Jild 59 № 4 (2025)
Maqolalar
GIDRODINAMIKADAGI STATSIONAR MASALALAR
Annotatsiya: Ushbu maqolada gidrodinamikaning statsionar masalalari,
xususan, vaqt o'tishi bilan suyuqlik xususiyatlari o'zgarmaydigan holatlar ko'rib
chiqilgan. Maqolada uzluksizlik tenglamasi, Navye-Stoks tenglamalari va Bernulli
tenglamalari kabi asosiy matematik modellar yoritilgan. Shuningdek, potentsial oqim
nazariyasi, Gagen-Puazey va Kuett oqimlari kabi aniq misollar va ularning matematik
formulalari batafsil keltirilgan. Hisoblash gidrodinamikasi (CFD) va uning sun'iy
intellekt bilan integratsiyasi haqida yangi ilmiy yutuqlar va amaliy qo'llanilishiga
misollar berilgan. Muhandislik va ekologik sohalarda qo'llanish imkoniyatlari grafik
va diagrammalar orqali aniqlashtirilgan.
PSIXOLOGIK-PEDAGOGIK YONDASHUVLAR ASOSIDA TA’LIM SIFATINI OSHIRISH YO‘LLARI
Annotatsiya: Ushbu maqolada ta’lim sifatini oshirishda psixologik-pedagogik
yondashuvlarning roli chuqur tahlil qilingan. Unda o‘quvchi shaxsini rivojlantirish,
individual yondashuvlar, zamonaviy ta’lim texnologiyalarining psixologik asoslari,
raqamli vositalar, differensial va inklyuziv ta’lim usullarining samaradorligi yoritilgan.
Shuningdek, o‘qituvchi, ota-ona va psixologlar o‘rtasidagi hamkorlik orqali ta’lim
jarayonining yaxlit va samarali tashkil etilishi asoslab berilgan.
INTELLIGENT SOFTWARE FOR CONTROLLING ROBOTIC SYSTEMS USING VIRTUAL MODELING
Abstract: In the evolving landscape of robotics and automation, the need for
intelligent software that enables autonomous, adaptive, and efficient robot behavior is
becoming increasingly vital. This research explores the design and development of
intelligent control software for mobile robotic systems, emphasizing virtual modeling
and simulation as key tools in the development process. Utilizing the CoppeliaSim Edu
environment, a three-wheeled mobile robot was modeled, simulated, and equipped
with multiple sensory modules including infrared proximity sensors, color detection
units, and timing mechanisms. The robot operates in both manual and autonomous
modes and is governed by a custom-designed user interface that allows real-time
parameter adjustments, path planning, and command sequencing. The simulation
environment not only provides a low-cost, safe, and flexible platform for testing and
analysis but also serves as a bridge between theoretical algorithm development and
practical robotic deployment. The robot's behavior was governed by mathematical
models that consider sensor feedback for dynamic navigation, wall-following, and
obstacle avoidance. The system's performance was evaluated using visual trajectory
analysis, tabulated motion parameters, and sensor response graphs. The findings
demonstrate the viability of using virtual prototyping as a core part of robotic system
design, allowing for rapid iteration and refinement. Moreover, the modular architecture
of the system supports further integration with machine learning techniques such as
reinforcement learning, enabling advanced autonomous behavior. This research
contributes to the growing field of intelligent mechatronic system design and provides
a strong foundation for continued exploration in both academic and industrial settings.
KAM TA’MINLANGAN OILALARGA PSIXOLOGIK XIZMATNING AHAMIYATI
Annotatsiya: Kam ta’minlangan oilalar jamiyatning muhim qismini tashkil
etadi. Ularning ijtimoiy-iqtisodiy sharoitlari ko'pincha qiyin bo'lib, bu esa oilalarning
ruhiy salomatligi va farovonligiga salbiy ta'sir ko'rsatadi. Psixologik xizmatlar bu
oilalarga yordam berish, ularning ruhiy holatini yaxshilash va ijtimoiy integratsiyasini
ta'minlashda muhim rol o'ynaydi. Ushbu maqolada kam ta’minlangan oilalarga
psixologik xizmatlarning ahamiyati, ularning ruhiy salomatlikka ta'siri va ijtimoiy
muammolarni hal qilishdagi roli haqida ma'lumotlar berilgan.
BO‘LAJAK OFITSERLARDA HARBIY – VATANPARVARLIK TUYG‘USINI RIJOJLANTIRISHNING PEDAGOGIK JIHATLARI
O‘zbekiston Respublikasi mustaqillikka erishgan ilk kunlardanoq mamlakatimiz
hukumati tomonidan mudofaa tizimini barpo etish, professional asosdagi armiyani
shakllantirish, uning tarkibini yuqori malakali, kasbiy mahorat va jangovar qobiliyatga
ega bo‘lgan, o‘z individual-shaxsiy, ijtimoiy xususiyatlar bilan harbiy kasb talablariga
javob bera oladigan professional kadrlar-shartnoma asosidagi harbiy xizmatchilar bilan
ta’minlash masalasiga katta e’tibor qaratib kelinmoqda. Respublikamiz Prezidenti-
Qurolli Kuchlar Oliy Bosh Qo‘mondoni Sh.M.Mirziyoev mamlakatimiz armiyasi
nafaqat infrastrukturasi, qurol-yarog‘ va harbiy texnika hamda miqdori jihatdan, balki
mamlakat mudofaa qobiliyatining muhim omillaridan bo‘lmish shaxsiy tarkibning sifat
jihatdan tezkor jangovar salohiyat va qobiliyatga ega bo‘lishi lozimligi haqida
bildirgan fikri, lakatimizda harbiy sohada olib borilayotgan islohotlar-Qurolli
Kuchlarimizni aynan shartnoma asosidagi harbiy xizmatchilar bilan
butlash(komplektlash)ga qaratilgan chora-tadbirlarni amalga oshirishda asos bo‘lib
xizmat qilmoqda. Shu o‘rinda bo‘lajak ofitserlar vatanparvarlik tarbiyasining
nazariyasi va amaliyotini o‘zlashtirish, ularni harbiy xizmatga, o‘z Vatani -
O‘zbekiston Respublikasini himoya qilishdagi burchlarini bajarishga har tomonlama
tayyorlash - o‘quv yurtlari pedagogik jamoalarining muhim vazifalaridan birligini
belgilab berildi.
