https://scientific-jl.com/luch/
Часть-38_ Том-3_ Февраль-2025
117
JAMOAVIY IJODNING AHAMIYATI
Avazbek Nasirdinov
Kamoliddin Behzod nomidagi Milliy rassomlik va dizayn instituti o‘qituvchisi
Annotasiya: Ushbu maqolada badiiy ijod jarayonidagi faoilayt yuritib
kelayotgan ijodiy guruhlar va ularning ijod yo‘lidagi umumiy maqsadlari haqida
ma’lumotlar berishga harakat qildindi. Ijodiy guruhi nima ekanligini, u qanday
xususiyatlar va afzalliklarga ega ekanligi, shuningdek, mazkur maqolada
O‘zbekiston rassommlaridan tashkil topgan taniqli ijodiy guruhlar haqida so‘z
boradi.
Kalit so‘zlar : tasviriy san’at, badiiy ijod, ijodiy guruh, Sarchashma ijodiy
guruhi, Art-Trio ijodiy guruhi.
Аннотация: В данной статье была сделана попытка дать
информацию о действующих творческих коллективах в процессе
художественного творчества и их общих целях на творческом пути. О том,
что такое творческая группа, какими особенностями и преимуществами
она обладает, а также об известных творческих коллективах, состоящих
из художников Узбекистана, будет рассказано в данной статье.
Ключевые слова: изобразительное искусство, художественное
творчество, творческая группа, творческая группа Сарчащма, творческая
группа Арт-трио.
Annotation: In this article, an attempt was made to provide information
about the active creative teams in the process of artistic creation and their common
goals on the creative path. What a creative group is, what features and advantages
it has, as well as well-known creative teams consisting of artists from Uzbekistan,
will be described in this article.
Keywords: fine art, artistic creativity, creative group, Sarchashma creative
group, Art trio creative group.
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-38_ Том-3_ Февраль-2025
118
Bugungi kunda turli xil jamoalar mavjud bo‘lib, ular ko‘plab sohalar ya’ni
musiqa, san’at, sport va boshqa yo‘nalaishlarda faoliyat olib borish maqsadida
birlashadilar. Ijodiy guruhlarning maqsadlari avvalo birgalikda ijod qilish, ijodiy
safarlar, guruhli ko‘rgazmalarni tashkil etish yoki hatto katta oila sifatida birga
ishlashgacha bo‘lgan har qanday faoliyat ya’ni bir maqsad sari harakat bo‘lishi
mumkin. Kengroq ma'noda aytadigan bo‘lsak adabiy guruhlar va musiqachilar,
rassomlar umumiy aytganda ijodkorlarning birlashmalarini ijodiy guruhlar deb
aytsak to‘g‘ri bo‘ladi. Izlanishlar natijasida ma’lum bo‘ldiki, ijodiy guruhlar san'at
tarixidagi turli davrlarga katta va muhim ta'sir ko‘rsatib kelgan va bu davom etib
kelmoqda ham. San'at olamidagi taniqli ijodiy guruhlari bilan tanishib chiqadigan
bo‘lak, san'at tarixida san'at rivojiga katta hissa qo'shgan ko'plab xorojiy taniqli
ijodiy guruhlari mavjud. Ulardan ba'zilari:
“Bauhaus” (1919-1933) - XX asr dizayni, arxitekturasi va san'atiga sezilarli
ta'sir ko'rsatgan nemis san'at maktabi.
“Fluxus” (1960-yillar) - san'at va madaniyatning an'anaviy chegaralarini
buzishga intilgan xalqaro rassomlar uyushmasi.
“Surrealizm” (1920-1930-yillar) - san'at orqali ongsiz fikrlar va fantaziyalarni
ifodalashga intilgan badiiy harakat.
“Moviy chavandoz” (1911-1914) - ekspressionizm va mavhum san'atning
rivojlanishiga katta hissa qo'shgan nemis badiiy birlashmasi.
