T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
63-son_2-to’plam_Iyun-2025
202
ISSN:3030-3613
ANDIJON VILOYATI IQTISODIYOTINI RIVOJLANISHIDA YENGIL
SANOAT KORXONALARINING O‘RNI
Qaxxorov Shoxrux Shavkatjon o’g’li
Andijon Davlat Texnika Instituti
Iqtisodiyot kafedrasi assistenti,
Mirg’oziyev Alisher Ibrohimjon o’g’li
Andijon Davlat Texnika Instituti
Muhandislik iqtisodiyoti va boshqaruv
fakulteti Iqtisodiyot yo’nalishi talabasi
Annotatsiya:
Ushbu maqolada Andijon viloyati iqtisodiyotining rivojlanishida
yengil sanoat korxonalarining o‘rni o‘rganiladi. Statistik ma’lumotlar asosida ishlab
chiqarish hajmi, korxonalar soni, ish o‘rinlari va eksport salohiyati tahlil qilinadi.
Tarmoq rivojining asosiy omillari va muammolari ko‘rsatiladi.
Kalit so’zlar:
Andijon viloyati, yengil sanoat, iqtisodiy o‘sish, ishlab chiqarish,
eksport
Aаннотация:
В статье изучается роль предприятий легкой
промышленности в развитии экономики Андижанской области. На основе
статистических данных анализируются объемы производства, количество
предприятий, рабочие места и экспортный потенциал.
Определены основные факторы и проблемы развития отрасли.
Ключевые слова:
Андижанская область, легкая промышленность,
экономический рост, производство, экспорт
Abstract:
This article examines the role of light industry enterprises in the
economic development of the Andijan region. It analyzes production volume, the
number of enterprises, employment, and export potential based on statistical data. Key
factors and challenges of industry development are identified.
Keywords:
Andijan region, light industry, economic growth, production,
export.
Kirish
Yengil sanoat – bu to‘qimachilik, tikuvchilik, poyabzal, charm, mo‘yna va
boshqa iste’mol mahsulotlarini ishlab chiqarishga ixtisoslashgan sanoat tarmoqlarining
majmuasidir. Ushbu tarmoqlar aholining kundalik ehtiyojlarini qondirish, yangi ish
o‘rinlari yaratish va eksport salohiyatini oshirishda muhim rol o‘ynaydi. Andijon
viloyati, O‘zbekistonning sanoatlashgan hududlaridan biri sifatida, yengil sanoatning
rivojlanishida yetakchi o‘rin egallaydi (1). Ushbu maqolada Andijon viloyatida yengil
sanoat korxonalarining iqtisodiy o‘sishga qo‘shgan hissasi tahlil qilinadi.
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
63-son_2-to’plam_Iyun-2025
203
ISSN:3030-3613
Metodologiya
Tadqiqotda quyidagi metodlar qo‘llanildi:
Statistik tahlil:
Andijon viloyati statistika boshqarmasi va boshqa rasmiy
manbalardan olingan ma’lumotlar asosida yengil sanoatning rivojlanish
dinamikasi tahlil qilindi (2).
Solishtirma tahlil:
Yengil sanoatning boshqa sanoat tarmoqlari bilan
solishtirilgan holda iqtisodiy o‘sishga qo‘shgan hissasi baholandi.
Hududiy tahlil:
Viloyatning turli tumanlarida yengil sanoat korxonalarining
joylashuvi va ularning iqtisodiy faolligi o‘rganildi (3).
Natijalar
1. Yengil sanoatning ishlab chiqarish hajmi
2024-yilning yanvar oyida Andijon viloyatida to‘qimachilik mahsulotlari ishlab
chiqarish hajmi 488,2 mlrd. so‘mni tashkil etib, bu umumiy sanoat ishlab
chiqarishining 17,1% ini tashkil etdi (4). Bu ko‘rsatkich 2023-yilga nisbatan 22% ga
o‘sdi.
2. Korxonalar soni va ularning hududiy taqsimoti
Andijon viloyatida 2024-yil holatiga ko‘ra, 10 975 ta sanoat korxonasi ro‘yxatdan
o‘tgan bo‘lib, ulardan 5 510 tasi faoliyat yuritmoqda (5). Ushbu korxonalarning 27% i
Andijon shahrida, 11,3% i Andijon tumanida, 9,1% i Asaka tumanida joylashgan (5).