MIGRATION MOVEMENTS AND THEIR SCIENTIFIC ANALYSIS
Abstract: This article discusses about the movement of people around the world,
focusing on migration movement, which is characterized by extreme diversity. It analyzes
the scientific views of scientists regarding the reasons motivating migration, psychological
characteristics of a person and given authors conclusion.
TERMINOLOGICAL ANALYSIS OF THE POPULATION MIGRATION PROCESS
Annotation. The article examines the development of population migration and
lists the stages of this process as proposed by scholars. Additionally, it analyzes
definitions of the term "migration" provided by both domestic and foreign researchers
and presents the author's own definition.
TADBIRKORLIK SUBYEKTLARINING BARQARORLIK REYTINGINI ANIQLASHNI TAKOMILLASHTIRISH MASALALARI
Annotatsiya: Maqolada tadbirkorlik subyektlarini reytingini aniqlashda
koʻrsatkichlar tizimini shakllantirish, faoliyat samaradorligiga baho berishning oʻziga
xos jihatlari aniq biznes subyekti misolida yoritib berilgan. Tadbirkorlik subyektining
faoliyatiga baho berishning yoʻllari atroflicha muhokama qilingan. Tadbirkorlik
subyekti faoliyati tahlilidagi munozarali masalalarga mualliflik tavsiyalari taklif
etilgan. Taklif etilgan tavsiyalar asosida tadbirkorlik subyektining barqarorlik
reytingini belgilashda muhim koʻrsatkichlar belgilab berilgan.
FARZAND TARBIYASIDA ZO’RAVONLIK OQIBATLARI
Annotatsiya: Mazkur maqolada farzand tarbiyasida ota-onalarning roli va
bolalarga nisbatan zo’ravonlikning oqibatlari yoritib berilgan.
INKLYUZIV SINFDA ALIHIDA TA’LIMGA EHTIYOJI BO‘LGAN O‘QUVCHILARNI PSIXOLOGIK QO‘LLAB-QUVVATLASH USULLARI
Annotasiya. Maqolada psixologiya fanining fanlararo tarkibidagi o‘z o‘rni
haqida manbalar keltirilgan. psixologiya ushbu fan erishgan yutuqlardan ham
foydalanadi, ham ularning ko’lami kengayishiga baholi qudrat xizmat qiladi. Ayniqsa,
psixologiyadan mustaqil ravishda ajralib chiqqan,bugungi taraqqiyot davrimizda
alohida ahamiyat kasb etgan ijtimoiy psixologiyaning sotsiologiya bilan aloqasi uzviy
bo’lib, ular jamiyatda ijtimoiy taraqqiyot va rivojlanishni ta’minlash ishiga xizmat
qiladilar.
BO‘LAJAK BOSHLANĞICH SINF ÕQITUVCHILARINI SAVODXONLIK DARSLARI ORQALI KASB KOMPETENSIYASINI RIVOJLANTIRISH METODIKASI
Annotatsiya. Ushbu maqolada bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarining
kasbiy kompetensiyasini rivojlantirishda savodxonlik darslarining o‘rni tahlil qilinadi.
Savodxonlik nafaqat o‘qish va yozish ko‘nikmalarini shakllantirish, balki mantiqiy
fikrlash, axborotni qayta ishlash va kommunikativ qobiliyatlarni rivojlantirishga ham
xizmat qiladi..
INTENSIVE PRACTICE AND LANGUAGE LABS
This article explores the crucial role of intensive practice and language
laboratories in developing language skills. With the advancement of technology,
language labs have become an essential tool in foreign language instruction, offering
immersive, interactive, and self-paced learning environments. Intensive practice,
combined with audio-visual materials, fosters listening, speaking, and comprehension.
The article also emphasizes the integration of language labs in educational settings to
enhance learners’ fluency, motivation, and autonomy. It is particularly useful for
language teachers, curriculum developers, and policymakers aiming to implement
modern strategies in language education.
CHALLENGES AND SOLUTIONS IN INTENSIVE LANGUAGE TEACHING
Annotation
Intensive language teaching programs aim to accelerate language acquisition in
a condensed timeframe, often requiring high learner motivation, consistent practice,
and effective teaching strategies. However, these programs come with unique
challenges such as learner fatigue, curriculum overload, and limited individual
attention. This article explores common problems faced in intensive language
environments and proposes practical solutions, such as differentiated instruction,
integration of technology, and psychological support. Understanding these challenges
is essential for improving learning outcomes and ensuring student well-being in
intensive settings.
CLASSROOM MANAGEMENT IN AN INTENSIVE ENVIRONMENT
Annotation
This article explores effective classroom management strategies tailored to
intensive learning environments, where time is condensed and student engagement is
critical. Intensive programs pose unique challenges such as accelerated content
delivery, high student anxiety, and increased teacher workload. Effective management
includes clear routines, active engagement, differentiated instruction, and ongoing
feedback. Emphasis is placed on building a positive classroom culture, setting
expectations, and using technology to streamline instruction. This article serves as a
guide for teachers and administrators working in language centers, summer schools, or
accelerated university programs.
