘yobga chiqarish, har tomonlama rag‘batlantirish, yoshl
ar tashkilotlari
faoliyatini qо‘llab
-
quvvatlashga ustuvor ahamiyat qaratildi. Buning samarasi о‘laroq,
yoshlarimiz xalqaro miqyosda о‘tkaziladigan turli nufuzli tanlovlar, festivallar, fan
olimpiadalari, sport musobaqalarida muvaffaqiyatli ishtirok etib, buyuk ajdodlariga
munosib voris ekanini dunyo ahliga namoyon etib kelmoqda.
1991-yil 20-
noyabrda qabul qilingan “О‘zbekiston Respublikasida yoshlarga oid
davlat siyosatining asoslari tо‘g‘risida”gi Qonun asosida yoshlar huquq va
manfaatlarining himoya qilis
h borasida keng kо‘lamli ishlar olib borildi. Ammo tahliliy
о‘rganishlar shuni kо‘rsatadiki, davr taraqqiyoti ushbu qonun normalarini bugungi kun
talablari asosida yanada takomillashtirishni talab etadi. Shu nuqtai nazardan mazkur
qonunni yanada takomillashtirish, zamon ruhiga moslashtirish maqsadida parlament
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
03 (2025) / ISSN 2181-1415
482
tomonidan yangi tahrirda “Yoshlarga oid davlat siyosati tо‘g‘risida”gi О‘zbekiston
Respublikasi Qonuni 2016-yil 15-sentyabrdan kuchga kirdi [5].
Mazkur qonun 4 bob, 33 moddadan iborat bо‘lib, yoshlar bо‘yicha davlat
siyosatining maqsad va tamoyillari, yoshlarning huquqiy va ijtimoiy muhofazasi, ta’lim
olish huquqi, iqtidorli yoshlarga nisbatan davlat kо‘magini amalga oshirish kabi dolzarb
masalalar qamrab olingan. Unda ochiqlik va shaffoflik, yoshlarga oid davlat siyosatining
rо‘yobga chiqarishda yoshlarnning ishtiroki, ularning tashabbuslarini qо‘llab
-quvvatlash
va rag‘batlantirish, ma’naviy, axloqiy va madaniy qadriyatlar ustuvorligi yoshlarning
kamsitilishiga yо‘l qо‘ymaslik yoshlarga oid davlat siyo
satining asosiy prinsiplari sifatida
belgilanadi. Bu bejiz emas. Chunki ushbu tamoyillar yoshlar tarbiyasida muhim
ahamiyatga ega.
Qonunning yana bir muhim jihati
—
yoshlarga oid davlat siyosatining asosiy
y
о‘nalishlari alohida moddada belgilab qо‘
yilgan. Unda yoshlarning huquq va erkinliklari,
qonuniy manfaatlarini ta’minlash, ma’naviy, intellektual, jismoniy
-axloqiy jihatdan kamol
topishiga k
о‘maklashish о‘z ifodasini topdi.
Shuningdek, 2016-yil 14-
sentyabrda “Yoshlarga oid davlat siyosati tо‘g‘risida”gi
О‘RQ
-406-sonli
О‘zbekiston Respublikasi Qonuniga ko‘ra, О‘zbekistonda 30
-iyun
—
“Yoshlar kuni” deb e’lon qilindi [5]. Turli sohalarda yuksak natija va yutuqlarga
erishayotgan fidoyi yoshlarimizni rag‘batlantirib borish maqsadida “Mard о‘g‘lon” davl
at
mukofoti va “Kelajak bunyodkori” medali ta’sis etildi. Yoshlarni madaniyat, san’at,
jismoniy tarbiya va sportga keng jalb etish, ularning axborot texnologiyalari b
о‘yicha
savodxonligini oshirish, yoshlar
о‘rtasida kitobxonlikni targ‘ib qilish, xotin
-qizlar
bandligini ta’minlash vazifalarini о‘z ichiga olgan beshta muhim tashabbus amalga
oshirilmoqda.
