SOLUTION OF SOCIAL PROBLEMS IN
MANAGEMENT AND ECONOMY
International scientific-online conference
27
YOSHLAR ORASIDA RUHIY SALOMATLIK MUAMMOLARI VA
PROFILAKTIK CHORA-TADBIRLAR – DEPRESSIYA, STRESS,
TASHVISH BUZILISHLARI VA ULARNING OLDINI OLISH
STRATEGIYALARI.
Doniyorova Zulayho
Alfraganus universitet Tibbiyot yoʻnalishi
Farmasevtika yoʻnalishi
2 - kurs talabasi.
https://doi.org/10.5281/zenodo.16791624
Annotatsiya:
Maqolada yoshlar orasida keng tarqalgan ruhiy salomatlik muammolari —
depressiya, stress va tashvish buzilishlarining sabablari, oqibatlari va oldini
olish strategiyalari yoritilgan. Individual, ta’lim tizimi va davlat miqyosidagi
profilaktik chora-tadbirlar ilmiy nuqtai nazardan tahlil qilingan.
Kalit so‘zlar:
ruhiy salomatlik, yoshlar, depressiya, stress, tashvish buzilishi, profilaktika,
psixologik yordam.
XXI asr texnologik va ijtimoiy o‘zgarishlar davrida yoshlar hayotida
imkoniyatlar bilan birga psixologik bosim va xavf omillari ham orttib
bormoqda.Ta’lim yuklamasi, mehnat bozoridagi raqobat, shaxsiy hayotdagi
muammolar va ijtimoiy tarmoqlar ta’siri ruhiy salomatlikka bevosita ta’sir
qiladi.Depressiya, stress va tashvish buzilishlari yoshlar orasida keng tarqalgan
psixologik holatlardan bo‘lib,ularni erta aniqlash va oldini olish strategiyalari
jiddiy ahamiyat kasb etadi.
Asosiy qism.
Depressiya: sabablari va oqibatlari.
Depressiya — uzoq muddatli tushkunlik holati, motivatsiya yo‘qolishi,
hayotga qiziqishning pasayishi bilan namoyon bo‘ladigan ruhiy buzilishdir.
Yoshlar orasida depressiyaga olib keluvchi asosiy omillar:
Ijtimoiy bosim – do‘stlar, ota-ona yoki jamiyatning yuqori talab va
kutilmalari.
Akademik stress – o‘qishdagi muvaffaqiyatsizliklar yoki haddan tashqari
yuklama.
Oilaviy muammolar – qo‘llab-quvvatlovning yetishmasligi, ziddiyatlar.
Moliyaviy qiyinchiliklar – mustaqil hayot boshlashdagi iqtisodiy bosim.
Davolanmagan depressiya ish va o‘qishdagi unumdorlikni kamaytirishi,
ijtimoiy izolyatsiyaga olib kelishi mumkin.
Stress va uning yoshlar salomatligiga ta’siri.
SOLUTION OF SOCIAL PROBLEMS IN
MANAGEMENT AND ECONOMY
International scientific-online conference
28
Stress — organizmning ichki yoki tashqi talablar va bosimlarga fiziologik va
psixologik javobi.Me’yorida stress motivatsiya manbai bo‘lishi mumkin, ammo
doimiy va kuchli stress quyidagi oqibatlarga olib keladi:
Uyqusizlik va asabiylashish;
Konsentratsiya va xotiraning yomonlashishi;
Immun tizimining zaiflashishi;
Yurak-qon tomir kasalliklari xavfining ortishi;
Yoshlar orasida stress ko‘pincha imtihon davrida, ish qidirishda yoki
shaxsiy munosabatlardagi muammolarda kuchayadi.
Profilaktik chora-tadbirlar va oldini olish strategiyalari.
Ruhiy salomatlik muammolarining oldini olish uchun individual, ijtimoiy va
davlat miqyosida kompleks chora-tadbirlar zarur.
Xulosa.
Yoshlar orasida depressiya, stress va tashvish buzilishlari ko‘plab ijtimoiy
va shaxsiy omillar ta’sirida yuzaga keladi. Bu muammolarni samarali hal etish
uchun individual, ta’lim tizimi va davlat darajasida kompleks profilaktik
strategiyalarni amalga oshirish zarur. Sog‘lom psixologik muhit nafaqat yoshlar
hayot sifatini yaxshilaydi, balki jamiyatning umumiy farovonligiga ham xizmat
qiladi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Abdurahmonov, N. (2021). Psixologiya asoslari. Toshkent: O‘zbekiston Milliy
universiteti nashriyoti.
2. Rasulova, D., & Karimova, M. (2020). Yoshlarning ruhiy salomatligi va uni
mustahkamlash yo‘llari. Psixologiya va pedagogika jurnali, 2(4), 45–52.
3. Tojiboyeva, Z. (2019). Depressiya va stressni boshqarish strategiyalari.
Toshkent: “Fan va texnologiya” nashriyoti.
4. Qo‘shqarova, S. (2022). Yoshlar psixologiyasi: nazariya va amaliyot.
Samarqand: SamDU nashriyoti.