INTELLIGENT AI-BASED NAVIGATION SYSTEM FOR MOBILE ROBOTS
Abstract: The integration of artificial intelligence (AI) into mobile robotic
systems is redefining the landscape of autonomous navigation, decision-making, and
task execution. Traditional rule-based systems, while effective in structured
environments, often fail in dynamic or unknown terrains. This research investigates the
application of AI techniques – namely fuzzy logic and reinforcement learning – in
developing an intelligent navigation system for mobile robots within a virtual
simulation environment. Using the CoppeliaSim Edu platform, a three-wheeled
differential-drive mobile robot was modeled, equipped with various sensors (infrared,
ultrasonic, compass), and placed in a randomized maze-like environment. The robot’s
goal was to autonomously navigate the environment, avoid obstacles, and reach
predefined targets efficiently. Initially, a fuzzy rule-based controller was implemented
to provide baseline navigation logic. Subsequently, a Q-learning reinforcement
learning agent was introduced to optimize path planning through experience-based
learning. The combination of these techniques led to a marked improvement in
navigation performance, as evidenced by reduced completion times and increased
obstacle avoidance efficiency. Graphical data and tabular analysis support the
effectiveness of AI-based control versus traditional logic. The research confirms that
virtual environments, coupled with intelligent algorithms, can serve as powerful tools
for developing and testing advanced robotic control systems before deployment in
physical hardware. This approach is cost-effective, safe, and scalable for educational,
research, and industrial applications.
КОНЦЕПТ «СЧАСТЬЕ» В РУССКОМ И АНГЛИЙСКОМ ЯЗЫКАХ
Аннотация. Статья посвящена анализу одного из важнейших для русского
национального сознания концептов – эмоционального концепта «счастье».
Рассмотрение этимологии и истории слова «счастье» позволяет проследить
взаимосвязь значений этого слова и представлений о феномене счастья в истории
русской лингвокультуры. Устанавливается, что различия в интерпретациях
концепта «счастье» не отменяют определенности семантики слова «счастье»,
раскрываемой в толковых словарях.
ПАРЕМИОЛОГИЯ С КОМПОНЕНТОМ МОДАЛЬНОСТИ В РУССКОМ ЯЗЫКЕ.
Аннотация. Паремиология, как наука, изучающая пословицы и поговорки,
представляет собой важный аспект лингвистики, который позволяет глубже
понять культурные, исторические и социальные контексты, в которых
формировались и развивались языковые единицы. В русском языке, богатом на
фразеологизмы и устойчивые выражения, паремиология занимает особое место,
поскольку именно в пословицах и поговорках отражаются народные мудрости,
жизненный опыт и моральные нормы. Однако, помимо содержания, не менее
важным является и способ выражения этих идей, который может быть
проанализирован через призму модальности. Модальность в языке — это
категория, которая позволяет передавать субъективное отношение говорящего к
содержанию высказывания, его оценку, уверенность или сомнение. Таким
образом, исследование паремий с компонентом модальности открывает новые
горизонты для понимания не только лексического значения, но и эмоциональной
окраски, интенции и культурной значимости данных языковых единиц.
ЛЕКСИЧЕСКИЙ, СЕМАНТИЧЕСКИЙ И ЛИНГВОКУЛЬТУРОЛОГИЧЕСКИЙ АНАЛИЗ ФРАЗЕОЛОГИЗМОВ В РУССКОМ ЯЗЫКЕ.
Аннотация. Фразеологизмы занимают важное место в любом языке,
включая русский, и представляют собой устойчивые словосочетания, смысл
которых не сводится к простому суммированию значений отдельных слов. Они
отражают богатство и разнообразие языка, а также культурные и исторические
особенности народа. В русском языке фразеологизмы играют ключевую роль в
формировании выразительности речи, обогащая её образностью и
эмоциональностью. Исследование фразеологизмов позволяет не только углубить
понимание структуры и функционирования языка, но и выявить культурные и
социолингвистические аспекты, которые влияют на их использование и
восприятие.
AGROTURIZMNING ZAMONAVIY JAHON SAYYOHLIK BOZORI TIZIMIDA ALOHIDA TUTGAN O'RNI
Annotatsiya: Agroturizm, qishloq joylarida joylashgan fermer xo'jaliklari,
qishloq hayoti va an'anaviy madaniyatni sayyohlarga taqdim etuvchi turizm shaklidir.
U zamonaviy sayyohlik bozorida o'ziga xos o'rin egallaydi va qishloq iqtisodiyotini
rivojlantirishda muhim rol o'ynaydi. Agroturizm nafaqat sayyohlar uchun yangi
tajribalar taklif etadi, balki qishloq joylarida yashovchi aholi uchun ham iqtisodiy
foyda keltiradi.
PSIXOLOGIK-PEDAGOGIK YONDASHUVLAR ASOSIDA TA’LIM SIFATINI OSHIRISH YO‘LLARI
Annotatsiya: Ushbu maqolada ta’lim sifatini oshirishda psixologik-pedagogik
yondashuvlarning roli chuqur tahlil qilingan. Unda o‘quvchi shaxsini rivojlantirish,
individual yondashuvlar, zamonaviy ta’lim texnologiyalarining psixologik asoslari,
raqamli vositalar, differensial va inklyuziv ta’lim usullarining samaradorligi yoritilgan.