Shunday islohotlarning davomi sifatida 2020-yil 30-iyun kuni
О‘zbekiston
Respublikasi Prezidentining “О‘zbekiston Respublikasida yoshlarga oid davlat siyos
atini
tubdan isloh qilish va yangi bosqichga olib chiqish chora-tadbirlari t
о‘g‘risida” PF
-6017-
son Farmoni qabul qilindi. Farmonga muvofiq
О‘zbekistonda yoshlarga oid davlat
siyosatini yangi bosqichga olib chiqish, yoshlar sohasidagi muammolarga samarali
yechimlar ishlab chiqish, vakolatli organlar faoliyatini samarali tashkil etish va
muvofiqlashtirish, shuningdek,
О‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019
-yil 27-
dekabrdagi mamlakat yoshlari bilan uchrashuvida belgilangan vazifalarni amalga
oshirish maqsadida:
О‘zbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi (Agentlik) hamda
uning Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar, Toshkent shahar boshqarmalari va
tuman (shahar) b
о‘limlari tashkil etildi. Agentlikning asosiy vazifa va faoliyat
y
о‘nalishlari be
lgilandi.
Agentlik, jumladan, yoshlar bilan bog‘liq soha va yo‘nalishlarda yagona davlat
siyosati, strategik yo‘nalishlar va davlat dasturlarini ishlab chiqadi hamda amalga
oshiradi. Shuningdek, Agentlik yoshlar siyosati sohasidagi qonun hujjatlariga rioya
etilishi ustidan davlat nazoratini amalga oshiradi. Farmonga muvofiq, O‘zbekiston
Respublikasida yoshlarga oid davlat siyosatini yanada rivojlantirish borasidagi chora-
tadbirlarni amalga oshirish bo‘yicha muvofiqlashtiruvchi kengash tash
kil etildi hamda
uning asosiy vazifalari belgilandi. Agentlik hududlar kesimida ishsiz yoshlar ro‘yxatini
shakllantiradi hamda ularning bandligini ta’minlashga qaratilgan chora
-tadbirlarni
amalga oshiradi. Shuningdek, yuqori kasbiy salohiyatga ega, tashabbuskor va islohotlarni
amalga oshirishda faol ishtirok etuvchi yosh kadrlar zaxirasini shakllantiradi.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
03 (2025) / ISSN 2181-1415
483
Shuningdek, 2021-
yilning “Yoshlarni qo‘llab
-quvvatlash va aholi salomatligini
mustahkamlash yili” deb nomlanishi, yoshlarga oid davlat siyosati sohasidagi
ishlar
natijadorligi va yoshlar bilan ishlash samaradorligini oshirish borasida oldimizda turgan
muhim vazifalarni belgilab berdi. 2017
–
2021-
yillarda O‘zbekiston Respublikasini
rivojlantirishning beshta ustuvor yo‘nalishi bo‘yicha Harakatlar strategiyasini “Yoshlarni
qo‘llab
-
quvvatlash va aholi salomatligini mustahkamlash yili”da [3] amalga oshirishga
oid davlat dasturi to‘g‘risida”gi Prezident Farmoni loyihasi umumxalq muhokamasiga
qo‘yildi. Muhokamalar jarayonida davlat dasturi loyihasida nazarda tutilga
n yoshlarni
qo‘llab
-quvvatlashga oid bandlarga talaba-yoshlar, olimlar, tegishli vazirlik va
idoralarning davlat va fuqarolik xizmatchilari, tadbirkorlar, fuqarolik jamiyati institutlari
vakillari o‘zlarining fikr
-
mulohazalari, konseptual va dolzarb bo‘lga
n takliflari bilan
ishtirok etishdi. Bildirilgan fikr va mulohazalar tahlil qilinganida esa, fuqarolarimizda
yoshlar hayotiga oid islohotlarga alohida qiziqish va daxldorlik hissi yuqori ekani
namoyon bo‘ldi.
Xususan, davlat dasturi loyihasining 96 ta bandida ijtimoiy sohani rivojlantirish va
yoshlarni qo‘llab
-
quvvatlash bo‘yicha kompleks chora
-tadbirlar hamda muhim vazifalar
belgilangan. Birinchi navbatda, fuqarolarni ijtimoiy himoya qilish va sog‘lig‘ini saqlashni
kuchaytirish, shu jumladan, koronavirusga qarshi profilaktik emlash ishlarini tashkil
etish, aholini arzon va sifatli dori vositalari bilan ta’minlash, yoshlarning bandligi va real
daromadlarini oshirish, hamda 2021-2023-yillarda Yoshlar uylarini qurish dasturini
amalga oshirish, nogironligi bo‘lgan shaxslarni har tomonlama qo‘llab
-quvvatlash kabi
ustuvor vazifalar shular jumlasidandir.