Tasviriy san’at sohasidagi davom etayotgan ijodiy-tashkiliy jarayonlar
insonning ichki dunyoqarashini shakllantirishga bevosita ta'sir ko‘rsatadi. Badiiy-
ijodiy madaniyatning roli o‘z oldiga tasviriy san’at sohasidagi ijodiy izlanishlar va
bunday tajribadan zamonaviy san’at sohasida foydalanish istiqbollarini anglash
ijtimoiy hayotning barcha sohalarida ham sezilarli o‘zgarish uchun sharoit yaratish
vazifasini qo‘yadi. Tasviriy san’atda ijodiy izlanish olib borish, iste'dodni
rivojlantirish va shakllantirish masalasiga noananaviy yondashish barchada ijodiy
faoliyatga bo‘lgan qiziqishni uyg'otishi mumkin. Barchamizga ma’lumki
ijodkorlikka bo‘lgan bu moyillik
insoniyat tabiatiga xosdir. Shu
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-38_ Том-3_ Февраль-2025
119
sababli, bugungi kunda yoshlar o‘rtasida ijodiy salohiyatini shakllantirish va
rivojlantirish bo‘yicha yurtimizda maqsadli va tizimli pedagogik jarayonlarni
tashkil etishdagi ko‘plab islohotlar amalga oshirilib kelinmoqda. Ijodiy
guruhlarlarning maqsadi boshqa rassomlar bilan aloqalarni o‘rnatish, avangardga
yoki san'atning yangi yo‘nalishlariga keng ma'noda e'tiborni jalb qilish, an'anaviy
akademik yondashuvlardan ba’zan chetga chiqish, yangi ufqlarni ochish va ularga
rioya qilish, masalan, guruhli ko‘rgazmalar tashkil etish kabi maqsadlarni o‘z
ichiga oladi. Tasviriy va amaliy san'atning barcha sohalari o‘rtasidagi
chegaralardan chiqilgan holda ijod qilish ham ularning maqadlaridan biri
hisoblanadi. Asosan ijodiy guruhlari odatda ikki yoki undan ortiq rassomlarning
kichik guruhlari bo‘lib, ular birgalikda yoki alohida-alohida galereyalarda,
ko‘rgazmalarda yoki jamoat joylarida birgalikda namoyish etish uchun asarlar
yaratadilar. Rassomlar ijodiy jamoasi ko‘rgazmalar, ustaxonalar yoki studiyalar
uchun jamoaviy tarzda birgalikda ijod qiladilar. Yangi va eksperimental ijod
usullaridan foydalanishdan chekinmaydilar. Asosan dasturga yo‘naltirilgan badiiy
jamoalardan farqli o‘laroq, ijodiy jamoalar odatda umumiy ish joylari yoki
rassomlarning ustaxonalaridan foydalanish xarajatlarini bo‘lishadilar. Biroq, uzoq
yillik do‘stlik, hamkorlikdagi tematik ko‘rgazmalar va boshqa ishtirokchilarning
asarlari bilan muqarrar tanishish orqali qulaylik uchun oddiy hamjamiyatdan
tashqariga chiqadigan aralash shakllar paydo bo‘lishi mumkin.
O‘zbekistonda bir nechta ijodiy guruhlar faoliyat olib borib ijod qilib
kelmoqdalar. Bular “Sarchashma” ijodiy guruhi, “Art-Trio”, “Art-Turon” va
boshqa shu kabi ijodiy guruhlar. Sarchashma ijodiy guruhi 2004 yilda tashkil
etilagn bo‘lib, guruhning nomi Qashqadaryo viloyatining tog‘li xududida
joylashgan Sarchashma qishlog‘i nomidan kelib chiqib tanlangan. Guruh tarkibida
Akmal Nyp, Fayzulla Ahmadaliyev, Hikmat Jalilov, Nuriddin Kalanov, Nabi
Mamadiyev, Hakim Mirzaxmedov, Anvar Mirsoatov, Abdusamat Saidberdiyev,
Muhammadiyor Toshmurodov, Dilyer Imomov, Lyubov Semizorova, Obid
Bakirov, Sobir Rahmetov, Maxsud
Qosimov, Alijon Rahimov, Nodir
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-38_ Том-3_ Февраль-2025
120
Abdullayev singari turli rassomlar va ularning avlodlari turli yo‘nalishlarda ijod
qilib kelmoqda va bir qancha ko‘rgazmalar muallifidirlar.
1-rasm. “Sarchashma” ijodiy guruhi
“Art-Trio” ijodiy guruhi ham hozirgi kunda o‘zining ko‘plab ijodiy asarlari bilan
o‘z muhlislariga ega bo‘ldi. Guruh tarkibida mahoratli rasomlar Murod
Azlarxo‘jayev, Husan Qosimov, Baxtiyor Alimxonovlar faoliyat ko‘rsatib
kelishmoqda.
2-rasm. “Art-Trio” ijodiy guruhi
Ularning har biri o‘z tajribasi va bilimlariga ega rassomlardir. Ulardan biri
kompozitsiyada kuchli bo‘sa, biri rangtavirda, kimdir esa chizmatasvir yoki
rangtasvirda o‘z ustunliga ega. Ular dastgoh va monumental uslubidagi
kartinalarning deyarli barcha janrlarida ishlashadi. “Art Trio” guruhi tomonidan
yozilgan asarlarning asosiy xaridorlari xorij yoki xususiy mijozlarni tashkil etadi.
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-38_ Том-3_ Февраль-2025
121
Foydalanilgan adabiyotlar
1. ИльинаТ.В. История исскуств-М.,2003- 407с.
2. Федоров-Давыдов А.А. И.И. Левитан. Жизнь и творчество. М., 1966.
3.Лапшина Н. «Мир искусства». Очерки истории и творческой практики. М.,
1977.- 186с.
4. Коллективное творчество — арт-азбука. под ред. Макса Фрая
5. https://artvernissage.art/uz/artists/10/
6. https://art-blog.uz/archives/13367