Shuningdek, o‘qituvchi, ota-ona va psixologlar o‘rtasidagi hamkorlik orqali ta’lim
jarayonining yaxlit va samarali tashkil etilishi asoslab berilgan.
ОЦЕНКА ЦИТОКИНОГО СТАТУСА В ФЕТОПЛАЦЕНТАРНОМ КОМПЛЕКСЕ ПРИ ПРЕЖДЕВРЕМЕННОЙ ОТСЛОЙКЕ НОРМАЛЬНО РАСПОЛОЖЕННОЙ ПЛАЦЕНТЫ
РЕЗЮМЕ. Цель -провести оценку цитокиного статуса и корреляционной
взаимосвязи в фетоплацентарном комплексе при преждевременной отслойке
нормально расположенной плаценты (ПОНРП). Материал и методы: Под
наблюдением находилось 90 беременных и их новорожденные. Из них 1-ю
группы составили 60 беременных с ПОНРП и их новорожденные; 2-ю группу
(контрольная) -30 здоровых беременных и их новорожденные с
физиологическим течением беременности. В крови иммуноферментным
методом исследовали уровень про и противовоспалительных интерлейкинов:
интерлейкин-1 (IL-1ß), интерлейкин-6 (IL-6), фактор некроза опухоли (TNF-α) и
противовоспалительного интерлейкина: интерлейкин-10 (IL-10). Результаты и
их обсуждение. Среди беременных с ПОНРП воспалительные заболевания
половых органов имели место у 22 (36,7%). Причем хламидии, вирус простого
герпеса (ВПГ), цитомегаловирус (ЦМВ), уреоплазмы встречались у 47 (78,3%).
угроза I половины беременности была у 26 (43,3%), II половины беременности
– у 24 (40,0%). Кроме того, острая респираторная инфекция на фоне
беременности была у 20 (33,3%) женщин. Фетоплацентарная недостаточность
(ФПН) была у 25 (41,7%). При обследовании установлено повышение
содержание IL-6, которое составило в 1-й группе 58,2±3,37 пг/мл ,TNF-α -
69,7±4,12 ,IL-1β был увеличен в 1-й группе до 80,4±4,57 по сравнению с
контрольной группой – 27,1±2,33 пг/мл
SUYAK SINISHLAR VA TASHXISLASH
ANNOTATSIYA: O‘zbekistonda suyak sinishlarining juda ko’p turlari
uchraydi. Ushbu maqolada suyak sinishi, ularning uchrashi va davolashda nur
tashxishlash haqida so‘z yuritiladi.
BOLALARDA RAXIT KASALLIGI.
Annotatsiya.maqolada bolalarda raxit kasalligining klib chiqish sabablari,
hamda ularni davolash uchun qo‘llaniladigan chora-tadbirlar haqida qisqacha fikr
yuritib o‘tamiz.
FRAZEOLOGIK BIRLIKLARNING LINGVOMADANIY JIHATLARI
Annotatsiya. Ushbu maqolada ingliz tilidagi frazeologik birliklarni (ibora,
maqol, matal) o’zbek tiliga tarjima qilishda ko'plab tilshunoslar duch keladigan
muammolar hamda ularning yechimlari haqida so'z boradi. Bundan tashqari,
tilshunoslikdagi yangi sohalardan biri — lingvomadaniyatshunoslikning kelib chiqishi
va uning frazeologik birliklarni tarjima qilishda tutgan muhim o'rni tahlil qilinadi.
MAKTABGACHA TA’LIM TASHKILOTLARIDA TA’LIMIY JARYONLARNI TASHKIL QILISHDA RAHBARNING BOSHQARISH MAHORATI
Annatatsiya: ushbu maqolada rahbarlarning ta’lim tarbiya, ish va kasbiy
faoliyatida fikr almashish va ta’limiy faoliyatni boshqarish ahamiyati hamda asosiy
vazifalari haqida aytib o‘tilgan.
ПИТАНИИ СТУДЕНТОВ ГИГИЕНИЧЕСКОЕ ЗНАЧЕНИЕ
Аннотация: Гигиеническое значение белков в питании студентов велико.
Белки обеспечивают нормальное функционирование организма. Белки
выполняют преимущественно пластическую функцию. Из этих белков состоят
все клетки тканей и органов. В настоящее время также существует теория,
согласно которой следует выделить третью группу аминокислот, «повышающих
рост».
СОВРЕМЕННЫЙ ПОДХОД К ДИАГНОСТИКЕ ГИПЕРАММОНИЕМИИ
Резюме: Гипераммониемия – метаболическое заболевание,
проявляющееся недостаточностью ферментного цикла мочевины, что приводит
к отравлению организма аммиаком. Аммиак – токсичное соединение,
присутствующее в крови в относительно небольших концентрациях (11,0-32,0
мкмоль/л). Симптомы отравления аммиаком появляются лишь при превышении
этих норм в 2-3 раза. Максимально допустимый уровень аммиака в крови
составляет 60 мкмоль/л. Когда концентрация аммиака (гипераммониемия)
достигает крайнего уровня, может наступить кома и смерть. Умственная
отсталость развивается при хронической гипераммониемии.
TALABALARNING OVQATLANISHIDA OQSILLARNING GIGIYENIK AHAMIYATI
Annotatsiya: Talabalar ovqatlanishida oqsillarning gigiyenik ahamiyati juda
katta.Oqsillar organizmning normal ishlashini ta’minlaydi. Oqsillar asosan plastik
funksiyani bajaradi.To’qima va a’zolarning barcha hujayralari shu oqsillardan
tuzilgan. Hozirgi kunda "bo‘y o'stiruvchi" aminokislotalaming uchinchi guruhini
ajratish kerak, degan nazariya ham bor.