2021-yil 20-apreldagi
О‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Yoshlarning
tadbirkorlik faoliyatini q
о‘llab
-quvvatlash va bandligiga k
о‘maklashish, ularni ijtimoi
y
himoya qilish, hamda b
о‘sh vaqtini mazmunli tashkil eishga oid qо‘shimcha chora
-
tadbirlar t
о‘g‘risida”gi PF
-6208-son Farmoni [4], yosh tadbirkorlarga bir qancha
qulayliklar, imtiyozlar yaratdi. Ushbu farmon bilan yoshlarni q
о‘llab
-quvvatlash tizimi
yanada takomillashtirildi, ularning bandligiga k
о‘maklashish mexanizmlari belgilandi,
tadbirkorlik g‘oya va tashabbuslari rag‘batlantirildi, yosh tadbirkorlarga munosib
daromad olishi uchun q
о‘shimcha sharoitlar yaratildi, bu borada olib borilayotgan ishlar
yangi bosqichga k
о‘tarildi.
Yuqoridagi farmonga asosan, yoshlarni tadbirkorlikka jalb etish, ularni doimiy ish
bilan band qilish, q
о‘shimcha daromad olishi uchun qulay shart
-sharoitlar yaratish
b
о‘yicha bir qator yangi tartiblar joriy qilindi, unga muvofiq: 2
021-yil 1-maydan boshlab,
2023-yil 1-yanvarga qadar ish beruvchilarga (byudjet tashkilotlari, davlat korxonalari,
ustav jamg‘armasi (kapitali)da davlat ulushi 50 foiz va undan ortiq bо‘lgan yuridik
shaxslar bundan mustasno) ular tomonidan 25 yoshdan oshmagan xodimlar uchun
t
о‘langan ijtimoiy soliq summasi Davlat byudjetidan tо‘liq qaytarib berildi. Bunda,
ijtimoiy soliq summasi yosh xodimlar olti oy davomida uzluksiz mehnat faoliyatini
amalga oshirishi sharti bilan yettinchi oydan boshlab qaytarildi. “Yoshlar daftari”ga
kiritilgan yoshlarga tadbirkorlik faoliyatini boshlash va
о‘zini о‘zi band qilishga zarur
b
о‘lgan asbob
-uskunalar va mehnat qurollarini xarid qilish uchun bazaviy hisoblash
miqdorining 40 baravaridan k
о‘p bо‘lmagan miqdorda “Yoshlar daftari” jamg‘armalari
hisobidan subsidiya ajratildi.
“Yoshlar daftari”ga kiritilgan ishsiz yoshlarni ishga qabul qilgan tadbirkorlik
subyektlariga davlat mulkini ijaraga olishda ijara t
о‘lovlaridan imtiyozlar taqdim etildi.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
03 (2025) / ISSN 2181-1415
484
2021-yil 1-
iyundan boshlab “Yoshlar daftari”ga kiritilgan tadbirkorlik faoliyatini
boshlash uchun bino va inshootlarni ijaraga olgan yosh tadbirkorlarga bir yillik ijara
xarajatlarining 30 foizi, biroq bazaviy hisoblash miqdorining 25 baravarigacha b
о‘lgan
miqdori “Yoshlar daftari” jamg‘armalari
hisobidan kompensatsiya qilindi.
Professional ta’lim tashkilotlarida tahsil olayotgan “Yoshlar daftari”ga kiritilgan
yoshlarga ular ishlab-chiqarish yoki xizmat k
о‘rsatish korxonalarida amaliyot о‘tagan
vaqtida, biroq olti oydan k
о‘p bо‘lmagan muddatda professional ta’lim tashkilotlari
tomonidan Davlat byudjeti mablag‘lari hisobidan bazaviy hisoblash miqdorining ikki
baravari miqdorida har oylik subsidiya ajratildi.
