Авторы

  • Севинч Халилова
    Самарканд давлат тиббиет университети. Узбекистон. Самарканд
  • Севинч Номозова
    Самарканд давлат тиббиет университети. Узбекистон. Самарканд
  • Феруза Асадова
    Илмий рахбар: Гистология, эмбриология и цитология кафедраси Самарканд давлат тиббиет университети. Узбекистон. Самарканд

DOI:

https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.sspme.60652

Аннотация

Парадонт тўқимаси ва пульпага турли хил шикастловчи омиллар таъсири натижасида одонтобласт ҳужайраларида бўладиган турли ўзгаришларни таҳлил қилиш, гистологик жиҳатдан морфологиясининг ўзгаришини ўрганиш. Тадқиқот методи ва материали: маълумотлар таҳлили, илмий адабийотлардан фойдаланиш, статистик маълумотлардан фойдаланиш ва таҳлил қилиш, ёруғлик микроскопи, препаратлар.


background image

SOLUTION OF SOCIAL PROBLEMS IN

MANAGEMENT AND ECONOMY

International scientific-online conference

11

ПУЛЬПА ШИКАСТЛАНИШИДА ОДОНТОБЛАСТ

ҲУЖАЙРАЛАРИНИНГ СПЕЦИФИК РЕАКЦИЯСИ

Халилова Севинч

Номозова Севинч

Илмий рахбар:

Асадова Феруза Джумаевна

Гистология, эмбриология и цитология кафедраси

Самарканд давлат тиббиет университети.

Узбекистон. Самарканд

https://doi.org/10.5281/zenodo.14404993

Мақсад:

Парадонт тўқимаси ва пульпага турли хил шикастловчи

омиллар таъсири натижасида одонтобласт ҳужайраларида бўладиган
турли

ўзгаришларни

таҳлил

қилиш,

гистологик

жиҳатдан

морфологиясининг ўзгаришини ўрганиш. Тадқиқот методи ва материали:
маълумотлар таҳлили, илмий адабийотлардан фойдаланиш, статистик
маълумотлардан фойдаланиш ва таҳлил қилиш, ёруғлик микроскопи,
препаратлар.

Натижа:

Пульпани шикастловчи омилларга кенг тарқалган кариес

жараёни, температура таъсири, тиш қаттиқ тўқимасини пломбалаш учун
чархлаш, пломба ашёси кимёвий моддаларининг диффузияси, оғиз
бўшлиғи суюқлиги ва патоген микроорганизмлар билан тўғридан-тўғри
контактда бўлиши киради. Пульпанинг шикастланишида одонтобласт
ҳужайраларида иккита асосий характерли реакция кўзатилади:
одонтобласт ҳужайраларининг ядро сақловчи қисмининг дентин
найларига сурилиб ўтиши ва вакуолизация ҳодисаси. Одонтобластларнинг
ядро сақловчи қисми дентин каналчаларига сурилиб ўтиши шикастловчи
омил таъсир этишидан (айниқса ҳаво-сув тизими ишлатилмасдан қуруқ
ҳолатда чархлашда) бир неча дақиқадан сўнг бошланади ва бу ҳолат 3
ҳафтагача сақланиб қолиши мумкин. Ядро (аниқ ядро сақловчи қисм)
дентин каналчаларига бутунлай ёки қисман ўтиши мумкин, кейинчалик
улар яна олдинги ҳолатига, жойига қайтади. Лекин кўпчилик одонтобласт
ҳужайралари аксарият ҳолатда қайтариб бўлмайдиган ўзгаришларга
учрайди ва нобуд бўлади. Шикастловчи омил таъсиридан сўнг 3 соат ўтгач
одонтобластлар жойлашган соҳанинг ядро сақловчи қисми дентин
каналчаларига ботиб кирган жойида нейтрофил гранулоцитлар ҳосил
бўла бошлайди, улар ўз навбатида парчаланган ҳужайраларни ва уларнинг
қолдиқларини фагацитоз қилади. Одонтобластлар ядро сақловчи
қисмининг дентин каналчаларига ўтиши шикастланиш вақтида пульпада
босимнинг

ортиши

ва

тишни

чархлаш

жараёнида

дентин


background image

SOLUTION OF SOCIAL PROBLEMS IN

MANAGEMENT AND ECONOMY

International scientific-online conference

12

каналчаларининг

периферик

соҳасидаги

дентин

суюқлигининг

температура

ортиши

натижасида

буғланиши

сабаб

бўлади.