GIPERAMMONIMEYANI TASHXIS QO‘YISHDA ZAMONAVIY YONDASHUV
Annotatsiya: Giperammonemiya - organizmning ammiak bilan zaharlanishiga
olib keladigan karbamid fermenti siklining etishmovchiligi bilan namoyon bo'ladigan
metabolik kasallik. Ammiak - qonda nisbatan kichik konsentratsiyalarda (11,0-32,0
mkmol/l) bo'lgan zaharli birikma. Ammiak bilan zaharlanish belgilari bu chegaralar
faqat 2-3 marta oshib ketganda paydo bo'ladi. Qondagi ammiakning ruxsat etilgan
maksimal darajasi 60 mkmol/l ni tashkil qiladi. Ammiak kontsentratsiyasi
(giperammonemiya) ekstremal darajaga ko'tarilganda, koma va o'lim paydo bo'lishi
mumkin. Surunkali giperammonemiya bilan aqliy zaiflik rivojlanadi
CLASSROOM MANAGEMENT IN AN INTENSIVE ENVIRONMENT
Annotation
This article is devoted to the problem of classroom management in an intensive
learning environment. The article discusses the importance of organizing the
educational process effectively when students have to learn a large amount of material
in a limited time. It highlights the main strategies of classroom management such as
setting clear rules, maintaining discipline, managing time effectively, and creating a
positive learning atmosphere. The article emphasizes that successful classroom
management in an intensive environment requires flexibility, creativity, and reflection
from the teacher. The material of the article can be useful for teachers, methodologists,
and future educators who want to improve their skills in managing the classroom in
challenging educational conditions.
TEACHING VOCABULARY AND GRAMMAR WITH THE HELP OF SOME APPROACHES
Annotation: This article explores the essential role of vocabulary and grammar
in language acquisition and investigates effective teaching methods for both areas. The
study compares explicit and contextual approaches to teaching vocabulary, as well as
inductive and deductive strategies for grammar instruction. It also outlines practical
techniques to help students develop a rich lexical resource and advanced grammatical
accuracy. The goal is to inform language teachers about adaptable strategies that
enhance students' communicative competence.
AMIR TEMURNING KOʻHNA TARIXI
Annotasiya: Ushbu ishda Sohibqiron Amir Temurning muhtasham hayoti va
siyosiy yurishlari keng koʻlamda yoritib berilgan . Bu orqali uning harbiy siyosati ,
boshqarish tizimi va shu kabi bir qator islohotlari bilan tanishib chiqishimiz mumkin.
THE ROLE OF ESP IN INTERNATIONAL BUSINESS AND NEGOTIATIONS THE CONTRIBUTION OF PRIVATE UNIVERSITIES
Annotation: This article discusses the changing role of internet shopping in
modern consumer trends and business practice. It analyzes the advantages and
disadvantages of e-commerce, its effect on traditional retailing, and the technology
developments behind this shift. The article provides solutions to problems and tips for
safe and effective online shopping
ARDUINO UNO VA ULTRATOVUSH SENSORI YORDAMIDA TO‘SIQLARDAN QOCHUVCHI MOBIL ROBOT PROTOTIPINI LOYIHALASH VA AMALGA OSHIRISH
Annotatsiya:Mazkur maqolada Arduino UNO mikrokontrolleri va ultratovush
sensori asosida to‘siqlardan qochish qobiliyatiga ega bo‘lgan mobil robot prototipini
loyihalash va yaratish natijalari bayon etiladi. Robot o‘z atrof-muhitini ultratovush
sensori yordamida kuzatib, yo‘lida uchraydigan to‘siqlarni avtomatik tarzda aniqlaydi
va ulardan chetlab o‘tadi. Loyihada robotning apparat ta’minoti (Arduino UNO,
ultratovush sensori, DC motorlar va boshqalar) va dasturiy qismi ishlab chiqilib,
differensial yurish tamoyiliga asoslangan oddiy reaktiv algoritm orqali harakatni
boshqarish amalga oshirildi. Eksperimental sinovlar robotning turli sharoitlarda
to‘siqlardan muvaffaqiyatli qochishini va barqaror harakatlanishini ko‘rsatdi. Arzon va
ommabop komponentlardan foydalangan holda yaratilgan ushbu avtonom robot
platformasi kelajakda murakkabroq tizimlarni rivojlantirish uchun asos bo‘lib xizmat
qilishi mumkin.
ARDUINO VA INFRAQIZIL SENSORLAR ASOSIDAGI AVTONOM CHIZIQQA ERGASHUVCHI ROBOT
Annotatsiya: Ushbu maqolada Arduino Uno mikrokontrolleridan foydalangan
holda avtonom chiziqqa ergashuvchi robotning dizayni, ishlab chiqilishi va baholanishi
batafsil yoritilgan. Robot oldindan belgilangan chiziq bo‘ylab harakatlanadi; bunda u
yo‘lni aniqlash uchun infraqizil (IR) sensorlardan va motorlarni boshqarish uchun
proporsional-integral-differentsial (PID) nazorat algoritmidan foydalanadi. Robotning
apparat qismi Arduino Uno, IR sensorlar, doimiy tok (DC) motorlari va ixcham
shassisga o‘rnatilgan L298N motor drayveridan iborat. Arduino IDE muhitida ishlab
chiqilgan dasturiy ta’minot sensor ma’lumotlarini qayta ishlaydi, robotning
belgilangan yo‘l va joriy holati o‘rtasidagi xatolikni hisoblaydi va PID algoritmi
yordamida uni minimallashtiradi. Turli yo‘l shakllarida o‘tkazilgan keng qamrovli
tajribalar robotning chiziq bo‘ylab harakatlanishda yuqori aniqlik va barqarorlikka ega
ekanligini ko‘rsatdi. PID kontrolleri tomonidan motor tezliklarining dinamik
moslanishi robotga murakkab yo‘nalishlarni samarali bosib o‘tishga imkon berdi va
an’anaviy chegaraviy usullarga nisbatan ustunlikni namoyish etdi. Ushbu tadqiqot
robotning avtomatlashtirilgan boshqaruvli transport vositalari (AGV), sanoat
avtomatizatsiyasi va ta’limiy vositalardagi qo‘llanilish imkoniyatlarini yoritib beradi.
