Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Journal home page:
https://inscience.uz/index.php/socinov/index
New reforms and approaches in the educational system of
New Uzbekistan
Begzod SOBIROV
1
Science and Innovation of the Republic of Uzbekistan
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Article history:
Received March 2025
Received in revised form
15 April 2025
Accepted 25 April 2025
Available online
25 May 2025
This article analyzes the modern reforms and innovative
approaches being implemented in the educational system of
New Uzbekistan. The author provides comprehensive insights
into recent developments in preschool, general secondary, and
higher education sectors. Particular attention is given to the
increased number of state educational institutions, integration
of international standards, improvement of teaching staff
qualifications, innovative assessment methods, and practices of
inclusive education. Moreover, the growth of scientific potential
in higher education, expansion of international joint educational
programs, and a substantial increase in the budget allocated to
the education sector are highlighted as crucial points. The
author emphasizes the importance of further development of
these educational innovations to ensure sustainability and lay a
strong foundation for the country's future progress.
2181-
1415/©
2025 in Science LLC.
https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol6-iss4/S-pp
This is an open access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru)
Keywords:
Educational system,
innovative approaches,
reforms,
preschool education,
general secondary
education,
higher education,
inclusive education,
teacher qualification,
scientific potential,
international standards,
educational programs,
educational institutions,
public-private partnership.
Yangi O
‘zbekiston ta’lim tizimida yangicha islohotlar va
yondashuvlar
ANNOTATSIYA
Kalit so‘zlar
:
Ta’lim tizimi,
innovatsion yondashuvlar,
islohotlar,
maktabgacha ta’lim,
umumiy o‘rta ta’lim,
oliy ta’lim,
inklyuziv ta’lim,
Ushbu maqolada Yangi O‘zbekiston ta’lim tizimida
amalga oshirilayotgan zamonaviy islohotlar va innovatsion
yondashuvlar tahlil qilingan. Muallif ta’lim sohasidagi keyingi
yillardagi o‘zgarishlar, maktabgacha ta’lim, umumiy o‘rta ta’lim
va oliy ta’lim tizimidagi muvaffaqiyatli yangilanishlar haqida
keng ma’lumotlarni taqdim etadi. Xususan, davlat ta’lim
1
Independent Researcher, Main Scientific and Methodological Center under the Ministry of Higher Education,
Science and Innovation of the Republic of Uzbekistan. E-mail: beka_4477@bk.ru
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
04 (2025) / ISSN 2181-1415
285
professor-
o‘qituvchilar
malakasi,
ilmiy salohiyat,
xalqaro standartlar,
ta’lim dasturlari,
ta’lim muassasalari,
davlat-xususiy sherikchilik.
muassasalarining soni ortishi, ta’lim tizimiga xalqaro
standartlarning tatbiq etilishi, professor-
o‘qituvchilarning
malakasini oshirish, innovatsion baholash usullari va inklyuziv
ta’lim amaliyoti tahlil etiladi. Shu bilan birga, oliy ta’lim tizimida
ilmiy salohiyatning o‘sishi, xalqaro hamkorlik doirasida
qo‘shma ta’lim dasturlarining kengayishi va ta’lim sohasiga
ajratilgan byu
djet mablag‘larining sezilarli darajada ko‘payishi
ham maqolaning muhim jihatlari hisoblanadi. Muallif ta’lim
tizimidagi yangilanishlarni yanada rivojlantirish, barqarorlikni
ta’minlash hamda mamlakatning kelgusi taraqqiyotiga
poydevor yaratishning muhimli
gini alohida ta’kidlaydi.
Новые реформы и подходы в системе образования
Нового Узбекистана
АННОТАЦИЯ
Ключевые слова:
Система образования,
инновационные подходы,
реформы,
дошкольное образование,
общее среднее
образование,
высшее образование,
инклюзивное
образование,
квалификация
преподавателей,
научный потенциал,
международные
стандарты,
образовательные
программы,
образовательные
учреждения,
государственно
-
частное
партнёрство.
В данной статье анализируются современные реформы
и
инновационные
подходы,
реализуемые
в
образовательной системе Нового Узбекистана. Автор
подробно освещает достижения последних лет в сферах
дошкольного, общего среднего
и высшего образования.
Особое
внимание
уделяется
увеличению
числа
государственных
образовательных
учреждений,
внедрению международных стандартов, повышению
квалификации
педагогических
кадров,
внедрению
инновационных методов оценки и развитию практики
инклюзивного образования. Кроме того, рассматривается
рост научного потенциала в системе высшего образования,
расширение международных совместных образовательных
программ, а также значительное увеличение объёмов
бюджетного финансирования образовательной сферы.
Автор подчёркивает необходимость дальнейшего развития
указанных
преобразований
в
целях
обеспечения
устойчивости и создания прочного фундамента для
будущего процветания страны.
