https://scientific-jl.com/luch/
Часть-38_ Том-3_ Февраль-2025
216
REACT NATIVE ORQALI MULTIPLATFORM MOBIL ILOVALAR
ISHLAB CHIQISH
Toʻxtayeva Robiya Ravshanbek qizi
Andijon davlat universiteti, talaba
Anotatsiya: Ushbu maqolada React Native texnologiyasi yordamida
multiplatform mobil ilovalar yaratish jarayoni tahlil qilinadi. React Native’ning
asosiy afzalliklari, imkoniyatlari va cheklovlari koʻrib chiqilib, ilovalarni ishlab
chiqishda eng yaxshi amaliyotlar va foydali vositalar haqida ma’lumot beriladi.
Maqola, shuningdek, zamonaviy mobil ilova ishlab chiqish tendensiyalarini
yoritadi.
Kalit soʻzlar:
React Native, multiplatform ilovalar, mobil ilova ishlab
chiqish, JavaScript, React, iOS, Android, ochiq kodli platforma, ilovalarni
optimallashtirish, dasturiy ta’minot, zamonaviy texnologiyalar.
Hozirgi kunda mobil ilovalar ishlab chiqish sohasida tezlik, samaradorlik va
qamrov kengayishi katta ahamiyat kasb etmoqda. Dasturchilar bir xil kod bazasi
yordamida bir nechta platforma uchun ilovalar yaratish imkonini beruvchi
texnologiyalarni afzal koʻrishmoqda. Shu nuqtai nazardan, React Native
texnologiyasi tezkorlik va qulaylikni birlashtirgan holda mobil ilova ishlab chiqish
jarayonini yangi bosqichga olib chiqdi.
React Native Facebook tomonidan ishlab chiqilgan ochiq kodli dasturlash
platformasi boʻlib, u JavaScript va React kutubxonasidan foydalanadi. Ushbu
texnologiya yordamida iOS va Android qurilmalari uchun bir xil kod bazasi asosida
ilovalar yaratish mumkin. React Native ilovalar nativitya yaqin ishlashini
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-38_ Том-3_ Февраль-2025
217
ta’minlab, platformaga xos komponentlarni oson integratsiya qilish imkonini
beradi.
React native bir vaqtning oʻzida ios va android uchun kod yozish imkonini
beradi, bu esa ishlab chiqish vaqtini va xarajatlarni sezilarli darajada kamaytiradi.
Javascript tilida yozilgan kod qayta foydalanish imkoniyatini oshiradi va ishlab
chiqish jarayonini tezlashtiradi. react native jamoasi tomonidan qoʻllab-
quvvatlanadigan koʻplab kutubxonalar mavjud boʻlib, ular orqali funksionallarni
osongina qoʻshish mumkin. Dasturchilar oʻzgarishlarni real vaqtda koʻrishlari va
tezkor tarzda kodni test qilishlari mumkin.
React Native murakkab animatsiyalarni amalga oshirishda qiyinchilik
tugʻdirishi mumkin. Ayrim holatlarda platformaga xos kod yozishga toʻgʻri keladi,
bu esa ishlab chiqish jarayonini murakkablashtiradi.
Ba’zan nativ dasturlarga
nisbatan biroz past ishlash tezligi kuzatiladi.
React native cli yoki expo yordamida muhitni sozlash orqali loyihani
boshlash mumkin. React kutubxonasining funksionalligi yordamida ui
komponentlarini yaratish. React-navigation kutubxonasi orqali ilova ichidagi
sahifalar oʻrtasida oson navigatsiya. AXIOS yoki fetch yordamida backend bilan
bogʻlanish. React native’ning ichki vositalari va uchinchi tomon kutubxonalari
yordamida test jarayonini tashkil etish.
Kodni qayta foydalanishga yaroqli boʻlishi uchun modullarga boʻlish.
Ilovalarni intuitiv va vizual jozibador qilish. iOS va Android foydalanuvchilarining
tajribasini hisobga olish. Animatsiyalar va ma’lumotlar oqimlarini samarali
boshqarish.