Tadqiqot natijalari chiziq bo‘ylab harakatlanuvchi robotlar samaradorligini oshirishda
PID boshqaruv tizimining yuqori samara berishini tasdiqlaydi va bu yo‘nalishda
kelgusidagi innovatsiyalar uchun zamin yaratadi.
YOSHLAR TARBIYASIDA IJTIMOI-PSIXOLOGIK MUOMMOLARNI BARTARAF ETISH YO‘LLARI .
Annotatsiya: Ushbu maqola hozirgi kundagi barcha tinglovchilarning
muammolarini batafsil o‘rganish, ularni oldini olish va yordam berish, jamiyat
hayotida faolligini oshirish, qobiliyat va liderlik mahoratini oshirishga intilish, bu
muammolarini yechimini topishga harakat qilish, ular hayotida psixologik muhitni
yaratish va jamiyatda faoliyat olib borishga yordam berish kabilarni o‘z ichiga oladi.
ALOHIDA TA’LIM EHTIYOJLARI BO‘LGAN BOLALAR VA O‘SMIRLARNING TA’LIM OLISHLARI UCHUN ZARURIY PSIXOLOGIK- PEDAGOGIK SHAROITLARNI YARATISH
Annotatsiya
Inklyuziv ta’lim tizimiga umumiy o‘rta, o‘rta maxsus, professional ta’limi
muassasalari kiradi. Uning maqsadi alohida ta’lim ehtiyojlari va individual
imkoniyatlarning xilma-xilligini inobatga olgan holda bolalarni o‘qitish va o‘qitishda
to‘siqsiz muhit yaratishdir
OʻQITUVCHILARNING MALAKASINI OSHIRISH TIZIMINING MOHIYATI VA AHAMIYATI.
Annotatsiya: Mazkur maqolada taʻlimning mamlakat taraqqiyotidagi oʻrni,
taʼlim sifatini oshirish va ahamiyati, malakasini oshirish tizimining mohiyati va
ahamiyati, oʻqituvchilarning malakasini oshirish tizimini innovasion boshqarish ishlab
chiqish va amaliyotga tatbiq etish muhim ahamiyati qisqacha bayon etilgan.
SUN’IY INTELLEK ASOSI-MATEMATIKA.
Annotatsiya: Ushbu maqolada sun’iy intellekt sohasining nazariy asosi bo’lib
xizmat qiladigan matematik tushunchalar keng tahlil qilinadi. Jumladan, algebra,
ehtimollar nazariyasi kabi bo’limlarning su’niy intellektdagi roli yoritiladi.
Shuningdek matematikadagi ayrim tushunchalarning hayotiy tatbiqiga doir xulosalar
chiqariladi. Maqola sun’iy intellekt rivojida matematikaning fundamental o’rni haqida
tasavvur hosil qilishga xizmat qiladi.
INSON NUTQIY FAOLIYATINING PSIXOLOGIK VA LINGVISTIK JIHATLARINI TAHLIL ETISH MASALALARI
Annotatsiyaː Psixolingvistika nutqning shakllanishi va uni idrok etish
qonuniyatlari haqidagi fan bo‘lib, u nutqni shakllantirish jarayonlarini, shuningdek, uni
til tizimiga muvofiq ravishda idrok etish masalasini o‘rganadi. Chunki psixik
jarayonlar: sezgi, idrok, xotira, tafakkur, xayol, nutq, diqqat kabilarning barchasi o‘zga
tilni o‘rganishda, nutq shakllanishida asosiy faoliyat hisoblanadi. Shuning uchun
psixolingvistika nafaqat so‘zlarni tushunish, idrok etish, ona tilini o‘rganilayotgan chet
tilga ijobiy va salbiy ta’sirini o‘rganadi, balki o‘quvchining ruhiy olami, mashg‘ulotlar
jarayonida til o‘rganishga qiziqishi, ko‘nikmalar integratsiyasidagi qiyinchilaklari
bilan ham shug‘ullanadi.
ВЛИЯНИЕ МАССОВОЙ КУЛЬТУРЫ НА МУЖСКУЮ И ЖЕНСКУЮ РЕЧЬ
Аннотация. Современная массовая культура является одним из наиболее
влиятельных факторов формирования и поддержания гендерных стереотипов в
обществе. Лексические единицы, используемые в массовой культуре, играют
ключевую роль в создании и укреплении этих стереотипов. Гендерные аспекты
лексических единиц в массовой культуре являются актуальной и сложной
проблемой, требующей глубокого анализа и изучения.
AYOLLARGA NISBATAN ZO‘RAVONLIKKA BARHAM BERISHNING PSIXOLOGIK YECHIMLARI
ANNOTATSIYA
Ushbu maqolada o‘zbek oilalaridagi ayollarga nisbatan zo‘ravonlik muammosi
muhokama qilinadi. Ayollarga nisbatan zo‘ravonlik o‘zi nima, qanday ko‘rinishlari va
turlari mavjud ekanligi haqida so‘z boradi. Oilaviy zo‘ravonlik qurboniga aylangan
ayollar psixikasidagi o‘zgarishlar yoritib beriladi. Bundan tashqari oilaviy
zo‘ravonlik keltirib chiqarishi mumkin bulgan oqibatlar va ularni oldini olish bo‘yicha
tavsiyalar beriladi.
