T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
59-son_4-to’plam_Aprel-2025
95
ISSN:3030-3613
PROFESSIONAL TA'LIMDA AMALIY GIMNASTIKANING AHAMIYATI
Saidg'aniyev Saidaxmad Oybek o'g'li
ADPI, Ijtimoiy va amaliy fanlar fakulteti
Jismoniy madaniyat kafedrasi o'qituvchisi.
Jalolova Matluba Avazbek qizi
ADPI, Ijtimoiy va amaliy fanlar fakulteti xotin qizlar
sporti yo'nalishi 3-bosqich talabasi.
Annotatsiya:
Mazkur maqolada professional ta’lim muassasalarida jismoniy
tarbiya mashg‘ulotlari doirasida amaliy gimnastika mashqlaridan foydalanishning
o‘quvchilar salomatligi va kasbiy tayyorgarligiga ta’siri o‘rganilgan. Tadqiqot
davomida amaliy gimnastikaning jismoniy rivojlanishga, harakat koordinatsiyasiga va
ish unumdorligiga ijobiy ta’siri ilmiy asoslangan. Mazkur maqola professional ta’lim
tizimida amaliy gimnastika vositalaridan samarali foydalanish yo‘llarini tavsiya qiladi.
Kalit so‘zlar:
amaliy gimnastika, professional ta’lim, jismoniy tarbiya, sog‘lom
turmush tarzi, harakat faoliyati, kasbiy tayyorgarlik.
Аннотация:
В статье рассматривается влияние использования
практических гимнастических упражнений на занятиях по физическому
воспитанию в профессиональных образовательных организациях на здоровье и
профессиональную подготовку студентов. Исследование научно обосновало
положительное влияние прикладной гимнастики на физическое развитие,
координацию движений и производительность труда. В статье рекомендуются
пути
эффективного
использования
практического
гимнастического
оборудования в системе профессионального образования.
Ключевые
слова:
прикладная
гимнастика,
профессиональное
образование, физическое воспитание, здоровый образ жизни, двигательная
активность, профессиональная подготовка.
Abstract:
This article studies the impact of the use of applied gymnastics
exercises in physical education classes in vocational educational institutions on the
health and professional training of students. The study has scientifically proven the
positive impact of applied gymnastics on physical development, coordination of
movements and productivity. This article recommends ways to effectively use applied
gymnastics equipment in the vocational education system.
Keywords:
applied gymnastics, vocational education, physical education,
healthy lifestyle, physical activity, professional training.
KIRISH
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
59-son_4-to’plam_Aprel-2025
96
ISSN:3030-3613
Bugungi kunda professional ta’lim muassasalarida o‘quvchilarning sog‘lom
turmush tarzini shakllantirish, ularni jismonan sog‘lom va bardam etib tarbiyalash
muhim vazifalardan biri hisoblanadi. Amaliy gimnastika esa bu jarayonda samarali
vosita bo‘lib xizmat qilmoqda. U nafaqat tananing umumiy jismoniy rivojlanishini
ta’minlaydi, balki o‘quvchilarning kasbiy faoliyatga tayyorgarlik darajasini ham
oshiradi.
MUHOKAMA
Hozirgi kunda jamiyat taraqqiyoti, ishlab chiqarish va xizmat ko‘rsatish
sohalarining jadal rivojlanishi professional ta’lim tizimiga yangi vazifalarni
yuklamoqda. Faol mehnatga tayyor, sog‘lom, jismoniy va psixologik barqaror
kadrlarni tayyorlash professional ta’limning asosiy vazifalaridan biridir. Bu borada
amaliy gimnastika muhim o‘rin tutadi. Amaliy gimnastika — bu inson organizmini
harakatlantirish, jismoniy holatini yaxshilash va ish faoliyatini samarali bajarishga
tayyorlashga qaratilgan mashqlar yig‘indisidir.