Hammamizga ayonki, taraqqiyotning tamal toshi ham,
mamlakatni qudratli, millatni buyuk qiladigan kuch ham
bu
–
ilm-
fan, taʼlim va tarbiyadir. Ertangi kunimiz,
Vatanimizning yorugʻ istiqboli, birinchi navbatda, taʼlim
tizimi va farzandlarimizga berayotgan tarbiyamiz bilan
chambarchas bogʻliq.
Shavkat Mirziyoyev
Zamonaviy hayotni bugun ilm-
maʼrifat va taʼlimning taraqqiyotisiz tasavvur etib
boʻlmaydi, insoniyat fan oʻqi atrofida aylanayotgandek goʻyo. Jahonning yetakchi
davlatlarida taʼlimni rivojlantirish
birinchi galdagi vazifa sifatida belgilanishi ham bejiz
emas. Negaki, mamlakatning kelgusi ravnaqi aynan shu sohada qoʻlga kiritgan yutuqlari
bilan chambarchas bogʻliqdir.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
04 (2025) / ISSN 2181-1415
286
Bugun tobora kuchayib borayotgan talablarga javob berish maqsadida harakat
qilish zarurligini chuqur his etyapmiz. Oldinga, yangilanish sari bir necha qadam qoʻyish
uchun esa xalqimiz asrlar davomida toʻplagan bebaho tajriba, yaʼni kadrlar tayyorlash
boʻyicha hamda ilmiy
-
taʼlimiy sohada erishilgan yutuqlar, uslubiy, tuzilmaviy, m
oddiy va
nihoyat, innovatsion rivojlanish tajribasini hisobga olish hamda undan foydalanish lozim.
Jahondagi aksariyat yetakchi tadqiqotlar universitetlari insoniy zaxiraning yuqori
sifati, yaʼni: professor
-
oʻqituvchilar tarkibining malakasini doim oshirib
borish; ish
beruvchilar hamda ilmiy ishlanmalardan foydalanuvchilar bilan hamkorlik qilib, bilimlar
va ilgʻor innovatsiyalarni keng yoyish; muassasaning oʻz zamonaviy ilmiy
-tadqiqot
hamda tajriba oʻtkazish infratuzilmasiga ega boʻlishi kabi koʻrsatkichlar
bilan ajralib
turadi. Shuningdek, unda akademik, moliyaviy, tashkiliy va kadrlar masalasidagi
mustaqillik nuqtayi nazaridan avtonom boshqaruv modeli ham mavjud boʻlishi kerak.
Ushbu islohotlar uchun davlat budjetidan xarajatlar so‘nggi 6 yilda
4,3
baravarga
oshirildi, maktabgacha ta’lim tashkilotlari soni 2021
-yildagi
19 316
tadan 2024-yil
yakuniga kelib qariyb
38 000
taga yetib, ularning
1100
ga yaqini xususiy, 1388 nafari
esa davlat xususiy sherikchiligi asosida faoliyat yuritmoqda. Umumiy maktabgacha ta
’lim
tashkilotlari qamrovi 76%ga yetkazilib, 2025-yilda
162
ta maktabgacha taʼlim
muassasasi quriladi,
100
ta xususiy va
1000
ta oilaviy bog‘cha ochiladi. Bular orqali
maktabgacha taʼlim qamrovi 78 foizdan oshirilishi rejalashtirilmoqda.
Umumiy o’rta ta’l
im maktablari soni ham
10 289
tadan
10 750
taga yetkazilib,
14 ta Prezident maktabi, 9 ta ijod maktabi va 182 ta ixtisoslashtirilgan maktab faoliyat
yuritmoqda. Oxirgi yetti yilda 5 mingdan ziyod maktabda, 2024 yil 608 ta maktabda
qurilish va taʼmirlash ishlari bajarildi. Yoshlarga ikkinchi xorijiy til va kasb o‘rgatish
kengaytirildi. Ilk bor 530 ta maktabda inklyuziv taʼlim yo‘lga qo‘yildi. 2024–2025 o‘quv
yilida 100 dan ziyod maktablar tashkil etilib, 257 ming o‘quvchi o‘rni ochilib, davlat taʼlim
dasturi xalqaro standartlar talablariga muvofiqlashtirilishi belgilangan.
Ikkinchi xorijiy til
o‘qitiladigan maktablar
420
taga, kasb-
hunar o‘rgatiladiganlari
400
taga yetkaziladi.
Dunyodagi ilg‘or tajribalar, yangi uslublar amaliyotga kiritilmoqda. Jumladan,
2024-yil
1500
ta umumtaʼlim maktabida yangi baholash tizimi joriy qilindi.
Ta’lim sohasi vakillarining oylik maoshi qariyb
4 baravar
ga oshirildi, OTM soni
191 tadan 213 taga
yetkazildi, oliy ta’limdan keyingi ta’limning ikki pog‘onali tayanch
doktorantura (PhD) va doktorantura (Doctor of Science) tizimi joriy etildi. Hozirda
respublikamiz oliygohlarida ilmiy darajali professor-
o’qituvchilar soni
12 686
nafarni
tashkil etadi, y
a’ni bu ko’rsatkich 2017 yilga nisbatan
63%
ga oshgan. Ilmiy salohiyatli
ya’ni DSc va PhD darajali kadrlar soni
6738
nafar(
3252
nafar DSc va
3486
nafar PhD)ga
yetib, 2022-yil
5621
nafarga qaraganda qariyb
17%
ga oshirildi.