KIBER JINOYATCHILIKNING YANGI SHAKLLARI VA ULARNI HUQUQIY BAHOLASH
Anotatsiya: Ushbu maqolada zamonaviy raqamli texnologiyalarning keng
qo;llanilishi natijasida yuzaga kelayotgan kiber jinoyatchilikning yangi shakllari,
ularning xususiyatlari va jamiyatga tahdidlari tahlil qilinadi. Ayniqsa, fishing,
ransomware, identifikatsiya o’g’riligi, ijtimoiy muhandislik (social engineering) kabi
jinoyat turlari misolida ularning kengayib borayotgan ko’lami yoritilgan. Shuningdek,
ushbu jinoyatlarga nisbatan milliy va xalqaro huquqiy mexanizmlarning mavjud holati,
ularning yetarliligi va dolzarb muammolari yoritilib, huquqiy baholash mezonlari
ko’rib chiqilgan. Maqola so’ngida kiber jinoyatchilikka qarshi samarali kurash
choralarini ishlab chiqish bo’yicha taklif va tavsiyalar berilgan.
ТЕЧЕНИЕ БЕРЕМЕННОСТИ ПРИ ВАРИКОЗНОЙ БОЛЕЗНИ ВЕН НИЖНИХ КОНЕЧНОСТЕЙ
Актуальность работы: Варикозная болезнь вен нижних конечностей –
одна из самых распространенных форм патологии периферических этого
заболевания сосудов.(варикоз лит) Проблема варикозного расширения вен
нижних конечностей и вен бассейна малого таза, возникшего у женщин в связи
с беременностью и родами, решена далеко не окончательно. Согласно данным
современной литературы, различные формы встречаются у 25-41% женщин
репродуктивного возраста(акуш лит).
ADDEKTIV XULQ ATVORLI OʻQUVCHILAR BILAN ISHLASH
Annotatsiya: Yurtimizning porloq kelajagi yosh avlodning har tomonlama yetuk
va barkamol shaxs sifatida shakllanishiga bevosita bog‘liqdir. Shu boisdan ham
mamlakatimizda yoshlarga keng imkoniyatlar yaratilib, ularning intellektual va
ma’naviy kamolotini ta’minlash yo‘lida davlatimiz tomonidan zarur shart-sharoitlar
yaratilmoqda. Bugungi kunda yoshlar bu imkoniyatlardan oqilona foydalanib, Vatan
ravnaqi yo‘lida munosib hissa qo‘shmoqdalar. Shu bilan birga, jamiyatimizda ayrim
tashvishli holatlar ham uchramoqda. Ayniqsa, voyaga yetmaganlar orasida deviant
(ya’ni me’yorlardan og‘ishgan) xatti-harakatlarning kuzatilayotgani kishini
o‘ylantiradi. Ushbu maqolada biz deviant xulqli bolalarning shakllanish sabablari,
ularni yuzaga keltiruvchi omillar va bu holatlarning oldini olish yo‘llarini tahlil
qilamiz. Chunki voyaga yetmaganlar tomonidan sodir etilayotgan jinoyatlar va ijtimoiy
muammolarning aksariyati ana shunday xatti-harakatlarning oqibati sifatida vujudga
kelmoqda.
THE ROLE OF ESP IN INTERNATIONAL BUSINESS AND NEGOTIATIONS THE CONTRIBUTION OF PRIVATE UNIVERSITIES
Annotation: This article discusses the changing role of internet shopping in
modern consumer trends and business practice. It analyzes the advantages and
disadvantages of e-commerce, its effect on traditional retailing, and the technology
developments behind this shift. The article provides solutions to problems and tips for
safe and effective online shopping
PROFESSIONAL TA'LIMDA AMALIY GIMNASTIKANING AHAMIYATI
Annotatsiya: Mazkur maqolada professional ta’lim muassasalarida jismoniy
tarbiya mashg‘ulotlari doirasida amaliy gimnastika mashqlaridan foydalanishning
o‘quvchilar salomatligi va kasbiy tayyorgarligiga ta’siri o‘rganilgan. Tadqiqot
davomida amaliy gimnastikaning jismoniy rivojlanishga, harakat koordinatsiyasiga va
ish unumdorligiga ijobiy ta’siri ilmiy asoslangan. Mazkur maqola professional ta’lim
tizimida amaliy gimnastika vositalaridan samarali foydalanish yo‘llarini tavsiya qiladi.
YENGIL ATLETIKA SPORT TURINING MAKTAB O'QUVCHILARINING JISMONIY FAZILATLARINI OSHIRISHDAGI AHAMIYATI
Annotatsiya:Mazkur maqolada yengil atletika sport turining maktab
o‘quvchilarining jismoniy fazilatlarini shakllantirish va rivojlantirishdagi o‘rni tahlil
qilinadi. Yengil atletika orqali chaqqonlik, tezkorlik, chidamlilik, kuch, muvozanat
kabi jismoniy sifatlarning shakllanishiga ta’siri o‘rganildi. Tadqiqot metodlari, amaliy
natijalar va tavsiyalar asosida ushbu sport turining o‘quvchilar salomatligini
mustahkamlashdagi ahamiyati yoritildi.
