SOLUTION OF SOCIAL PROBLEMS IN
MANAGEMENT AND ECONOMY
International scientific-online conference
111
MARKETINGDA REKLAMANING O‘RNI
Xudoyqulova B.M.
Turizm sohasida xizmatlar texnologiyasi
4-bosqich talabasi, ChDPU
Irgashev T. I.
Ilmiy rahbar,
Turizm kafedrasi o‘qituvchisi
Chirchiq Davlat
Pedagogika Universiteti
https://doi.org/10.5281/zenodo.15386087
Annotatsiya:
Zamonaviy dunyoda reklama yetakchi rol o’ynaydi.
Mahsulotni targ’ib qilish vositalarisiz, bizning zamonamizning eng mashhur
brendlari haqida kam odam biladi. Sanoatning boshqa tarmoqlari kabi reklama
ham iqtisodiyot rivojiga hissa qo’shadi, ular faoliyatida yangi mahsulotlar va
tegishli xizmatlarni samarali ilgari surishini ta’minlaydi. Reklamalar bugungi
kunda hayotimizning ajralmas qismiga aylanib ulgurgan. Ulardan tovarlar xarid
qilishda, ish va xizmatlarga buyurtma berishda foydalanamiz. Mazkur maqolada
shu haqida fikr yuritamiz
Kalitso’zlar :
Marketing, reklama, brand imidji, reklama funksiyalari,
marketing tadqiqotlari.
Annotation:
Advertising plays a role in the modern world. Without product
promotion, few people know about the most famous brands of our time.
Advertising, like the management structures of the industry, contributes to the
development of the economy, taking measures to ensure new products and
appropriate supply in their activities. Advertisements have become an integral
part of our lives today. We use them to make purchases, order work and use. We
will think about it in this article.
Keywords:
marketing, advertising, brand image, advertising functions,
marketing research.
Hozirgi vaqtda marketing hal qiluvchi rol o’ynaydi, ayniqsa biznes va
iste’molchilar xatti-harakatlarining doimiy o’zgaruvchan manzarasi bilan.
Bularning barchasi yangi tendentsiyalarga moslashish, mijozlar bilan mazmunli
yo’llar bilan muloqot qilish va maqsadli auditoriyangizga erishish uchun
innovatsion strategiyalarni topishdir.
Reklama marketing sohasida hal qiluvchi rol o’ynaydi va iste’molchilar
bilan muloqot qilish va mahsulot va xizmatlarni ilgari surish uchun kuchli vosita
bo’lib xizmat qiladi. Zamonaviy raqobatbardosh biznes muhitida reklamaning
roli sezilarli darajada rivojlandi, yangi texnologiyalarning paydo bo’lishi va
iste’molchilarning xatti-harakatlarining o’zgarishi kompaniyalarning marketing
SOLUTION OF SOCIAL PROBLEMS IN
MANAGEMENT AND ECONOMY
International scientific-online conference
112
strategiyalariga yondashuvlarini shakllantirdi. Ushbu insho bugungi kunda
marketingda reklamaning asosiy funktsiyalarini o’rganadi va uning iste’molchi
xatti-harakati va brendni idrok etishiga ta’sirini o’rganadi.
Reklama aloqa vositasi sifatida.
Marketingda reklamaning asosiy vazifalaridan biri korxonalar va
iste’molchilar o’rtasida aloqa vositasi bo’lib xizmat qilishdir. Televizion, radio,
bosma va raqamli ommaviy axborot vositalari kabi turli kanallar orqali reklama
beruvchilar o’z mahsulotlari va xizmatlari haqidagi xabarlarni maqsadli
auditoriyaga etkazishlari mumkin. Samarali reklama kampaniyalari
iste’molchilar e’tiborini jalb qilish, brend xabardorligini yaratish va ularning
xarid qilish qarorlariga ta’sir qilish uchun mo’ljallangan. Ijodiy va ishonarli
xabarlardan foydalangan holda, reklama beruvchilar o’z mahsulotlarining noyob
qiymat taklifini etkazishlari va o’zlarini bozordagi raqobatchilardan farqlashlari
mumkin.