Hozirda 213 ta oliygohda 1 mln 300 ming nafardan oshiq talaba tahsil olib,
bu ko‘rsatkich orqali yoshlarni oliy ta’lim bilan qamrab olish darajasi 2022
-yilgi
38
foizdan
43
foizga oshgan.
Ta’lim sohasidagi islohotlar natijasida maktabgacha ta’lim bilan qamrov darajasi
56 foizdan 74 foizga,
maktablardagi malakali oliy ma’lumotli o‘qituvchilar ulushi
81,8
foizdan
87,8
foizga yetkazildi.
Sohada islohotlarni izchil davom ettirish maqsadida 2026-yilga qadar Taraqqiyot
strategiyasi doirasida maktabgacha ta’limda qamrov darajasini hozirgi
67
foizdan
80
foizga yetkazish,
7
mingdan ziyod yangi nodavlat MTTlarni tashkil etish, xalq ta’limi
tizimida qo‘shimcha
1,2
million
o‘quvchi o‘rnini yaratish, Qoraqalpog‘iston Respublikasi
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
04 (2025) / ISSN 2181-1415
287
va Xorazm viloyatining boshlang‘ich sinf o‘quvchilari uchun bepul ovqatlanish bo‘yicha
yo‘lga qo‘yilgan ijobiy amaliyotni kelgusi o‘quv yilidan qolgan barcha viloyatlar va
Toshkent shahri maktablarida ham joriy etish ko‘zda tutildi. Shuningdek, oliy ta’limda
qamrov darajasini
50
foizga, nodavlat OTMlar sonini
100
nafarga yetkazish belgilab
olindi.
2023/2024 o‘quv yili uchun 48 ta davlat oliy ta’lim muassasasining 20 ta xorijiy
mamlakat bilan hamkorlikdagi qo‘shma ta’lim dasturlari ekspertizadan o‘tkazildi. Ijobiy
xulosa berilgan 289 ta qo‘shma ta’lim dasturi uchun 6
818 ta kvota ajratildi.
Texnikumlarda grant o‘rinlar soni 22
368 taga yetkazilib, 2022/2023 o‘quv yiliga
nisbatan 1,5 barobarga ko’paygan bo’lsa, kelgusi o’quv yilida bu ko’rsatkich soni yanada
oshirilishi belgilandi. Akademik litsey
bitiruvchilarining oliygohlarga o‘qishga kirish
ko‘rsatkichi 90 foizga yetdi.
Yuqorida keltirilgan islohotlarni yanada mustahkamlash va bardavom bo‘lishini
ta’minlash, konstitutsiyaviy qonunchilikda yoshlarning uzluksiz ta’lim olishga bo‘lgan
imkoniyatlarini mustahkamlashni taqozo etmoqda.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
RO‘YXATI
:
1.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 28.01.2022 y. PF
-60-
son “2022
-2026
yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida”gi
Farmoni. https://lex.uz/docs/5841063.
2.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 28.02.2023 y. PF
-27-
son “2022
-2026
yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasini “Insonga e’tibor va
sifatli ta’lim yili”da amalga oshirishga oid davlat dasturi to‘g‘risida”gi Farmoni.
https://lex.uz/docs/6396146.
3.
O‘zbekiston
Respublikasi
Prezidenti
ning
2024-yil
30-sentyabrdagi
“Maktabgacha ta’lim sifati va samaradorligini yanada oshirish bo‘yicha qo‘shimcha chora
-
tadbirlar to‘g‘risida”gi PF
-152-son Farmoni. https://www.lex.uz/ru/docs/-7128182.
4.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019
-yil 9-oktra
brdagi “O‘zbekiston
Respublikasi oliy ta’lim tizimini 2030
-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash
to‘g‘risida”gi PF
-5847-son Farmoni. https://lex.uz/ru/docs/-4545884.
5.
Mirziyoev SH.M. Erkin va farovon, demokratik O'zbekiston davlatini birgalikda
barpo etamiz.
–
T.: O'zbekiston, 2016.
–
56 b.
6.
https://daryo.uz/2023/12/09/mamlakatni-qudratli-millatni-buyuk-qiladigan-
kuch-bu-ilm-fan-talim-va-tarbiyadir-shavkat-mirziyoyev.
7.
https://uzmarkaz.uz/ru/news/talim-tizimiga-yanigcha-yondashuv-va-
islohotlar
8.
https://strategy.uz/index.php?news=1475.
9.
https://yuz.uz/uz/news/yangi-ozbekiston-yangicha-talim-tizimi-va-yangicha-
yondashuvlar