3. Ish o‘rinlari va eksport salohiyati
Yengil sanoat korxonalari viloyatda minglab ish o‘rinlarini yaratmoqda, ayniqsa
to‘qimachilik va tikuvchilik korxonalari ayollar bandligini ta’minlashda muhim rol
o‘ynaydi (6). Bundan tashqari, yengil sanoat mahsulotlari viloyat eksportining muhim
qismini tashkil etadi (7).
Munozara
Yengil sanoat Andijon viloyatining iqtisodiy rivojlanishida strategik ahamiyatga
ega. Ushbu tarmoqning rivojlanishi quyidagi omillar bilan bog‘liq:
Xom ashyo bazasi:
Viloyatda paxta yetishtirishning yuqori darajasi
to‘qimachilik sanoatining rivojlanishiga zamin yaratadi (8).
Infratuzilma:
Sanoat zonalari va logistika markazlarining mavjudligi
korxonalar faoliyatini qo‘llab-quvvatlaydi (9).
Investitsiyalar:
Davlat tomonidan yengil sanoatga yo‘naltirilgan
investitsiyalar korxonalar soni va ishlab chiqarish hajmining oshishiga olib
keldi (10).
Biroq, ayrim muammolar ham mavjud:
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
63-son_2-to’plam_Iyun-2025
204
ISSN:3030-3613
Texnologik yangilanish:
Ba’zi korxonalarda zamonaviy texnologiyalarning
yetishmasligi raqobatbardoshlikni pasaytiradi (11).
Kadrlar malakasi:
Malakali ishchi kuchining yetishmasligi ishlab chiqarish
samaradorligiga salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda (12).
Xulosa
Andijon viloyatida yengil sanoat korxonalari iqtisodiy o‘sish, bandlik va eksport
salohiyatining oshishida muhim rol o‘ynaydi. Ushbu tarmoqning yanada rivojlanishi
uchun quyidagi choralar zarur:
Texnologik modernizatsiya:
Korxonalarda zamonaviy texnologiyalarni joriy
etish (13).
Kadrlar tayyorlash:
Malakali ishchi kuchini tayyorlash va qayta tayyorlash
dasturlarini kengaytirish (14).
Eksportni rag‘batlantirish:
Yengil sanoat mahsulotlarini xorijiy bozorlarga
chiqarishni qo‘llab-quvvatlash (15).
Bu choralar yengil sanoatning viloyat iqtisodiyotidagi o‘rnini yanada
mustahkamlashga xizmat qiladi.
Foydalanilgan adabiyotlar
1.
Yengil sanoat. Vikipediya.
https://uz.wikipedia.org/wiki/Yengil_sanoat
2.
Andijon
viloyati
statistika
boshqarmasi.
https://www.andstat.uz/uploads/docs/2024.01sanoatt.pdf
3.
Andijon viloyatining besh yillik ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishi. Review.uz.
https://review.uz/uz/post/infografika-socialno-ekonomicheskoe-razvitie-
andijanskoy-oblasti-za-pyat-let
4.
Andijon viloyatida sanoat ishlab chiqarishi statistikasi, 2024-yil yanvar.
https://www.andstat.uz/uploads/docs/2024.01sanoatt.pdf
5.
Tsue.uz. Sanoat korxonalarining iqtisodiy salohiyatini oshirish yo‘llari (Andijon
viloyati misolida). https://ebook.tsue.uz/public/ebooks/sanoat-korxonalarining-
iqtisodiy-salohiyatini-oshirish-yo-llari-%28andijon-viloyati-misolida
6.
Andijon viloyati mehnat resurslari hisobotlari.
7.
CyberLeninka. Andijon viloyati iqtisodiy tarmoqlaridagi tarkibiy o‘zgarishlar.
https://cyberleninka.ru/article/n/andijon-viloyati-iqtisodiy-tarmoqlaridagi-tarkibiy-
va-hududiy-o-zgarishlar-hamda-o-sish-qutblari
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
63-son_2-to’plam_Iyun-2025
205
ISSN:3030-3613
8.
O‘zbekiston paxtachilik sohasi statistikasi. Stat.uz. https://stat.uz/oz
9.
Andijon viloyati infratuzilma loyihalari.
10.
Investitsiya dasturlari. Invest.gov.uz. https://invest.gov.uz/uz
11.
Innovatsion rivojlanish agentligi. https://mininnovation.uz/uz
12.
O‘zbekiston Respublikasining Kadrlar tayyorlash milliy dasturi. Lex.uz.
https://lex.uz/docs/
13.
Yuqori texnologiyalarni joriy etish bo‘yicha davlat dasturi. Lex.uz.
14.
Mehnat vazirligi malaka oshirish dasturlari.
15.
Eksportni rag‘batlantirish agentligi.