MAVZU:TAFAKKUR VA NUTQNING KASALLIKLARDA O’ZGARISHI
Tafakkur — inson aqliy faoliyatining yuksak shakli; obyektiv
voqelikning ongda aks etish jarayoni. Tafakkur atrof muhitni, ijtimoiy hodisalarni,
voqelikni bilish quroli, shuningdek, inson faoliyatini amalga oshirishning asosiy sharti
sanaladi. U sezgi, idrok, tasavvurlarga qaraganda voqelikni toʻla va aniq aks ettiruvchi
yuksak bilish jarayonidir. Tafakkur deb, voqelikdagi narsa va hodisalarni ular
oʻrtasidagi bogʻlanishlarni fikran, umumlashtirib, vositali yoʻl bilan aks ettirishga
aytiladi.
HUDUDDAGI SANOAT KORXONALARINING EKSPORT FAOLIYATI SAMARADORLIGINI STATISTIK TAHLILI
Annotatsiya. Ushbu maqolada hududdagi sanoat korxonalarining eksport
faoliyati samaradorligi statistik tadqiq etilgan. Eksport hajmi, mahsulot sifati va
bozorlarga kirish koʻrsatkichlari asosida tahlil oʻtkazilib, natijalarga asoslangan
tavsiyalar ishlab chiqilgan. Maqolada sanoat korxonalarining eksport faoliyatiga ta’sir
etuvchi omillar, eksport strategiyalarini optimallashtirish usullari va statistika tahlil
metodlari yoritilgan. Tadqiqot natijalari eksportni oshirish boʻyicha amaliy tavsiyalar
berish imkonini beradi.
UY TA’LIMIDA TAHSIL OLAYOTGAN BOLALARNING PSIXOLOGIK MUAMMOLARI
Annotasiya. Ushbu maqolada imkoniyati cheklangan bolalarning uyda yakka
tartibda ta’lim olishga bo‘lgan huquqlarini ta’minlash hamda ularning ta’lim olishlari
uchun zarur sharoit yaratish, ularning ijtimoiy rivojlanish istiqbollarini, o‘zini
namoyon qilish, yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan ijtimoiy muammolarni aniqlash va
ularni mustaqil ravishda yengishini ta'minlash, o‘zo‘zini anglash va ijtimoiylashuvni
rag‘batlantiradigan tegishli vaziyatlarni yaratish, ijtimoiy moslashuvini shakllantirish
uchun ijtimoiy-pedagogik yordam ko‘rsatish kabilar haqida so‘z yuritiladi.
OʻQUVCHILARDAGI QOBILIYATNI ANIQLASHNING PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI
Annotatsiya. Ushbu maqolada malakali pedagogik faoliyat orqali qobilyatli
bolalarni aniqlashga qaratilgan. Hozirgi rivojlanib borayotgan vaqtda har bir
mamlakat o`zining kelajagini mustaxkamlashi va uni ertangi kunini o`ylashga majbur.
Bizning mamlakatimizda ham yosh avlodni tarbiyalash, ularni har tomonlama qo`llab
quvvatlash, istedotli va qobiliyatli yoshlarni faoliyat olib borishi uchun juda ko`p
imkoniyatlar yaratilgan, va barchga shart sharoitlar buning uchun yetarli.
MULOQOTCHANLIKNI SHAKLLANTIRISHDA EMOTSIYALARNING OʻRNI VA AHAMIYATI
ANNOTATSIYA
Emotsiya – shaxsning voqelikka o‘z munosabatini his qilishidan kelib
chiqadigan, uning ehtiyoj va qiziqishlari bilan bog‘liq bo‘lgan yoqimli yoki yoqimsiz
kechinmalaridir. Keltirilgan ta’riflardan ko‘rinadiki, hissiyot tushunchasi emotsiyaga
nisbatan kengroq tushuncha bo‘lib, shaxsning kundalik hayoti, turmush tarzidagi
barcha jabhalarni qamrab oladi.
SOCIOPRAGMATIC AND LINGUOCULTURAL ASPECTS OF SPEECH UTTERANCE, PRAISE AND COMPLIMENT
Abstract
The relevance of this article lies in the fact that, despite the existence of
numerous works on the theory of speech acts and their classifications, the compliment
remains insufficiently studied in all its features. Learning a compliment is important
when learning Russian in order to master the linguistic realities and acquire speakers'
communicative competence. In Russian and foreign linguistics, the study of speech
interaction from the perspective of the influence of society on it is relevant today, so a
compliment can be considered as a social strategy. The purpose of the article is to
analyze the speech act of compliment from the perspective of the theory of speech acts
and describe its functioning in Russian sociopragmatics and linguoculture.
BOSHLANG’ICH SINF O’QUVCHILARIDA NUTQIY KAMCHILIKLARNI BARTARAF ETISH YO’LLARI
Annotatsiya: Boshlang'ich ta'lim davri bolalarning rivojlanishida juda muhim
bir bosqichdir. Aynan shu davrda bolalar o'z nutq ko'nikmalarini shakllantiradilar va
ijtimoiy hayotga kirishadilar. Ammo, ba'zi bolalarda nutqiy kamchiliklar paydo bo'lishi
mumkin. Bu kamchiliklar, ko'pincha, bolalarning o'zlarini ifodalashida, ijtimoiy
munosabatlarida va ta'lim jarayonida qiyinchiliklarga olib keladi. Shuning uchun,
boshlang'ich sinf o'quvchilarida nutqiy kamchiliklarni bartaraf etish juda muhimdir.
Ushbu maqolada nutqiy kamchiliklarni bartaraf etish uchun foydalanish mumkin
bo'lgan usullar va yondashuvlar haqida ma'lumotlar berilgan.