Amaliy gimnastikaning mazmuni va mohiyati
Amaliy gimnastika ish joyida yoki o‘quv muassasasida qisqa muddatli jismoniy
mashqlar majmuasi bo‘lib, u tana mushaklarini faollashtirish, qon aylanishini
yaxshilash, charchoqni kamaytirish va sog‘lom holatni saqlab turishga qaratilgan. Bu
mashqlar oson, murakkab bo‘lmagan harakatlardan iborat bo‘lib, maxsus sport
uskunalarini talab qilmaydi va har kim uchun qulaydir.
Professional ta’limda amaliy gimnastikaning vazifalari
Professional ta’lim muassasalarida amaliy gimnastika quyidagi vazifalarni
bajaradi:
- Sog‘lom turmush tarzini shakllantirish – O‘quvchilarda jismoniy faollikni
odatga aylantiradi.
- Ishga layoqatlilikni oshirish – Kasbga tayyorlanayotgan yoshlarning jismoniy
imkoniyatlarini kengaytiradi.
- Profilaktik ta’sir ko‘rsatish – Orqa og‘rig‘i, mushak zo‘riqishi, holsizlik kabi
muammolarni oldini oladi.
- Tashkiliy intizomni kuchaytirish – Guruhda bajariladigan jismoniy mashqlar
o‘quvchilarda tartib va javobgarlikni shakllantiradi.
Kasbiy yo‘nalishlarda amaliy gimnastika ahamiyati
Texnik va ishchi kasblarda
Santexnik, elektromontyor, payvandchi kabi kasblarda jismoniy yuklama katta
bo‘ladi. Uzoq vaqt tik turish, og‘ir jismoniy ishlarni bajarish organizmga kuchli ta’sir
ko‘rsatadi. Amaliy gimnastika esa mushaklarni chiniqtiradi, qon aylanishini
yaxshilaydi va ish paytida yuzaga keladigan charchoqni kamaytiradi.
Xizmat ko‘rsatish sohalarida
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
59-son_4-to’plam_Aprel-2025
97
ISSN:3030-3613
Oshpaz, sartarosh, tikuvchi kabi kasblarda tana holatini to‘g‘ri ushlash,
harakatlarni aniq va qulay bajarish zarur. Gimnastika esa tana muvozanatini saqlash va
mushaklarni bo‘shashtirishda foydali hisoblanadi.
Kompyuter texnologiyalariga asoslangan kasblarda
Kompyuter operatorlari, grafik dizaynerlar, muhandis dasturchilar ko‘p vaqt
o‘tirgan holda ishlaydi. Amaliy gimnastika orqa va bo‘yin mushaklari zo‘riqishini
kamaytiradi, ko‘z va asab tizimini himoya qiladi.
Pedagogik jarayonda amaliy gimnastikaning joriy etilishi
Amaliy gimnastikani darslar orasidagi tanaffusda yoki darsdan oldin joriy etish
o‘quvchilar faoliyatini yaxshilaydi. Quyidagi shakllarda amalga oshirilishi mumkin:
- Dars oldi gimnastikasi – organizmni darsga tayyorlash.
- Ish paytidagi mashqlar – darsda charchoqni kamaytirish.
- Tanaffusdagi mashqlar – diqqatni tiklash va faoliyatni davom ettirishga yordam
beradi.
Amaliy gimnastika orqali erishiladigan natijalar
- O‘quvchilarning jismoniy rivojlanishi yaxshilanadi.
- Mehnat unumdorligi oshadi.
- Stress darajasi kamayadi.
- Sog‘lom muhit shakllanadi.
- Tashabbuskorlik va faoliyatga layoqat oshadi.
Olingan natijalar shuni ko‘rsatadiki, amaliy gimnastika professional ta’limda
nafaqat sog‘liqni mustahkamlovchi, balki kasbiy mehnatga tayyorgarlikni oshiruvchi
samarali vosita bo‘la oladi. Bu jarayon o‘quvchilarda ish joyidagi to‘g‘ri harakatlarni
shakllantirish, stressga chidamlikni oshirish va jamoada ishlash malakalarini
rivojlantiradi.