Одонтобластлар қатламидаги вакуолизация шу ҳужайралар цитоплазмаси
ва улар орасида йирик ҳажмли вакуолаларнинг ҳосил бўлиши билан
кечади. Ҳужайралараро вакуолаларнинг йириклашиши деформацияни
келтириб чиқаради ва одонтобластлар қатлами узлуксизлигининг
бузилишига ва бу ҳужайралар бир қисмининг нобуд бўлишига олиб
келади. Нобуд бўлган одонтобластлар ўрнида ҳар хил шакл ва
катталикдаги кистали бўшлиқлар ҳосил бўлиши мумкин. П.В.Сиповский
вакуолизация ҳодисасини "одонтобласт ҳужайраларининг физиологик
фаоллигининг у ёки бу босқичидаги биологик мавжудлигининг табиий
шаклидир", яъни бу холат клиник жихатдан соғлом тишда ҳам учраши
мумкинлигини уқтиради. А.А.Маниннинг таъкидлашича вакуолизация
нормал физиологик ҳодиса сифатида ҳам одонтобласт ҳужайраларининг
қариш процессида кузатилади.

Хулоса

: Турли хил шикастловчи омиллар таъсирида одонтобласт

ҳужайраларида вужудга келадиган ўзгаришларни профилактикаси учун
стоматолог беморларни даволаш жараёнида бу омилларнинг таъсирини
йўқотиш ёки камайтириш, шикастланган одонтобластл

Адабиетлар:

1.

Азимова, А. А., Абдухоликов, С. Х., & Бозоров, Х. М. (2023).

ОСЛОЖНЕНИЕ ГЛЮКОКОРТИКОИДНОЙ ТЕРАПИИ У БОЛЬНЫХ САХАРНЫМ
ДИАБЕТОМ, ПЕРЕНЕСШИХ COVID-19. ББК 5я431 М42 Печатается по
решению

Редакционно-издательского

совета

Государственного

гуманитарно-технологического университета, 18.
2.

АЗИМОВА, А. А., & МАЛИКОВ, Д. И. (2022). ПОВРЕЖДЕНИИ

МЯГКОТКАНЫХ СТРУКТУР КОЛЕННОГО СУСТАВА И УЛЬТРАЗВУКОВОЕ
ИССЛЕДОВАНИЕ.

МОЛОДЕЖНЫЙ

ИННОВАЦИОННЫЙ

ВЕСТНИК

Учредители: Воронежский государственный медицинский университет
имени НН Бурденко, 11(2), 10-13.
3.

Азимова, А. А., Маликов, Д. И., & Шайкулов, Х. Ш. (2021).

МОНИТИРОИНГ

ЭТИОЛОГИЧЕСКОЙ

СТРУКТУРЫ

СЕПСИСА

ЗА.

PEDAGOGICAL SCIENCES AND TEACHING METHODS, 48.
4.

Азимова, А. А., & Маликов, Д. И. (2023). ВЫЯВЛЕНИЕ РАКА МОЛОЧНОЙ

ЖЕЛЕЗЫ С ДОБАВЛЕНИЕМ ЕЖЕГОДНОГО СКРИНИНГА УЗИ ИЛИ
ОДНОКРАТНОГО СКРИНИНГОВОГО МРТ К МАММОГРАФИИ У ЖЕНЩИН С
ПОВЫШЕННЫМ РИСКОМ РАКА МОЛОЧНОЙ ЖЕЛЕЗЫ. THE BEST STUDENT
OF THE CIS, 1(1).


background image

SOLUTION OF SOCIAL PROBLEMS IN

MANAGEMENT AND ECONOMY

International scientific-online conference

13

5.

Азимова, А. А., & Маликов, Д. И. (2023). ВЫЯВЛЕНИЕ РАКА МОЛОЧНОЙ

ЖЕЛЕЗЫ С ДОБАВЛЕНИЕМ ЕЖЕГОДНОГО СКРИНИНГА УЗИ ИЛИ
ОДНОКРАТНОГО СКРИНИНГОВОГО МРТ К МАММОГРАФИИ У ЖЕНЩИН С
ПОВЫШЕННЫМ РИСКОМ РАКА МОЛОЧНОЙ ЖЕЛЕЗЫ. THE BEST STUDENT
OF THE CIS, 1(1).
6.