React Native bridge texnologiyasidan foydalanadi, ya’ni JavaScript kodini
nativ komponentlarga aylantiradi. Bu jarayonda JavaScript Virtual Machine (JVM)
vositalaridan foydalaniladi. Shu sababli, React Native ilovalari nativ ishlashiga
yaqin natijalar beradi. React Native turli platformaga xos komponentlar bilan
ishlaydi. iOS uchun UIKit. Android uchun View. Ushbu komponentlar JavaScript
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-38_ Том-3_ Февраль-2025
218
orqali boshqariladi. Styling CSS oʻrniga, React Native StyleSheet API bilan
ishlaydi. Bu usulda uslublar JavaScript obyektlari shaklida yoziladi:
React Native’ning rivojlanish tarixi va hozirgi holati React Native dastlab
2015-yilda Facebook tomonidan ishlab chiqilgan va ochiq manbali loyiha sifatida
taqdim etilgan. U dasturchilar orasida tez mashhurlikka erishdi va bugungi kunda
koʻplab korxonalar va startaplar tomonidan ishlatiladi. Zamonaviy versiyalari
muntazam yangilanib, tezkor ishlash va foydalanuvchi tajribasini yaxshilashga
qaratilgan.
React Native nafaqat kichik ilovalar, balki katta miqyosdagi, murakkab
tizimlar yaratishda ham qoʻllaniladi. Shopify, Walmart kabi kompaniyalar React
Native ilovalar yaratishda foydalanadi. Instagram va Facebook ilovalarining ayrim
qismlari React Native asosida ishlaydi. Discord va boshqa platformalar mobil
imkoniyatlarni kengaytirish uchun React Native’dan foydalangan. Duolingo kabi
ta’lim platformalari interaktiv va multiplatform yechimlar yaratishda React
Native’ni tanlaydi.
Integratsiya va kutubxonalar
React Native jamoasi va ochiq manbali
dasturchilar tomonidan ishlab chiqilgan koʻplab foydali kutubxonalar mavjud:
react-navigation
: Navigatsiya tizimi yaratishda keng qoʻllaniladigan vosita.
redux yoki mobx
: Ma’lumotlar oqimini boshqarish uchun ishlatiladi.
react-native-gesture-handler
:
Harakatlar
(gesture)
boshqaruvini
yaxshilash uchun.
react-native-reanimated
: Animatsiyalarni nativ sifatga yaqin darajada
amalga oshirish uchun.
expo
: Dasturlarni tezkor sozlash va turli funksiyalarni qoʻshish uchun qulay
muhit.
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-38_ Том-3_ Февраль-2025
219
React Native iOS va Android’dan tashqari quyidagi platformalar uchun ham
moslashtirilgan. Microsoft tomonidan ishlab chiqilgan React Native Windows va
macOS versiyalari mavjud. react-native-web yordamida mobil ilovani veb ilova
sifatida ishlatish mumkin. Oculus platformasi uchun React VR orqali 3D va VR
ilovalar yaratish mumkin.
React Native ilovalari ba’zan nativ ilovalarga nisbatan biroz sekinroq
ishlashi mumkin. Bu muammoni bartaraf etish uchun quyidagi amaliyotlar
qoʻllaniladi. Komponentlarni qayta ishlashni minimallashtirish. React.memo va
useCallback kabi funksiyalar orqali resurslarni tejash. Animatsiyalarni nativitya
yaqinlashtirish. react-native-reanimated kutubxonasidan foydalanish. Juda katta
ma’lumotlarni birdaniga emas, balki foydalanuvchi talabi asosida yuklash. Nativ
modullarni qoʻllash. Murakkab va ogʻir jarayonlar uchun platformaga xos nativ
kodlarni ishlatish. Jest yoki Mocha yordamida komponentlarni alohida sinash.
Detox yoki Appium yordamida foydalanuvchi tajribasini toʻliq simulyatsiya qilish.
Flipper yoki profiler vositalari yordamida ishlash samaradorligini baholash.
React Native – bu multiplatform mobil ilovalarni tezkor va samarali ishlab
chiqish uchun kuchli vosita. U dasturchilarga bir xil kod bazasi yordamida bir
nechta platformada ishlaydigan ilovalar yaratish imkonini beradi. Shunga qaramay,
ushbu texnologiyaning cheklovlarini ham hisobga olish zarur. Toʻgʻri yondashuv
va eng yaxshi amaliyotlarni qoʻllash orqali React Native yordamida muvaffaqiyatli
mobil ilovalarni ishlab chiqish mumkin.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
React Native Documentation – React Native rasmiy hujjatlari. Onlayn
manba
2.
Expo Documentation – Expo rasmiy hujjatlari, React Native uchun
rivojlantirish muhitini taqdim etuvchi platforma. Onlayn manba
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-38_ Том-3_ Февраль-2025
220
3.
Brown, A. (2021). React Native Cookbook: Bringing the Web to Native
Platforms. Packt Publishing.
4.
Chinnathambi, A. (2020). React Native for Mobile Development:
Harness the Power of React Native to Create Stunning iOS and Android
Applications. Apress.
5.
Kumar, N. (2019). Mastering React Native. Packt Publishing.