Iste’molchilarning xulq-atvoriga ta’siri
Reklama iste’molchilarning xatti-harakatlarini shakllantirishda va sotib
olish qarorlariga ta’sir qilishda muhim rol o’ynaydi. Maqsadli reklama
kampaniyalari orqali korxonalar o’z mahsulotlariga talabni yaratishi va
iste’molchilarni jalb qilishi mumkin. Iste’molchi tushunchalari va bozor
tadqiqotlaridan foydalangan holda, reklama beruvchilar o’zlarining xabarlarini
muayyan auditoriya segmentlari bilan rezonanslash va ularning ehtiyojlari va
afzalliklarini qondirish uchun moslashtirishlari mumkin. Samarali reklama
iste’molchilarning qarashlari, munosabati va sotib olish niyatlariga ta’sir
ko’rsatishi mumkin, natijada biznesning savdosi va daromadini oshiradi.
Brend idroki va imidji
Reklama brendni idrok etish va imidjini shakllantirish va boshqarishda hal
qiluvchi rol o’ynaydi. Yaxshi ishlab chiqilgan reklama kampaniyasi korxonalarga
kuchli brend identifikatorini o’rnatishga, o’zlarining brend qadriyatlarini
etkazishga va iste’molchilar bilan hissiy aloqalarni o’rnatishga yordam beradi.
Reklama sa’y-harakatlarida brend xabarlari va vizual elementlarni doimiy
ravishda kuchaytirish orqali kompaniyalar brendni eslab qolish va maqsadli
auditoriya orasida tan olinishini kuchaytirishi mumkin. Ijobiy brendni idrok
etish brendga sodiqlikni oshirishga, mijozlarni ushlab turishga va targ’ibotga
olib kelishi mumkin, bu esa raqobatbardosh bozorda biznes uchun uzoq
muddatli muvaffaqiyatga olib keladi. Reklama marketingning muhim qismidir.
Reklama - reklama ob’ektiga e’tiborni qaratish, unga qiziqish uyg’otish yoki
bozorga olib chiqish maqsadida turli yo’llar bilan ma’lumotlarni omma orasida
SOLUTION OF SOCIAL PROBLEMS IN
MANAGEMENT AND ECONOMY
International scientific-online conference
113
tarqatishdir. Aniqrog’i, reklamani sotishni rag’batlantiruvchi marketing faoliyati
turlaridan biri deb atash mumkin. Yirik korxonalarda ko’pincha reklama
bo’yicha mutaxassislar ishlaydi, ularning roli ishlab chiqarishni rag’batlantirish
va sotish tendentsiyalarini boshqarishdir. Ularning asosiy yo’nalishi reklama
byudjeti hajmini va sotish xarajatlari hajmini aniqlashdir. Reklama bo’yicha
mutaxassislarning rahbarligi bilan dizaynerlar iste’molchilar eslab qoladigan va
tan oladigan brendlarni ishlab chiqadilar. Reklamasiz kelajak marketing uchun
porlamaydi. Boshqacha aytganda, reklama bozor munosabatlarini iqtisodiy
makonga integratsiyalashning asosiy vositasi hisoblanadi. Samarali reklama
marketingni boshqarishga ko’p foyda keltiradi. Birinchidan, bu korxonalar
uchun savdo va daromadni sezilarli darajada oshirishi mumkin. Katta
auditoriyani qamrab olish va o’z takliflarining qiymatini namoyish etish orqali
korxonalar yangi mijozlarni jalb qilishlari va takroriy xaridlarni
rag’batlantirishlari mumkin. Yaxshi amalga oshirilgan reklama kampaniyalari
sarmoyadan sezilarli daromad keltirishi mumkin.
Ikkinchidan, reklama kuchli brend imidjini va mijozlarning sodiqligini
shakllantirishga yordam beradi. Doimiy xabar almashish va ijodiy kampaniyalar
brendning obro’sini oshirishi va iste’molchilar bilan hissiy aloqa o’rnatishi
mumkin. Iste’molchilar ijobiy tajribalarni brend bilan bog’lashsa, ular unga sodiq
qolishlari va brendning himoyachisiga aylanishlari mumkin.
Nihoyat, reklama bozorda raqobatbardosh ustunlikka erishish uchun
zarurdir. Bugungi to’yingan bozorda korxonalar o’zlarini raqobatchilardan
farqlashlari kerak. Samarali reklama korxonalarga o’zlarining noyob savdo
nuqtalarini ta’kidlash, iste’molchilar e’tiborini jalb qilish va o’z sohalarida
etakchilar sifatida o’zini namoyon qilish orqali ajralib turishiga yordam beradi.