XULOSA
Amaliy gimnastika professional ta’lim tizimida jismoniy va ruhiy salomatlikni
mustahkamlash, mehnatga tayyorgarlik darajasini oshirish va sog‘lom hayot tarzini
shakllantirishda muhim vosita hisoblanadi. Uni muntazam ravishda o‘quv jarayoniga
tatbiq etish orqali nafaqat o‘quvchilarning salomatligini mustahkamlash, balki kasbiy
faoliyatda muvaffaqiyatli bo‘lishlariga ham zamin yaratiladi.
Professional ta’limda amaliy gimnastika mashg‘ulotlarini tizimli yo‘lga qo‘yish,
o‘quvchilar salomatligi va kasbiy faoliyatga tayyorgarligini oshirishda muhim omil
hisoblanadi. Bunday mashqlar mehnat unumdorligini ko‘tarish, jismoniy holatni
saqlash hamda kasbiy jarohatlarning oldini olishda katta ahamiyatga ega.
Har bir professional ta’lim muassasasida haftada kamida 2 marta amaliy
gimnastika mashg‘ulotlarini tashkil etish.
O‘quv dasturlariga kasbga yo‘naltirilgan harakatli mashqlarni kiritish.
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
59-son_4-to’plam_Aprel-2025
98
ISSN:3030-3613
Pedagoglar va jismoniy tarbiya o‘qituvchilari uchun amaliy gimnastika
bo‘yicha maxsus treninglar o‘tkazish.
O‘quvchilarning jismoniy holatini baholovchi monitoring tizimini yaratish.
Adabiyotlar.
1.
И.И Маргунова Гимнастика ва уни ўқитиш методикаси. Ўқув қўлланма. 2013
йил Тошкент “ILM ZIYO”
2.
Tursunpulatovich, M. N. (2022). ACTIVE FORMS OF REST FOR INCREASING
THE WORKABILITY OF GYMNASTS. Modern Journal of Social Sciences and
Humanities,
4,
183–185.
Retrieved
https://mjssh.academicjournal.io/index.php/mjssh/article/view/97
3.
Navruz, M. (2022). FEATURES OF PSYCHOLOGICAL PREPARATION OF
GYMNASTS. Modern Journal of Social Sciences and Humanities, 4, 186–188.
Retrieved from
https://mjssh.academicjournal.io/index.php/mjssh/article/view/98
4.
ВЛИЯНИЕ ФИЗИЧЕСКОЙ ПОДГОТОВКИ НА ИНТЕНСИВНОСТЬ
ТРЕНИРОВКИ Мухаммадиев Н.Т. Молодой ученый. 2021. № 27 (369). С. 281-
283.
5.
ВЛИЯНИЕ ЭЛЕМЕНТОВ ХУДОЖЕСТВЕННОЙ ГИМНАСТИКИ НА
ВЫПОЛНЕНИЕ ТРЕНЕРОВОЧНЫХ НАВЫКОВ И УМЕНИЙ Мухаммадиев
Н.Т. Мировая наука. 2021. № 7 (52). С. 59-63.
6.
Хasanov Ilyos Tuychievich. (2022). Development Stages and Characteristics of The
History of Physical Education. Journal of Pedagogical Inventions and Practices, 5,
96–99. Retrieved from
https://zienjournals.com/index.php/jpip/article/view/813
7.
Xasanov, I. T., & Sodiqova, D. B. (2022). Specific ways to develop physical activity
in preschool children. Miasto Przyszłości, 24, 20-25. 8. Tuychievich, H. I. . (2022).
Paralympic Sports Competitions - A Field of Courage and Courage!. International
Journal
of
Culture
and
Modernity,
17,
474–477.
Retrieved
from
https://ijcm.academicjournal.io/index.php/ijcm/article/view/371
8.
Hasanov I.T. (2022) ORGANIZATIONAL BASIS OF PHYSICAL EDUCATION
OF CHILDREN IN PRESCHOOL EDUCATIONAL INSTITUTIONS Pindus
Journal
of
Culture,
Literature,
and
ELT
2(6)
https://literature.academicjournal.io/index.php/literature/article/view/434