Супхонов, У. У., Файзиев, Х. Ф., Азимова, А. А., & Абдурахмонов, Д. Ш.

(2024). СУЩЕСТВУЮТ СОВРЕМЕННЫЕ МЕТОДЫ ЛИПОСАКЦИИ, КОТОРЫЕ
УСПЕШНО ПРИМЕНЯЮТСЯ ДЛЯ КОНТУРНОЙ ПЛАСТИКИ ТЕЛА. NAZARIY VA
AMALIY FANLARDAGI USTUVOR ISLOHOTLAR VA ZAMONAVIY TA'LIMNING
INNOVATSION YO'NALISHLARI, 1(2), 18-22.

Библиографические ссылки

Азимова, А. А., Абдухоликов, С. Х., & Бозоров, Х. М. (2023). ОСЛОЖНЕНИЕ ГЛЮКОКОРТИКОИДНОЙ ТЕРАПИИ У БОЛЬНЫХ САХАРНЫМ ДИАБЕТОМ, ПЕРЕНЕСШИХ COVID-19. ББК 5я431 М42 Печатается по решению Редакционно-издательского совета Государственного гуманитарно-технологического университета, 18.

АЗИМОВА, А. А., & МАЛИКОВ, Д. И. (2022). ПОВРЕЖДЕНИИ МЯГКОТКАНЫХ СТРУКТУР КОЛЕННОГО СУСТАВА И УЛЬТРАЗВУКОВОЕ ИССЛЕДОВАНИЕ. МОЛОДЕЖНЫЙ ИННОВАЦИОННЫЙ ВЕСТНИК Учредители: Воронежский государственный медицинский университет имени НН Бурденко, 11(2), 10-13.

Азимова, А. А., Маликов, Д. И., & Шайкулов, Х. Ш. (2021). МОНИТИРОИНГ ЭТИОЛОГИЧЕСКОЙ СТРУКТУРЫ СЕПСИСА ЗА. PEDAGOGICAL SCIENCES AND TEACHING METHODS, 48.

Азимова, А. А., & Маликов, Д. И. (2023). ВЫЯВЛЕНИЕ РАКА МОЛОЧНОЙ ЖЕЛЕЗЫ С ДОБАВЛЕНИЕМ ЕЖЕГОДНОГО СКРИНИНГА УЗИ ИЛИ ОДНОКРАТНОГО СКРИНИНГОВОГО МРТ К МАММОГРАФИИ У ЖЕНЩИН С ПОВЫШЕННЫМ РИСКОМ РАКА МОЛОЧНОЙ ЖЕЛЕЗЫ. THE BEST STUDENT OF THE CIS, 1(1).

Азимова, А. А., & Маликов, Д. И. (2023). ВЫЯВЛЕНИЕ РАКА МОЛОЧНОЙ ЖЕЛЕЗЫ С ДОБАВЛЕНИЕМ ЕЖЕГОДНОГО СКРИНИНГА УЗИ ИЛИ ОДНОКРАТНОГО СКРИНИНГОВОГО МРТ К МАММОГРАФИИ У ЖЕНЩИН С ПОВЫШЕННЫМ РИСКОМ РАКА МОЛОЧНОЙ ЖЕЛЕЗЫ. THE BEST STUDENT OF THE CIS, 1(1).

Супхонов, У. У., Файзиев, Х. Ф., Азимова, А. А., & Абдурахмонов, Д. Ш. (2024). СУЩЕСТВУЮТ СОВРЕМЕННЫЕ МЕТОДЫ ЛИПОСАКЦИИ, КОТОРЫЕ УСПЕШНО ПРИМЕНЯЮТСЯ ДЛЯ КОНТУРНОЙ ПЛАСТИКИ ТЕЛА. NAZARIY VA AMALIY FANLARDAGI USTUVOR ISLOHOTLAR VA ZAMONAVIY TA'LIMNING INNOVATSION YO'NALISHLARI, 1(2), 18-22.