Reklamaning beshta funksiyasi
Agar kompaniya sotmoqchi bo’lgan aniq mahsulotga ega bo’lsa, ular
potentsial mijozlarga o’z mahsuloti haqida ma’lumot berish yo’llarini topishlari
kerak. Ular sut va non sotib olish uchun do’konga borganlarida tasodifan
mahsulotni topib olgan odamlarga ishonishlari mumkin, ammo bu ko’pchilikni
jalb qilish va ularni sotib olishni xohlashning eng samarali usuli emas. Aksariyat
kompaniyalar potentsial mijozlarga o’z mahsuloti mavjudligi va mavjud
ekanligini aytish uchun reklamadan foydalanadilar.
Reklamaning beshta funksiyasi:
Axborot berish
Ta’sir qilish
Aniqlikni oshirish
SOLUTION OF SOCIAL PROBLEMS IN
MANAGEMENT AND ECONOMY
International scientific-online conference
114
Qiymat qo’shish
Boshqa harakatlar
Xulosa shuki, reklamaning funktsiyalarini quyidagicha umumlashtirish
mumkin:
1) Mahsulotlar va xizmatlarning to’liq ta’rifini berish orqali xabardorlikni
oshirish
2) Ishontirish usullarini qo’llash orqali munosabatni o’zgartirish va ularga
ta’sir qilish uchun reklama o’ynaydi bu jarayonda muhim rol o’ynaydi.
3) aqliy tasvirni yaratish. Reklama masalalar bo’yicha taassurotlar va aqliy
mulohazalarni yaratishga yordam beradi va muhim bilim va g’oyalarni o’z
hissasini qo’shish va taklif qilish orqali tinglovchilar ongida mavzular.
4) mazmunli va notijorat xizmat ko’rsatish muassasalari va tashkilotlarini
joriy etish oluvchining ishlab chiqaruvchi korxona haqida etarlicha ma’lumotga
ega bo’lishi, ularning ahamiyati haqida jamoatchilikni xabardor qilish.
jamiyatdagi roli va tomoshabinlar va tomoshabinlar o’rtasida yashirin
ijtimoiy aloqalarni o’rnatish maqsadlarini tushuntiradi ta’sir nuqtasi.
5) orqali aholining katta qatlamini qamrab olgan holda zarur qamrovga
erishish
reklama kommunikatsiyalaridan foydalanish.
6) Ma’lumot berish: Kerakli ma’lumotlarni taqdim etish orqali oluvchi
mavzu bilan tanishtiriladi reklama materiali, ularni qochib ketish uchun uni
izlash muammosidan xalos qiladi.
7) Ishontirish: reklamaning maqsadi shunchaki xabardorlikni yaratish yoki
yordam berishdan tashqarida xabar mavzusini tushunish.
8) Qiymati yoki ahamiyatini qo’shish, chunki reklama kommunikatsiyasi
uni pasaytirishga intiladi auditoriyani reklamadan xabardor qilish orqali
reklama qilinayotgan mavzuning ahamiyati va qiymati materialning qiymati.
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati:
1.
McCharty, Basic Marketing: A Managerial Approach -(1964), 32-65 р.
2.
H.
Meffert,
Marketing:
Grundlagen
marktorientierter
Unternehmensführung, 9th. ed. Wies- baden (Ger.)-(2000), 365 р.
3.
D. Chaffey, F. Ellis-Chadwick, R. Mayer, K. Johnston, Internet Marketing:
Strategy, Implementation and Practice. Pearson Education, 2006.
4.
Ye. I. Boyev, Reklama kak sotsiokul'turnoye yavleniye v sisteme sotsial'noy
kommunikatsii : avtoref. dis. kand. sotsiol. nauk / Yevgeniy Ivanovch Boyev ;
Kur. gos. tekhn. un-t. — Kursk, 2005. — 23 c O.U. .
5.
F. Mukhtasarov, Klassifikatsiya i
SOLUTION OF SOCIAL PROBLEMS IN
MANAGEMENT AND ECONOMY
International scientific-online conference
115
6.
prodvizheniye razlichnykh tipov informatsionnogo produkta metodami
internet marketinga v malom i srednem biznese // Vestnik MFYUA. 2017. No2. –
s. 112-127.
7.
F.K. Kotler, Osnovy marketinga/ Kotler F.K // M: Izdatel'skiy dom
«Vil'yams», 2009-356s