Iqtisodiyot sohasidagi islohotlarning davomi sifatida 2024-yil 23-fevralda
О‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “О‘zbekiston
-
2030” strategiyasini “Yoshlar va
biznesni q
о‘llab
-
quvvatlash yili”da amalga oshirishga oid davlat dasturi tо‘g‘risida”gi PF
-
37-
sonli Farmoni qabul qilindi. “О‘zbekiston –
2030” strategiyasida belgilangan keng
k
о‘laml
i islohotlarni 2024-yilda samarali amalga oshirish uchun bir qancha davlat
organlari va idoralariga bir qator vazifalar belgilandi.
Jumladan, 2024-yil 1-
iyundan boshlab, “Yosh tadbirkor” tanlovlarini о‘tkazish
amaliyoti y
о‘lga qо‘yilishi, Yoshlar ishlari agentligi tomonidan tanlov asosida “mahalla –
tuman
–
viloyat
–
respublika” bosqichlarida yoshlarning istiqbolli biznes loyiha va
g‘oyalari saralandi. Bunda nogironligi bо‘lgan yosh tadbirkorlarning loyiha va g‘oyalariga
alohida e’tibor qaratilishi
, respublika bosqichida saralashdan
о‘tgan har bir loyihaga
bazaviy hisoblash miqdorining 1000 baravarigacha miqdordagi imtiyozli kreditlar
ajratilishi, g‘olib bо‘lgan biznes loyiha va g‘oyalar egalari, Yosh tadbirkorlarni qо‘llab
-
quvvatlash jamg‘armasi hi
sobidan xorijiy davlatlarga malaka oshirishga yuborilishi
k
о‘rsatib о‘tildi. Mazkur vazifalarni tо‘liq, sifatli va sо‘zsiz bajarilishi uchun mas’ullar etib,
Yoshlar ishlari agentligi, Savdo-sanoat palatasi va
О‘zbekiston nogironlar uyushmasi
belgilandi.
XULOSALAR
Xulosa qilib aytganda, yoshlarning ta’lim olishi, kasb
-hunar egallashi, yetuk
insonlar bo‘lib ulg‘ayishi yo‘lida zamonaviy, ilg‘or
-innovasion shart-sharoitlarni yaratib
berish uchun Respublika rahbariyati bor kuch va imkoniyatlarini ishga solmoqda. Chunki
yosh avlodni har tomonlama qo‘llab
-
quvvatlash, ma’naviy yetuk, jismonan sog‘lom,
vatanparvar va fidoyi etib tarbiyalash, huquq hamda manfaatlarini himoya qilishga
e’tibor qancha kuchaytirilsa, uning samarasi ham shuncha yuqori bo‘ladi. Shu bois,
O‘zbekiston jamiyatning faol qatlami sifatida e’tirof etiluvchi yoshlar qatlamiga
“muammo” deb emas, balki yurt ravnaqini ta’minlovchi katta kuch, davlatning strategik
resursi sifatida qaralmoqda. Natijada bugun yuksak bilimli, zamonaviy fikrlaydigan, qat’iy
pozitsiyaga ega yoshlar mamlakatning ertangi taraqqiyotida tobora hal qiluvchi kuchga
aylanib boryapti.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR ROYXATI:
1. Xalq so‘zi gazetasi. 2016
-yil 15-
sentabr, № 182 (6617).
2. O‘zbekiston Respublikasi Qonun hujjatlari to‘plami.
37-son (745) 2016-yil 19-
sentabr.
3. 2017-2021-
yillarda O‘zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor
yo‘nalishi bo‘yicha Harakatlar strategiyasi.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
03 (2025) / ISSN 2181-1415
485
4. 2021-yil 18-
yanvardagi “O‘zbekistonda Yoshlarga oid davlar siyosatini 2025
-
yilgacha
rivojl
antirish
konsepsiyasini
tasdiqlash
to‘g‘risida”gi
qaror.
http://lex.uz//docs/-5234746.
5. “Yoshlarga oid davlat siyosati tо‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi
Prezidentining 2016-yil 14-sentyabrdagi
О‘RQ
-406-sonli qarori.
